الاتجاهات التربوية في علم النفس .pdf



Nom original: الاتجاهات التربوية في علم النفس.pdfTitre: Microsoft Word - tagweem.docAuteur: ga

Ce document au format PDF 1.3 a été généré par PScript5.dll Version 5.2 / GPL Ghostscript 8.15, et a été envoyé sur fichier-pdf.fr le 05/01/2015 à 18:41, depuis l'adresse IP 105.235.x.x. La présente page de téléchargement du fichier a été vue 701 fois.
Taille du document: 674 Ko (41 pages).
Confidentialité: fichier public


Aperçu du document


‫ﺍﻻﲡﺎﻫﺎﺕ ﺍﳊﺪﻳﺜﺔ ﻓﻰ ﲝﻮﺙ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﺗﻘﻮﻳﻢ ﺍﻟﺘﺤﺼﻴﻞ ﺍﻟﺪﺭﺍﺳﻰ‬


إ اد‬
‫د‪
.‬أﺡ
إ اه ‬
‫ا"! ذ ا ا ا ى‬
‫ م إ ‬
‫ا ا
ا ا ا ا ى وا ا

‫) ى ا‪$‬ﺱ"ﺕ ة(‬
‫أ ی‪2003 #‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ﳏﺘﻮﻳﺎﺕ ﺍﻟﺒﺤﺚ‬

‫ ‬

! م ا ی ‬

! م ا & ا را‪#$‬‬
‫ا ‪,-.‬ی ا ‪* + $*+‬ﺥ ( رات‬
‫ ‪*+1‬ت ﺕ ی ا & ا را‪#$‬‬
‫‪*+1 - 1‬ت ﻥ‪ -‬ا ﻥ ت‬
‫‪*+1 - 2‬ت ﺕ
‪ , 5‬ا ر ا م‬
‫)أ( ا س ‪ #9 ,‬ا ‪ 9:‬ر‬
‫)ب( ا س ‪ #9 ,‬ا ‪= :‬‬
‫ﻥ‪,-‬ی ا ‪ :5‬ت ا ‪ . +‬‬
‫ا ا ‪#‬‬
‫ا ‪ CA‬ا ‪ A B‬‬
‫ﺥ‪,‬ا‪ FA‬ا ‪
:‬ه ‬
‫ﺕ‪ G H 9‬م‬
‫ا ‪,:‬ا ‪I‬‬

‫ا

‫‪1‬‬
‫‪2‬‬
‫‪5‬‬
‫‪6‬‬
‫‪16-8‬‬
‫‪8‬‬
‫‪14‬‬
‫‪14‬‬
‫‪16‬‬
‫‪26-19‬‬
‫‪37-26‬‬
‫‪30‬‬
‫‪34‬‬
‫‪41-37‬‬
‫‪51-42‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ﻣﺸﻜﻼﺕ ﺗﻘﻮﻳﻢ ﺍﻟﺘﺤﺼﻴﻞ ﺍﻟﺪﺭﺍﺳﻲ ﺑﲔ ﺍﻟﻨﻈﺮﻳﺘﲔ ﺍﻟﻜﻼﺳﻴﻜﻴﺔ ﻭﺍﳌﻌﺎﺻﺮﺓ‬
‫ﰲ ﺍﻟﻘﻴﺎﺱ ﺍﻟﻨﻔﺴﻲ‬
‫•‬

‫ا‪ G‬اد ا ‪ $‬ذ ا آ ر ‪ : /‬أ ‪ :‬اﺏ‪,‬اه ‪ .M‬‬
‫ ‪:‬‬

‫ی "س ﺕ م ا‪ $‬ة ا &"م ا ى ‪ "+4‬وا ‪ +‬ﺕ‪ +3‬ن ‪ 1‬ﺝ"ﺕ‪ + - 0+‬درﺝ‪ ,+ +
"- +‬ا ‪ +‬دة‪،‬‬
‫ﺡ
? یُ أ<‪ +‬اد ‪;+‬ه
‪ + - ,‬درﺝ‪ ,+ +
"- +‬ا ‪"+ 3‬ءة و ‪"+7 ,
- +8‬دری‪ + - ,‬ﺕ‪ +6‬ی ا ‪ ،5+‬و ‪ +‬ی‪ 4‬‬
‫ وﻥ ‪ -
"-‬ﺕ‪ 6‬ی أﻥ ‪ 4‬و اآ‪ 8‬ا ‪
E‬ات و ات ا ‪ ،‬وی ‪ +‬ذ ‪ + - B+‬ﺝ‪ +‬دة وﺱ‪A "+‬‬
‫ا
"س وا ی ا ﺕ "‪ < -‬اﺕ‪"1‬ذ ‪ +7‬ارات ‪ً "+
- +J‬ء ‪ + -‬أﺱ‪"+8 -" ، +
- +‬ر ا ‪ +‬ی ﺝ‪ً I+‬ء‬
‫‪ P‬یً" ‪ ,‬ﻥ
‪ O‬ا &"م ا
‪ , < ،‬ﺥ‪ 0 M‬ی ا ‪ 7‬ف ‪ -‬ى ﺕ
‪ L‬أه اف ا &"م ا
‪ ،‬وی م‬‫ﺕ‪ E‬ی راﺝ ة ﺕ ‪ < 4‬ﺕ ی‪ A‬وﺕ‪ 6‬ی ا &"م وﺕ‪I‬ی ‪ ,‬آ "ءﺕ‪ 0‬و ‪ Q ,‬ﻥ ‪
-‬وﺝ‪ +‬دة ‪ 1‬ﺝ"ﺕ‪،0+‬‬
‫و‪ 7‬ی ﺝ‪ R J 5‬ا &"م ا
)ا ﺥ‪M‬ت ـ ا‪$‬ﻥ‪ 6T‬وا
"ت ـ ا ‪ 1‬ﺝ"ت(‪ ،‬إ ‪ +< R +J‬أدوات‬
‫ووﺱ" ‪ A‬ا ی ا ‪ ، 1‬و‪X< 0
-‬ن إﺹ‪M‬ح ا ی وا ‪ +‬ف ‪ + -‬ا ‪M3T+‬ت ا ﺕ‪U +68‬دواﺕ‪ ،0+‬یُ ‪ ُ +‬‬
‫‪ M‬ﺝ
ًا [ﺹ‪M‬ح ا
وا‪Z‬رﺕ "ء ى ﺝ دة ‪ 1‬ﺝ"ﺕ‪ ،0‬وذ ‪ , B‬ﺥ‪M‬ل ﺕ ی آ‪ 3 A‬ﻥ"ت ا &"م‬
‫ ﺥ ً‬
‫وا "ﺹ‪ ++‬ا ﺕ‪ 0++ ++68‬و ‪" - "++4‬ﺹ‪ ++‬ا ‪ R++7‬ا
‪ ++‬ا‪$‬ﺱ"ﺱ‪
++‬وا ‪ ، ++
-‬و "‪"++8 -‬ر ا
‪ ++‬أﺡ‪ ++‬‬
‫ا "ﺹ ا‪$‬ﺱ"ﺱ
<‪X‬ﻥ‪ 0‬ی ‪ E8‬أن ی ‪ , P‬ا ی ﺝ
‪ 5‬ﺝ اﻥ] ﺵ‪) :0
1‬ا <
ـ ا
‪ +‬ـ ا ‪
+‬ـ‬
‫ا ﺝ اﻥ
‪ ..‬ا `(‪ - ،‬ا‪"8 -‬ر أﻥ‪ "4‬وﺡ ة واﺡ ة‪ ،‬و ‪ ,3‬ی‪M‬ﺡ‪ a‬أن ا "ﻥ] ا < ـ ا
‪ A‬ا راﺱ ـ‬
‫ی ‪"3 A‬ن ا ارة
‪ ,‬ه ‪ c‬ا اﻥ]‪ ،‬و‪
-‬ﺕ ی ا
‪ A‬ا راﺱ ی ﺕ‪ "4 b8‬ا ی ‪ ,+‬ا ‪M3T+‬ت‬
‫وا "ت وا ﺕ‪"+ R+ 1‬ﺥ ‪M‬ف < ‪ +‬ا
‪"+‬س وا ‪ +4‬ف ‪ 0+‬ﺱ‪ +‬اء ‪M3T+‬ت ﺕ‪ +‬ﺕ‪U+ b8‬دوات ا ی ‪+‬ـ‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا

ـ أو ‪M3T‬ت ﺕ ﺕ‪" " b8‬ی
ا ی إ
‪ < "4‬ﺕ
درﺝ ا
ا ﺡ ‪A‬‬

‪ < "4‬اﺥ ‪"8‬ر "ـ أو ‪M3T‬ت ﺕ ﺕ‪
86 b8‬ا
"س "ا ‪M3‬ﺱ
‪ 3‬ـ‪ +‬ا ‪ " - +J‬أو ‪M3T+‬ت ﺕ‪ +‬ﺕ‪b8‬‬‫ " ی ا
أو ا ‪ 8‬ی‪.A‬وا
"س ی ‪ +8‬ا ‪ +61‬ة ا‪$‬و ‪ +
- ,+ +‬ﺕ ‪ +‬ی ا ‪ A
+‬ا راﺱ‪ ، +‬و
‪"+‬س‬
‫أدواﺕ‪ 0‬ا ی ‪ "+4‬ﺕ ‪ +‬ی أداء ا ‪ +< +‬ﺹ‪ +‬رة آ
‪ +8 ، +‬أ ‪ +
-‬اﺕ‪"+1‬ذ ا ‪ +‬ار ‪ + -‬ازﻥ‪ +‬ا ‪ +
3‬ـ‬
‫درﺝ ا ـ
"ر ‪
0
- L‬وﺕ ی ‪ c 4‬ا ‪ ،
3‬وا ی د < ‪ "4 J‬ﺝ اﻥ] ا ة‬
‫وا ‪ R P‬ـ ‪
-‬ﺕ

ـ ‪ Q‬ﺕ‪U‬ﺕ ا ﺡ ا ‪
"4‬ـ ا ‪M+‬ج ـ وا ‪ +‬ی‪ "+4
< +‬ﺕ‪
- +‬ﻥ‪ +‬اﺡ ا ‪ +‬ة و‪M+-‬ج‬
‫ﻥ اﺡ ا ‪ R P‬ﺱ اء أآ"ن أو ا أو ا ى أو ‪ h‬ق ا دی ‪.‬‬
‫وا راﺱ ا "
ﺕ "ول ‪M3T‬ت ﺕ ی ا
‪ A‬ة < ‪M3T+‬ت ا
‪"+‬س وأدواﺕ‪ 0+‬وﺥ"ﺹ‪ +‬‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا

‪ " ،‬ی ‪ & "ًJ - ] 6‬ی ا ‪M3‬ﺱ
‪M
3‬ﺥ ‪"8‬رات‪ ،‬وﺕ ‪ i
J‬أه‪M3T+ +‬ت ه‪c +‬‬
‫ا & ی وا راﺱ"ت وا ‪ 8‬ث ا ﺕ ‪ 5+ ،"+4 j+J‬إ ‪ +‬از ‪M3T+‬ت ﻥ&‪ +‬ا‪" Z‬ﻥ‪"+‬ت وﺕ ‪
+‬ا رﺝ‪ +‬‬
‫ا ی ‪ "4
- A‬ا د < ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا
‪ ،‬و ‪ 3T‬ﺕ ی ا ‪ +‬ی"ت‪ & "+J - +Q ،‬ی‪ +‬ا ی‪ +l‬‬
‫< ا
"س "‪"8 -‬ره‪ "+‬ﺕ ﺝ‪ "ً+4‬ﺝ‪"+‬ء ‪M3T+ + - ]+ E‬ت ا & ی‪ +‬ا ‪M3‬ﺱ‪
3
+‬وأه ‪ +- "+4‬م ﺕ‪ < +‬ﺵ‪ +‬وط‬
‫ا ‪ <
- J‬ا
"س‪ Q ،‬ی ‪ -‬ض ‪$‬دوات ا ی ا
‪ Al‬ا " ‪ R‬ا ‪
"Q‬أو ﺱ ‪M‬ت ا‪$‬داء‬
‫‪ Portfolios‬وﺥ‪ ++‬ا ‪ b‬ا ‪"++‬ه
‪"8 -" Concept Maps‬ره‪ "++‬أدوات ﺕ‪ 1 ++‬م ‪M++‬ج ا ‪ ++‬ر <‪ ++‬‬
‫ا & ی ا ‪M3‬ﺱ
‪M
3‬ﺥ ‪"8‬ر ‪ ,‬ﻥ"ﺡ
"ء ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر و‪ 7‬ر‪ < c‬ﺕ
‪ L‬ا‪$‬ه‪ +‬اف ا

‪ +Q ، +‬ﺕ ‪i
+J‬‬
‫‪$‬ه ‪M3T‬ت ا ‪ +‬ی ا
‪ ، +‬وی‪U+‬ﺕ ذ ‪ + B+‬ﺕ ‪ +4 i
+J‬م ا ‪ +‬ی و‪"+ " 0+ 7M-‬ه
ا‪$‬ﺥ‪ +‬ى ذات‬
‫ا ‪ ،‬وﺕ ‪ 4 i
J‬م ا
‪ A‬وا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا
‪.‬‬
‫•‬

‫'!م ا ‪ $ %‬ا ‪ #‬ا " ا ا !ا ا ا ي وا ا ا ة ‪2003/4/8‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ ) م ا ی ‪: Evaluation‬‬
‫ ‪ 4 i
J‬م ا ی ی ﺕ "و ‪ < 0‬إ‪"h‬ر ‪" " 0 7M-‬ه
ا‪$‬ﺥ ى ذات ا وه ‪:‬‬
‫‪
- < "4 A‬ا ی ‪.‬‬
‫ا
"س ـ ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ـ ا

‪ i
J ،‬دور آ ٍ‬
‫<"
‪"++‬س ‪ Measurement‬ه‪ ++
- ++‬ﺕ
‪ ,
++‬أر‪"++7‬م أو ‪ ++‬ی"ت ‪ ++ ++ 1‬ا "ﺱ‪"++ ++‬ﺥ ‪M‬ف‬
‫ا‪ <$‬اد‪./) ،‬ح اد‪.(18 : 2000 ،‬‬
‫وا
"س آ " ‪ Nannaly 0< -‬ه ‪ 7‬ا‪ -‬اﺱ ‪ 1‬ام ا‪ -$‬اد
? ﺕ‪ +‬ل ‪ + -‬ا‪$‬ﺵ‪"
+‬ء ‪ 6‬ی ‪ +‬ﺕ‪
T+‬إ ‪ +‬‬
‫آ
"ت ‪ ,‬ﺹ أو ﺥ"ﺹ
‪:;) < ،‬اد أ ﺡ‪ 859‬و‪ 567‬ون‪ .(7-6 :1997 ،‬آ ‪ "+‬أن ا
‪"+‬س ه‪ +‬ا
‪ +‬‬
‫ا ﺕ د اﺱ‪ "4 6‬آ
" ی ﺝ < ا ‪ , pT‬ا ‪"1‬ﺹ
أو ا ا ﻥ

) ،"4‬د ﻥ ‪:1997 ،‬‬
‫‪.(19‬‬
‫وﺕ ر ا[ﺵ"رة إ أن ا
"س ‪ "4
-‬أدواﺕ‪ "4‬وا ﺕ ‪ 1‬م < ار ‪ "+‬ی ﺝ‪ +< +‬ا ‪pT+‬‬
‫‪ - Z‬وﺝ د ه ‪ c‬ا ‪"1‬ﺹ
‪ ،‬أى أن ا
"س ‪"8
q
-‬ﺵ ة أﻥ‪0‬‬
‫ ‪ ,‬ﺥ"ﺹ
‪ ،‬وا ﺕ ‪ 8‬أ‪ً Q‬ا دا ً‬
‫ی‪ ++‬ل ‪ ++ -‬ا ‪ ++J ++‬ع ا
‪"++‬س ‪ ,++‬ﺥ‪M++‬ل ‪ ++
-‬ا ‪ ++‬ك )ا‪$‬داء( وا ‪ ++‬ﺕ‪ ++3‬ن <‪ ++‬ﺹ‪ ++‬رة آ
‪. ++‬‬
‫وا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر أﺡ أدوات ا
"س ‪"8-‬رة ‪ , - ,-‬ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا وا اد ا[ﺝ" ‪ " "4
-‬ی;دى إ ‬
‫) ‪ A‬ا ﺡ ا ‪ 9‬ی ى‪.(5 :1997 ،‬‬

‪"
7‬س ﺕ‪ 3‬ن < ﺹ رة ر‪،
7‬‬‫وا رﺝ ا ی ا ﺹ‪ A‬إ
‪ ,+ "+4‬ا
‪"+‬س ﺕ‪ +‬إ ‪"+
+‬ر ‪Z‬ﺕ‪"+1‬ذ ‪ +7‬ار ﺕ ‪ ,+ +‬ﺥ‪ 0+ M‬ه‪c +‬‬
‫ا رﺝ <
" ی ف "

‪. Assessment‬‬
‫وی ‪ 1‬م ا


اﺥ ‪"8‬ر ﺕ
‪ A‬ا ‪M6‬ب "ﺱ ‪ 1‬ام أدوات
"ری ‪ 5‬ا آ
‪ + - I‬أه‪ +‬اف‬
‫أداء ا ‪ ،]++ "6‬ﺡ ‪ ++‬ﺕ‪ ++3‬ن ‪ ++
-‬ا‪Z‬ﺥ ‪"++8‬ر أآ‪ ++l‬ﺕ ی‪ ++‬اً‪ ++7 ،‬ف ‪ ++ -‬ﻥ ‪ ++
-‬أو ﺝ‪ ++‬دة ا ‪ ++‬ری و ‪ ++‬ى‬
‫)‪.( Stake, 1998, p2‬‬
‫ ‪ M‬ا ‪ O4‬رات ا ‪M6‬ب وﺕ م ﺡ آ ا[ﺹ‪M‬ح‪،‬‬
‫آ " أن ا

ه ‪
-‬ا ل ‪" -‬ت ﺕ ‪ 1‬م < اﺕ‪"1‬ذ ‪ 7‬ارات ﺕ ی ﺡ ل ا ‪،] "6‬‬
‫و<‪ ++‬ﺕ ‪ ++‬ی ﺕ‪ E‬ی‪ ++‬راﺝ ‪ ++‬ﺕ ‪ ++ i++J‬ى ﺕ ‪ ++‬م ا ‪M++6‬ب وﻥ‪ ++‬اﺡ ا ‪ R P++‬وا ‪ ++‬ة وا ‪ ++ - ++3‬ا "‪ ++
-‬‬
‫‪ Effectiveness‬ا ری‪
+++‬وا ‪" 3‬ی‪ +++‬ا ‪ +++
4‬وا ‪ +++ - +++ Z‬ﺡ‪ "+++4 3‬أو ﺵ‪ "4
- +++‬ا
‪) ، +++‬‬
‫‪.(Sanders et al., 1990‬‬
‫وﺕ ر ‪M‬ﺡ& أن ا


-‬ﺕ"

"س و ﺕ‪ +
- 4< ،0
- 8‬ﺕ‪ v
1T+‬ﺕ‪ +J +< +‬ء‬
‫ا "ت ا ی ا ‪ +‬ل ‪ +
- ,+ "+4
-‬ا
‪"+‬س ـ <
‪ "+‬ی‪ v+1‬ا ‪ A
+‬ا راﺱ‪ +‬ـ وا ‪ +‬ی ﺕ‪]+‬‬

‪ "4‬إﺹ ار أﺡ‪"3‬م < ‪ J‬ء "ی
دة ‪ "ً 8‬و ‪."4
- L‬‬‫وا ی ‪ i 6‬ﺝ"ء ‪ ,‬ا ‪ 7" A‬م" ‪ -‬ل ا ‪ pT‬أو أﺹ ‪ , 0
< " i‬إ‪ -‬ﺝ"ج‪ ،‬و‪ +7‬ورد‬
‫< ا‪ , -" ,- Q$‬ا ‪"61‬ب")*( ر‪ J‬ا‪ 0 - x‬وأر‪ " - ،c"J‬آ"ن ی‪ ]61‬ا ‪ ,
+‬ذات ی‪ +‬م ‪"+7‬ل‪:‬‬
‫‪ M‬وا‪ x‬رأی " <
‪ B‬إ‪ -‬ﺝ"ﺝً" "‪c‬‬
‫‪ ..‬إن أﺡ ‪
-U< j‬ﻥ وإن أﺱ‪U‬ت < ﻥ ‪ ..‬رد أﺡ ا
‪ً "7 ,‬‬

< " ـ وه ا ی;آ أن ا ی ی ﺕ ی‪ " A‬أ‪ -‬ج ‪ ,‬ا‪$‬ﺵ
"ء‪.‬‬

‫)*( ‪.
:‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫و ‪ "++< B +‬ی ه‪ ++‬ا ‪ ++61‬ة ا ‪ ++‬ﺕ‪U++‬ﺕ ‪ ++‬ﺕ
‪ +‬أى ﻥ‪ O "++‬ﺕ ‪ ++‬ى ‪ ++ ++ - ++3‬ى ﺕ
‪L++‬‬
‫ا‪$‬ه اف ا ‪ T‬دة‪ ،‬و‪X< 0
-‬ن ا ی ه ا ‪ + + - +3‬ى ﺕ
‪ L+‬ا ‪ +4‬ف ‪ E5 ) ،0+ - ,+‬ى ﺡ ‪ 5‬رة‪،‬‬
‫‪.(10 : 1998‬‬
‫وا ی ه ا
ا ‪
4‬ا ﺕ ‪ , P‬ﺝ ‪ 5+‬ا ‪"+‬ت ‪ ,+-‬ﺱ‪ +
+‬ـ "
‪"+‬س ا ‪ + 3‬أو‬
‫‪ c
q‬ـ واﺱ ‪ 1‬ام ا "ت < إﺹ ار ا ‪ - 3‬ه ‪ c‬ا < ‪ J‬ء أه اف دة ﺱ ً" < ‪ +‬ى‬
‫آ "ی ‪
) ،"4‬د ﻥ ‪.(9 : 1997 ،‬‬
‫آ‪ :‬أن ا ی ه ‪ :G‬اﺕ ذ ا ‪,‬ار ا ‪,‬ﺏ ى ‪ # G‬أ‪ $‬س ‪ R‬ا س وا ‪ - *:‬ت ﺏ! ف ا ‪ P‬ی‪،,‬‬
‫)ا ‪ 5‬وه(‪ .(223 :2001 ،#‬وإذا آ ن ا س ه ‪ :G‬ﺕ ی‪ ,‬آ‪[ #:‬ﺵ ء أو ﺥ ‪ #X ! A‬رة‬
‫در ت أو أر‪ a‬م‪`X ،‬ن ا ی و‪,9 ً X‬ی‪ C‬ا ‪ 5‬ﺏ‪ H‬ی( أ ‪ R‬ه^] ا ر ت وی
‪,5‬ه ‪.‬‬
‫و ‪X< Q ,‬ن ا ی ه ‪
-‬إﺹ ار ﺡ‪ - 3‬ا ‪ pT‬أو ا ‪ +J +< v1T‬ء درﺝ‪ +‬ا
‪"+‬س و<‪ +‬‬
‫‪ J‬ء ا‪$‬ه اف ا ‪ +‬دة و<‪ +J +‬ء ا ‪"+‬ت ا‪$‬ﺥ‪ +‬ى ا ‪ +‬ی‪ +‬ا ‪ +‬ل ‪" + ,+ "+4
-‬در ‪، + 1‬‬
‫)ر‪ G‬ء أ ‪.‬م‪.(96 : 2001 ،‬‬
‫ی ‪ , iP‬ا ض ا " ‪ L‬أن ا ی ‪
-‬اﺕ‪"1‬ذ ‪ 7‬ار ‪UT‬ن ا ‪ +J +
7 + - 3‬ع ‪ +< "+‬‬
‫‪ J‬ء ﻥ

-‬ا
"س و< ‪ J‬ء "ی
‪ ) :Al "4
- L‬ى ﺕ
‪ L‬ا‪$‬ه‪ +‬اف ـ ‪ +‬ى ا‪Z‬ﺕ ‪"+‬ن ـ‬
‫ا ‪"8 6‬ت ا ‪ ..
4‬ا `(‪ ،‬وذ ‪ 4 B‬ف ﺕ ی ﺕ‪ E‬ی راﺝ < ری ﺕ ‪ < 4‬ﺕ‪ 6‬ی ا
ا

‪A "3‬‬
‫ "ﺹ ه"‪ ،‬وی ح ا ‪"8‬ﺡ? ا ‪ A3T‬ا " ا ى ی ‪ iJ‬ا ‪ ,
7M‬ا ‪ +‬ی وا ‪ +‬ى ا راﺱ‪ +‬وا‪$‬ه‪ +‬اف‬‫ا <
‪.‬‬
‫ا‪$‬ه اف ا



‫ا ى‬

‫‪ h‬ق ا ری ‬

‫ا
"س‬

‫ا



‫ا ی ‬

‫ا ‪ E‬ی ا اﺝ ‬
‫‪ (1) #HI‬ی ‪ JM. NO‬ا ی
ى وا"ه اف ا ‪J ; K‬‬
‫ی ‪ , iP‬ا ‪ A3T‬ا " ‪ L‬أﻥ‪ 0‬آ ﺕ ‪ +
-‬ﺕ ‪ +‬ی ا ‪ A
+‬ا راﺱ‪ ,+ + Z ، +‬وﺝ‪ +‬د ‪ +‬ى ـ‬
‫ﺥ‪ 8‬ات ﺕ

ـ ﺕ م ‪M6‬ب ‪ ,‬ﺥ‪M‬ل ‪
-‬ا
وا ‪ ،‬ی‪ +‬إ‪ +-‬اد‪ +J +< c‬ء ا‪$‬ه‪ +‬اف ا

‪ +‬‬
‫وا ﺕ ل إ أه اف ﺱ آ
)إﺝ ا
(‪ ،‬ی ‪"
7‬ﺱ‪ , "4‬ﺥ‪M‬ل أدوات ا
"س )ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ـ ا ‪M‬ﺡ& ـ‬
‫‪ 7‬ا ا ی ‪ ..‬ا `(‪ 7 ،‬ف ‪ -‬ى ﺕ
‪ "4‬ـ ‪
-‬ﺕ‪ v
1T‬ـ ‪ ,‬ﺥ‪M‬ل إﺹ ار أﺡ‪"3‬م ‪ + -‬أﺱ‪"8+‬ب‬
‫ﺕ ‪ L‬أو ‪ -‬م ﺕ ‪ L‬ا‪$‬ه اف ـ ﺕ

ـ ‪U‬ﺕ ﺡ ﺕ ی ا ‪M‬ج وإﺡ اث ‪
-‬ا ‪ 6‬ی ‪ ,‬ﺥ‪M‬ل ا ‪ E‬ی ‬
‫ا اﺝ ‪.‬‬
‫و‪ -‬ا ‪ , q‬ذ ‪X< B‬ن ‪ +
-‬ا ‪ +‬ی ی ‪ ,+3‬أن ﺕ‪ +‬دون أن ﺕ‪ +3‬ن ه ‪"+‬ك ‪"+
7 +
-‬س ـ ﺕ ‪ +‬ی ‬
‫آ ـ وی ث ذ ‪ " - B‬ی‪ 3‬ن ا ‪ 4‬ف اﺹ ار أﺡ‪"3‬م ‪ ،

7‬آ " ی ث ‪ " -‬ی ﺕ ی ى دراﺱ ـ‬
‫ﺕ ی د
‪ A‬ﺕ ی ا ‪ ] "6‬ـ ﺕ ‪ +‬ی ور‪ +7‬اﺥ ‪"+8‬ر ‪"+‬دة ‪ .. "+‬ی‪ +3‬ن ا ‪ +4‬ف ا ‪ +< v
1T+‬ﻥ‪ +‬اﺡ ا ‪ +‬ة‬
‫ ‪ "4
- ++‬وﻥ‪ ++‬اﺡ ا ‪M R P++‬ﺝ‪ ++J ++< "++4‬ء ‪"++‬ی
‪ "++4
- L++‬و ‪ P++ "
++‬ورة أن ﺕ‪ ++3‬ن ه ‪"++‬ك‬
‫ﺕ ی ات آ
‪.‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫و "ء ‪ -‬ذ ‪ B‬إذا أری ی أن ی ‪ +‬م ‪ +‬ور إی ‪ +< "+‬ﺕ ‪ ,
+‬ﺕ ‪ +‬ا ‪M+6‬ب <‪ ,+ + M‬أﺱ‪ +‬‬
‫ی ﺕ‪:(*)"4 "4
- I3‬‬
‫ أن ﺕ‪ 3‬ن أﻥ& ا ی ‪"-‬د ‪M6‬ب‪.‬‬
‫ أن ی "ون ا

- - 5‬ا ی ‪.‬‬
‫ أن ی‪"T‬رك ا ‪ 5‬ور ی ‪ < 4‬ﺕ‪ 6‬ی ا ی ‪.‬‬
‫ ا اﺝ ا وری ‪$‬دوات ووﺱ" ‪ A‬ا ی ‪.‬‬
‫وا ی ‪
-‬ﺕ "‪"
7 - -‬س ﺕ
‪ A‬ا ‪
M‬ى دراﺱ و
"ن ى ﺕ ‪ ،0
< 4‬وی ‪ +‬م‬
‫ﺕ‪ +6‬ی ا ‪ E O4 +‬ی‪ ++‬‬
‫ ‪ +‬ﺕ‪ E‬ی‪ +‬راﺝ ‪ ,+- +‬أدا ‪ 0+‬و<"‪ +
-‬ﺕ ری‪ ،0 +‬آ ‪ "+‬ی‪I+‬ود ا ‪ + - ,
"+‬‬
‫راﺝ ‪ ,-‬ی"ت ا ‪ O4‬ا ‪ < L86‬ا ارس‪،‬‬
‫)‪( Nicholas, 1999, 117‬‬
‫وا

‪ Assessment‬آ‪U‬داة ‪y‬ﺹ‪M‬ح ا ى ه ا ى ی م ﺹ رة د‪ A
+ +
7‬ا ‪ +‬‬
‫‪M‬‬
‫واﻥ "زاﺕ‪ ،0‬ی "ول ا
"ت آ " ی‪ " 4‬اﺕ‪ O‬ا ‪
"4‬ـ ی‪"4 4‬رات ا ‪
3‬ا
" ـ ی ‪ , P‬إ ا‪ "ً-‬وﺡ ً‬
‫ ‪M3T‬ت‪ ،‬ورﺱ ً" ﺕ‪ ،ً"+
6
61‬و "‪ T+7‬و ه ‪ ، +‬و ‪M "+‬ت ﺵ‪
+1‬واﻥ‪" +‬ﺝ ً" <‪"+4 +‬م ﺕ

‪ +‬ﻥ‪، 6T+‬‬
‫ی‪" ++ < ++‬در ‪ ++‬دة ‪ ++‬ی ﺕ‪;++‬دى إ ‪ ++‬ا ﺹ‪ A++‬إ ‪ ++‬ﺹ‪ ++‬رة أآ‪ ++l‬د‪ ++ ++7‬ی ا ‪ 55A 55G) ،,
++‬‬
‫ا
‪.(2001 ،‬‬
‫وﺕ ر ا[ﺵ"رة إ أن ا ‪ +‬ی ا‪$‬ﺹ‪ A
+‬ه‪ +‬ا ‪ +‬ى ی ‪ +6‬ﺹ‪ +‬رة ﺡ

‪ + ,+- +‬ى ﺕ ‪ +‬م ا ‪M+6‬ب‬
‫وی‪ ,- RT3‬ى اآ " ‪"4 4‬رات‪ ،‬و ى " ی‪"+ , 4‬رف و ‪"+‬ت و‪ +7‬رﺕ‪ + - 4‬ﺕ ‪R+
z‬‬
‫ه ‪ c‬ا "رف < ا ‪ - ] E‬ا‪ R7‬ا
"ة وﺡ‪ A‬ا ‪M3T‬ت ا ﺕ ‪. 4J‬‬

‫‪http://www.fair Test Principles and Indicators.htm.‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫)* (‬

‫ ) م ا
‪ # E‬ا را!‪:Academic Achievement P‬‬
‫ی ‪ ++‬ف ا ‪ A
++‬ا راﺱ‪U ++‬ﻥ‪ 0++‬درﺝ‪ ++‬ا‪Z‬آ ‪" ++‬ب ا ‪ ++‬ی ‪ "++4‬ا ‪ ++‬د‪ ،‬أو ‪ ++‬ى ا ‪"++‬ح ا ‪ +‬ى‬
‫ی ز‪ c‬أو ی ‪ A‬إ
‪" < 0‬دة دراﺱ
أو "ل ﺕ
‪./) ،‬ح ‪.‬م‪.(305 : 2000 ،‬‬
‫وا
‪ A‬ی‪ +‬ﺕ‪"8 b8‬ﺵ‪ +‬ة ‪$"+‬داء ا راﺱ‪M+6 +‬ب ‪ i
+J‬ا ‪ +‬ى ا ‪ +‬ى ﺕ ‪ 0+
< j+‬ا‪$‬ه‪ +‬اف‬
‫ا

ى ا ‪M6‬ب‪ ،‬وی "س "ﺥ ‪"8‬رات ا
‪ A‬وه أدوات ‪"
7‬س ى ﺕ
‪ A‬ا د " اآ ‪, 08‬‬
‫ < أو ‪"4‬رة

ا
أو ا ری]‪ A ) ،‬ا ﺡ ا ‪ 9‬ی ى‪.(281-280 :1997 ،‬‬
‫وا‪Z‬ﺥ ‪"++8‬رات ا ‪

++‬ﺕ ‪ ++
++‬ى اﺱ‪"
++‬ب ا ‪M++6‬ب ‪ { 8++‬ا ‪"++‬رف وا ‪"++‬ه
وا ‪"++4‬رات‬
‫ا " "دة ا راﺱ‪ ،
+‬آ ‪ "+‬ی‪ +‬ل ا ‪ A
+‬ا راﺱ‪ + - +‬ا ‪ 5+J‬ا ‪ +‬اه‪$ ,‬داء ا ‪ +‬د أو ﺕ ‪ 0+‬أو ‪"+‬‬
‫‪ 305‬ـ ‪.(306‬‬
‫اآ ‪ < A " 08‬ﻥ" ‪ O‬ﺕ
‪./) ،‬ح ‪.‬م‪: 2000 ،‬‬
‫آ " ﺕ‪ 4‬ف ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا رﺱ
ـ ا

ـ إ ‪"+
7 +‬س ‪ +‬ى ﺕ
‪ L+‬ا‪$‬ه‪ +‬اف ا

‪ ، +‬وه‪ +‬‬
‫إ " اﺥ ‪"8‬رات ‪"-‬دی ﺕ اﺱ‪ 6‬ا
‪ ,‬أو اﺥ ‪"8‬رات ‪ "-‬ﺕ ه" ا زارة < ﻥ‪"4‬ی آ‪ A‬ﺡ دراﺱ
‪،‬‬
‫و ‪"1‬ﺹ ا ‪"l‬ﻥ ی ا " ‪ A ) ،‬ا ارث ا ازﺡ‪.(110 : 2001 ،P‬‬
‫و ‪ 3‬ﺕ‪ 3‬ن ﻥ " ‪ O‬ا ‪ + A
+‬وﺹ‪"+‬د‪ 7‬و‪I+
+
q‬ة ‪ ,+ + Z‬أن ی ﺕ‪"+
7 I+3‬س ا ‪A
+‬‬
‫ { ا‪ <Z‬ا‪"J‬ت وه ‪:‬‬‫ أن ی
ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ﻥ‪ "ً7"6‬ﺱ آ
ً" ی ‪ ,3‬ﺕ ی ‪ ، 7 c‬ﺕ < أه اف ﺕ ی ﺕ‪" +‬غ <‪ +‬ﺹ‪ +‬رة‬
‫ﺱ آ
‪.‬‬
‫ أن ی
ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا‪$‬ه اف ا " "دة ا راﺱ
‪.‬‬
‫ أن ﺕ "ح
‪ 5‬ا ‪M6‬ب < ص ﺕ ا "ل ا ى ی
ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪ ،‬ﺥ"ﺹ ‪ + -‬اﺱ‪ 1 +‬ام ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات‬
‫ا ‪./) ،‬ح ‪.‬م‪ 309 : 2000 ،‬ـ ‪.(310‬‬
‫ی ‪ " iP‬ﺱ‪ L8‬أن ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬ر ا ‪
+‬ه‪ +‬أﺡ‪ +‬أدوات ا
‪"+‬س وا ‪ +‬ﺕ ‪ +‬م ‪"+‬ت ‪ + ,+-‬ى‬
‫اآ "ب واﺱ
"ب ا د ‪ 81‬ات ا <
ی"ﺕ‪ "4‬ا ‪ 1‬وا ‪"4‬رات ا ﺕ دراﺱ‪ ،"4 +‬و<‪ +J +‬ء‬
‫ " ﺕ ‪ 0 -‬ﻥ " ‪ O‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ﺕ ‪
-‬ا ی ‪ ،‬و‪X< 0
-‬ن ا ‪M3T+‬ت ا ‪Z" +‬ﺥ ‪"+8‬رات ا ‪

+‬‬
‫ﺕ ‪ ++ - ] ++‬ا ‪ ++‬ی ‪ ،‬وﺡ ‪ ++‬ی ‪ L++‬ا ‪ ++4‬ف ‪ ,++‬ا راﺱ‪ ++‬ا "
‪X< ++‬ﻥ‪ 0++‬ی‪ ++‬ﺕ ‪"++‬ول ا ‪M3T++‬ت ا ‪ ++‬‬
‫ "ﺥ ‪"8‬رات ا
‪ A‬ا راﺱ وا ﺕ ‪ "4 jJ‬ا راﺱ"ت ا " ‪.‬‬
‫ا ‪ U‬ی‪ J‬ا ‪ A 6. J H !.H‬رات ‪: Classical Tests Theory‬‬
‫ﺕ‪ 4‬ف ه ‪ c‬ا & ی إ ‪ +‬ﺕ ی‪ +‬ا ا ‪ A+‬ا ‪ Q;+‬ة ‪ + -‬درﺝ‪ +‬ا ‪ +‬د وا ‪ +‬ﺕ‪ "+ ]8 +‬ی‪ +‬ﺥ‪U+6‬‬
‫ا
"س‪ ،‬و
‪ L‬ذ ‪ B‬اﺱ ت ا & ی ‪ , - -‬ا وض ‪:"4‬‬
‫ درﺝ ا د ا ی ‪ ,
"4
- A‬ا ‪ P‬ورى أن ﺕ ‪ Al‬درﺝ ‪ 0‬ا

‪ "7 4< ،‬‬
‫ ‪
E‬ﺡ ] ‪ z‬وف ا ‪.R7‬‬
‫ درﺝ ا د ه ﻥ "ج ﻥ ‪ , ,
-‬ا رﺝ"ت "ا رﺝ ا

ـ ا رﺝ ا ‪." th"1‬‬
‫ ا رﺝ ا

ی ض أن ﺕ‪ 3‬ن ‪$ "Q‬ﻥ‪ "4‬ﺕ ‪ 7 Al‬رة ا د ا "ﺱ ‪.‬‬
‫ زی"دة ﺥ‪ U6‬ا
"س ی ‪ , A‬ا رﺝ ا

وا ‪ 3‬ﺹ
‪.i‬‬
‫ ا رﺝ‪ ++‬ا

‪ ++‬ی ‪ ,++ "++4 < ,++3‬ﺥ‪M++‬ل ﺕ‪ ++3‬ار ﺕ‪ L++
86‬ا‪Z‬ﺥ ‪"++8‬ر ‪ ++-‬ة ‪ ++‬ات‪ ،‬وه‪"++8- ++‬رة ‪,++-‬‬
‫ ﺱ‪ b‬ات ا ‪.L
86‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ ‪ Z‬ی ﺝ ا‪ 7‬ان
‪ ,‬ا رﺝ"ت ا ی ‪ "4‬ا‪ <$‬اد و
‪ ,‬ا رﺝ"ت ا ‪. th"1‬‬
‫) ‪ A‬ا ﺡ ا ‪ 9‬ی ى‪( Rust and Golombox, 1995, 29-31)،(35-34 : 1997 ،‬‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬

‫آ " ارﺕ‪I3‬ت ا & ی ا ‪M3‬ﺱ
‪M
3‬ﺥ ‪"8‬ر < ا
"س ا ‪ , - -‬ا ا‪ -‬ه ‪:‬‬
‫ا ‪ U61‬ا
"رى
"س ی ‪ - L86‬ﺝ
‪ 5‬ا رﺝ"ت < ‪
-‬ودة‪.‬‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ‪ 6‬ی ﺕ‪ 3‬ن أآ‪"8Q l‬ﺕ ً" ‪ ,‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا
ة‪.‬‬
‫ﺕ‪ 3‬ن "رﻥ درﺝ"ت ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر أ<‪ " - AP‬ﺕ < ‪ -‬ة ﺹ رة ‪. t<"3‬‬
‫ا ی ات ‪
q‬ا
‪I‬ة ‪ v " 1 Unbiased‬ا دة ﺕ ‪ -‬ى ﺕ ‪.
"4
l‬‬
‫ﺕ‪ ] 3‬درﺝ"ت ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ‪ , "4‬ﺥ‪M‬ل "رﻥ و‪"
"4 J‬ر ا ‪ -‬ا اﺡ ة‪.‬‬
‫ﺥ " ‪" v‬ی
ا "< ‪ Interval Scales‬ﺕ ‪ " L‬ل ‪ -‬ﺕ زی‪ 5‬إ‪ -‬ا ‪.‬‬
‫ا
~ ا ‪ 6 1‬دات ﺕ;دى إ أ‪
q Q‬ازن ‪ -‬ا رﺝ ا ‪M
3‬ﺥ ‪"8‬ر‪.‬‬
‫ا ‪ +++< +++
E‬ا ‪ +++‬رﺝ"ت ‪ Z‬ی ‪ ,+++3‬أن ی‪ +++3‬ن ذات ‪ " +++ - +++‬ﺕ‪ R+++ 1‬درﺝ‪"+++‬ت ا‪Z‬ﺥ ‪"+++8‬ر ا‪$‬و
‪ +++‬‬
‫)ا رﺝ"ت ا ‪"1‬م(‪.‬‬
‫ا
‪ A‬ا " دات ا ‪
" l‬ی;دى إ ‪ -‬ا ‪ Artfacts 6 A‬و
‪ - j‬ا ‪ A‬ﺡ

‪.‬‬
‫ ‪
l Features i M‬ات ا دة ‪
q‬ه" إذا " ‪ 7‬رﻥ‪ v " 1 " j‬ا
‪ 3‬ی ‬
‫)‪( Embretson and Reise, 2000, 15‬‬

‫وا ‪ ++< U++61‬ا
‪"++‬س ا ‪M3‬ﺱ‪ 3
++‬ی ﺝ‪ 5++‬ا ‪ ++ A++‬دة ‪ "++ "++4‬ی‪ ++‬ﺕ‪ "++ b8‬ص أو ‪ ++z‬وف‬
‫ا ‪ L
86‬أو
‪ t‬ا ص و " ی
‪ ،"4 b‬وی ض أن ه ا ا ‪ U61‬ی زع ا‪ -‬ا
"ً‪ ،‬و‪ 7‬ﺕ‪ 6‬رت ا‪$‬ﺱ"
]‬
‫ا[ﺡ "
ﺹ ل إ "د‪Z‬ت إﺡ "
‪ , M‬ه ا ا ‪ ،U61‬و‪ -‬ا ‪ , q‬ذ ‪X+< B+‬ن ه ‪"+‬ك‬
‫ ‪M3T‬ت أﺥ ى ﺕ ﺕ‪ c 4 b8‬ا & ی د ‪ "4
- j‬ا ‪ 8‬ث ا " و ‪:"4‬‬
‫ ﺹ إﺡ اث ﺕ‪ - ,
;<"3‬ة أﻥ اع ‪ ,‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات‪.‬‬
‫ ﺹ ﺕ ی "در ﺥ‪ U6‬ا
"س ﺥ"ﺹ " ی ﺕ‪ v " 1 "4 b8‬أداة ا
"س‪.‬‬
‫ ا‪" -‬د ا ‪ v " 1‬ا
‪ 3‬ی ‪M‬ﺥ ‪"8‬رات ‪ -‬ﺥ " ‪
- v‬ا ‪ ،,
+‬و‪ + -‬ﺥ‪ +
- v " +‬‬
‫ا دات‪ " ،‬ی;دى إ ‪"
7‬س ‪ HI) ،
q‬ى ! أﺡ ‪.(27-24 :2001 ،‬‬
‫و‪ 7‬أُﺝ ی‪"+ j+‬و‪Z‬ت
‪ A+‬ا ‪ U+61‬ا ی‪ +< +8‬ا
‪"+‬س ا ‪M3‬ﺱ‪ :"+4 3
+‬ا‪Z‬ﺥ
‪"+‬ر ا ‪ T+‬ا ‬
‫ < اد وﺕ ی ا "ی
واﺱ ‪ 1‬ام ا‪$‬ﺱ"
] ا[ﺡ "
ا ‪ ، M‬وذ ‪$ B+‬ن ا رﺝ‪ +‬ا ‪ +‬ی ‪"+4
- A +‬‬
‫ا د ‪ -‬اﺥ ‪"8‬ر " ‪ Z‬ﺕ ‪ ,- 8‬ى ‪ 7‬رﺕ‪ 0‬ا
‪ A ،‬ﺕ‪ U61 5P1‬ا
"س‪ ،‬ﺡ
? إن درﺝ ا د ‪ 7‬‬
‫ﺕ‪I‬ی أو ﺕ ‪ ,- A‬ى ‪ 7‬رﺕ‪ "< ،0‬رﺝ ا ‪M‬ﺡ& ا ی ‪ "4
- A‬ا د ﺕ ‪ , P‬ﺝ‪ ,
I+‬ه ‪ "+‬ا رﺝ‪ +‬‬
‫‪X=T±E‬‬
‫ا

ودرﺝ ا ‪ U61‬وا ی ‪" " "4 - 8‬د ا "
‪:‬‬
‫ﺡ
‪ ( E) ?+‬ﺕ ‪ ,+- +8‬ا ‪ ( T) ، U+61‬ﺕ ‪ ,+- +8‬ا رﺝ‪ +‬ا

‪ ( X) ، +‬ﺕ ‪ ,+- +8‬ا رﺝ‪ +‬ا ی‪ +
8‬أو‬
‫ا ‪M‬ﺡ& ‪.( Van der Linden and Hambleton, 1997, 1-2) ،‬‬

‫وﺕ‪ e‬ر ا‪d‬ﺵ رة إ ‪ #‬أن ا‪ + c‬م ا ‪ #‬ﺕ ر ﺏ‪b1‬ن ‪ 5‬ی ت ا ‪*P‬ب ا ‪ a ،‬‬
‫ﺕ‪ +‬ن د‪ a‬ﺏ‪ h(5‬ار ﺥ‪ bP‬ا س وا ^ى ی‪ R+:‬ا ‪ g.‬ﺏ ‪ : G‬د ا س ا ‪#G f :‬‬
‫ا ^ى ی‪ # G : 9‬ا ‪,-.‬ی ا ی‪ #X i‬ا س‪.‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ﻣﺸﻜﻼﺕ ﺗﻘﻮﻳﻢ ﺍﻟﺘﺤﺼﻴﻞ ﺍﻟﺪﺭﺍﺳﻰ ﻓﻰ ﺿﻮء ﺍﻟﻨﻈﺮﻳﺔ ﺍﻟﻜﻼﺳﻴﻜﻴﺔ‪:‬‬
‫ی ‪ ,3‬إی "ز ‪M3T‬ت ﺕ ی ا
‪ A‬ا راﺱ <
" ی ‪:‬‬
‫‪ 1‬ـ ‪.HX‬ت ﻥ‪ U‬ا‪
W‬ﻥ ت‪:‬‬
‫ی ا ی < ا ;ﺱ‪" +‬ت ا

‪"+
7 + - +‬س ا ‪ ,+ A
+‬ﺥ‪M+‬ل ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات ا ‪

+‬‬
‫ "‪"8 -‬ره" ا‪$‬داة ا‪$‬ﺱ"ﺱ
وإن ﺕ‪ ,3‬ا ﺡ
ة‪ ،‬وا ی ‪ +< "+4
- +‬إﺹ‪ +‬ار ا‪$‬ﺡ‪"+3‬م واﺕ‪"+1‬ذ ا ‪ +‬ارات‬
‫ا ی ‪UT‬ن ی"ت ا ‪
M‬وا‪Z‬ﻥ "ل ‪ ,‬ﺹ‪ R‬إ €ﺥ و ‪ ,‬ﺡ دراﺱ
إ أﺥ ى‪ < .‬أﺵ"رت‬
‫ﻥ " ‪ O‬دراﺱ )‪ YK Z‬ا
‪ (1996 ،P‬وا ه <‪ j‬إ ﺕ

ا ارات ا زاری ا
"ﺱ ا

‫< ا ة ‪ 1985 ,‬م إ ‪ 1990‬م إ أن ﺱ
"ﺱ ا زارة ا ی
ﺕ‪
T‬إ أن ﻥ&"م ا ی ه ﻥ&"م‬
‫ا "ن ا ‪M6‬ب " ی ‪
-‬ا ی ﺥ " ‪ "4‬ا ‪" < l‬ا ‪ T‬ل ـ ا ‪ A "3‬ـ ا‪Z‬ﺱ اری "‪.‬‬
‫وإذا آ"ن " ی ث < ارﺱ " ه د ‪"
7‬س ا
‪" A‬ﺱ ‪ 1‬ام ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات‪X< ،‬ن ‪
-‬ﺕ ی ‬
‫ ا‪ ,h‬ا ‪ R P‬و‪M-‬ﺝ‪ ،"4‬وﺕ ی ا‪ ,h‬ا ة ‪ "4
-‬ﺕ‪" ,3‬رﺱ < ا ا‪ 57‬ا
‪ ،‬وذ ‪ B‬م‬
‫ﺕ‪ < ++‬ﺕ‪ E‬ی‪ ++‬راﺝ ‪ ++‬ﺡ

‪ . ++‬وﺕ;آ‪ ++‬ﻥ ‪ {++ O "++‬ا راﺱ‪"++‬ت أن ا‪Z‬ﺥ ‪"++8‬رات ا ‪

++‬ه‪ ++‬أآ‪ ++l‬أدوات‬
‫ا ی ﺵ
‪"
"ً -‬س ا
‪ ،A‬آ " ‪ j 7‬ه ‪ c‬ا راﺱ"ت إﺱ‪" "4‬ت ﺕ
< ﺕ‪ 6‬ی ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا


‫ ‪ +3‬ن أداة "ﺱ‪ +< 8+‬ﺕ
‪ 1
+‬ﺝ‪"+‬ت ا ‪) ، +‬ر‪ 5G‬ء أ ‪.5 5‬م‪Tittle and Pape, ) ،(2001 ،‬‬
‫)‪ ،( Doran et al., 1998‬وی "ﻥ ا &"م ا " ‪" M‬ﻥ"ت ‪ 7 ,‬ر < ‬
‫‪،(1995‬‬
‫ﺕ
‪ L++‬ا‪$‬ه‪ ++‬اف ا

‪ ++‬وی‪ ++‬ﺕ‪ ,++ ++- b8‬ا ‪M3T++‬ت وا &‪"++‬ه ا ‪
8 ++‬ﺡ‪ ++‬دﺕ‪ "4‬ﻥ ‪{++ O "++‬‬
‫ا راﺱ"ت وا ‪ 8‬ث و ‪:"4‬‬
‫ ﺕ آ‪ , ُ
l‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ‪ -‬ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا "
رﺝ آ‪
8‬ة وأﺡ
"ﻥ‪ + - "+‬ا‪$‬ﺱ‪ t+‬ا ‪،
- +J‬‬
‫)‪ /‬ی[ ‪ P
) ،(2001 ،P‬ﻥ‪.(2001 ، E‬‬
‫ ارﺕ "ع ى ا ‪ L‬وا ‪ 1‬ف ا ﺕ‪Z" b8‬ﺥ ‪"8‬رات ووﺝ‪ +‬د ه‪ +‬ر ‪ "+‬آ‪ +
8‬ﻥ
‪ +‬إﺕ"ﺡ‪ +< +‬ص‬
‫أوﺱ‪ 5‬روس ا ‪ 1‬ﺹ
‪ /) ،‬ی[ ‪) ،(2001 ،P‬ر‪ G‬ء ‪.‬م‪.(2001 ،‬‬
‫ ا‪" 7Z‬ر ‪ -‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا ‪ "4‬ا ى ی < ﻥ‪"4‬ی ا ‪ A‬ا راﺱ و‪ -‬م ﺕ زی‪ 5+‬ا ‪ +‬رﺝ"ت ‪ + -‬‬
‫ ار ا "م‪ /) ،‬ی[ ‪.(2001 ،P‬‬
‫ ی;دى ا &"م ا " ‪" M‬ﻥ"ت إ اﻥ ‪"T‬ر ا ‪ ] 3‬ا ‪"1‬رﺝ
وا روس ا ‪ 1‬ﺹ
" ی;دى إ ‬
‫ه ر ا‪" 7Z‬د ا ‪) ، h‬ﺡ ‪.(2001 ، X‬‬
‫ آ ‪ "++‬ﺕ ‪ i++J‬ﻥ ‪ {++ O "++‬ا راﺱ‪"++‬ت أن ا‪Z‬ﺥ ‪"++8‬رات <‪ ++& ++‬ا ‪ ++‬ول ا
‪ ++‬ﺕ ‪ ++‬إ ‪ ++‬ا ‪ ++‬ق‬
‫وا ‪ T‬ل وا ‪
- J‬وﺕ آ‪ + - "+4 & +< I‬ا ‪ +‬ی"ت ا <
‪ +‬ا ‪ +‬ﻥ
" وإه ‪"+‬ل ا ‪ +‬ی"ت‬
‫ا <
ا
"‪ A ) ،‬ا ارث ا ازﺡ‪.(2001 ،P‬‬
‫و ‪ ,++‬أ ‪ ++‬ز ا ‪M3T++‬ت ا ‪ ++‬ﺕ‪ ++‬ﺕ‪Z" b8‬ﺥ ‪"++8‬رات ا ‪

++‬ه‪ "++ ++‬ﺕ ‪ "++ L++‬ﺕ
‪ 0 ++‬أﺱ‪ t++‬‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات وﻥ ‪ "4-‬وا ﺕ ﺝ‪ "
< I‬ی ‪:‬‬
‫ أن أﺱ‪ t‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا

‪ Z‬ﺕ ‪ 6‬ﺹ‪ +‬رة ﺡ

‪ "+ - +‬ﺕ
‪ ,+ 0 +‬أه‪ +‬اف ﺕ

‪ + ، +‬‬
‫ م ﺹ ق ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات < ‪"
7‬س ا‪$‬ه اف ا

آ " ﺕ ‪ "4 3‬أه اف ا ی"ت ا راﺱ
‪.‬‬‫ ‪ Z‬ﺕ
ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا‪$‬ه اف ا ‪"4‬ری وا ﺝ اﻥ
‪.‬‬
‫‪"- +J ,+ A‬ت ا ‪ +‬ى‬
‫ ‪ Z‬ﺕ ا‪ -‬آ‪ ,+ ُ +
l‬ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات ا ‪ +‬زن ا ‪ 8 +‬وا‪$‬ه
‪ +‬ا ‪ٍ +3
8 +‬‬
‫وا‪$‬ه اف ا

وﺕ زی‪ 5‬أﺱ‪ t‬ا‪" Z‬ﻥ"ت ‪ -‬ا ى‪.‬‬
‫وﺡ‪ ++‬ل ه ‪ c +‬ا ‪M3T++‬ت أﺝ ی‪ j++‬ا ی‪ ,++ ++‬ا راﺱ‪"++‬ت ا ‪ ++‬اه ‪ A++
j++‬أﺱ‪ t++‬ا‪Z‬ﺥ ‪"++8‬رات‬
‫ا

‪ { 8‬ا اد ا راﺱ‪ +4
+‬ف ﺕ‪ v
1T+‬ا ‪ 5+J‬ا ‪ +‬اه‪" M ,‬ﻥ‪"+‬ت ‪ ,+‬أﺝ‪ A+‬ﺕ‪ +6‬ی ا ر‪ +7‬‬
‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ا‪" Z‬ﻥ
‪ ++‬و ا‪"++-‬ة ا‪$‬ﺱ‪ ++‬وا ‪"++‬ی
ا ‪ ++‬ی ‪ ]++‬أن ﺕ‪ ++3‬ن ‪ "++4
-‬ا ر‪ ++7‬ا‪" Z‬ﻥ
‪ ++‬و ‪ ,
++ ,++‬ه‪c ++‬‬
‫ا راﺱ"ت‪ :‬ﺕ ‪ B‬ا راﺱ"ت ا ‪"7‬م ‪ "4‬ا آ‪ I‬ا ‪" M +‬ﻥ‪"+‬ت وا ‪ +‬ی ا ‪ +‬ى ‪ +‬ﻥ‪UT+‬ﺕ‪1990 0‬م‬
‫ ی ﺡ ل ‪M3T
-‬ت ا ‪ +‬ی ‪ + "- +‬وا‪" Z‬ﻥ‪"+‬ت ‪ +‬ﺥ"ﺹ‪ +‬ﺡ
‪ ?+‬ﺕ‪ +‬إ‪ +-‬اد ا ی‪,+ +‬‬
‫ا ‪"T‬ری‪ 5‬ا ‪ +
l 8‬آ راﺱ‪"+‬ت ﺕ ی
‪ +‬إ ‪$ "+‬د ‪ +‬ﺕ ‪ +‬ی ا ‪ ]+ "6‬أو ﺕ ‪ +‬ی ا‪$‬وراق ا‪" Z‬ﻥ
‪ +7 +‬ف ‪ + -‬‬
‫ﺝ اﻥ‪ ]++‬ا ‪ ++‬ة وﺝ اﻥ‪ ]++‬ا ‪ ++< R P++‬ﺱ‪ A
8++‬ﺕ‪ ++6‬ی أدوات ا ‪ ++‬ی ‪ ،‬إی "ﻥ‪U++ "ً+‬ن إﺹ‪M++‬ح ا ‪ ++‬ی ی‪;++‬دى إ ‪ ++‬‬
‫إﺹ‪M‬ح ا
‪ ،‬وآ"ن ‪ ,‬أ ز ا ‪ 4‬د آ‪; c - I‬ﺕ ا ا‪$‬ول )‪2001‬م( وا ى ‪ -‬ض <
‪0‬‬
‫‪ ++‬د ‪ ,++‬ا ‪ ++ 8‬ث وأوراق ا ‪ A++‬ﺡ‪ ++‬ل ‪M3T++‬ت ﻥ&‪ ++‬ا‪" Z‬ﻥ ‪"+‬ت ا "
‪ ++< ++‬ا ‪ ,h ++‬ا ‪ ++‬وا &‪ ++‬ة‬‫ا ‪ 6
8 ++‬ی ه‪ "+++‬ودراﺱ‪"+++‬ت ﺡ‪ ++‬ل ا‪Z‬ﺕ "ه‪"+++‬ت ا "ﺹ‪ +++‬ة <‪ +++‬ا ‪ ++‬ی "ﻥ& ی‪ +++‬ا‪Z‬ﺱ‪ " +++‬ا ‪ +++‬دة‬
‫وا‪Z‬ﺱ "دة ‪" < "4‬ء ك ا‪$‬ﺱ‪ t‬و ‪M3T‬ت ‪ -‬م ا ‪ M‬وا ‪ +‬ی ا
‪ " +‬و<
‪ "+‬ی ‪ +‬ﻥ ‪{+ O "+‬‬
‫ه ‪ c +‬ا راﺱ‪"++‬ت‪ :‬دراﺱ‪ 55H;) ++‬ى ری‪ 55‬ن و‪ 5567‬ون‪ (1994 ،‬وا ‪ ++‬ﺱ‪ ++ j ++‬ی ﻥ ‪"++‬ذج أﺱ‪ t++‬ا ‪ ++‬رات‬
‫ا راﺱ

‪ 5+‬ا ‪ +‬اد ا راﺱ‪ +<
+‬ا ﺡ ‪ +‬ا ‪"l‬ﻥ ی‪ ، +‬وذ ‪ +4 B+‬ف ا‪Z‬رﺕ ‪"+‬ء ‪ "+4‬ﺡ ‪ +‬ﺕ‪ +3‬ن أداة < " ‪ +‬‬
‫ ‪ 6‬ی ا ‪ O4‬وﺕ
‪ L‬أه ا<‪ 0‬وﺕ‪ 6‬ی ا‪$‬ﺱ‪Z t‬ﺱ ‪ 1‬ا ‪" < "4‬ء ك ا‪$‬ﺱ‪ ، t‬و‪ 7‬أﺱ ت ا " ‪,- O‬‬
‫أن ﻥ "ذج ا‪$‬ﺱ‪ < t‬ا "م ‪ 1991/90‬م ﺕ آ‪ & < I‬ا اد ا راﺱ
‪ -‬ا ی"ت ا ‪ +QMl‬ا‪$‬و ‪ +‬‬
‫ ه اف ا <
"ا آ ـ ا ‪ 4‬ـ ا ‪ 7 5 "L
86‬ر ود
"س ا ‪ +‬ی"ت ا
‪ "+‬ه‪ +‬اف ا <
‪، +‬‬
‫وﺕ‪ j P‬ﻥ "ذج ا‪$‬ﺱ‪ t‬ﻥ ‪ -‬ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا "
وا ‪.
- J‬‬
‫وﺕ ر ا[ﺵ"رة أن ا ‪
8 "E‬ا & ‪ ,‬ا
‪ ,‬وا ‪M6‬ب ی ‪ 8‬ون ﻥ "ذج أﺱ‪ t‬ا رات ـ د
‪A‬‬
‫ا ی ـ أﻥ‪ "4‬ا دی‪ R‬ا
‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ﻥ‪"4‬ی ا "م وا[‪"h‬ر ا ﺝ ‪ ،"+4‬وآ ﻥ‪ "+4‬ﺕ آ‪ + - I+‬ا ‪ +‬ی"ت‬
‫ا ﻥ
" ه اف ا <
‪X< ،‬ن اﺥ ‪"8‬رات ﻥ‪"4‬ی ا "م ﺱ ف ﺕ آ‪ - I‬ه ‪ c‬ا ی"ت " ‪ Z‬ی ‪ L‬أه‪ +‬اف‬
‫ا
ا

‪ 6 < ،‬ی ﻥ "ذج ا‪$‬ﺱ‪ t‬ی ‪ < 4‬ﺕ‪ 6‬ی اﺥ ‪"8‬رات ﻥ‪"4‬ی ا "م‪.‬‬
‫دراﺱ )ﺡ‪ \ 5G 5‬و‪ 567‬ون‪ (2001 ،‬وا ‪ +‬ﺱ‪"+
8 j +‬ن ‪ +‬ى ﺕ‪ +6‬ر ا ر‪ +7‬ا‪" Z‬ﻥ
‪ +< +‬‬
‫‪"++
7‬س ا ‪ ++‬ی"ت ا
‪ ++ "++‬رات ا
‪ ++‬وا ‪ ] ++‬ا ‪ t‬ی‪ ++‬ه‪ ++‬اف ا <
‪ ++< ++‬ا ‪ ++‬ة ‪1992/91 ,++‬‬
‫وﺡ ‪ 1999/98‬م و‪ 7‬ﺵ ‪ j‬ا راﺱ ﺝ
‪ 5‬ا‪$‬وراق ا‪" Z‬ﻥ

‪ 5‬ا اد ا راﺱ‪ R +
+‬ا ‪?+ "l‬‬
‫ا ‪"++l‬ﻥ ى‪ ،‬ﺡ
‪ ?++‬د ‪ j++‬ا ‪ O "++‬أن ا‪$‬ﺱ‪ t++‬ا ‪ ++‬ﺕ ‪ ++
++‬ى ا ‪ +‬آ و ‪ ++‬ى ا ‪ ++4‬آ"ﻥ‪ j++‬ﺕ ‪"++3 A++‬ن‬
‫ا ارة < & ا‪$‬وراق ا‪" Z‬ﻥ
و ] ‪ ،
"-‬آ ‪ "+‬اﺥ ‪ j+‬ا ‪ +‬ی"ت ا
‪ "+‬ه‪ +‬اف ا <
‪: +‬‬
‫ا
‪ A‬ـ ا آ
] ـ ا ی ‪ { ,‬ا‪$‬وراق ا‪" Z‬ﻥ
‪ { 8‬ا ات‪ ،‬و<
" ی ‪"l‬ل "دة ا
‪I‬ی"ء‪:‬‬
‫ﺕ ‪ Al‬ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ﺕ
ى ا ‪ 4‬وا آ ﻥ‪ % 40 ,+ 8 +‬إ ‪ "+
، % 50 +‬ا‪$‬ﺱ‪ t+‬ا ‪ +‬ﺕ ‪
+‬‬
‫ا ی"ت ا
" ﺕ اوﺡ‪ j‬ﻥ ‪ % 10 ,
"4 8‬إ ‪ % 20‬ﺕ "وت ‪"- ,‬م Šﺥ ﺥ‪M‬ل ا ة ‪1992/91‬‬
‫إ ‪ 1994/93‬م‪ .‬و< ‪"-‬م ‪ 1995‬م ‪ Z‬ﺕ ﺝ أﺱ‪ t‬ﺕ
ی"ت أ‪ , -‬ى ا ‪ ،L+
86‬واﺡ ‪A+‬‬
‫ ‪ ++‬ى ا ‪ +‬آ وا ‪ ++4‬ﻥ‪ "++
،% 67 8 ++‬ﺝ‪"++‬ءت ا ر‪ ++7‬ا‪" Z‬ﻥ
‪"++- ++< ++‬م ‪ 1999‬م ‪
++‬ﺝ
‪5++‬‬
‫ ی"ت ا‪$‬ه اف ا <
و ] "وﺕ ‪.‬‬
‫وﺕ ر ا[ﺵ‪"+‬رة إ ‪ +‬أن ا ‪ +‬ب <‪ +‬ﻥ‪ ] +‬ﺕ ‪ A+
l‬ا‪$‬ه‪ +‬اف ا <
‪ + +‬ی"ﺕ‪ +< "4‬ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات‬
‫ر " ی ﺝ‪ 5‬م ا‪I Z‬ام ‪ A+87 ,‬وا‪ +J‬ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات "ﺱ‪ +‬اﺕ

وا‪ + - +
8 +J‬أه‪ +‬اف ‪ +‬دة‪،‬‬
‫ﺕ‪U‬ﺥ
‪ ,‬ا‪"8 -Z‬ر ‪M3T‬ت ا ی ا ‪ +4 "+4
<M " +‬ف ﺕ‪ +6‬ی ﻥ&‪ +‬ا‪" Z‬ﻥ‪"+‬ت <‪ +‬ا ‪ 5+J‬ا ‪ +‬اه‪,‬‬
‫وا ‪ ، 8‬وه ‪ c‬إﺵ‪
"3‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا
ی أو ا "دة ا ه أﺱ ى ا & ی ا ‪M3‬ﺱ
‪ ،
3‬و<‪ +‬ه‪ +‬ا‬
‫ا ‪ ++‬د ﺕ‪
T++‬ﻥ ‪ O "++‬دراﺱ‪ Y55K Z) ++‬ا
‪ (1996 ،P 55‬إ ‪ ++‬أن ا ‪ ++‬ارات ا زاری‪ "++
< ++‬ی ‪ ++-X L++‬اد‬
‫ا‪" Z‬ﻥ‪"++‬ت ﺕ‪ 5P++‬ﺵ‪ ++‬و‪ "ًh‬ی ‪ ]++‬ﺕ ا< ه‪ ,
++< "++‬ی‪ 5P++‬ا‪" Z‬ﻥ‪"++‬ت ﺕ ‪ b++ < ++‬إ ‪ ++‬ا "ﻥ‪ ]++‬ا ‪ +1T‬أو‬
‫ا[دارى‪ ،‬و ﺕ ‪ 6‬ق إ ا ‪"4‬رة وا ‪" 3‬ءة ا ی ‪ E8‬ﺕ ا< ه" < وا‪ 5+J‬ا‪" Z‬ﻥ‪"+‬ت‪ ،‬و ‪ +‬ﺕ ‪ +‬د ‪"+‬ی

‫ا ‪" 3‬ءة ا یُ‪" 1‬ر ‪ -‬أﺱ"ﺱ‪ , "4‬ی‪ 5J R 3‬ا‪" Z‬ﻥ"ت‪.‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫و< دراﺱ ) ‪ A‬ا ارث ا ازﺡ‪ (2001 ،P‬ی ض " ‪ { O‬ا راﺱ"ت ﺡ ل ‪M3T‬ت ﻥ& ‬
‫ا‪" Z‬ﻥ"ت < ا‪"67$‬ر ا
‪ ،‬ﺡ
? ﺕ ‪ i+J‬ا راﺱ‪"+‬ت أن ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات <‪ +& +‬ا ‪ +‬ول ا
‪ +‬ﺕ ‪ +‬‬
‫إ ا ق وا ‪ T‬ل وا ‪
- J‬وﺕ آ‪ - "4 & < I‬ا آ وا ‪ 5 a‬إه "ل ا ی"ت ا
"‪.‬‬
‫وﺕ ر ا[ﺵ"رة إ ‪ +‬أن دراﺱ‪ +‬وﺕ

+‬ا ر‪ +7‬ا‪" Z‬ﻥ
‪ +‬وﻥ ‪"+‬ذج ا‪$‬ﺱ‪ t+‬ـ د
‪ A+‬ﺕ ‪ +‬ی ا ‪ ]+ "6‬ـ‬
‫‪ M‬ﺝ
ًا ‪ v
1T‬وا‪ 57‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات وا ف ‪ -‬ﺝ اﻥ] ا ‪ R P‬و " ی ‪0 A‬‬
‫ی;دى إ ﻥ " ‪ O‬ﺕ ﺥ ً‬
‫‪ + M‬ی‪ +< 4 +‬ﺕ‪ +6‬ی ﻥ&‪ +‬ا ‪
+‬‬
‫ ‪M3T ,‬ت ‪ 7Z‬اح ا ل ا "ﺱ‪ 6 8‬ی ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات ‪ً 8 +‬‬
‫وإﺹ‪M‬ﺡ‪."4‬‬
‫و ‪ ,++‬ا راﺱ‪"++‬ت ا‪$‬ﺥ‪ ++‬ى دراﺱ‪) ++‬أ ‪ J55‬آ‪ ] 55‬و‪ 5567‬ون‪ (1989 ،‬وا ‪ ++‬أو‪ j ++J‬أن أدوات‬
‫ا ‪ ++‬ی ا ‪ ++< 1 ++‬ا ‪ ++‬ول ا
‪" ++‬دول ا ‪ O
++ 1‬و ‪ " ++‬ﺕ ‪ ++< ++‬ا‪Z‬ﺥ ‪"++8‬رات ا ی ی‪ ++‬ا "
‪ ++‬‬
‫وا ‪U
- J‬ﻥ "‪ "4h‬ا ‪ + 1‬و ‪" ] +‬وﺕ‪ ، +‬وﺕ ‪ +‬أﺡ
"ﻥ‪ + - "ً+‬ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات ا ‪
4 T+‬أ‪"+ Q‬ء ا ‪A +‬‬
‫ا راﺱ ‪ ,‬ﺥ‪M‬ل ا ‪ +‬ی ا ‪ ، +‬وﻥ‪"+‬درًا ‪ "+‬ﺕ‪ 1 +‬م ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات ا‪$‬دا
‪ +‬أو ا
‪ ، +‬آ ‪ "+‬أن ا ‪ +7"68‬‬
‫ا رﺱ
‪ ،
q‬وی ا آ
‪ +< I+‬ﺕ ‪ +‬ی ا ‪ A
+‬ا راﺱ‪ + - +‬ا "ﻥ‪ ]+‬ا <‪ +‬و‪ + + -‬ى‬
‫ا آ وإن ﺕ "و ‪ j‬ى ا ‪ +4‬وا ‪ 8< L+
86‬رﺝ‪ +‬أ‪ ،A+7‬وﻥ‪"+‬درًا ‪ "+‬ﺕ‪ A T+‬ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات ‪ + -‬ا ‪ +‬ی"ت‬
‫ا
" ه اف ا <
‪.‬‬

‫ ‬
‫ ‬

‫وی‪:;) R
P‬اد أ ﺡ‪ (1995 ،89‬أن ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ﺕ
ا اﺡ ا <
ه ﻥ ‪"-‬ن ه "‪:‬‬
‫أﺱ‪ t‬اﻥ "ج ا‪Z‬ﺱ " "ت ‪ Al‬ا‪Z‬ﺝ" "ت ا
ة ـ ‪A‬ء ا اغ ـ أﺱ‪ t‬ا "ل ا ‪ 6‬ی ‪.‬‬
‫أﺱ‪ t+‬اﻥ ‪"+‬ء ا‪Z‬ﺱ‪ " +‬وه‪ +‬أﺱ‪"
- +J t+‬ا‪Z‬ﺥ
‪"+‬ر ‪ + ,+‬د ـ ا ‪I‬اوﺝ‪ +‬ـ ا‪Z‬ﺥ
‪"+‬ر ‪,+‬‬
‫ ی
‪ ،",‬و ‪ ,‬أه ا ‪M3T‬ت ا ﺕ‪ c 4 68‬ا‪$‬ﻥ‪ +‬اع وا ‪ +‬ﺕ‪ +< Q;+‬ا ‪ A
+‬ه‪ 3T+ +‬آ " ‪ +‬‬
‫وﺹ
"‪ q‬ا‪$‬ﺱ‪$ ، t‬ن ‪ -‬م و‪ J‬ح ا ;ال ود‪ 0 7‬ی;دى إ <‪ 6 0 4‬ی ﺕ;دى إ إﺝ" ﺥ"‪. th‬‬
‫وه ا " أآ ﺕ‪ 0‬ﻥ " ‪ O‬دراﺱ )ﺡ ى ا ‪ , (2001 ، A‬أن أﺱ‪ t‬ا "ﻥ"ت ا ‪"

3‬ء ‪"l‬ﻥ ی ا " ‪ +‬‬
‫< ا‪ -$‬ام ‪ 2000 ،1999 ،1998‬م ‪ Z‬ﺕ ‪ 6‬ﺹ رة ﺡ

‪ "+‬ﺕ
‪ ,+ 0 +‬أه‪ +‬اف‪ ،‬ﺡ
‪ ?+‬إن‬
‫ " ی&‪ , 4‬ﺹ
"‪ "4 q‬ی‪ " - R 1‬ﺕ
‪.A " 0‬‬

‫و‪ ++7‬أو‪ j ++J‬ﻥ ‪ O "++‬دراﺱ‪ 55A ) ++‬ا ‪`K‬ی‪ 55A `55‬ا ‪ (1994 ،_55! A‬وا ‪ ++‬اه ‪ A++
j++‬أﺱ‪ t++‬‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا

ا
‪M6‬ب ا ﺡ ا ﺱ‪"+ - 6 6‬ن وذ ‪ +4 B+‬ف ﺕ ی‪ +‬ا ‪ +‬ی"ت‬
‫ا <
ا ‪ +‬ﺕ
‪ "4 +‬أﺱ‪ +- t+‬د ‪ ,+‬ا ‪ +‬اد إ ‪ +‬أن أﺱ‪ t+‬ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات ا ‪ +&

+‬ا ‪ +‬اد ـ ‪ +
-‬‬
‫ا
‪ A‬ـ ﺕ ‪ 6‬اه " ً" آ‪ً
8‬ا ی"ت ا <
ا ﻥ
" وﺥ"ﺹ ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ﺕ ‪ +
+‬ى ا ‪ +‬آ ‪ +< ،‬‬
‫ﺡ
‪ ,‬أن ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ﺕ‪ A 4‬إ ﺡ آ‪
8‬ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ﺕ
ا ی"ت ا <
ا
"‪.‬‬
‫وأو‪ j ++J‬دراﺱ‪ 55 6 55
) ++‬ى
‪ 55‬د‪ (1994 ،‬أن أﺱ‪ t++‬آ ‪ ]++‬ا ‪ ++‬م " ﺡ ‪ ++‬ا[‪ -‬ادی‪ ++‬‬
‫ ‪ 5J‬ا
‪ A‬وا ﺕ اﺥ
"ره" ‪ T-‬ا
"ً‪ ،‬آ"ﻥ‪ j‬ﺕ آ‪"
7 - "4 & < I‬س ا ی"ت ا <
ا ﻥ
"‬
‫و ‪"1‬ﺹ ى ا آ وا ‪ ، 4‬وآ"ن اه " ً" ودًا " ی"ت ا <
ا
"‪.‬‬
‫وأﺱ ت ﻥ " ‪ O‬دراﺱ )ر‪ O‬دروی‪ (1995 ،a‬ﺡ‪ +‬ل ﺕ ‪ +‬ی "د
‪ A+‬ﺕ ‪ +‬ی ا
‪"+ +< +‬دة ا ‪ +‬م‬
‫ ‪ R‬ا ‪ ? "l‬ا[‪ -‬ادى" إ ﺵ ل ا
‪ - A‬أﺱ‪"
t‬س ا‪$‬ه اف ا <
رﺝ آ‪
8‬ة‪ "
،‬ﺵ‪A +‬‬
‫ا
‪ - A‬أﺱ‪"+
t+‬س ا "ﻥ‪ ]+‬ا ‪"+4‬رى رﺝ‪
t+J +‬ﺝ‪ +‬اً‪ ،‬و ‪ +‬ی ‪ , P+‬ا ‪ A
+‬أﺱ‪"+
t+‬س أه‪ +‬اف‬
‫ا "ﻥ] ا ﺝ اﻥ ‪ ،‬و " ‪ 8‬ه اف ا <
آ"ن ا آ
‪ I‬رﺝ آ‪ +
8‬ة ‪ + -‬أﺱ‪"+
t+‬س ‪ +7‬رة ا
‪+‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ ا آ وا ‪ "
، 4‬ﺵ‪ A +‬ا ‪ + - A
+‬أﺱ‪"+
t+‬س ‪ +7‬رة ا
‪ + - +‬ا ‪ L+
86‬وا
‪ A+‬وا آ
‪]+‬‬‫وا ی ] ‪"E
tJ‬ی ‪ ،‬وﺕ ‪ L‬ا
"ر ا ‪"1‬ص ع ا‪$‬ﺱ‪ ,
t‬ا "
وا ‪ ،
- J‬آ " اﺵ ‪A‬‬
‫ا
‪ - A‬أﻥ اع دة ‪ ,‬ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ‪
- J‬و ‪ ,3‬ی ‪ L‬ا
"ر ا ‪"+1‬ص ‪ "+‬ازن ﺡ
‪ ?+‬ﺡ‪"+‬زت‬
‫ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ‪ & -
- J‬ا‪Z‬ه "م‪.‬‬
‫آ ‪ "++‬أﺱ‪ ++‬ت ﻥ ‪ O "++‬دراﺱ‪) ++‬ﻥ دی‪ K 55 P55 J55‬د‪ (1999 ،‬وا ‪ +‬ﺱ‪ ,++- RT++3 j ++‬ا ‪ ++‬ی"ت‬
‫ا <
ا ﺕ
‪ "4‬أﺱ‪ t‬ا "ﻥ"ت < وع ا ‪ E‬ا
‪ R‬ا ‪ ? "l‬ا[‪ +-‬ادى
‪ 5+‬ا "<&‪"+‬ت <‪ +‬‬
‫ا ة ‪ 1991 ,‬إ ‪ 1994‬م إ " ی ‪:‬‬
‫ " ‪$ 8 ++‬ﺱ‪ t++‬ا ‪ ++
8‬آ‪"++‬ن ا‪Z‬ه ‪"++‬م ا‪$‬آ‪ ++ ++8‬ى ا آ
‪ ،]++‬ﺡ
‪ j++E ?++‬ﻥ‪"++- % 89 0 8 ++‬م‬
‫‪ 1992/91‬م وﻥ‪"++- % 80 8 ++‬م ‪ 1993/92‬م
‪ j++E "++‬ﻥ‪"++- % 75 0 8 ++‬م ‪ 1994/93‬م‪.‬‬
‫وﺝ"ء ى ا ‪ < L
86‬ا ﺕ‪ 8‬ا ‪"l‬ﻥ
‪ "
،‬اﺡ ‪ A‬ى ا ‪ 4‬ا ﺕ‪ 8‬ا ‪. l "l‬‬
‫ " ‪$ 8‬ﺱ‪ t‬ا ص ﺝ"ء ى ا ‪ < 4‬ا ﺕ‪ 8‬ا‪$‬و ‪ Q‬أﺱ‪ t‬ا آ ـ أﺱ‪ t‬ا
‪.A‬‬
‫ " ‪$ 8‬ﺱ‪ t‬ا اءة آ"ﻥ‪ j‬أﺱ‪ + t‬ى ا ‪ +< +4‬ا ﺕ‪ +8‬ا‪$‬و ‪ +‬ی
‪ "+4‬أﺱ‪ t+‬ا ‪ +‬آ ‪ +Q‬أﺱ‪ t+‬‬
‫ا آ
] وآ"ﻥ‪ j‬ﺝ
‪ "4‬أﺱ‪.
" t‬‬
‫وﺕ ﺹ ‪ j‬دراﺱ )ﺡ ى ا ‪ (2001 ، A‬وا اه ‪ A
j‬أﺱ‪ t‬ا ‪"

3‬ء ‪"l‬ﻥ ی ا " ة‬
‫ ‪ 1998 ,‬ﺡ ‪ 2000‬م إ أن ا‪$‬ﺱ‪ t‬أو ‪ j‬اه " ً" "‪$‬ه اف ا <
ا ﻥ
"‪ ،‬ﺡ
? ‪ jE‬ﻥ ‪ 8‬أﺱ‪ t‬‬
‫ ى ا آ < ا‪ -$‬ام ا ‪ - QMl‬ا ﺕ
‪ % 89) ]+‬ـ‪ % 78 +‬ـ‪ j+E "+
(% 83 +‬ﻥ‪ 8 +‬ا‪$‬ﺱ‪ t+‬‬
‫ا ﺕ
ا ی"ت ا
" )‪ %2‬ـ ‪ % 9‬ـ ‪ (% 8‬ام ا ‪ - QMl‬ا ﺕ
]‪ ،‬آ " ‪ j+E‬ﻥ‪ ] +‬ا‪$‬ﺱ‪ t+‬‬
‫ا ﺕ
‪"4‬رة ا ﺱ ‪"E
tJ
7‬ی ‪.‬‬
‫ی ‪ " iP‬ﺱ‪ L8‬أن ا ‪
8 "E‬ا & ‪ ,‬أﺱ‪ t‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات أو أد ا ی أو ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ‪ < P‬‬
‫ا ‪"8 -" ] 3‬ره" أﺡ ا "در ا‪$‬ﺱ"ﺱ
‪$‬ﺱ‪ t‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ﺕ آ‪ - I‬ا ی"ت ا <
ا ﻥ
" وﺕ آ‪I+‬‬
‫ ا ‪ a‬وا آ " ی;‪ < Q‬ﺝ دة ‪ 1‬ﺝ"ت ا ‪.‬‬‫وﺱ
" ‪"P‬ء ‪M3T -‬ت ﺕ ی ا
‪ A‬ا راﺱ وﺕ‪ 6‬ی ا ر‪ +7‬ا‪" Z‬ﻥ
‪{+ j +7 ، +‬‬
‫ا راﺱ"ت وأوراق ا ‪ A‬ﺕ رات ﺡ و ‪"T‬ری‪ 5‬ﻥ "ذج ‪ 6‬ی ا‪" Z‬ﻥ"ت آ‪U‬دوات ی ا
‪A‬‬
‫ا راﺱ و ‪:"4‬‬
‫) ‪ A‬ا ارث‬
‫دراﺱ"ت آ‪) , A‬أ ‪ J‬آ ] و‪ 67‬ون‪1989 ،‬م(‪،(1996 ،J
) ،‬‬
‫أ ‪.55 55‬م‪،(2001 ،‬‬
‫ا ازﺡ‪ (2001 ،P55‬وأوراق ‪ A55/ 55
) "++4 A++ -‬ر‪) ،(1995 ،‬ر‪ 55G‬ء‬
‫)
‪ P555 555‬ﻥ‪ 555/) ،(2001 ، E555‬ی[ ‪ (2001 ،P555‬وا ‪ +++‬أآ‪ +++‬ت ‪ +++J +++ -‬ورة ﺕ‪ +++ 8‬ا
‪"+++‬س‬
‫ا ‪ - J‬وا ی ا إ‪ <"J‬إ ا ی ا ‪ "4‬وأن ی ‪ , P‬ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬ر ا ‪ "+4‬أﺱ‪ +
" t+‬ذات‬
‫إﺝ" "ت دة وأﺥ ى ‪ ، -
- J‬وﺕ‪ T 8‬وع ك ا‪$‬ﺱ‪ t‬وا آ
‪ - I‬ا ی"ت ا

‫ا
"‪ 5 ،‬ا‪" -Z‬د ‪ -‬ا ی ‪ ,‬ﺥ‪M‬ل ا‪$‬ﻥ‪ 6T‬ا ﺕ ﺕ‪ b8‬ا‪ R7‬ا
"ة ا ا‪ .
7‬وی‪) R
P+‬ﺡ‪ 5‬‬
‫ ‪ J (2001 ، X‬ورة اﺱ‪ 1 +‬ام ﺱ‪M +‬ت ا‪$‬داء ا ‪ +‬ﺕ‪"+
- P+‬ت ‪ A+ - ,+‬ا ‪M+6‬ب و ‪ -" +‬ة ا
‪+‬‬
‫ ا ی ا اﺕ ‪ -‬ا‪"8 -‬ر أن ا ی ‪
-‬ﺕ "وﻥ
ی‪ T‬ك <
‪ "4‬آ‪ c 4 7M- 4 , A‬ا
‪.‬‬‫
" ی;آ )ر‪ I‬ى ; م‪1995 ،‬أ‪ - (194 :‬أﻥ‪ 0‬ی ] ا‪" -Z‬د ‪ -‬أآ‪"
, l‬ر ‪ -‬ﺕ

‫ا "ی
ا "
‪:‬‬
‫درﺝ ا ‪ - ] "6‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر و‪ -‬م ا‪" 7Z‬ر ‪"
-‬ر واﺡ < ‪, b‬‬
‫ ا
"ر ا
‪ 3‬ى " ‪ 57‬ا د " ‪ 7$ 8‬اﻥ‪."0‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬

‫ا
"ر ا‪$‬دی ى " ‪ 57‬ا د " ‪ B 8‬د ﺕ ی ًا د‪.""ً
7‬‬
‫ ‪ 57‬ا د " ‪ , 0 8‬و‪Š j7‬ﺥ ‪.‬‬
‫ ‪ 57‬ا د " ‪ " 8‬ی‪ i 6‬أن ی‪ 3‬ن ‪ 0
-‬ا‪.c‬‬

‫وی ﺹ آ‪ P Hambleton & Wedman, 1997 , A‬ورة ا ‪ ,+ v 1 +‬ا ‪M3T+‬ت‬
‫ا ﺕ‪Z" 68‬ﺥ ‪"8‬رات ا "دة ـ ا
ی ـ وا ﺕ ‪ - < Al‬م ‪ "4
- J‬و‪ -‬م ‪ 7‬رﺕ‪ - "4‬ﺕ ی ات‬
‫ا ‪"++6‬ق ا اﺱ‪ ++ 5++‬ى‪ ،‬آ ‪ "++‬أﻥ‪ Z "++4‬ﺕ‪ < ++‬ﺕ

‪ "ً+‬ﺕ‪ "ً
++
1T‬ﺝ
‪ ++‬اً‪ ،‬وذ ‪ ,++ B++‬ﺥ‪M++‬ل ﺕ‪ ++ 8‬ا‪Z‬ﺕ "ه‪"++‬ت‬
‫ا ی‪ < l‬ا
"س ا ا ﺕ ا "رﺱ
‪ hU ,‬ﺕ ‪ +< 4‬ﺕ‪ +6‬ی ‪ +
-‬ا ‪ +‬ی وﺕ‪
- +J < +‬‬
‫‪ , Z‬ﺕ ی ا‪$‬داء‪ ،‬وا‪Z‬ﺱ "ﻥ " ‪ 3‬ﺝ
"‬
‫ا
"س وﺕ آ‪ - I‬ﺕ ی ا ‪" 3‬ی"ت ‪ً Competencies‬‬
‫ا ی‪ < l‬ﺕ‪ 6‬ی ا "ذج ا
‪ 3‬ی ا ی‪ +l‬ا ‪ +‬ﺕ‪ +< 4 +‬ﺕ‪ +6‬ی ‪ +h‬ق ‪"+‬ء ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات وﺕ
‪A+‬‬

"ﺕ‪."4‬‬
‫وی‪ R
P‬آ‪ Hambleton & Slater, 1997 , A‬أن ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات <‪ +‬ا ‪ j+7‬ا ‪ "+‬ﺕ ‪ +‬‬
‫ ‪ ++
E‬ات أﺱ"ﺱ‪ ،
++‬وإﺡ‪ ++‬ى ه‪ c +‬ا ‪ ++
E‬ات ه‪ ++‬ا‪Z‬ﻥ ‪"++‬ل ‪ ,++‬ا‪"++ -Z‬د ‪ ++ -‬ا
‪"++‬س ا ‪M3‬ﺱ‪ 3
++‬إ ‪ ++‬ﺕ‪ ++ 8‬‬
‫ا "ذج ا ی‪ +
- - ] E l‬ب ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬رات ا
ی‪ +‬و ‪ "+4‬ﺕ‪"+8‬ی‪ ,‬درﺝ‪"+‬ت ا‪ +<$‬اد ‪"+8‬ی‪ + ,‬ی"ت‬
‫ﺹ ا دات‪.‬‬
‫ی ‪ "++ iP++‬ﺱ‪ L8++‬أﻥ‪ ++ 0++‬ی ا ‪ A
++‬ا راﺱ‪ ++‬ی ‪ ]++‬ﺕ‪ ++ 8‬ا
‪"++‬س ا ‪ - ++J‬وا‪Z‬ﺥ ‪"++8‬رات‬
‫ا ‪ ،‬وا‪" -Z‬د ‪ -‬ا ی ا وا ی ا ‪ +‬اﺕ وﺕ ‪ +‬ی أﻥ‪ 6T+‬ا ‪M+6‬ب وا‪"+ -‬د ﺱ‪M +‬ت ا‪$‬داء‪،‬‬
‫وﺕ‪ 8‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا
أو ا‪$‬دا
" أ ‪ ,3‬ﺡ ] ‪
8h‬آ‪ A‬ر‪ ،‬وآ‪ A‬ذ ‪ B‬ی ‪ ,+ 0+‬ی ‪ +‬م ‪ "+‬ی ‬
‫إ ﺕ‪ 8‬ا‪Z‬ﺕ "ه‪"+‬ت ا "ﺹ‪ +‬ة <‪ +‬ا
‪"+‬س وا‪"+ -Z‬د ‪ + -‬ا & ی‪ +‬ا ی‪ +l‬وﻥ ‪"+‬ذج ا‪Z‬ﺱ‪ + " +‬دة‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ری و "ء ك ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ﺕ < ‪
- J‬ا
"س وا‪" -Z‬د ‪ -‬ا
"س ﺝ ‪ +‬ا ‪ B+‬وه‪ +‬‬
‫ " ی ‪ < 0J -‬ا ‪I‬ء ا " ‪.‬‬
‫‪ 2‬ـ ‪ J HX‬ﺕ ا ر‪ JG‬ا ‪ P‬ی
‪ ) #E‬ا ‪ P; 8 9‬ا‪ A 6W‬ر ا
‪:P E‬‬
‫ ‪ ,‬ا ‪M3T‬ت ا ﺕ ﺕ‪ & " b8‬ی ا ‪M3‬ﺱ

3‬ه ‪ 3T‬ﺕ
درﺝ ا د ا ی ‪"+4
- A +‬‬
‫< اﺥ ‪"8‬ر " وا ﺕ ‪ - R7‬ا
"ر أو ا ‪ B‬ا ‪ +‬ى ی‪ ] +3‬ا رﺝ‪ + +‬أو د‪ ، + Z‬و<‪ +‬إ‪"+h‬ر ه‪c +‬‬
‫ا & ی ﺕ‪"+ +‬ء اﺥ ‪"+8‬رات ﺝ ‪ 0+‬ا ‪ B+‬وأﺥ‪ +‬ى ﺝ ‪ 0+‬إ ‪"+
+‬ر ‪M3T+ "+4 A+3‬ﺕ‪ "4‬ا ‪ +‬ﺕ‪ +‬ﺕ‪b8‬‬
‫ "
‪ A‬ا راﺱ وا ی ﺕ "و ‪ "
< "4‬ی ‪:‬‬
‫ا س ‪ PKG‬ا ‪ K‬ر ‪: Norm-Referenced Measurement‬‬
‫ی ‪ ++‬م ا
‪"++‬س ﺝ ‪ -"++‬ا ﺝ‪ ++ - 5++‬ﺕ ‪ ++‬ی ا ‪ ++‬وق ‪ ,
++‬ا‪ ++<$‬اد وا

‪ ++< 4 ++
I++‬ا‪$‬داء‪ ،‬ﺡ
‪?++‬‬
‫ﺕ‪ ] 3‬درﺝ ا د ‪ -‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر "ه" ‪ " -‬ﺕ إ
"ر ى ا "‪ -‬ا ی إ
‪ "+4‬ا ‪ +‬د‪،‬‬
‫وی د ى ا "‪ -‬ﺱ‪ b‬درﺝ"ﺕ‪ - "4‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪ ،‬وی ‪
E‬ه ا ا
"ر ‪
E‬ا "‪ ، -‬ﺡ
‪ ?+‬ﺕ ‪ +‬‬
‫< ا
"س ‪ -‬ا

‪ ,
I‬ا‪ <$‬اد ‪ 4‬ف ا‪Z‬ﻥ "ء وا‪Z‬ﺥ
"ر‪ ،‬وﺕ ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ه ا‪ 7$‬ر ‪ -‬ا

‪I‬‬

‪ ,‬ا‪ <$‬اد‪) ،‬أ ‪ J‬آ ] و‪ 67‬ون‪) (19 :1989 ،‬أ ‪ J‬آ ] ‪) ،(250 :1995 ،‬ﻥ دی‪ 5A J‬ا ‪. 5‬م‪،‬‬
‫‪1996‬أ(‪.‬‬
‫وﺕ ر ‪M‬ﺡ& أن ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات < ‪ Az‬ا
"س ﺝ ا
"ر ﺕ ‪ -‬ا وق ا دی ‪ ،‬ﺡ
?‬
‫ﺕ زع درﺝ"ت ا‪ <$‬اد < ‪ Az‬ا & ی ا ‪M3‬ﺱ

3‬ﺕ زی ً" ا‪ -‬ا
ً"‪.‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫وا‪ A 6W‬رات ‪ JKG‬ا ‪ K‬ر ﺕ‪ H‬ن ; ‪ d‬ﺕ) وا‪ P; J
O‬ا
‪W‬ت ا ‪:J‬‬
‫• ‪ " -‬ی‪ 3‬ن ا ‪ J‬ع ا راﺱ
‪ + A3T+‬اآ أو ﺱ ‪ +‬ا ‪ +6‬ی ‪ + - "4P+ +‬ا ‪{ 8+‬‬
‫اŠﺥ ‪.‬‬
‫• < ا "‪Z‬ت ا ‪ Z‬ی ‪I‬م ا ‪M6‬ب ا ﺹ ل ى د ‪ ,‬ا ‪" 3‬ءة‪.‬‬
‫• ‪ " -‬ﺕ‪ 3‬ن "ﺝ ‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ‪ -‬د ‪ ,‬ا‪ <$‬اد ا
‪I‬ی‪.,‬‬
‫• ‪ " -‬ی‪ 3‬ن ا ‪ 4‬ف ا ‪ ;8‬رﺝ ا "ح ‪M6‬ب‪$ ،‬ﻥ‪ "4‬ﺕ ‪ -‬ا وق ا دی ‪.‬‬
‫• ‪ " -‬ی‪ 3‬ن ه "ك ﺡ"ﺝ
"س ‪"
-‬ت ‪ A ) ،"
-
-‬ا ﺡ ا ‪ 9‬ی ى‪.(331-330 :1997 ،‬‬
‫و‪ -‬ا ‪ , q‬آ‪ A‬ه ‪ c‬ا ا و " ی
‪ 0 I‬ا
"ر ا
‪ 3‬ى ‪ ,+‬ا ‪ v " +1‬ا ‪ 3
+‬ی ‬
‫ ‪
- J ,‬وﺹ ق و‪"8Q‬ت و‪ 7‬رة ‪ -‬ا

‪ I‬إ‪ Z‬أن ‪ +
-‬ب ا‪Z‬ﺥ ‪"+8‬ر أو ‪M3T+‬ﺕ‪ +J +< "4‬ء ا
‪"+‬س‬
‫ ﺝ ا
"ر ی ده" ‪ "
< 1963 Glaser‬ی ‪:‬‬
‫أ ـ ی ‪ -‬ا

‪ ,
I‬ا‪ <$‬اد و‪ Z‬ی "وز ذ ‪ B‬إ < "ذا ﺕ ‪ , L‬أه اف‬
‫ا
ا

‪ " ،‬ی;دى إ ﺡ ف ‪" -‬ﺹ ووﺡ ات ‪ ,‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر إذا آ"ﻥ‪
q j‬‬

‪I‬ة
‪ ,‬ا‪ <$‬اد ‪ {E‬ا & ‪ " "4
7 ,-‬ی;‪" < Q‬ء ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪.‬‬
‫ب ـ ا‪" 7Z‬ر ‪ -‬اﺕ‪"1‬ذ ا "‪ -‬آ ‪
B‬درﺝ ا د ‪ -‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ی;دى إ ‬
‫ م ا
‪ 57 , ,‬ا د وﺝ "‪$ 8 " 0 -‬ه اف ا و ى ﺕ
‪."4‬‬‫ﺝـ ـ ﺱ‪ 6‬ة ا ا‪ -Z‬ا ا
"رى "‪"8 -‬ر‪ c‬ا ذج ا‪ Al $‬زی‪ 5‬ا رﺝ"ت‪،‬‬
‫وه ا ى ی ‪ " - L‬ی‪ 3‬ن ى ا‪$‬ﺱ‪ < t‬ى ا ‪ ،
M‬و‪ " -‬ﺕ‪ 3‬ن‬
‫ا‪$‬ﺱ‪ t‬ﺹ ‪ 8‬أو ﺱ‪ 4‬ﺕ ‪ - A‬ا ا ًء ﺱ" ‪ "ً 8‬أو ﺝ‪ " ،ًU8‬ی ‪ -‬إ ‬
‫‪ , Z‬ا‪$‬ه اف ا

‪) ،‬ر‪ I‬ى ; م‪ 1995 ،‬ب ‪:‬‬
‫ا آ
‪ - I‬ی"ت ا ‪ً
M‬‬
‫‪.(209-208‬‬
‫و ‪ ,‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ﺕ ‪ 1‬م
"ر ا "‪ -‬آ &"م ﺝ
ا " ‪ O‬ه ‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا

ا وا ﺕ ‪ -‬ازﻥ أداء ا ‪U‬داء أ‪ 7‬اﻥ‪ 0‬و< " ع‬
‫ا ‪ 3‬رﺝ"ت وا ﺕ‪
- v " 1 5P1‬ا
‪ ،,‬آ " ﺕ‪
- v " 1 5P1‬ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ‬
‫ی‪ "4
- A T‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪ " ،‬ی;‪ < Q‬ﺹ ق ا ازﻥ و " " ﺹ ﺕ
ا " ‪Az < ،O‬‬
‫ا
"س ﺝ ا
"ر ی‪ R 1‬ﺕ ری‪ O‬ﺹ ا‪$‬ﺱ‪" t‬ﺥ ‪M‬ف ‪ 7‬رات ا‪ <$‬اد‪ ،‬آ " أن ‪"
7‬س‬
‫‪ 7‬رات ا‪ <$‬اد ی ‪"8‬ی‪"8 ,‬ی‪ ,‬ﺹ ا‪$‬ﺱ‪./) ، t‬ح ‪.‬م‪.(19-15 :1995 ،‬‬
‫وﺕ ر ا[ﺵ"رة إ أن ‪" -‬ء ا
"س ا ی ا أ "م ه ‪ c‬ا ‪M3T‬ت ‪ < 3‬‬
‫ا‪$‬ی ى‪ A ،‬آ"ﻥ‪ j‬ه "ك ﺝ‪ 4‬دا "‪ - ] E z‬ه ‪ c‬ا ‪M3T‬ت وا ﺕ;‪ < Q‬ا ‪v " 1‬‬
‫ا
‪ 3‬ی ‪M‬ﺥ ‪"8‬رات ا

‪ " ،‬ی;‪ < Q‬د‪ 7‬وﺹ ا " ‪ < ،O‬ﺕ ا ﺹ‪ A‬إ ﻥ "ذج‬
‫ﺝ ی ة ﺕ ‪ A‬ا
"س ‪ - - J‬م ﺕ‪ QU‬درﺝ ا د ‪
- v " 1‬ا‪ <$‬اد و‪Z‬‬
‫ﺥ " ‪
- v‬ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ‪ 3‬ﻥ ‪$‬داة ا
"س وه " ی ‪ < 0J -‬ا ‪I‬ء ا ‪"1‬ص & ی ‬
‫ا‪Z‬ﺱ " ا دة‪.‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ا س ‪ PKG‬ا
‪: Criterion-Referenced Measurement f‬‬
‫ی‪ 4‬ف ا
"س ﺝ ا ‪ B‬إ ﺕ ی أداء ا د وﺕ ی ى ﺕ ‪ - 8 " 0‬‬
‫ ‪ ,‬ا ‪"4‬رات أو ا‪$‬ه اف و < ﺝ دة ا‪$‬داء < ‪ J‬ء ‪"3‬ت دة ‪Carey, ) ،ً" 8‬‬
‫‪ (1994, 261-262‬وا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ‪ 3‬ا ﺝ‪ 5‬آ " ﺡ د‪ Glaser c‬ه ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا ى ﺹ ‬
‫ ‪ A‬‬
‫‪"6-[ 7 ,‬ء ‪"
7‬ﺱ"ت ﺕ ‪"8‬ﺵ ة " ‪ 8‬إ "ی
أداء دة‪) < ،‬ﻥ دی‪J‬‬‫ا ‪.‬م‪ ،1996 ،‬ب‪ ،‬هـ(‪ .‬أﻥ‪ 0‬ی‪ 4‬ف إ ﺕ ی ا د ف ا & ‪ ,-‬ى أداء‬
‫أ‪ 7‬اﻥ‪ ،0‬ﺡ
? ﺕ درﺝ ا د ‪ -‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر < ‪ J‬ء ‪ ،B‬ی د ﺡ ] ا‪$‬ه اف ا ‪
- J‬‬

"س‪) ،‬أ ‪ J‬آ ] ‪.(251 : 1995 ،‬‬
‫وا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ﺝ ا ‪ B‬ی ‪ < 4‬ﺕ ی آ‪ A‬ﺕ
" ًء ‪ -‬ا‪ c‬و‪ 7‬راﺕ‪ ،0‬ﺡ
? ی م‬
‫أداء ا
‪ " -‬ی "ﺝ‪ 0‬ه " ‪ 8‬رﺕ‪ 0‬ا دی ‪ ،‬و
" ‪" 8‬رﻥ ‪ 0‬ﺱ‪ b‬أداء‬
‫ ‪ ،0 -‬أى أن ا
ات ﺝ ‪ 0‬ا ‪ B‬ﺕ "‪ - -‬ﺵ ح "ذا ی ‪ 0 - 5
6‬ا د ون‬
‫أداء اŠﺥ ی‪) ،,‬ﻥ دی‪ A J‬ا ‪.‬م‪ 1996 ،‬هـ(‪ .‬وا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ﺝ إ ا ‪ B‬ﺕ‪ 3‬ن "ﺱ‪ 8‬‬
‫< ا "‪Z‬ت‪:‬‬
‫• ‪ " -‬ﺕ‪ 3‬ن ا ‪"- J‬ت ا راﺱ
ﺕ اآ
و ﺕ‪ "4P 5 68‬ا ‪.{ 8‬‬
‫• ‪ " -‬ی‪ 3‬ن ا ‪ 4‬ف ا ﺹ ل إ ى ﺕ ‪ ,3‬د‪ ،‬واآ "ب ‪"4‬رات ‪ i‬إﺝ"زة )درﺝ ‪.(
-‬‬
‫• ‪ " -‬ی‪ 3‬ن ا ‪ 4‬ف ﺕ ی ﻥ اﺡ ا ة وا ‪ R P‬ى ا د )ﺕ‪ A ) ،(v
1T‬ا ﺡ ا ‪ 9‬ی ى‪،‬‬
‫‪.(331 : 1997‬‬
‫وی ‪ 1‬م
"س ‪ B‬ا ﺝ‪ < 5‬ا ‪ 8‬ا ‪ O‬ا

ا " ‪ -‬ا‪$‬ه اف ‪, L‬‬
‫ ى إﺕ "ن ا ‪ 1 ] "6‬ﺝ"ت ا ‪ 8‬ة ‪ ,-‬ا‪$‬ه اف " ‪" 8‬ل ﺱ آ د ﺝ
اً‪ ،‬وی ‪ 3‬ن‬
‫ه ا ا "ل ‪ , - ,‬ا ‪"4‬رات أو ا
ل أو ا‪Z‬ﺱ ادات ا ی;دی‪ "4‬ا ‪ 8 1‬ون < ‬
‫ ‪ R7‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر وذ ‪ J < B‬ء ى ا[ﺕ "ن آ " ی ‪ < 3‬درﺝ <"ﺹ ‪ P 9E ) ،‬آ ‪،#‬‬
‫‪.(1999‬‬
‫آ " ﺕ ‪ 5
6‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ﺝ
ا ‪ B‬أن ﺕ ‪ " L‬ی ‪:‬‬
‫• ‪"
7‬س { ا ‪"4‬رات ا ‪.
7‬‬
‫• ‪"
7‬س { ا‪$‬ه اف ا ی ا ‪ 1‬ا ﺕ ﺕ‪"- b8‬ت
‪ ,‬ا ‪M6‬ب‪ ،‬وا ﺕ ‬
‫< ‪ J‬ء ی"ت دة‪.‬‬
‫• ‪"
7‬س أ‪ 7‬أداء ی ‪ ,3‬أن ی ‪ 0‬ا د‪.‬‬
‫• ا‪Z‬ﺱ "دة ‪ < "4‬ﺡ‪ { A‬ا ‪M3T‬ت ا ی ] ﺡ ‪" "4‬ﺱ ‪ 1‬ام ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ﺝ إ
"ر‬
‫)أﻥ ر ا ‪ M X‬وى‪.(38 : 1996 ،‬‬
‫و‪ -‬ا ‪ , q‬آ‪ A‬ه ‪ c‬ا
‪I‬ات إ‪ Z‬أن ه ‪ c‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات أ‪ A7‬اﻥ ‪"T‬رًا ﺕ ی ‬
‫ا ‪"8l‬ت وا ق ‪ "4‬و رة ا راﺱ"ت ﺡ ل ه ا ا ع ‪ - ] E‬ه ‪ c‬ا ‪M3T‬ت‪،‬‬
‫)ﻥ دی‪ A J‬ا ‪.‬م‪ 1996 ،‬ب ‪.(84 :‬‬
‫و< دراﺱ )ﻥ دی‪ A J‬ا ‪.‬م‪ 1992 ،‬أ‪ ،‬ب( ﺕ ‪ iJ‬أن ا
"س ا ﺝ‪ 5‬إ ا ‪B‬‬
‫ﺕ ‪M3T 0 7‬ت ‪ ,
-‬أه ‪ 3T "4‬ﺕ ی ا ‪"< ،B‬ﺥ ‪M‬ف ا ‪ B‬ی;دى إ اﺥ ‪M‬ف‬
‫ا ار ا ى ی ‪UT 1‬ن ا ‪ - 3‬ا ‪ -‬ﺕ ی ى ا‪Z‬ﺕ "ن‪ ،‬وا ى ی‪" R 1‬ﺥ ‪M‬ف‬
‫ا رﺝ ا "ﺹ ‪ ،‬وی ‪) L‬أﻥ ر ا ‪ M X‬وى‪ " 5 (1996 ،‬ﺕ ﺹ ‪ j‬إ
‪ 0‬ﻥ " ‪ O‬دراﺱ )ﻥ دی‪J‬‬
‫ ‪ A‬ا ‪.‬م‪ 1992 ،‬أ‪،‬ب(‪ ،‬إ‪ Z‬أﻥ‪ 0‬ی‪ 3T R
P‬أﺥ ى وه أن ﺕ
ا رﺝ"ت < ‪ J‬ء‬
‫ا
"س ‪ 3‬ا ﺝ‪ 5‬ی "ج إ "ت إ‪ ،
<"J‬رد درﺝ ا د ‪ -‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر إ ‬
‫ا ى ا " ‪ "4 A‬وا ى ی ‪" , P‬ت ‪ ,-‬ا ‪.B‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫و< دراﺱ )أ ‪ J‬آ ] ‪ 1996 ،‬ب( ﺕ ‪ iJ‬أن ‪ ,‬أه ‪M3T‬ت ا ی ا‪$‬آ"دی ‪:‬‬
‫• ‪ -‬م ‪
- J‬ﺕ ی ا ى ا‪$‬آ"دی ﻥ
اﺱ ‪ 1‬ام ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ‪ 1‬وﺕ‪"8‬ی‪ ,‬ی"ﺕ‪."4‬‬
‫• ‪ -‬م ‪
- J‬ﺕ ی ا ك ا‪$‬آ"دی ‪ ] "6‬ﻥ
اﺥ ‪M‬ف ى ا "‪ -‬ا ی إ
‪."4‬‬
‫وﺕ ﺹ ‪ j‬ﻥ " ‪ O‬دراﺱ ) ‪ E‬م ا ! ‪ (1998 ،PM‬إ < "
ﻥ ذج )أﻥ ف( < ‬
‫ﺕ ی ا ى ‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ‪ 3‬ا ﺝ‪ < 5‬وﺡ ة ‪ ,‬ر ا ‪ R 8‬ا‪$‬ول ا ‪"l‬ﻥ ى‪ ،‬ﺡ
?‬
‫آ"ﻥ‪ j‬درﺝ ا ‪) 56‬ا ى( ‪ jE "
،% 74‬درﺝ ا ‪ 56‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر "ﺱ ‪ 1‬ام ﻥ ذج‬
‫)ه < ( ‪ ،% 68‬ﺡ
? إن ﻥ ذج )أﻥ ف( ی ‪ -‬أﺡ‪"3‬م ا ‪" < ,
1‬ل‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ی درﺝ ا ‪ "
56‬ی ﻥ ذج )ه < ( ‪ -‬أﺡ‪"3‬م ا ‪ <"J[" ,
1‬‬
‫إ ا‪$‬داء ا ﺹ
‪ ,‬أى أن ‪
-‬ا راﺱ ﺕ ] دورًا < ﺕ ی درﺝ ا ‪M 56‬ﺥ ‪"8‬ر‬
‫وا ﺕ ‪ - R7‬ى ا
‪.‬‬
‫و< دراﺱ ) ‪ P 9E‬آ ‪ (1999 ،#‬ﺕ إ‪ -‬اد اﺥ ‪"8‬ر ‪ 3‬ا ﺝ‪ 5‬و‪ 7‬اﺱ ‪ 1‬م ‪B‬‬
‫ا[ﺕ "ن ‪ , % 80‬ا رﺝ
‪ Al‬ا ا‪$‬دﻥ ا ى ی ‪ - E8‬ا ا ﺹ ل إ
‪ 3 0‬ی ‪ 8‬‬
‫ ‪ ،ً" 3‬و‪ 7‬أﺱ ت ا " ‪
" < ,- O‬اﺱ اﺕ

ا ﺡ ا ‪ < ,3‬ا ‪ - 3‬ى‬
‫ﺕ ‪ ,3‬ا ‪M6‬ب ‪ ,‬ا ‪"4‬رات ا ری
ر ا ی ا ى‪.‬‬
‫وﺡ دت دراﺱ )أﺡ‪.‬م ا ‪ A‬ز ور‪ O‬ﺡ‪ g‬زى‪ (2002 ،‬أر ی"ت [ﺕ "ن ا ‪M6‬ب‬
‫ﺕ ‪"3 Al‬ت ‪ "4‬درﺝ"ت ‪ 567‬دة < ‪ J‬ء ﺕ ی ات دة ه ) ى ا ‪ ,3‬ـ ى‬
‫ا[ﺝ"دة ـ ى ا‪Z‬ﺝ
"ز ـ ا ى ا ‪ ،(R
P‬وأﺱ ت ﻥ " ‪ O‬ا راﺱ ‪ ,-‬اﺥ ‪M‬ف ﻥ ]‬
‫ا ‪M6‬ب < ا ی"ت ا‪$‬ر ‪"3< 5‬ﻥ‪ j‬أ‪ A7‬ﻥ ‪M6 8‬ب ه ا ﺡ ‪ j‬ى ا ‪ ,3‬وﺡ ‪j‬‬
‫ ‪U< % 85‬آ‪ , l‬ا ى ا د ‪M‬ﺥ ‪"8‬ر‪ ،‬وآ"ﻥ‪ j‬أ‪ -‬ﻥ ‪ 8‬ه ا ‪M6‬ب ا ی‪ ,‬ﺡ ا‬‫ا ى ا ‪ R
P‬وه ا ی‪ ,‬اﺱ ‪ -"6‬ا ﺕ
‪ , % 50 A‬ى ا ﺡ ة ‪ 5J‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪.‬‬
‫وﺕ ر ‪M‬ﺡ& أن ﺕ ی ا ‪ B‬ی إ ﺡ آ‪ -
8‬ذاﺕ
ﺹ"ﺡ] ا ار‪ ،‬و ‪ Q ,‬‬
‫<‪X‬ن ا ارات ا ﺕ ‪UT 1‬ن ا ‪ ] "6‬ا ‪ ,‬و‪
q‬ا ‪ ,‬ﺕ‪ 3‬ن ‪ -
8‬ﺥ‪ < U6‬ا
"س‬
‫ی ‪ -‬د‪ 7‬أو ‪ -‬م د‪ 7‬ﺕ ی ا ‪ B‬رة ‪ ،
- J‬وی&‪ A‬ا ;ال ‪ "ً "7‬آ
‪ R‬ی ‪,3‬‬
‫ا ‪ ,‬أﺥ‪"6‬ء ا
"س؟‬
‫<" ‪ B‬ی‪
T‬إ ى أو ﺱ ك ﺕ ﺝ‪ 5‬إ
‪ 0‬درﺝ"ت ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر آ " ﺡ د‪Glaser c‬‬
‫‪ ،1963‬و‪ 7‬ی " ‪" :B‬ل ا ك ـ درﺝ
"ر ‪ j "Q‬ـ درﺝ"ت ‪ 6‬ـ درﺝ ا‪Z‬ﺕ "ن‪،‬‬
‫ﺡ
? إن درﺝ ا ‪ - ] "6‬ا
"س ﺝ ا ‪ B‬ﺕ‪I‬ود "ت وا‪ 1 J‬ص "‬
‫ی ‪ 5
6‬و " ‪ Z‬ی ‪ 5
6‬أن ی ‪ 0‬ا د‪ ،‬وه ‪ B‬ی‪" R 1‬ﺥ ‪M‬ف ا ‪) < ،B‬ﻥ دی‪ A J‬‬
‫ا ‪.‬م‪ 1992 ،‬ب(‪.‬‬
‫وﺕ‪) R
P‬ﻥ دی‪ A J‬ا ‪.‬م‪ 1996 ،‬د( أن ا رﺝ ا ‪ -
3‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ﺝ

‫ا ‪ B‬ر " ‪ Z‬ﺕ‪ I

3‬أداء ا ‪ " < ،] "6‬ی ‪"8 "h A‬ن ‪ -‬ﻥ ا رﺝ ا ‪,3 ،
3‬‬
‫ﻥ ‪ b‬اﺱ " "ﺕ‪ 4‬وا ‪"4‬رات ا ر " ﺕ‪ R 1‬رﺝ آ‪
8‬ة‪ ] "6 "< ،‬ا‪$‬ول )س( ‪ 7‬ی
]‬
‫ { ا دات ا ﺕ ﺕ‪"4 b8‬رات ‪
q‬ﺕ ‪ B‬ا ی
] ‪ "4
-‬ا ‪ ] "6‬ا ‪"l‬ﻥ )ص(‬‫وی ‪M‬ن ‪ -‬ﻥ ا رﺝ ‪ ،‬و ‪ A‬ه ‪ c‬ا ‪ 3T‬ی ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر إ "ی
< ‪
-‬ی د ‪A3‬‬

"س < ‪ B -‬ﺥ"ص ‪.0‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫وا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ﺝ ا ‪ B‬ی ‪ 1‬م ‪U‬آ ‪ ,‬ى ا د " ‪ 8‬إ "ل ﺱ آ ‬
‫ د ﺝ
اً‪ ،‬و‪ 7‬ی‪ 3‬ن ا "ل ا آ ‪ , -‬ا ‪"4‬رات أو ا‪Z‬ﺱ ادات ا ی;دی‪"4‬‬
‫ا ‪ R7 < 8 1‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪ ،‬و " " ی ‪ ,3‬أن ﺕ اﺥ ‪"8‬رات "
ا ﺝ‪ ،5‬أو ﺕ ‬
‫اﺥ ‪"8‬رات ه <
ا ﺝ‪ " - 5‬ی ‪ 3‬ن ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ‪ ,‬دات ﺕ " ‪ A‬أه اف دة ﺕ‪ 3‬ن "‪ q‬‬
‫< ﺹ رة إﺝ ا
‪) ،‬ﻥ دی‪ A J‬ا ‪.‬م‪G 1996 ،‬ـ(‪.‬‬
‫وا ى ی‪
T‬إ ا ا‪$‬دﻥ ‪ ,‬ا ‪" 3‬ءات ا ‪ 6‬ب ﺕ
‪ E "4‬ض
‪ ،,‬وه ا‬
‫ا ا‪$‬دﻥ ی ‪ Al‬أ‪ A7‬ا ‪" 3‬ءات أو ا ‪"4‬رات ا اﺝ] ﺕ ا< ه" ى ا د ‪M‬ﻥ "ل إ ا ى‬
‫ا راﺱ ا‪ .( Ysseldyke et al., 1994) ، -$‬أى أن ا ی"ت ه ﺕ ی ا ‪" 3‬ءات‬
‫وا ‪"4‬رات وا‪$‬داءات ا ‪ 6‬ب ﺕ < ه" ‪ - 3‬اﺝ
"ز ى دراﺱ
‪ ،,‬و ‪ ,‬أﻥ ا‪"4-‬‬
‫ ی"ت ا ى وا ﺕ‪ 4‬ی ا "رف وا ‪"4‬رات ا ی ] أن ی ‪ "43‬ا ‪M6‬ب < ‬
‫ﻥ‪"4‬ی ﺕ ى دراﺱ ‪ .( Hespe, 2002, p.2) ،‬و ى ا‪$‬داء ﻥ ع €ﺥ ‪,‬‬
‫ا ی"ت ی ‪ R‬ا ‪" 3‬ی"ت ا ‪ 6‬ب ﺕ
‪ "4‬رة إﺝ ا
‪ ،‬أﻥ‪ "4‬ﺕ‪ 5P‬ی"ت‬
‫ا ى < ﺹ رة أداءات ‪ 6‬ب ﺕ
‪ - 3 "4‬اﺝ
"ز ا ‪ ] "6‬ﺡ دراﺱ
أو ﺹ‪R‬‬
‫دراﺱ ‪.(Ysseldyke et al., 1994) ،‬‬
‫ﻥ‪ U‬ی‪ J‬ا ت ا ‪: Latent Trait Theory J H‬‬
‫وی‪ "4
- L 6‬ﻥ& ی ا‪Z‬ﺱ " ا دة )‪ Item Response Theory (IRT‬أو‬
‫ﻥ& ی ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا ی‪ < l‬ا
"س ا ‪.‬‬
‫و‪ 7‬ﺝ"ءت ه ‪ c‬ا & ی اﺝ‪ 4‬ﺝ اﻥ] ا ‪ R P‬أو ا ‪ - ] E‬ا ‪M3T‬ت < ا & ی ‬
‫ا ‪M3‬ﺱ
‪ <
3‬ا
"س وا آ"ن ‪:"4
,‬‬
‫• أداء ا ﺹ
‪ - ,‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ی‪" R 1‬ﺥ ‪M‬ف د ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ‪Z‬ﺥ ‪M‬ف ی"ت ا ‬
‫ دات " ی ‪ - 3‬ا‪$‬داء ‪ ,‬اﺥ ‪"8‬ر ‪$‬ﺥ ‪.‬‬
‫• ﺕ ض ا & ی ا ‪M3‬ﺱ

3‬ﺕ "وى ﺕ‪"8‬ی‪ ,‬ﺥ‪ U6‬ا

‪ 5‬ا‪ <$‬اد ا ی‪ ,‬ی‪ 4
- L86‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪،‬‬
‫ " ی ‪ 0 - O‬أن ﺱ‪ b‬ﺥ‪ U6‬ا

‪ 5‬ا‪ <$‬اد ﺹ اً‪$ ،‬ن ﺕ‪"8‬ی‪ ,‬ﺥ‪ U6‬ا
"س ا‪Z‬ی " ی "وى‬
‫ﺕ‪"8‬ی‪ ,‬ﺥ‪ U6‬ا
"س ا ‪ A ) ، 8‬ا ﺡ ا ‪ 9‬ی ى‪Embretson and ) (59-58 : 1997 ،‬‬
‫‪.(Reise, 2000, 45‬‬
‫و ‪M3T ,‬ت ا
"س ا آ " ‪) 0 J -‬أ ‪ J‬آ ] ‪ 1996 ،‬أ ‪ (295-293 :‬ه ‪:‬‬
‫• اﺕ‪"1‬ذ ا رﺝ ا ‪
3‬أﺱ"ﺱ
ً"
"س أو دا ی ى أداء ا‪ <$‬اد ‪ -‬ا ‪ J
E‬ع ا
"س‪،‬‬
‫وه ا ا‪ Z $‬ی ‪ L‬إ‪ Az < Z‬ا
"س ا ‪ - J‬ﺡ
? ‪ Z‬ﺕ‪ R 1‬ا ‪ Z‬ا ‪$
3‬داء ا د‬
‫ "ﺥ ‪M‬ف ‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا ‪ 1‬م‪.‬‬
‫• ‪ Z‬ﺕ د درﺝ"ت ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا‪ 5J‬ا
"س ‪ A -‬ا ‪
E‬رة ﺥ‪.
6‬‬
‫وﻥ& ی ا‪Z‬ﺱ " ا دة ﺕ ‪ - , P‬ة ﻥ "ذج ﺕ ‪"
" i‬س ا ‪ ، - J‬ﺡ
? ی ‬
‫ا آ
‪ - I‬ا دة ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ری " ی ‪ <"J" i‬أو ﺡ ف أو ﺕ ی‪ A‬دات دون أن ی ‪ QU‬‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر آ‪ " ،A3‬ی "‪ < -‬ا ‪M3T - ] E‬ت ا
"س ا & ی وا ‪

86‬ا ‪I -‬ت‬
‫ ‪ "4‬ا & ی ا ‪M3‬ﺱ
‪ .
3‬و ‪ ,‬ا ‪"8 6‬ت ا ی ‪I‬م ﺕ ا< ه" ‪ 3‬ی‪ 3‬ن ا
"س ا أآ‪ l‬‬‫ ‪
- J‬وا ﺡ ده" ‪ Wright and Stone‬ه ‪:‬‬
‫• ﺕ < دات ﺹ"د‪ 7‬ی ‪ "4 3‬ﺕ ی‪ R‬ا ‪ J
E‬ع ا
"س إﺝ ا
ً"‪.‬‬
‫• ﺹ ق ا ری‪ c 4 O‬ا دات‪ ?
،‬ی ‪ "4 3‬ﺕ ‪ A
l‬ه ا ا ‪ <
E‬ﺹ رة ﺥ‪.
6‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫• أﻥ "ط اﺱ " "ت ا‪ <$‬اد ی ‪ "4 3‬ﺕ ی ا‪ A - 4 J‬ا ‪.
E‬‬
‫• ﺕ ا<‪ ,
L‬درﺝ"ت ا‪ <$‬اد وﺥ " ‪ v‬ا دات
? ﺕ;دى إ ﺕ ی ات ی"ت ا‪ <$‬اد ‪ Z‬ﺕ ‬
‫ اﺥ ‪"8‬ر
‪.,‬‬‫• ‪"
7‬ﺱ"ت ﺥ‪
6‬ی ‪ ,3‬اﺱ ‪ 1‬ا ‪ "4‬راﺱ ا أو "رﻥ
‪ ,‬ا‪ <$‬اد < )أ ‪ J‬آ ] ‪:1988 ،‬‬
‫‪) ،(39‬أ ‪ J‬آ ] ‪ 1996 ،‬ب ‪.( 307 :‬‬
‫و ‪ ,‬ا ‪M3T‬ت ا "‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ی "ؤه" < إ‪"h‬ر ا & ی ا ‪M3‬ﺱ

3‬ه ‪:‬‬
‫‪ 1‬ـ ا ‪ v " 1‬ا
‪ 3‬ی ‪M‬ﺥ ‪"8‬رات ﺕ ‪ -‬ﺥ " ‪
- v‬ا‪ <$‬اد ا ‬
‫ی ى ‪ "4
-‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪ ،‬و‪ -‬ﺥ " ‪
- v‬ا دات ا ی‪ "4
- A T‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪،‬‬
‫ " ی;دى إ ﻥ&"م ‪"
7‬س ﻥ وﺕ ى ‪ ،
q‬ﺕ‪M "
E‬ت ا ق‬
‫وا ‪"8l‬ت وﺹ ا دات ‪ 7

E‬رات ا‪ <$‬اد‪.‬‬
‫‪ 2‬ـ ی ض أن ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ی
‪ً
E‬ا أﺡ"دى ا ‪ 8‬ور " ‪ Z‬ی‪ 3‬ن ذ ‪ B‬ﺹ
ً" < ‬
‫آ‪ ,
l‬ا‪$‬ﺡ
"ن‪.‬‬
‫‪ 3‬ـ ی ض أن ا رﺝ ا ی ‪ < "4
- A‬د ‪ -‬دات ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ی ‪ ,3‬ﺝ ‪ ،"4‬آ "‬
‫ آ"ﻥ‪ j‬ﺕ ‪I
Al‬اﻥً" ﺥ‪ "ً
6‬وا
أن ه ا ا
‪I‬ان
"ً‪ "< ،‬ق ا ‪ ,
j "l‬درﺝ
‪,‬‬
‫ ‪ ,‬درﺝ"ت ا‪Z‬ﺥ
"ر ی‪ 8 " c" R 1‬رﺝ ا رة ا "ﺱ ] ‪ 57‬ا رﺝ"ت‬
‫ ‪ A‬ا رة‪.‬‬‫‪ 4‬ـ ی ض أن درﺝ"ت ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا ﺕ ‪ Al‬ا رة ا "ﺱ دا ﺥ‪ 6
6‬دة‪ ،‬‬
‫آ " زادت درﺝ ا د دل ذ ‪ - B‬زی"دة ار ا رة ی‪ 0‬و ‪ ,3‬ی‪M‬ﺡ‪ a‬أﺡ
"ﻥ" أن‬
‫ { ا‪ <$‬اد ﺕ ا رة ی ن ‪ -‬درﺝ"ت ‪ P 1‬أو ا ‪. 3‬‬
‫‪ 5‬ـ ﺕ‪
E‬ﺕ‪ 3‬ی‪ ,‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ور ا ‪ , I‬ﺡ ] ا[‪ <"J‬أو ا ف أو ‪ z‬وف ا ‪R7‬‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رى‪./) ،‬ح ‪.‬م‪.( 681-680 ،2000 ،‬‬
‫و< إ‪"h‬ر ﻥ& ی ا‪Z‬ﺱ " ا دة <‪X‬ن ا ‪
E‬ات ا ‪ "3‬ه ا ﺕ د ا ك وه ‬
‫‪M
q‬ﺡ& وی ا‪Z‬ﺱ ‪Z‬ل ‪M , "4
-‬ﺡ& أداء ا د أو ا‪Z‬ﺱ " ‪ -‬ا دة‪ ،‬و ‪ Q ,‬‬
‫<‪X‬ن ﺥ " ‪ v‬ا دات وا‪ <$‬اد ی ل ‪ , "4
-‬ا ك‪ ،‬و " " <‪X‬ن ﻥ& ی ا
"س < ‪ -‬‬
‫ا ﺕ;دى إ ﺕ
‪ ,‬ا ك‪( Embretson and Reise, 2000, 40-41) ،‬‬
‫وﺕ ض ﻥ& ی ا‪Z‬ﺱ " دة وﺝ د ﺱ أو ‪ 7‬رة ه ا ﺕ د اﺱ " ا د دات‪،‬‬
‫وه ‪ c‬ا ی‪ T‬ك <
‪ "4‬ﺝ
‪ 5‬ا‪ <$‬اد‪.( Molenaar and Hoijtink, 1996) ،‬‬
‫و ‪ ,‬ا ا‪ -‬ا ارﺕ‪I3‬ت ‪ "4
-‬ﻥ& ی ا‪Z‬ﺱ " دة )‪ " ( IRT‬ی ‪:‬‬
‫‪ 1‬ـ ا ‪ U61‬ا
"رى
"س ی‪" R 1‬ﺥ ‪M‬ف ا رﺝ"ت أو أﻥ "ط ا‪Z‬ﺱ " و ‪ 0 3‬ی ‬

"ت ا ‪
83‬ة‪.‬‬
‫‪ 2‬ـ ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا‪ , 7$‬ا ‪ ,3‬أن ی‪ 3‬ن أآ‪"8Q l‬ﺕً" ‪ ,‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا‪ h$‬ل‪.‬‬
‫‪ 3‬ـ ﺕ‪ 3‬ن "رﻥ درﺝ"ت ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر < ﺹ ر‪ c‬ا دة أ<‪ " - AP‬ی‪ R 1‬ی"ت‬
‫ا ‪M‬ﺥ ‪"8‬ر
‪ ,‬ا‪$‬ﺵ‪"1‬ص‪.‬‬
‫‪ 4‬ـ ی ‪ ,3‬ا ل ‪ -‬ﺕ ی ات ‪I

q‬ة ‪ v " 1‬ا دة ‪"
- ,‬ت ‪
q‬‬
‫ ‪. l‬‬
‫‪ 5‬ـ ی‪ 3‬ن رﺝ"ت ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ل إذا ‪ 7‬رﻥ‪ 8 j‬ه" ‪ ,-‬ا دات‪.‬‬
‫‪ 6‬ـ ﺥ " ‪" v‬ی
ا ى ی ‪ ,3‬ﺕ
‪ L
86 "4‬ﻥ "ذج ‪"
7‬س ﺱ" ‪.‬‬
‫‪ 7‬ـ ا
~ ا ‪ 6 1‬دات ی ‪ ,3‬أن ﺕ م درﺝ"ت أ<‪M AP‬ﺥ ‪"8‬ر‪.‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫‪ 8‬ـ ا ‪ <
E‬ا رﺝ"ت ی ‪" ,3‬رﻥ ‪ 4 A3T 0‬م ‪ " -‬ﺕ‪ R 1‬ی"ت ا رﺝ"ت‬
‫ا‪$‬و
)ا ‪"1‬م(‪.‬‬
‫‪ 9‬ـ ا
‪ A‬ا " ‪"
8‬ﻥ"ت ا دة ی ‪ 0 - O‬ﺕ
‪ "- A‬آ" ‪ A‬ا "ت‪.‬‬
‫‪ 10‬ـ ‪
l i M‬ات ا دة ی ‪ ,3‬ر ‪"8 "46‬ﺵ ة " ‪ v " 1‬ا
‪ 3‬ی ‪.‬‬
‫)‪( Embretson and Reise, 2000, p. 15‬‬
‫وﻥ& ی ا‪Z‬ﺱ " ا دة ﺕ < ;ﺵ ات إﺡ "
‪M "Q‬ﺥ ‪"8‬ر و داﺕ‪ Z 0‬ﺕ‪R 1‬‬
‫ "ﺥ ‪M‬ف ‪
-‬ا‪ <$‬اد‪ " ،‬ی < ‪"
7‬ﺱً" أآ‪"8Q l‬ﺕً" ‪ 5‬أﺥ‪"6‬ء أ‪"
A7‬س‪( Nitko, 2001) ،‬‬
‫وﺕ ‪ , P‬ﻥ& ی ا‪Z‬ﺱ " دة ‪ QMQ‬ﻥ "ذج أﺱ"ﺱ
ﺕ‪ R 1‬ﺡ ] ‪ -‬د ا ‪"8‬را ات‬
‫و‪ "4
8h‬ه ﻥ ذج راش ‪ Rasch Model‬أﺡ"دى ا ‪"8‬را ـ ﻥ ذج رد ‪ " Q Lord‬‬
‫ا ‪"8‬را ـ وﻥ ذج ‪ QMQ Birnbaum‬ا ‪"8‬را ‪ ،‬وﺝ
‪ , "4‬ا ع ا ‪ " l‬ا‪Z‬ﺱ " ‪،‬‬
‫ أﻥ‪ "4‬ﺕ ‪"
-‬ﻥ"ت ا دات ا ی "ب ‪" "4
-‬ﺹ ‪/‬واﺡ " أى ا دات ‪ ,‬ﻥ ع‬
‫"ا اب‪/‬ا ‪ "U61‬ـ "ﻥ ‪ "Z/‬ـ أو ا‪Z‬ﺥ
"ر ‪ ,‬د‪Van-der Linden and ) ،‬‬
‫‪.( Embretson and Reise, 2000, 65-70) (Hambleton, 1997, 29-30‬‬
‫وی ﻥ ذج راش أﺡ"دى ا ‪"8‬را ‪ ,‬أآ‪ l‬ا "ذج ﺵ
‪ < "ً-‬ﺕ
و "ء ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات‬
‫وا "ی
ا ی وا
‪ ،‬وی‪ 4‬ی ‪ 57‬ا دة ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ری ‪I
-‬ان ﺹ ﺝ
‪5‬‬
‫ا دات ا ﺕ‪ A3T‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪ ،‬آ " ی‪ 4‬ری‪ O‬ی"ت ‪ 7‬رة ا د "ﺥ ‪"8‬ر
‪ - ,‬ﻥ ‬
‫ ی"ت ا رة ا "ﺱ ‪ ،‬آ " ی ض ا ذج أن ا د ‪ Z‬ی ‪ U‬إ ا ‪ ,
1‬ا ‪ T‬ا < إﺝ" ‪0‬‬
‫ دات ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪./) ،‬ح ‪.‬م‪Hashway, 1998, pp.87-) (693 : 2000 ،‬‬‫‪.(90‬‬
‫وﻥ ذج ‪ Rasch‬ی < ‪"8 6‬ت ا
"س ا ‪ " - - J‬ﺕ ‪ < L‬و‪ 0J‬وه ‪:‬‬
‫• أﺡ"دی ا ‪ : 8‬ﺡ
? ی ف ا ‪"
E‬ا أو ا رة" اﺱ‪ , - 6‬د ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ذات‬
‫ﺹ أﺡ"دی ا ‪ ، 8‬أى أن د ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ‪ Z‬ﺕ‪ "4
"
< R 1‬إ‪ , Z‬ﺡ
? ى ا < ‪،b‬‬
‫آ " ی‪ 3‬ن ا‪ <$‬اد ذوى ‪ 7‬رة أﺡ"دی ا ‪ ، 8‬ﺕ د وﺡ ه" ى أدا ‪ - 4‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪.‬‬
‫• اﺱ ‪
M‬ا
"س‪ :‬وی ذ ‪ B‬اﺱ ‪M‬ل ﺹ ا ‪ ,- 8‬آ‪ , A‬ﺹ د ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا‪$‬ﺥ ى‬
‫و‪ 7‬رات ا‪ <$‬اد ا ی‪ ,‬ی
‪ 8‬ن ‪ ،"4
-‬وأی‪ "P‬اﺱ ‪M‬ل ﺕ ی ‪ 7‬رات ا‪ <$‬اد ‪ 7 ,-‬رات أى ‪ -‬‬
‫أﺥ ى ‪ ,‬ا‪ <$‬اد ا ی‪ ,‬ی;دون ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر أو ‪ -‬ﺹ "ت ا ‪ 8‬د ا ی;دوﻥ‪."4‬‬
‫• ﺕ ازى ا
"ت ا
‪I‬ة ‪ 8‬د‪ :‬أن ﺝ
‪ 5‬د ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ی‪ 3‬ن ‪ 7 "4‬ة ﺕ
‪I‬ی "وی ‪) .‬أ ‪J‬‬
‫آ ] ‪1996 ،‬أ ‪(310 :‬‬
‫و‪ 7‬ﺕ ‪ jJ‬دراﺱ"ت آ‪) : , A‬أ ‪ J‬آ ] ‪ 1996 ،1988 ،‬ب(‪./) ،‬ح ‪.‬م‪،‬‬
‫‪./) (496-451 : 1989‬ح ‪.‬م‪) (1995 ،‬أ ‪ J‬آ ] و‪ 67‬ون‪ !) ،(1989 ،‬ن‬
‫ا ‪ hi‬ى‪ ،‬وأ ‪ J‬آ ] ‪ (2000 ،1998 ،1997 ،‬إ أه
ك ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ‪ 3‬ﻥ ‪,‬‬
‫ ‪"-‬ت ‪ ,‬ا‪$‬ﺱ‪ t‬ﺕ ﺕ ری ‪ "4‬اﺱ‪ 6‬ﻥ ذج "راش"
? ﺕ‪"
A3T‬ﺱ ً" واﺡ ًا ‪ 0‬ﺹ ًا‬
‫واﺡ ‪ T‬ك وﺕ ری‪ O‬واﺡ ‪ T‬ك‪ ،‬و ‪ 4‬ا ا ری‪ O‬وﺡ ة ‪"
7‬س واﺡ ة ‪ - "Q‬ﺝ
‪ 5‬ی"ت‬
‫ا ‪ ،
E‬آ " أو‪ j J‬ﺕ ‪ B‬ا راﺱ"ت آ
‪ R‬ی;دى اﺱ ‪ 1‬ام ﻥ ذج "راس" < ﺕ ری‪ O‬ا ‪ 8‬د أو‬
‫ا‪$‬ﺱ‪ t‬إ أن ﺕ
‪ I‬ه ‪ c‬ا ‪ 8‬ك ‪U‬ﺡ"دی ا
"س ﺕ رج د أﺱ‪ t‬ا ‪ B 8‬ﺕ‪"4 "ً 8‬‬

? ﺕ ف <
"
‪ً
E "4‬ا واﺡ اً‪ ،‬آ " ﺕ
‪ I‬ك ا‪$‬ﺱ‪" t‬ﺱ ‪
M‬ا
"س اﺱ ‪M‬ل‬
‫‪ 7‬رة ا‪ <$‬اد وﺹ ا ‪ 8‬د ‪ ,-‬ﺝ
‪ 5‬ا ‪ 8‬د‪ ،‬آ " ی ‪ A‬ﺕ ی ﺹ ا ‪ 8‬د ‪ - ,-‬‬
‫ا‪ <$‬اد وا ی‪ ,‬ی ون ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ﺕ < ‪
- J‬ا
"س‪ ،‬ا‪ $‬ا ى ی;دى إ ا ‪ l‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ا
< ﻥ " ‪ O‬ا
"س ا ‪ -
8‬اﺥ ‪"8‬رات ﺕ اﺵ "‪ , "47‬ك ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ﺕ ﺕ ری‪O‬‬
‫ ده" "ﺱ ‪ 1‬ام ﻥ ذج راش‪.‬‬
‫آ " أﺱ ت ﻥ " ‪ O‬دراﺱ )أ ‪ J‬آ ] ‪G 1996 ،‬ـ( ‪
-"< ,-‬ﻥ ذج "راش" < ‬
‫ﺕ ی‪ A‬ا ری‪ O‬ا ‪Z A‬ﺥ ‪"8‬ری‪ ,‬إ ﺕ ری‪ O‬واﺡ ‪ T‬ك‪ , ،‬ﺥ‪M‬ل ‪"
-‬د ری‪O‬‬
‫ا ‪ 8‬د ا ‪ 3‬ﻥ ‪Z‬ﺥ ‪"8‬ری‪) ,‬ﺱ‪ A4‬ـ ﺹ ]( < ‪ J‬ء
"ﻥ"ت

‪ , ,
1 ,‬ﺡ
? ا ى‬
‫) ﺕ ا رة ـ ‪ P 1‬ا رة(‪ ،‬أى أن ﻥ ذج راش " ی < ‪ , c‬أﺡ"دی واﺱ ‪
M‬ا
"س‬
‫ی ‪ < 4‬د‪ 7‬ا "دل ا أﺱ ‪ Vertical Equating‬ری‪ O‬اﺥ ‪"8‬ری‪.,‬‬
‫وﺕ ر ا[ﺵ"رة إ أن ا راﺱ"ت ا " وا ا‪ -‬ت ‪ -‬ﻥ ذج "راش" و ى‬
‫<"‪" < 0
-‬ء ك ا‪$‬ﺱ‪ 7 ، t‬ارﺕ‪I3‬ت ﺝ
‪ - "4‬دات أو د ‪ ,‬ﻥ ع ا‪Z‬ﺥ
"ر ‪,‬‬
‫ د أو ا اب وا ‪ U61‬أن ا دات ‪
" Q‬ا‪Z‬ﺱ " )ﺹ أو واﺡ ( و ‪"
8‬ن ى‬
‫<"‪
-‬ﻥ ذج "راش" ‪$‬ﺱ‪ , t‬ﻥ ‪ b‬ا‪Z‬ﺱ " ا دة )اﺥ ‪"8‬رات ا "ل ا

(‪ ،‬ه <‪j‬‬
‫دراﺱ )
‪ E‬ر ا ‪ (2001 ،PK; X‬إ ا ‪ , L‬ﺹ ق اﺱ ‪" 8‬د ا‪ <$‬اد ‪
q‬ا ‪,
M‬‬
‫و< " "‪Z‬ت ا ‪ <) ‘E‬دى ـ ﺝ "‪ ،( -‬وﺡ"‪Z‬ت ‪ -‬م ا ی ‪ ،‬و ى ﺕ‪
QU‬ذ ‪; - B‬ﺵ ات‬
‫ا ‪ M‬دات وﺕ ی ات ا ‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ی ‪ , P‬أﺱ‪ , t‬ﻥ ع ا "ل < ا ی"‪"
J‬ت‪،‬‬
‫ﺡ
? ا‪; - -‬ﺵ ى ا ‪) M‬ا "ر ‪ Infit‬ـ ا ‪ -"8‬ى ‪ ( Outfit‬ا ‪ < , P‬‬
‫ ﻥ" ‪" O‬ی‪ 3‬وﺱ‪ ، Microscale A
3‬و‪ 7‬أﺱ ت ا راﺱ ‪ - ,-‬م ‪ 7‬رة ﻥ" ‪ O‬ا
‪A‬‬
‫ "ی‪ 3‬وﺱ‪ < A
3‬ا ف ‪ -‬أ‪ ] q‬ﺡ"‪Z‬ت ‪ -‬م ا ‪Z" M‬ت )‪ < ‘q‬دى ـ ‪ ‘q‬ﺝ "‪ -‬ـ‬
‫ م ﺝ ی ( وذ ‪ - B‬ﺕ
‪ A‬اﺱ " "ت ‪ ،] "h 610‬آ " أﺱ ت ا راﺱ ‪ ,-‬وﺝ د ﺕ‪
QU‬ﺱ ‪ 8‬‬‫‪Z‬ﺱ " "ت ﺡ"‪Z‬ت ‪ -‬م ا ‪; - M‬ﺵ ى ا ‪ M‬ا‪Z‬ﺡ "
دات اﺥ ‪"8‬ر ا "ل "‬
‫ی ‪ 6‬ﺹ رة ‪
q‬ﺡ

‪ ,-‬ه ‪ c‬ا دات‪ ،‬آ " ﺕ‪ QU‬ت ﺕ ی ات ا ا ‪"1‬ﺹ دات‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر م ﺡ ف ﺡ"‪Z‬ت ‪ -‬م ا ‪ . M‬ی ‪ " iP‬ﺱ‪ L8‬أن ا‪" -Z‬د ‪ -‬ك ا‪$‬ﺱ‪, t‬‬
‫ﻥ ع ا "ل وا درﺝ‪" j‬ﺱ ‪ 1‬ام ﻥ ذج "راش" وا ا‪ -‬ت < ﺕ
‪ A‬اﺱ " "ت ا‪ <$‬اد‬
‫‪$‬ﺱ‪ t‬ه ا ا ع ‪ ,‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات "ﺱ ‪ 1‬ام ;ﺵ ى "ا "رب ـ ا ‪ " -"8‬ی ‪ P
- 8‬م‬
‫ﺕ < ﺵ وط ا ‪
- J‬و " " ا‪" -Z‬د ‪ -‬ﻥ " ‪ < "4‬ﺕ ی ا
‪ A‬ا راﺱ ی;دى إ ‬
‫اﺕ‪"1‬ذ ‪ 7‬ارات ‪
q‬د‪ ،
7‬و " " ا "ﺝ ‪I‬ی ‪ ,‬ا ‪ 8‬ث وا راﺱ"ت ‪ - ] E‬‬
‫ ‪M3T‬ت ‪ -‬م ا ‪. M‬‬
‫وه <‪ j‬دراﺱ )‪ ? - ( Davison and Change, 1992‬ى ‪ M‬‬
‫ا ذج أﺡ"دى ا ‪" 8‬راش" وا "ذج ا ‪
" l‬و دة ا‪" $‬د & ی ا‪Z‬ﺱ " ا دة < ‬
‫ﺕ رج دات اﺥ ‪"8‬رات ا اءة وا ی"‪"
J‬ت ‪"6 ,‬ری ‪ Woodcock-Johnson‬ا ـ‬
‫ﺕ ی ‪ < 1000 ,
- -‬د ‪ .‬و‪ 7‬أﺱ ت ا راﺱ ‪ M ,-‬ا ذج ا ‪ " l‬د‬
‫ا‪" $‬د < ﺕ ری‪ O‬دات ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ﺕ ‪ 7 , P‬رات أﺡ"دی و‪ 5
" Q‬ﺥ‪"
U6‬رى‬
‫ ود‪ ،‬آ " ‪ Z‬ﺕ ﺕ‪ b8‬درﺝ"ت ا ذج أﺡ"دى ا ‪ 8‬ﺥ‪ 5 "ً
6‬ﺕ ی ات ا رة دة ا‪" $‬د‬
‫ ‪M‬ﺥ ‪"8‬رات ا دی ا ﺕ ‪ , P‬أآ‪ 7 , l‬رة آ " ﺕ ‪ 6‬ﺥ‪"
U6‬ری ً" آ‪ً
8‬ا ‪ .‬وه " ﺕ&‪ 4‬‬
‫ ودی ﻥ ذج "راش" ‪ " -‬ﺕ‪ 3‬ن ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ﺕ ‪ , P‬أآ‪ , l‬ی
أآ‪ 7 , l‬رة‪،‬‬

" ﺕ&‪
-"< 4‬ا "ذج ا دة ر‪ q‬ودی اﻥ ‪"T‬ره" ا " ‪ "4 A‬آ ﻥ‪ "4‬ﺕ ‬
‫ ﺕ
ات ری"‪
J‬ﺕ "ج إ ﺕ ری]‪.‬‬‫دراﺱ )‪ ( Bay-Luz, 1998‬ﺕ‪ 4‬ف إ ? ا وق < أداء ا ‪M6‬ب ‪ -‬دات‬
‫اﺥ ‪"8‬ر اﺥ
"ر ‪ ,‬د )اﻥ "ء ا‪Z‬ﺱ " ( وا‪Z‬ﺱ " ا ‪)
8‬إﻥ "ج ا‪Z‬ﺱ " ( ‪ -‬ا دات‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ا ﺕ‪

" 68‬ا ی"ت ا
‪ A‬ا م < ا
)إﻥ "ج ا‪Z‬ﺱ " (‪ ،‬ﺡ
? ی ‬
‫ﺕ ی أداء ا ‪ < ] "6‬إ‪"h‬ر ﻥ& ی ا‪Z‬ﺱ " ا دة ‪ IRT‬و‪ 7‬ﺡ دت ﺱ‪ 58‬ﺕ "ت دات‬
‫وﺡ دت ﻥ "ط ‪ "4 A3 Cut point 567‬ی ی"ت ا
‪ A‬وذ ‪U B‬ﺥ ﺱ‪b‬‬
‫ﺕ ی ات ا ‪"T‬رآ
‪ ,‬ی ا ] ا ‪ t‬ی ا ‪ P‬وا ﺕ ‪ 1‬م ی ا
"ت ا
‪I‬ة‬
‫ ‪M‬ﺥ ‪"8‬رات‪ ،‬ﺡ
? أﺱ ت ا " ‪ ,- O‬أن أداء ا ‪M6‬ب ‪ -‬دات ا‪Z‬ﺥ
"ر ‪ ,‬د ی‪ 3‬ن‬
‫أ<‪ Az < AP‬ﻥ& ی )‪ ( IRT‬وا ﺕ‪" 68‬ط ‪ 567‬دة ‪ ,‬أدا ‪ - 4‬اﺥ ‪"8‬رات إﻥ "ج‬
‫ا‪Z‬ﺱ " ‪ ،‬آ " وﺝ أن ﺕ ‪" 7‬ت ا‪$‬داء
‪ A‬ا ‪"
8‬ﻥ"ت دات ‪M‬ﺥ ‪"8‬ر )‪ (MC‬ﺕ‪ 3‬ن أ‪A7‬‬
‫ارﺕ‪$" "h"8‬داء ا ا‪ 7‬أو ا
‪ "
،‬ﺕ ‪" 7‬ت ا‪$‬داء دات ا ﺕ‪X 68‬ﻥ "ج ا‪Z‬ﺱ " ‬
‫ﺕ‪ 3‬ن أآ‪" l‬ﺱ‪ 8‬داء ا
‪.‬‬
‫وی د )‪./‬ح ‪.‬م‪ 683 : 2000 ،‬ـ ‪ - (864‬دًا ‪ ,‬ا ‪M3T‬ت ا ﺕ‪ & " 68‬ی ‬
‫ا ی‪ < l‬ا
"س وه ‪:‬‬
‫• ا ‪M3T‬ت ا ی "را ات ا "ذج وﺕ

ﺡ ‪ "6 ,‬ا ‪"
8‬ﻥ"ت ‪ c 4‬ا "ذج وإ ‪"3‬ﻥ

‫اﺱ ‪ 1‬ا ‪ " - "4‬ﺕ‪ 3‬ن ا ‪
E‬ات ا ﺕ
‪ "4‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات دة ا‪" $‬د و‪
q‬ذ ‪ , B‬ا ‪"P‬ی"‬
‫ا
‪ 3‬ی وا ‪.

86‬‬
‫• ﺕ "ج ا & ی إ ‪ 7‬ر آ‪ ,
8‬ا ی"‪"
J‬ت ا "
ا[ﺡ "ء د ا ‪
E‬ات‪.‬‬
‫• ا ‪ 8‬ث وا راﺱ"ت ﺡ ل ﻥ& ی ا
"س وﺝ‪ j4‬إ & ى ا
"س‪ ،‬و
ی‪ ,‬ﺱ
ن ‪0
86‬‬
‫< "ء ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات وﺕ
‪ A‬وﺕ
ﻥ " ‪."4‬‬
‫• ‪ -‬م ﺕ < ا ‪" O‬ﺱ] اŠ < " و "ﺱ‪ 8‬ی "را ات ﻥ "ذج ا "ت ا ‪ "3‬ا ‬
‫ﺕ ‪ "4 P‬ا & ی ا ی‪.( IRT) l‬‬
‫و‪ 7‬ﺕ ﺹ ‪ j‬دراﺱ )أ ‪ J‬آ ] ‪ 1996 ،‬أ( إ ‪ -‬د ‪ ,‬ا ‪M3T‬ت ا ﺕ ﺕ‪O " b8‬‬
‫ا راﺱ"ت وا ‪ 8‬ث ا " ﺡ ل ﺕ ی ا ‪"8‬ﺡ‪ - ,
l‬اﺱ ‪ 1‬ا ‪ 4‬ذج "راش"‪ ،‬وا‪" -‬ده ‬

‪ 0‬آ ﺱ
‪"

- J‬س‪ ،‬ﺡ
? ی‪ , 3‬ا ی < اﺥ
"ر ‪
-‬ا ری‪" - O‬ء اﺥ ‪"8‬ر‬‫ "‪ ،‬وآ ‪ < B‬اﺥ ‪"8‬ر ‪ -‬ا ‪ 8‬د ا ی ر ‪ 7 "4‬رات ا‪ <$‬اد‪ ،‬ﺹ ﺕ‪ 6‬ی‪ 5‬ا ذج‬
‫ ‪ L
86‬و "ء ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات وﺕ
ه" " ‪ 8‬رس ا "دى ا ى ا‪" -‬د ‪" -‬ء ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات‬
‫ا ‪
- J‬ا ‪. "T‬‬
‫وﺕ ض دراﺱ"ت آ‪./) , A‬ح ‪.‬م‪) ،(1989 ،‬أ ‪ J‬آ ] و‪ 67‬ون‪،(1989 ،‬‬
‫)‪ HI‬ى ! أﺡ ‪ { (2001 ،‬ا ‪M3T‬ت ا ﺕ‪ & 68‬ی ا‪Z‬ﺱ " ا دة )‪( IRT‬‬
‫وا "ذج ا ‪ "4 - l8‬وه ‪:‬‬
‫• ا "و ور<{ ا ی وا[ "ء ‪ " -‬ه ﺵ" ‪ 5‬وﺱ‪.0 87 L8‬‬
‫• ا ‪ 3‬ا "
ا "
)آ ا‪" 7‬ء ا "ﺱ‪"8‬ت اŠ
ـ آ ﺕ
أو ﺵ اء ا ‪"
8‬ت ا ی‪ l‬ـ آ ‬
‫ﺕ ری] ا ‪ 81‬اء و‪
q‬ا ‪ - ,
1‬إ‪ -‬اد و "ء ك ا‪$‬ﺱ‪ t‬وﺕ‪ "4
86‬وا ‪ , L‬ﺵ و‪.("4h‬‬
‫• ا "ﺝ إ ﺥ‪ 8‬اء و ‪ - ,
1‬ى ‪ , "-‬ا ‪ 81‬ة < "ل ﻥ& ی )‪.( IRT‬‬
‫وی‪ Lawrence, 1998 R
P‬أن ﻥ& ی ا‪Z‬ﺱ " ا دة )‪ ( IRT‬و ك ا‪$‬ﺱ‪ t‬‬

‪ j‬ا واء ا ‪M3T A3 <"T‬ت ا
"س ا ‪M3‬ﺱ
‪ A ، 3‬ﺕ ﺝ { ا "ت أو ا ‪M3T‬ت‬
‫ا ﺕ ﺕ‪ & b8‬ی ا‪Z‬ﺱ " دة و ك ا‪$‬ﺱ‪ :"4 t‬أﻥ‪ "4‬ﺕ "ج إ ى ‪"-‬ل ‪,‬‬
‫ا ی"‪"
J‬ت وا
ا ‪ ،‬و‪ 7‬ر ‪ ,‬ا ‪"4‬رات ‪ -‬ا " ‪ 5 A‬ا
ا ی‪ ، l‬و ‪"4‬رة <" ‬
‫وﺝ‪ 4‬آ‪ <
8‬إ‪ -‬اد ا دات وﺹ
"‪ " "4 q‬ی ‪" ] 6‬رﺱ
‪ - ,‬درﺝ ‪ ,
"-‬ا ‪" 3‬ءة‪،‬‬
‫)‬
‫و ی‪ 4‬ﺥ‪ 8‬ة "‪$‬ﺱ ا & ی وا ‪

86‬ا ﺕ‪" " 68‬ذج ا ی‪ . l‬وی د‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫‪ { (Ercikan, 2003‬ا ‪M3T‬ت ا ﺕ‪ & 68‬ی )‪ " "4 ( IRT‬ی ﺕ‪ " b8‬اﻥ]‬
‫ا & ی وا "ه
وأﺥ ى ﺕ ﺕ‪[" b8‬ﺝ اءات و‪ l "Q‬ﺕ ﺕ‪ b b8‬ا‪Z‬ﺱ " "ت ا
ة وﺕ
‪A‬‬
‫وﺕ
ا ‪"
8‬ﻥ"ت ا ﺕ‪ c 4 68‬ا‪Z‬ﺱ " "ت ﺡ "ﺱ ‪ 1‬ام ا "ﺱ] اŠ ‪.‬‬
‫ا ا
‪) P‬ا"‪: Authentic Assessment (# /‬‬
‫ی ‪ 8‬ا

ا
أﺡ ا‪Z‬ﺕ "ه"ت ا "ﺹ ة < "ل ﺕ ی ا
‪ A‬آ‪U‬ﺡ ‪ 1‬ﺝ"ت‬

ا ‪ ،‬وی‪U‬ﺥ ا

ا

"ت دة ‪ "4‬ا

ا ا‪ 7‬ـ ا

ا‪$‬ﺹ
‪ A‬وا

‬‫ا ‪ 8‬ی‪ . Alternative Assessment A‬وی‪ 4‬ف ه ا ا ع ‪ ,‬ا

إ ‪"
7‬س إ ‪"3‬ﻥ
"ت‬

‪ ،"
-‬وی آ‪"
- - I‬ت ﺕ ‪ 4‬ی ‪ ,3‬ﺕ
‪ < "4‬إ‪"h‬ر ا ‪ A‬ا رﺱ وﺥ"رﺝ‪،0‬‬‫و " ﺕ‪ 6‬ره"‪./) ،‬ح ‪.‬م‪ .(746 : 2000 ،‬وی ف ا

ا
‪U‬ﻥ‪ 0‬ﺕ

أداء ا ‬
‫ ‪ ,‬ﺥ‪M‬ل ا‪ R7‬ا
"ة ا ا‪
7‬وا ﺕ ﺕ‪ T b8‬و‪"-‬ت ﺕ‪"4 ,- RT3‬رات ﺡ‪ A‬ا ‪M3T‬ت‬
‫وﺕ
‪ A‬ا "ت و " ‪ < "4‬ﺱ
"ق ﺝ ی ‪.( Meyar, 1992) ،‬‬
‫وی "‪ -‬ا

ا
< ﺕ‪ t
4‬ا
‪"
,‬ة‪ ،‬ﺡ
? ی‪ , ] 6‬ا إﻥ "ز ‪"4‬م ‪"4‬‬
‫ وﺕ ﺕ‪"
b8‬ﺕ‪ 0‬ا ا‪ ،
7‬وأی‪ "P‬ﺡ‪M3T A‬ت وا‪Henson and Eller, )
7‬‬
‫‪.(1999‬‬
‫ ‪ B‬ی ] ا آ
‪ - I‬ﺕ
‪"4‬رات وآ "ی"ت ى ا ‪M6‬ب "[‪ <"J‬إ ا ‪"4‬رات‬
‫ا‪Z‬ﺱ"ﺱ
‪ ،‬ﺡ ﺕ‪ 3‬ن ی‪ 4‬ا رة ‪ -‬اﺝ‪ 4‬ا‪ R7‬ا
"ة ا ا‪ ،
7‬ﺡ ی ‪ 3‬ا ‪,‬‬
‫اﺱ اض ﺕ ‪ B‬ا ‪"4‬رة أ‪" Q‬ء أدا ‪ - 4‬وﺱ" ‪ A‬ا

ا ‪ 8‬ی ‪ , Z‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا


‫ا )*(‪.‬‬
‫وإذا آ"ﻥ‪ j‬ا "ت ا ی " ‪ "4 A‬ا ‪ ] "6‬ﺕ إ ‪ QMQ‬أﻥ اع ه ‪:‬‬
‫• "ت أو "رف ﺕ ی ی وﺕ‪ A T‬ا " ‪ L‬وا "ه
وا ‪"8‬دئ وه ا "ت ا ﺕ ور ﺡ ل‬
‫ "ه
ا ‪ ،pT‬واﺥ ‪"8‬رات ا
‪ A‬ا
ی ‪ 7 "4‬رة اﺱ ‪"
7 <
"-
Z‬س ﻥ اﺕ ‪."4‬‬
‫• "ت أو < اﺝ ا
وه ا ﺕ ور ﺡ ل < آ

أداء ا‪$‬ﺵ
"ء‪ ،‬وﺕ‪ A T‬ا[ﺝ اءات‬
‫ا <
ا ی ده" ا ‪ ? 8‬ا ‪" : Al‬ا ‪ { < 3‬ا ‪
E‬ات"‪ ،‬وﺕ ‪ 8‬ﺕ ی ات ا ‪$‬داء‬
‫وﺱ
‪ 7 "4‬رة اﺱ ‪
Z‬ﺝ
ة
"س ه ا ا ع ‪ ,‬ا "رف‪.‬‬
‫• "ت أو "رف اﺱ ای
و < و "ذا وآ
‪ R‬ﻥ ‪ A‬ا‪$‬ﺵ
"ء؟ ﺡ
? ﺕ‪ ,
A "3‬ا < ‬
‫ا[ﺝ ا
وا < ا ی ی ‪ " ،‬ی "‪ -‬ه ‪ -‬ﺹ ‪ 5‬ا‪ R7‬ﻥ ‪.
-‬‬
‫)‪( Ruiz-Primo and Shavelson, 1996b‬‬
‫<‪X‬ن ا "ﺝ ﺕ ‪ ] 6‬أﻥ ا‪ , "ً-‬ا ی ﺕ "ﺱ] وأﻥ اع ه ‪ c‬ا "ت‪" ،‬ﺝ إ ﺕ


‫ا‪$‬داء و "ﺝ إ ﺕ

ی ﺕ‪ b8‬ا‪ R7‬ا
"ة ا ا‪ ،
7‬ﺡ ﻥ ‪ 5
6‬ا‪Z‬ﺝ" ‪ -‬ا‪$‬ﺱ‪، t‬‬
‫و "ذا‪ ،‬وآ
‪ R‬ﻥ ‪ A‬ا‪$‬ﺵ
"ء؟ وا

ا
ه ذ ‪ B‬ا ع ا ى ی "ﺱ] ‪ 5‬ا "رف‬
‫ا[ﺝ ا
وا‪Z‬ﺱ اﺕ

‪ " B ،‬ه "ی
ه ا ا ع ‪ ,‬ا

؟ و " ه ﺥ " ‪0‬؟ و "‬
‫ه أه ا<‪0‬؟ و<
" ی ﺕ ‪.B i
J‬‬

‫‪http://www.fair Test Principles and Indicators.htm.‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫)* (‬

‫ﻣﻌﺎﻳﲑ ﺍﻟﺘﻘﻴﻴﻢ ﺍﳊﻘﻴﻘﻰ‪:‬‬
‫ﺕ د ا "ی
<
" ی ‪:‬‬
‫• ا آ
‪ - I‬ا ‪ L "Q‬ا دی وا ﺕ ‪ iJ‬ا ا ‪ ،] "6‬وذ ‪ B‬أ<‪" , AP‬رﻥ ا ‪] "6‬‬
‫ ‪ , c
E‬ا ‪M6‬ب‪.‬‬
‫• ا ‪U‬آ
‪ -‬ﺝ اﻥ] ا ة ى ا ‪M6‬ب‪ ،‬آ ی < ن؟ و " ا ى ی < ﻥ‪0‬؟ أآ‪ , l‬ا ‪U‬آ
‪ -‬ﺝ اﻥ]‬
‫ا ‪" R P‬آ ‪ Z‬ی < ن" ؟ و " ا ى ‪ Z‬ی < ﻥ‪0‬؟‬
‫‪ jd E6‬ا ا
‪:P‬‬
‫ی&‪ 4‬ﻥ ذج ا

ا
< ﺡ ة ا راﺱ { ا ‪ v " 1‬ا " وه ‪:‬‬
‫• ی‪ , ] 6‬ا ‪ ] "6‬اﻥ "ز ‪ A -‬ﺥ‪M‬ق ‪ Create‬أو اﻥ "ج ﺵ ء "‪.‬‬
‫• ﺕ‪ 5
T‬ا ‪M6‬ب ‪ -‬ا ‪ A U‬ا اﺕ ‪. Self-Reflection‬‬
‫• ‪"
7‬س ا اﺕ‪ O‬ذات ا ‪. Z‬‬
‫• ا ‪U‬آ
‪"4 -‬رات ﺡ‪ A‬ا ‪M3T‬ت و ی"ت ا ‪
3‬ا
"‪.‬‬
‫• اﺱ ‪ 1‬ام ‪"4‬م ﺕ ‪ iJ‬أﻥ‪ 6T‬ا ری ا ‪.
7 "4‬‬
‫• ی ‪"
86 " 4T‬ت ا ﺕ ﺕ‪ " " b8‬ا ا‪. 7‬‬
‫• ی ‪ ] 6‬ﺕ ری ً" ﺝ
ًا وأدوات

ا
‪.,‬‬
‫• ی‪I‬ود ا ‪M6‬ب ص ا

ا اﺕ ‪.‬‬
‫• ی
‪ < i‬ﺹً" "ﺱ‪ 8‬د و ‪ -‬ا ‪.A‬‬
‫• ی‪ 5 T‬ا ‪M6‬ب ‪ -‬ا اﺹ‪ 5 A‬أﻥ‪ 6T‬ا ا ﺕ‪ " 68‬وراء ا‪$‬ه اف‪.‬‬
‫• ی د ‪ J‬ح ‪ B‬ا‪$‬داء ‪ -‬ا ‪. 4‬‬

‫)‪( Barton and Collins, 1993) (Aly, 2001‬‬

‫وی آ ‪ ،1998 Wiggins‬أن ا

ا
ی
‪ I‬ـ‪:‬‬
‫• ا‪$‬ﺹ" ‪ :‬ﺡ
? ی ﺕ‪ b8‬ه ا ا ع ‪ ,‬ا ی ‪"4‬م ﺕ ا ‪M6‬ب ا‪" -$‬ل ا ﺕ اﺝ‪ 0‬ا ‪"83‬ر < "ل‬
‫ ‪. 4‬‬‫• ا ‪ E‬ی ا اﺝ ا ری ‪ , A3‬ا ‪M6‬ب وا
‪ ،,‬اﺝ أدا ‪" - 8 " 4‬ل ا ی ن‬
‫ ‪ "4‬وأ‪" -‬ل ‪) < ،"4 4 "T‬ر‪ G‬ء أ ‪.‬م‪.(110 : 2001 ،‬‬
‫آ " أن ا

ا
ی ‪ A87‬و وأ‪" Q‬ء ‪
-‬ا وه ‪ 3‬ا ﺝ‪ ،5‬ی ‪A‬‬
‫ا ‪"3 , ,3‬ت ا‪$‬داء ه <"ً ‪ ،0‬وی "‪ -‬ا ‪ -‬اﺕ‪"1‬ذ ‪ 7‬ارات ﺕ ی ﺱ

‫)‪.(Brosnan, 1998‬‬
‫و< دراﺱ )‪ ( Sanders and Horn, 1995‬ﺕ ﺕ ی ا ی ‪ ,‬ﺥ " ‪v‬‬
‫ا

ا
‪:"4‬‬
‫• رﺕ‪ - 0‬ﺝ ‪ A‬ا

و< " "ﺝ"ت آ‪ < A‬د و‪ 7‬راﺕ‪" 0‬ﺕ ی " ا

‪.‬‬
‫• ی;دى إ اﺱ ‪ 1‬ام "رﺱ"ت ﺕ ‪ A‬ا ری ﺝ
ًا وی;دى إ ﺕ

- ,‬ا ‪.‬‬
‫• ﺕ "‪ -‬ا ‪M6‬ب ‪ - -‬ض ‪"4‬رات ا ‪
3‬ا
" ‪ :Al‬ا ‪
3‬ا "‪ 7‬ـ ا
‪ A‬ـ ا آ
] ـ ا‪Z‬ﺱ ‪Z‬ل‬
‫وﺡ‪ A‬ا ‪M3T‬ت‪.‬‬
‫• ی "‪ - -‬ﺕ

ﺝ دة ‪"4‬رات ا ‪
3‬ا
"‪.‬‬
‫• ﺕ
ا‪Z‬ﺱ اﺕ

"ت ا ‪ < 1‬ﺡ‪ A‬ا ‪M3T‬ت ا ة‪.‬‬
‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ﺃﻫﺪﺍﻑ ﺍﻟﺘﻘﻴﻴﻢ ﺍﳊﻘﻴﻘﻰ‪:‬‬
‫ﺕ دت أه اف ا

ا
آ " ﺡ ده" )‪) P; ( Pett, 1990‬آ ل زی ن و دل‬
‫ا ‪ (2001 ، A‬و ‪:"4‬‬
‫• ﺕ
‪ 7‬رة ا ‪ -‬ا‪Z‬ﺱ " ‪"4‬م ا أو ‪M3T‬ت ا ا‪ 57‬ا
"ﺕ
‪.‬‬
‫• اﺥ ‪"8‬ر ‪"4‬رات ا ‪
3‬ا
"‪.‬‬
‫• ﺕ ی ا ‪"T‬ری‪ 5‬ا "‪
-‬رة ‪"8‬ﺵ ة وﺡ

‪.‬‬
‫• ﺕ
‪ - 5‬د ‪"
- ,‬ت ‪ A -‬ا ‪M6‬ب ﺥ‪M‬ل < ة ز
‪ h‬ی ‪.‬‬
‫• اﺕ"ﺡ ا ﺹ


,‬أ‪U 4 " -‬ﻥ ‪. 4‬‬
‫ی ‪ " iP‬ﺱ‪ L8‬أن ا

ا
ی "‪ < -‬ا ‪ 7‬ف ‪ -‬ﺕ م ﺕ
‪ A‬ا ‪M6‬ب ‪,‬‬
‫ﺥ‪M‬ل أدا ‪"4 - 4‬م ﺕ ﺕ‪M3T b8‬ت ا
"ة ا ا‪
7‬ﺕ ‪ < 4‬اﺱ اض ا ‪M6‬ب ‪"4‬رات‬
‫ا ‪
3‬ا
"‪ - ،‬أن ﺕ "ح ا ﺹ ‪$‬ن ﺕ م ‪"4‬م ‪ J < ] "h A3‬ء ى ‪ 7‬رﺕ‪ ،0‬آ " ﺕ
‪i‬‬
‫ا ﺹ ‪M6‬ب أن ی‪ T‬آ ا < ﺕ

أ‪ " ، 4 " -‬ی ‪ "4‬أآ‪
-"< l‬وآ "ءة ‪ ,‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رت‬
‫ا

ا ‪.‬‬
‫و " " ا

ا
ه ا ى ی;دى إ ﺕ‪ 6‬ی ا
‪ ,‬ﺥ‪M‬ل اﺱ ‪ 1‬ام ‪ h‬ا ‪L‬‬
‫ﺕ ری ﺝ
ة‪ ،‬و‪X< 0
-‬ن آ‪ A‬ﺕ

ی
‪ l
-‬ى ‪ 6‬ی ‪ M‬وآ"ﻥ‪ j‬أدواﺕ‪ - 0‬‬
‫درﺝ ‪ ,
"-‬ا دة ا
‪ ،‬ﻥ ‪ 5
6‬أن ﻥ ‪ O‬أن ا ‪ ] "6‬ا ى ی;دى أدا ًء ﺝ
ًا ‪ -‬أداة‬
‫ا

ﺕ ‪ B‬ی ‪ ,3‬أن ی;دى أدا ًء ﺝ
ًا < "‪ 7‬ا ى ا ى ی ‪"
7‬ﺱ‪ ،0‬وإذا آ"ن ا ‪ 4‬ف ‪,‬‬
‫ا ری ه ‪ ,‬أﺝ‪ A‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‪X< ،‬ﻥ " ‪ Z‬ﻥ ‪ - A‬ﺕ ‪ B‬ا
وﺕ <"‪
-‬و<" ة ا

آ‪U‬داة‬

"س ا "ل ا اﺱ‪.( Bond, 1994) ،5‬‬
‫وﺕ <"‪
-‬ا

ا
‪ -‬ﺥ " ‪ v‬ا ‪"4‬م وا ﺕ;دى إ ا ‪,- RT3‬‬
‫ا
"ت ا
ا
" ى ا ‪M6‬ب‪

"< ،‬ا
ی ‪ -‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا " ‪ -‬ا‪" -$‬ل‬
‫ا ی م ‪ "4‬ا‪ <$‬اد‪ ،‬وه ا

ا داء وا ﺕ "‪ -‬ا ‪M6‬ب ‪ -‬ا ی وا‪"3 Z‬ر‪،‬‬
‫ ‪ , B‬أه ا ‪ v " 1‬ا ی ] أن ﺕ < < ‪"4‬م ا

ا
" ی ‪:‬‬
‫• ا ا‪ :
7‬أن ﺕ ﺕ‪ b8‬ا‪ R7‬ا
"ة ا
‪.‬‬
‫• ا ‪ 3‬وا ی ‪"
7 :‬م ا ‪M6‬ب "ﺱ ‪ 1‬ام ا ‪"4‬رات ا ﺕ ‪ <
-" 4‬ﺡ‪ A‬ا ‪M3T‬ت‪.‬‬
‫• ا "رﺱ ا
‪ :‬ﺱ ا ‪M ] "6‬آ ‪"T‬ف وا ‪ , J A‬إ‪"h‬ر ا ر‪.‬‬
‫• ا ى‪ :‬ﺕ‪ 3‬ن ‪ , J‬ى ا ر ‪ -‬أن ﺕ ﺕ‪"
" b8‬ة ا ا‪.
7‬‬
‫• ا ‪ :A "3‬إ‪"4z‬ر ا ‪$ ] "6‬آ‪"4 , l‬رة وا ‪ A "4
A "3‬ا ‪M3T‬ت ا ة‪.‬‬
‫• ی
‪ < i‬ص ا ری] وا "رﺱ وا ل ‪ -‬ا ‪ E‬ی ا اﺝ ‪) ،‬ر‪ G‬ء أ ‪.‬م‪-111 : 2001 ،‬‬
‫‪.(112‬‬
‫وﺕ ‪ 1‬م اﺥ ‪"8‬رات ا

ا
< ی‪"6‬ﻥ
" ‪Z‬ﻥ "ء ا ‪M6‬ب ‪ 8‬ل " " "ت‪ ،‬آ "‬
‫ی ‪ "4 1‬أﺹ "ب ا ‪ 7 A‬ف ‪ -‬ا ‪"4‬رات ا ی ] أن ﺕ < < ا م وﺕ "ﺱ] ‪
8h‬‬
‫ا ‪ ،A‬آ ‪ B‬ی ] أن ﺕ ‪ , P‬اﺥ ‪"8‬رات ا

ا
ا‪Z‬ﺡ
"ﺝ"ت ا ا‪
7‬ا ﺕ‪U 68‬ى‬
‫ "ل‪.( Rust and Golombok, 1995: 102) ،‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ ‪ < B‬ی ا‪$‬داء ‪ ,‬ﺥ‪M‬ل ‪"
-‬ت ‪ A -‬ا ‪M6‬ب ‪ M A -‬و ‪ 5‬ی "‪ -‬ا
‪ < ,‬‬
‫ﺕ ی ا ‪"4‬رات ا ی ‪ 1‬ﻥ‪ < "4‬ا‪$‬داء‪ ،‬وﺕ ‪ 8‬إﺡ ى اﺱ اﺕ

"ت ا

ا ﺕ "‪ - -‬‬
‫ﺕ ی ﺕ ی ات ا ‪M6‬ب و ‪ Q ,‬ا ‪ 6‬ی ‪ ،‬آ " ﺕ "‪ -‬ا ‪M6‬ب ‪ -‬ا اﺹ‪ 5 A‬اŠﺥ ی‪, ,‬‬
‫ﺥ‪M‬ل ا ‪"T‬رآ < ﺕ
ا ‪ T‬وع و‪ 7‬ﺕ ‪ 1‬م ا ‪M‬ﺡ& آ ﺱ
إ‪


<"J‬ه ا ا‪$‬داء‪.‬‬
‫)‪( Roeber, 1996‬‬

‫وی آ )ﺡ ‪ (81 : 2001 ، X‬أن ا ی ا‪$‬ﺹ
‪ A‬ه ا ى ی ‪A - -‬‬
‫ﺡ
وﺕ ی ا‪$‬داء ا‪ $‬ا ى ی ‪ ] 6‬أن ی‪ 3‬ن ا
‪ - " "7‬ا‪$‬داء‪ J 5 ،‬ورة أن ﺕ د‬
‫ "ی
و ی"ت ا‪$‬داء وا ی ‪ - E8‬ا
ا ‪ "4 ,3‬دراﺱ ‪ < 0‬ﻥ‪"4‬ی آ‪ A‬ﺡ ‪،‬‬
‫وأن ی ا ف ‪ " -‬ی ‪ , L‬أه اف ﺕ ی ‪ ,‬ﺥ‪M‬ل ‪"
7‬س ﻥ اﺕ‪ O‬ا ‪.‬‬
‫وإذا آ"ﻥ‪ j‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا

ا ی ی ﺕ;دى إ ‪
-‬ﺕ

ودة " ‪ 8‬‬
‫ < ا ‪
" 8‬ا ی ی ‪ ،‬وإذا آ"ن " ﻥ "ﺝ‪ 0‬ه ﺹ ر ‪
-‬ى ا ﺕ ‪ iJ‬آ
‪ R‬ی & ‬
‫ا "ه
ا‪$‬ﺱ"ﺱ
‪X< ،‬ﻥ " "ﺝ إ ا‪$‬دوات ا ‪ 8‬ی ا ﺕ ‪ L‬ا ‪
8‬ا <
‪"8 A3T‬ﺵ و ‪"4‬‬
‫ﺥ ا ‪ b‬ا "ه
‪.( Richard and Ruiz-Primo, 1998) ،‬‬
‫وا

ا
ی‪ , - - A T‬ا "ی
ا ‪ -‬ا ﺕ "ﺱ] ا ا‪R7‬‬
‫ا ‪"8‬ی ی "ول ا ‪"8‬ﺡ? ‪ "4‬ا " ‪ R‬ا ‪
"Q‬أو ﺱ ‪M‬ت ا‪$‬داء ‪ Portfolios‬وﺥ ا ‪b‬‬
‫ا "ه
‪ Concept Maps‬وا ی ﺕ "و ‪ "
< "4‬ی ‪:‬‬
‫!‪.g‬ت ا"داء أو ا ‪ md
E‬ا ‪: Portfolios J d l‬‬
‫وﺕ‪ A T‬ا
ا ‪
"Q‬ﺕ
‪ A‬ﺝ
‪ 5‬ا‪$‬ﻥ‪ 6T‬وا‪" -$‬ل ا رﺱ
‪ h ] "6‬ال‬
‫ا "م‪ ،‬أو ﺕ‪" -$ l
- - A T‬ل ا ‪ ] "6‬ﺕ ‪ iJ‬إﻥ "زاﺕ‪ 3 0‬ی‪ "4
- 5 6‬و ا‪ $‬‬
‫وی ف ‪ -‬ﻥ ‪
-‬ه ‪ c‬ا‪Z‬ﻥ "زات‪ ،‬آ " ی ‪ ,3‬أن ﺕ‪ A T‬ه ‪ c‬ا
‪, c" - -‬‬
‫ا‪" -$‬ل ‪ E‬ض
‪ ,
- Al ،,‬آ " "ت ا ‪ ] "6‬أو ‪"4‬راﺕ‪ < 0‬ﺡ‪ A‬ا ‪M3T‬ت أو {‬
‫أ‪ - "4J 0 " -‬أ‪ 7‬اﻥ‪ 0‬أو أﺱ ﺕ‪ ،0‬وا

‪ c 4‬ا
ی‪ 4‬ف إ ا ‪ , L‬ﺝ دة‬
‫وﻥ ‪
-‬ﺕ
‪ A‬ا ‪ ] "6‬واآ " ‪ 0‬ا "رف وا ‪"4‬رات وا رات ا
‪ ,‬ﺥ‪M‬ل < ‪ v‬أ‪" -‬ل‬
‫ا ‪ J < ] "6‬ء ‪"3‬ت ‪ "4
- L‬و ﺕ‪ 68‬ا‪ 57‬ا ‪ 5 5‬ا آ
‪ - I‬ﺵ‪ A3‬و ى‬
‫ا ‪./) .
Q‬ح ‪.‬م‪.(747-746 : 2000 ،‬‬
‫و ‪ ,‬أﻥ اع ا اد ا ی ‪ ,3‬أن ی‪ "4 T‬ﺱ ‪ A‬ا‪$‬داء ی‪ 3‬ن < ﺹ رة ‪ < A -‬آ ﺱ م‬

"ﻥ
أو ﺥ ا ‪ b‬أو ﺡ"ت ـ ﺕ
‪M‬ت ﺹ ﺕ
ـ ﺵ ا ‪
< b‬ی ـ ‪"
-‬ت ‪ " 3‬ﺡ ار ﺡ أو‬
‫آ " ‪"T‬ری‪ 5‬ـ ا‪" -$‬ل ا "‪
-‬ا "وﻥ
ـ ﺕ
‪ A‬ا " ‪M‬ت ـ اﺱ ‪ 1‬ام ‪ 7‬ا ا ی اﺱ‪ 6‬‬
‫ا أو ا ‪ ] "6‬ﻥ ‪ 0‬أو و ا‪ $‬ـ ﺕ
‪ A‬ﻥ " ‪ O‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا

و‪
q‬ه" ‪,‬‬
‫)‪ .( Aly, 2001‬آ " أﻥ‪ - "4‬‬
‫ا‪$‬ﻥ‪) ، 6T‬آ ل زی ن‪ ،‬دل ا ‪(2001 ، A‬‬
‫ ‪ ,‬ا‪" -$‬ل ‪M6‬ب ﺕ ‪ 1‬م آ ‪ L "Q‬ﺕ ‪ iJ‬ى ا م < ا‪$‬ه اف ا

وا‪ q$‬اض‬
‫ا
وﺕ
‪ ,‬ا اﺹ‪ ,
A‬ا ‪M6‬ب وأو
"ء ا‪ $‬ر‪ ،‬وﺕ ‪ < 4‬ﺕ
‪ ,‬ا ری ‪ " -‬ﺕ‪ 3‬ن‬

"ت ا ‪M6 A‬ب ‪" 1‬رة "ی ‪،‬‬‫)‪.( Carey, 1994, 378‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫وا ‪ md
E‬ا ‪ J d l‬ی ‪ H‬ﺕ
) وﺕ‪ 9‬ی ه ‪.6‬ل‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬

‫ا ‪ b
61‬ا
‪Z‬ﺱ اﺕ

ا

وا ی ‪ ,‬ﺥ‪ "4 M‬ﺕ ی ى ا م‪.‬‬
‫ﺕ‪ 6‬ی ﺹ
~ ﺕ

ا " ‪ R‬ا ‪.
"Q‬‬
‫اﺥ
"ر ا "<&"ت أو ا "وی"ت ا ﺕ ‪ "4
< 5J‬ا " ‪ R‬ا ‪.
"Q‬‬
‫و‪ 5J‬ا "ت و‪"
-‬ت ا ‪ A‬داﺥ‪ A‬ا "وی"ت‪.‬‬
‫ "رﻥ و‪ 5J‬ا ‪ A87 ] "6‬و ا‪$‬داء ـ ﺕ

ا‪" -$‬ل ـ ی ار ا ‪.,‬‬
‫آ " ‪ v1‬ی ‪ R‬و‪ 5J‬ا ‪ ] "6‬وا ا "دث ‪.( Carey, 1994, 378) ،0‬‬

‫ﺕ ا ‪ md
E‬ا ‪:J d l‬‬
‫ا ‪ 61‬ات ا "
ﺕ ‪ 1‬م ی ى ا
‪ ,‬ﺡ
?‪ :‬ا
‪ A‬ـ ا‪Z‬ﻥ "ج ـ ا‪$‬داء‬
‫أو ا ك "ﺱ ‪ 1‬ام "ی
ا ی ‪Rating Scales‬‬
‫• إ‪ -‬اد ﺝ ول ‪ 1‬ی‪ P‬ا "ط ا ‪ "4‬ا ی ده" ا ‪M6‬ب ‪ A3‬ا ‪ 3‬ﻥ"ت‪.‬‬
‫• اﺱ ‪ 1‬ام "ی
ﺕ ‪ iJ‬ا "ط أو ا ] ‪ 3 A3‬ن < ‪ A87 , -‬ا ‪) 4‬ا
(‪.‬‬
‫• ﺕ
‪ 5‬ا ] ‪ -‬ا "ط ا ‪ 3 A3 "4‬ن < ‪. -‬‬
‫• ﺕ ی ا ‪ 3‬ﻥ"ت ا ‪
-‬ا‪ A7$‬أه
وا ‪ J < "4‬ء ا ‪"3‬ت ا ﺱ
‪.‬‬
‫• ﺕ

ا ‪ 8‬ا ‪ O‬ا ری
وا

< ‪ J‬ء ا " ‪ - O‬ا " ‪ R‬ا ‪.
"Q‬‬
‫)‪( Carey, 1994, 493‬‬
‫و‪ -‬ا

ﺕ ‪ 1‬م ا ی‪ ,‬ا ا " آ ﺵ


ا " ‪ R‬ا ‪:
"Q‬‬
‫• " ه ا ‪ E‬ض ا
‪ ,‬اﺱ ‪ 1‬ام ا " ‪ R‬ا ‪
"Q‬؟‬
‫• " ﻥ ع ا "ت ا ﺕ ‪ v1‬ﺹ
~ ا " ‪ R‬ا ‪
"Q‬؟‬
‫• " ﻥ ع ا اﺕ‪ O‬ا ﺕ ‪ 5
6‬ﺕ
‪ < "4‬ا ‪ L "Q‬وا ﺕ‪ ,- RT3‬ا ‪"4‬رات ا‪$‬و
" ‪ 8‬ه اف‬
‫ا

؟‬
‫• " ﻥ ع ا اﺕ‪ O‬ا ﺕ ‪ 1‬م آ ‪ L "Q‬ﺕ ‪ iJ‬ﺕ م ا ‪M6‬ب؟‬
‫• " ه أ<‪ AP‬اﺱ اﺕ

ﺕ ‪ 1‬م < ﺝ اﻥ] ا ة وا ‪"4 < R P‬رات ا ‪M6‬ب؟‬
‫• اﺱ ‪ 1‬ام "ی
ا ی "رﻥ ﺹ
~ ﺕ

ا " ‪ R‬واﺱ ‪ 1‬ام ا ‪ E‬ی ا اﺝ ‬
‫)‪( Carey, 1994, 494‬‬
‫وا " ‪ R‬ا ‪
"Q‬وﺱ


أداء ا ‪ ] "6‬ﺕ ‪ 1‬م ‪
- - ] E‬ب ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات‬
‫ا و‪
-‬ب ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ‪
3‬ا ﺝ‪ 5‬ﺥ"ﺹ ‪ -‬ﺕ


‪ A‬ا ‪ < ] "6‬ا راﺱ"ت‬
‫ا‪Z‬ﺝ "‪ ،
-‬و ‪ L
,3‬ا‪$‬ه اف ی "ج ا‪ $‬إ ﺕ

‪ 3‬ر ‪$‬ﻥ‪ 6T‬ﻥ ‪A - ,
-‬‬
‫ا ‪M6‬ب " ی "ج إ ﺥ‪ 8‬ات ﺕ ‪ < 4‬ﺕ


ﺕ &
ا "ه‪ O‬وا آ
‪ - I‬ا ‪"- J‬ت‬
‫ا ‪.( Ediger, 2000) ،‬‬
‫وا " ‪ R‬ا ‪"8 -"
"Q‬ره" أﺡ أﻥ اع ا

"ت ا ‪ 8‬ی ‪X< ،‬ن ‪ ,
,‬ﺥ " ‪"4‬‬
‫وأه ا<‪ "4‬إﺕ"ﺡ ا ﺹ


,‬أ‪U 4 " -‬ﻥ ‪ ، 4‬ا ‪U‬آ
‪ -‬دور ا ی ا اﺕ ‬
‫و ‪ B‬ی ‪ 8‬ا

ا اﺕ أﺡ أﻥ اع ا

ا ‪ 8‬ی‪.A‬‬
‫ا ی ا اﺕ ‪ Self Evaluation‬وه ﺕ ‪ B‬ا
ا ﺕ ‪ ,3‬ا د ‪, 0‬‬
‫إﺝ اء ﺕ ی ﺵ" ‪" - R 1 A‬ﺹ ا‪$‬داء ا
ﺕ ی ً" ی ‪ 0 3‬ا ‪U‬آ ‪ ,‬رﺹ واﺱ اث‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ا ‪ 6‬ی ات وا ی ات ا ‪ < A " "T‬ا ‪"4‬ی ‪"8 6‬ت "ی
ا‪" -Z‬د‪) ،‬إ! ‪ #‬دی ب‪،‬‬
‫و دل ا ‪.(2001 ، A‬‬
‫وا

ا اﺕ ی ى ا ‪M6‬ب ا ‪ " l‬ـ وﺕ ی ا ات وا وره" ﺕ‪ 4 T‬‬
‫ إدراك ا ات < "ر<‪ 4‬وﺕ ‪
3‬ه وا ‪ A
- A‬ﺕ ‪ B‬ا ات‪،‬‬‫)‪.( Stateman, 1993‬‬
‫و< دراﺱ )‪ ? 8 ( El-Koumy, 2001‬أ‪ Q‬ا

ا اﺕ ‪ -‬ا
‪ A‬ا < ‬
‫وا ‪
3‬ا‪$‬آ"دی ‪ "ً8 "h 94 ,
- -‬ی رﺱ ن ر ‪ h‬ق ﺕ ری ا ‪ E‬ا‪Z‬ﻥ
‪I‬ی ‬
‫ﺹ ا < ‪" ,
-‬ﺕ ی‪
8‬ـ ‪ " 6 "J‬ﺕ ‪ 1‬م ا ‪ -‬ا ی‪
8‬ا ی ا اﺕ ‪ ,‬ﺥ‪M‬ل‬
‫اﺱ اﺕ

ﺕ‪ "4 8‬ا راﺱ ة ‪ QMQ‬أﺵ‪ 4‬ا‪ J" 57‬ة واﺡ ة آ‪ A‬أﺱ‪ 8‬ع‪ ،‬وأﺱ ت ا راﺱ ‬
‫‪, A‬‬
‫‪ - ,‬م وﺝ د < وق ذات د‪ Z‬إﺡ "

‪ ,‬ﺱ‪ 6‬أداء ‪ -‬ا راﺱ < آ ٍ‬‫ا
‪ A‬ا < وا ‪
3‬ا‪$‬آ"دی ‪ - ،‬م د‪ Z‬أ‪ Q‬ا ی ا اﺕ ‪ -‬ا
‪A‬‬
‫ا راﺱ ‪ ،‬و‪ 7 0
-‬م ا ‪"8‬ﺡ? ‪ , -‬ا
"ت ﺕ "‪ - -‬ﺕ
‪ A‬اﺱ اﺕ

ا

ا اﺕ ‬
‫ ‪ ,‬ﺥ‪M‬ل ‪ -" :‬ة ا ‪M6‬ب ‪ -‬ﺕ
<


ا اﺕ ﺕ "‪ -‬ه < ا
‪ A‬وﺕ
‪L‬‬
‫أه اف ا ر ـ إ اد ا ‪M6‬ب " "‪ -‬ة أ‪" Q‬ء ﺕ

أﻥ ‪ 4‬ﺕ

ً" وﺥ { ى ا "ﻥ ة‬
‫ﺕ ری
" ﺕ
‪U 4 Q‬ﻥ ‪ 4‬ـ ﺕ ی ﺕ‪ E‬ی راﺝ ‪M6‬ب و "‪ -‬ﺕ‪ - 4‬ﺕ ی‪A‬‬
‫اﺱ اﺕ

"ﺕ‪U 4‬ﻥ ‪ < 4‬ﺕ

ا ری ـ ا ‪ - A‬ﺕ‪ 3‬ی‪ ,‬اﺕ "ه"ت إی "
ى ا ‪M6‬ب ﻥ ‬
‫ا

ا اﺕ ‪ 6‬ی ى ﺕ
‪. 4‬‬
‫و‪ 7‬ﺝ"ءت ﻥ " ‪ O‬ﺕ ‪ B‬ا راﺱ "‪ 5 P7‬ﻥ " ‪ O‬ا ی ‪ ,‬ا راﺱ"ت ا ﺕ ﺹ ‪ j‬إ ‬
‫وﺝ د ‪ 7M-‬ارﺕ‪
h"8‬ﺝ‪ 8‬ذات د‪ Z‬إﺡ "

‪ ,‬ا

ا اﺕ ودرﺝ"ت ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات‬
‫‪" < Z‬ء ا < وﺕ‪ 6‬ی ‬
‫ا

‪ ،‬و ‪X< Q ,‬ن ا

ا اﺕ ی "‪ -‬ا ‪ 3
] "6‬ن ‪"T‬رآ ً" < " ً‬
‫ا ‪.( O’Neil, 1992) ،
3‬‬
‫ ‪.HX‬ت ﺕ ی ا
‪ i ! # E‬ام ا ‪ md
E‬ا ‪:J d l‬‬
‫ ا ‪ , q‬ا
‪I‬ات ا ﺕ ‪ < "4J -‬ا ‪I‬ء ا " ‪ L‬إ‪ Z‬أﻥ‪ 0‬ه "ك {‬‫ا ‪M3T‬ت ا ﺕ‪ R " " 68‬ا ‪
"Q‬آ‪U‬ﺡ أﻥ اع ا ی ا
‪:"4‬‬
‫‪ 1‬ـ ‪ -‬م اﺕ "ق ا ‪ ,
t‬ﺡ ل " ی ] ﺕ

‪ < 0‬ا " ‪ R‬ا ‪ { 8 "< ،
"Q‬ا‪ -‬‬
‫ ﺕ

ا‪$‬ه اف وا ی"ت ا
ـ ﺕ ﺝ
‪"4‬ت ﺥ‪ 8‬اء ا اد ا راﺱ
‪ ..‬ا ` ‪Z‬‬‫ ‪ ,‬ا‪" 7Z‬ر ‪ -‬و‪"4 " "7 5J‬رات ا ﺝ ة‪.‬‬
‫‪ 2‬ـ دور ا وا ى ی ‪ ] 6‬ﺕ
‪"

4‬م ‪ c 4‬ا‪$‬دوار ا ی ة وﺕ
" ی ]‬
‫أن ی "و ‪ 0‬ا ‪ < ] "6‬ا
ـ إرﺵ"د ا ‪ ] "6‬ـ ﺕ ی ا ول ا ‪ I‬ـ ا ‪"T‬رآ < ‬
‫ "ء ‪"3‬ت ا

‪ ..‬ا `‪.‬‬
‫‪ 3‬ـ ﺕ‪"8‬ی‪ ,‬ﺕ


~ ا " ‪ R‬ا ‪
"Q‬ا ‪ J < -‬ء أه ا<‪ " < ،"4‬ی‪ 3‬ن‬
‫ا ‪ 4‬ف ‪ ,‬ا

‪"
7‬س ﻥ ‪
-‬ا
‪X< A‬ن ذ ‪ B‬ی;‪ - Q‬ﺕ

- ,‬ا ‪.‬‬
‫< ‪ 6‬ی أداء ا ‪ 8‬ﻥ" ‪ L
O‬ه ف ر " ی ‪
-"< , A‬أدا ‪ < 0‬ﺕ
‪ L‬ه ف €ﺥ "‬
‫ی ‪
- 3‬ا
‪.‬‬
‫‪ 4‬ـ ﺹ ق و‪"8Q‬ت درﺝ"ت ا " ‪ ،R‬ﺡ
? ی‪
T‬ا ق ا ﺕ‪ B " b8‬ـ درﺝ"ت‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا "دة < ﻥ ا "ل ـ أن ‪M "
7‬ت ا‪Z‬رﺕ‪"8‬ط آ"ﻥ‪ ، P 1 j‬آ "‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ا‪ < -‬ﺕ ی ا ‪"8l‬ت ‪ -‬ﺕ ی ات ا ‪ ,
3‬وآ"ﻥ‪ j‬ا
أی‪./) . P 1 "P‬ح‬
‫ ‪.‬م‪.(750-749 ،2000 ،‬‬
‫و ‪ ,‬أ ز ا ‪M3T‬ت اﺥ
"ر ا
"ت ‪ A -‬آ ‪ Z R " L "Q‬ﺕ ﺕ‪"8 b8‬ﺵ ة‬
‫ ى ا ر وأه اف ا ری ‪ -‬م ا آ
‪ - I‬ا اد وا‪" -$‬ل ا "‪ c‬ـ ‪ -‬م‬
‫ا آ
‪ - I‬ا ر ‪ h‬ل ا ‪.( Carey, 1994, 392-393) ،j7‬‬
‫وی‪
- , - ( Sewell et al., 2000) R
P‬ب ا " ‪ R‬ا ‪
"Q‬ﺕ ‬
‫ ‪ ,‬اﻥ ‪"T‬ره" وه ‪:‬‬
‫‪ , Z‬أﻥ اع ا ی ا ﺕ ‪ -‬ا ی ا ‪" 3‬درﺝ"ت‬
‫ أن ا " ‪ R‬ا ‪
"Q‬أ‪"8Q A7‬ﺕً" و‪ً -‬‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر"‪.‬‬
‫ ﺕ ‪ B 4‬و‪ "ً 7‬وﺝ‪ً 4‬ا آ‪ً
8‬ا ‪ A87 ,‬ا ری‪ < ,‬ﺕ

ی"ﺕ‪."4‬‬
‫ ا "ی
ا ‪ < 1‬ﺕ ی ی"ت ا " ‪ R‬ﺹ ‪ 8‬ا ‪ L
86‬وﺕ "ج ری] ‪."4
-‬‬
‫ ‪ 7‬ﺕ ى ا " ‪ , - - - R‬ا‪" -$‬ل أو ا‪$‬ﻥ‪ 6T‬ا ‪ Z‬ﺕ ‪ iJ‬ا م أو‬
‫ا ى ا د‪ ،‬ﺡ
" ﺕ‪ 3‬ن ا "ی
وا‪$‬ه اف ‪
q‬وا‪ J‬و دة ﺕ " ً"‪.‬‬
‫ ﺹ ا " ‪ 5 A‬ا ‪"
8‬ﻥ"ت ا ‪

3‬وﺹ ﺕ
‪."4‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ﺧﺮﺍﺋﻂ ﺍﳌﻔﺎﻫﻴﻢ ‪: Concepts Maps‬‬
‫وه إﺡ ى ا‪$‬دوات ا ‪ 8‬ی

ا
وﺕ ‪ 3‬ن ـ ﺥ ی‪ 6‬ا ‪ 4‬م ـ ‪ ,‬ﻥ "ط ا "ء‬
‫‪ Nodes‬ﺕ ‪ Al‬ا ‪ 4‬م‪ ،‬وﺥ‪ 6‬ط ﺹ < ‪ ,
Labeled‬ا "ط ﺕ ‪ Al‬ا ‪"7M‬ت‪ ،‬وﻥ "ط‬
‫ا‪" Z‬ء ‪ -‬ا ‪ 61‬ط ﺕ ‪ Al‬ا ‪ 7M‬ا ‪ ،,
4 ,


86‬آ " ی د ا ‪ b1‬ا ﺹ ف ا ى‬
‫ی ‪ ,
b‬زوج ‪ ,‬ﻥ "ط ا‪" Z‬ء ا ح ـ ا ‪ 3‬ة ـ وا ﺕ ‪ Al‬ا ﺡ ة ا‪$‬ﺱ"ﺱ
‪ 1‬ی‪ 6‬‬
‫ا ‪ 4‬م‪.( Ruiz-Primo and Shavelson, 1996a) ،‬‬
‫وی آ ‪ 1993 Horton et al.‬أن ﺥ ا ‪ b‬ا "ه
‪ "l‬ﺕ ‪ ، A
l‬آ " أﻥ‪ "4‬ﺕ ‪Al‬‬
‫ه
"آ‪ A‬ﺕ ری ﺥ"ﺹ "ل
‪ , ,‬ا < ‪) < .‬آ ل زی ن و دل ا ‪: 2001 ، A‬‬
‫‪ .(212‬و ‪ 1‬ی‪ 6‬ا ‪ 4‬م ‪ 3‬ﻥ"ت ﺕ‪

5P1‬ه ‪ :‬ا ‪ 4‬ـ ا‪Z‬ﺱ " ـ ﻥ&"م ا رﺝ"ت‪ .‬آ‪A‬‬
‫ ‪ 3‬ن ی ‪ QMQ , P‬أ "د < ‪ ] "6 A3 ،
-‬وه ‪:‬‬

‫ا ‪ H‬ن ا"ول‪ :‬ا ) ‪ J‬وﺕ إ ‪ P‬ﺕ‪ A‬ی ت ‪ Jl.l‬ه‪:P‬‬
‫أ ـ ‪"8 6‬ت ا ‪ 4‬ﺡ
? ی ‪ 5
6‬ا ‪ ] "6‬ﺕ ی ه
‪ A3‬ا ‪ 1‬ی‪ b61 p : 6‬ـ "ء‬
‫ﺥ ی‪ " 6‬ﺱ ـ ﺕ &
ا ‪ 3‬وت ـ ﺕ

ا ‪ ,
7M‬زوج ا ‪ 4‬م ـ آ " "ل ـ‬
‫ا‪Z‬ﺱ " أ‪" Q‬ء ا " ‪.‬‬
‫ب ـ ی ‪ 5
6‬ا ‪ ] "6‬أو ‪ Z‬ی ‪" :A - 5
6‬ء ﺥ ی‪ 6‬ه
ـ ﺕ ‪ I
4‬ا "ه
ا ‬
‫ﺕ ‪ 1‬م < ا ‪"4‬م ‪ ،‬إ‪ -‬اد روا ‪ b‬ا "ه
ا ‪ < 1‬ا ‪ 4‬ـ ﺕ‪ v
1‬أآ‪, l‬‬
‫اﺱ ‪ 1‬ام ا ‪ 6‬ا اﺡ ة
‪ ,‬ﻥ "ط ا‪" Z‬ء ـ ﺕ ی ا "<"ت < ا ‪ 1‬ی‪ 6‬ـ ﺕ‪ 8‬ی ‬
‫ا‪Z‬ﺱ " "ت ـ رﺱ ﺥ ی‪ 6‬آ
ـ ﺕ ی ا "ه
ا ﺕ ور ﺡ ل ا ‪
8‬ا ‪.‬‬
‫ﺝـ ـ
ى ا ‪" 4‬ﻥ ‪ b‬ا "‪ : "5h‬ﺕ ی ‪"8 6‬ت ا ‪ 4‬وا‪I Z‬ام "ل

‫ا ‪ J‬ع‪.‬‬

‫ا ‪ H‬ن ا ‪ n‬ﻥ‪ :P‬ا‪ J g !W‬و ) ‪ /‬ر ‪.l‬ث ه‪:P‬‬
‫أ ـ اﺱ " ا ‪ ] "6‬ﺱ اء ـ‪ :‬ا ر‪ 7‬وا ـ ﺵ ‪ "
4‬ـ "ﺱ ‪ 1‬ام ا ‪
8 3‬ﺕ ‪.‬‬
‫ب ـ ا ‪ : A3T‬ی‪ 3‬ن ‪ M‬ود‪ L
7‬وی ﺕ‪. 4 " b8‬‬
‫ج ـ ا ‪ 1‬ی‪ 7 : 6‬ی‪ 3‬ن ا ‪ ] "6‬ـ ا أو ا ‪"8‬ﺡ?‪.‬‬

‫ا ‪ H‬ن ا ‪ : n‬ﻥ‪ U‬م ا ر‪ G‬ت وﺕ إ ‪ Jl.l P‬أﻥ اع ه‪:P‬‬
‫أ ـ درﺝ"ت ‪ 3‬ﻥ"ت ا ‪ 1‬ی‪ ، 6‬ﺡ
? ی ا آ
‪ - I‬ا ﺡ"ت أو ا‪"3 Z‬رات ـ‬
‫ا ی"ت ا ‪
4‬ـ ا‪ l $‬ـ ‪ -‬د ﻥ "ط ا‪" Z‬ء ـ ‪ -‬د ا‪Z‬رﺕ‪"h"8‬ت‪.‬‬
‫ب ـ اﺱ ‪ 1‬ام "ی
‪ 1‬ی‪ : 6‬ﺕ ی أداء ا ‪ , ] "6‬ﺥ‪M‬ل "رﻥ درﺝ"ﺕ‪ h ,- 0‬ی‪:L‬‬
‫واﺡ أو أآ‪ , l‬ا ‪ 81‬اء < ا "ل ـ واﺡ أو أآ‪ , l‬ا
‪ ,‬ـ واﺡ أو أآ‪, l‬‬
‫‪Mh‬ب ا ‪.‬‬
‫ج ـ ا ‪ 3 ,
5‬ﻥ"ت ا ‪ 1‬ی‪ 6‬و "ی
ا ‪ 1‬ی‪ 6‬ﺡ
? ی‪M3T‬ن درﺝ"ت ا ‪ - ] "6‬‬
‫ﺥ ی‪ 6‬ا ‪ 4‬م‪.( Ruiz-Primo and Shavelson, 1996b) ،‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫وﺕ ﺝ ا ی ‪ ,‬ا راﺱ"ت ﺕ "و ‪ j‬اﺱ ‪ 1‬ام ا

ا
"ﺱ ‪ 1‬ام ﺥ ا ‪ b‬ا "ه
< ‬
‫ﺕ ی ا
‪ A‬ا راﺱ ‪:"4‬‬
‫دراﺱ ‪Henson and Eller, 1999 – Ruiz-Primo and Schavelson,‬‬
‫‪ ،1996a‬آ " أن ‪ -‬دًا ‪ ,‬ا راﺱ"ت اﺱ ‪ j 1‬ا

ا
"‪"8 -‬ر‪ c‬إﺱ اﺕ

< ا ری ‬
‫ ‪ "4‬ﺕ‪" <
QU‬ل ‪ -‬ا
‪ A‬ا راﺱ ﺥ"ﺹ < "دة ا م و< و‪ "4 "4-‬دراﺱ"ت آ‪:, A‬‬
‫)
‪ A‬ا ءوف وأ! ‪ A J‬ا ‪ A
! ) ،(1994 ، UK‬ا ‪ H‬ی ‪) ،(2000 ،‬ﻥ‪8 g‬‬

ظ‪) ،( 2001 ،‬إ اه ‪) ،(2002 ، KI‬أﺡ‪.‬م ا ‪ A‬ز ور‪ O‬ﺡ‪ g‬زى‪،(2002 ،‬‬
‫)‪.(Henson and Eller, 1999; Wolf and Others, 1997‬‬
‫ﻣﺸﻜﻼﺕ ﺍﻟﺘﻘﻴﻴﻢ ﺍﳊﻘﻴﻘﻰ ﺑﺎﺳﺘﺨﺪﺍﻡ ﺧﺮﺍﺋﻂ ﺍﳌﻔﺎﻫﻴﻢ‪:‬‬
‫• ﺕ ا ‪ 3T‬ا‪$‬آ‪ l‬وزا ه " ی ‪ A‬ی ا
‪ A‬ا‪
8 Z‬ی ﺡ ل ‪"8Q‬ت وﺹ ق ﺥ ا ‪ b‬ا "ه

‫ ا ‪ , q‬وﺝ د " ‪M‬ت ارﺕ‪"8‬ط ﺕ
‪ ,‬درﺝ"ت ﺕ ی ﺥ ا ‪ b‬ا "ه
وأﺵ‪"3‬ل‬‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا
ی ‪ Al‬اﺥ ‪"8‬رات ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ‪ ,‬د‪) < .‬آ ل زی ن ـ دل ا ‪: 2001 ، A‬‬
‫‪.(214‬‬
‫• ‪ -‬م ﺕ <
‪ ,‬ر
‪ ,‬ی ا رﺝ"ت ‪ -‬ﺥ ا ‪ b‬ا "ه
‪ - ،‬م ﺕ < آ "ی"ت "ﺱ‪ 8‬‬
‫ ى ا
‪ ,‬ﺕ ‪ < 4‬ﺕ

ﺹ"دق ‪ 1‬ا ‪.b‬‬
‫• ‪ Z‬ﺕ ﺝ ﺡ"ﺝ ﺕ ض
ه
دة إذا آ"ن ا ى "ؤ‪
q c‬ه ‪.‬‬
‫)‪( Ruiz-Primo and Shavelson, 1996b‬‬

‫وی ى ا ‪"8‬ﺡ? أن ﺥ ا ‪ b‬ا "ه
ﺕ ‪ < 4‬ﺕ

أداء ا ‪ ] "6‬وﺕ‪ ,- RT3‬ا ‪"4‬رات‬
‫ا ﺕ ﺕ‪"
" b8‬ت ا
ا
"‪ ،‬وﺕ "‪ < -‬ﺕ ی ا < ا‪Z‬ﺝ ا
وا < ا ی ی ‪،‬‬
‫ ‪ ,3‬ﺕ&‪ "4
-"< A‬ودة < { ا اد ا راﺱ
ا ی ‪" ,3‬ء ه
"آ‪ A‬ه
‪ "4‬ﻥ& ًا‬
‫ ‪ { ] T‬ا "ه

‪U‬ﺥ ا &"م ا ‪ T‬ى وﺥ"ﺹ < "ل ا م‪I
<" :‬ی"ء ـ آ

"ء ـ أﺡ
"ء"‬
‫وی&‪ A‬ا‪ $‬ﺹ ] ا
< آ‪ ,
l‬اد ا راﺱ"ت ا‪Z‬ﻥ "ﻥ
وا م ا ‪ ،
- T‬آ " أﻥ‪0‬‬
‫ی ‪ ] 6‬ﺥ‪ 8‬اء < "ل ﺥ ا ‪ b‬ا "ه
و
‪ ,‬ر
‪ ,‬أو ﺕ إ‪ -‬اده ‪ ,‬ﺥ‪M‬ل ا ‪ O‬إ‪ -‬اد‬
‫ا
‪ 3 ,‬ن ی‪ 4‬آ "ی"ت ﺕ ‪ < 4‬ﺕ

ﺹ"دق ‪ 1‬ا ‪ b‬ا "ه
‪.‬‬
‫ﻋﻴﻮﺏ ﺃﻭ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﺍﻟﺘﻘﻴﻴﻢ ﺍﳊﻘﻴﻘﻰ ﺑﺼﻔﺔ ﻋﺎﻣﺔ‪:‬‬
‫• إذا آ"ن "[ ‪"3‬ن إﺝ اء < ‪ v‬ﺕ
‪Z‬ﺱ
"ب ا ‪ ] "6‬ا ‪"4‬م أو ا‪$‬ﻥ‪X< ، 6T‬ن ذ ‪ B‬ی أ ًا‬
‫ ودًا ی ‪ h ]8‬ل ا ‪ , I‬ا ى ی ‪ E‬ق < ‪
-‬ا

و‪ -‬د ا‪$‬ﻥ‪ 6T‬ا ود < ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر‬
‫ا اﺡ ‪ 6‬ل ا ‪ , I‬ا ‪M‬زم
ا ‪"T‬ط ا اﺡ ‪( Sanders and Horn, 1995, 8).‬‬
‫• وا‪ Z $‬ی ‪ - R‬ﺕ < ‪ -‬د آ"ف ‪ ,‬ا‪$‬ﻥ‪

6T‬أداء ا ‪ ,3 ،] "6‬ا ا‪ R7‬ا‪$‬دا
‪"
- "4‬ت‬
‫ﺥ"ﺹ ﺕ ‪
E‬وﺕ ع ‪ -‬ﻥ ا ‪"T‬ط ‪Š R7 ,‬ﺥ " ی;دى إ ﺕ‪
E‬درﺝ ا ‪) .] "6‬‬
‫‪.(Schavelson et al., 1992, 26‬‬
‫• ا‪$‬داء ‪ -‬ا‪$‬ﻥ‪ 6T‬ی رﺝ آ‪
8‬ة ‪ -‬ﻥ ع ا ‪"T‬ط‪.‬‬
‫• ﺹ ﺕ
ا " ‪$ O‬ﻥ‪ "4‬ﺕ ‪ - -‬د ود ‪ ,‬ا‪$‬ﻥ‪. 6T‬‬
‫• ﺹ إﺝ اء ﺕ "رب اﺱ ‪Z
-M6‬رﺕ "ع ا ‪ R
"3‬و‪ h‬ل ا ‪ j7‬ا ‪ E‬ق و " " ﺹ ﺕ

‫ا اﺕ‪ ،O‬ﺡ
? ‪ 7‬م ‪ George‬ﺕ ی ًا ی آ <
‪ 0‬أن ﺕ‪ 3‬اﺱ ‪ 1‬ام أﺱ"
] ﺕ

ا‪$‬داء < ﺝ
‪5‬‬
‫ا اد ا راﺱ
‪ U‬ی‪ "3‬ی ‪
3-2.5 , R 3‬ن دو‪Z‬ر ﺱ ی" " ی;دى إ ﺹ إﺝ اء ‪
-‬‬
‫ا
‪ ,‬ﻥ& ًا ‪Z‬رﺕ "ع ا ‪.R
"3‬‬
‫• ﺹ إ‪ -‬اد أﻥ‪ 6T‬ی ﺕ‪ "4
86‬رة ﺝ "‪.
-‬‬
‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫• ی آ ‪ 1963 Worthon‬أن ;ی ى ا

ا ‪ 8‬ی‪ Z A‬ی ‪ 3‬ن أد د‪ <
7‬أن ا ‪M6‬ب ی ‪ 1‬ن‬
‫‪ M‬ی ویً" ‪ -‬أى ﻥ‪"T‬ط‪ - ،‬ا ‪ , q‬أﻥ‪ "4‬اﺥ ‪"8‬رات ﺡ ‬
‫ ‪"4‬رات ا ‪
3‬ا
" ‪ " -‬ی;دون ‪ً -‬‬
‫ﺕ م "ﺡ أوﺱ‪M 5‬ﺱ " "رﻥ ‪
E‬ه" ‪ ,‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا‪$‬ﺥ ى ) ‪Sanders and Horn,‬‬
‫‪.(1995‬‬
‫• وی آ ‪ Gregoire, 1997‬أن ا ‪ 6‬ر < ا
"س ا ا ی?‪ ،‬أدى إ ﺕ‪
E‬ات ذات د‪ < Z‬‬
‫وﺱ" ‪ A‬وأدوات ا ی ا ﺕ ‪ -‬ا ‪" 3‬ی"ت وا ﺕ < "ت
ة وﺝ
ة "رﺱ
‪ 4< < ,‬‬
‫ﺹ "ت ا و ‪ "4 3‬ﺕ ﺕ‪ { 8 b8‬ا ‪M3T‬ت ا ‪
4‬ا ﺕ ‪."4
-"< ,‬‬
‫ﺗﻌﻠﻴﻖ ﻋﺎﻡ‪:‬‬
‫• ﺝ"ءت ا & ی ا ی‪ < l‬ا
"س ‪M3T - ] E‬ت ا & ی ا ‪M3‬ﺱ
‪ - ،
3‬أن ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات‬
‫ا

ا ﺕ < إ‪"h‬ر ا & ی ا ی‪ l‬ﺕ‪ 3‬ن ‪ -‬درﺝ ‪ ,
"-‬ا ‪ ،
- J‬ی ‪,3‬‬
‫ﺕ
ﻥ " ‪ "4‬وﺕ
‪ i‬ا ﺹ "رﻥ"ت
‪"- ,‬ت ‪"8‬ی ‪ ..‬ا `‪ ،‬و‪ -‬ا ‪ , q‬ذ ‪" "< B‬ﺝ ‬
‫ "ﺱ إ دراﺱ
اﻥ
"رﻥ
‪ ,‬ا رﺝ"ت ا ‪"1‬م وا ﺕ ‪ ,- 8‬ا
‪ A‬ا راﺱ آ " ی "س‬
‫ "‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا

ا ﺕ إ‪ -‬اده" < إ‪"h‬ر ا & ی ا ‪M3‬ﺱ‪ ،
3‬و
‪ 7 ,‬رات ا ‪M6‬ب وا ‬
‫ﺕ ‪ ,- 8‬ى ا
‪ A‬ا راﺱ آ " ی "س "‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا

وا ﺕ ﺕ رﺝ‪" "4‬ﺱ ‪ 1‬ام‬
‫ﻥ ذج "راش" أﺡ ا "ذج < ا & ی ا ی‪ < 4 ، l‬اﺕ‪"1‬ذ ‪ 7‬ارات ‪ -
8‬أﺱ ‪.
-‬‬
‫• ﺕ ض ا "ذج ا ی‪ < l‬ا
"س )أﺡ"دی ـ ‪
" Q‬ـ ‪ (
QMQ‬ا ‪"8‬را إ أن أداء ا د ‪ -‬‬
‫ا دات ‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر " ی د إ ‪ 7‬رة واﺡ ة‪ ،‬وه ا ی ‪ ] 6‬آ "ءة ‪ -
"-‬إ‪ -‬اد ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات وﺹ
"‪ q‬‬
‫ا دات
? أن ا‪Z‬ﺱ " ‪ -‬آ‪ A‬دة ‪ Z‬ﺕ ‪ 3‬إ‪ Z‬ﺱ آ" واﺡ ة ى ا د‪ ،‬و‪ 7‬ﺕ‪, 3‬‬
‫ا ‪ -‬ﺹ
"‪ q‬ا دات ا ی ‪ ] 6‬ا‪Z‬ﺱ " ‪ 7 "4
-‬رة أو ﺱ واﺡ ة ى ا د‪ ،‬ﺝ د‬
‫‪ 7‬رات دة ﺕ ‪ "ً A‬و< €ن واﺡ ‪ B ،‬ی ] ا ر وا
‪ 6‬وا ‪" - 7‬ء دات‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات‪.‬‬
‫• ﺹ ﺕ ی ا‪ <$‬اد ‪
q‬ا ‪M‬ء
‪ ,‬وا دات ‪
q‬ا ‪ - M‬إ‪ -‬اد ك أﺱ‪ ، t‬وذ ‪]8 B‬‬
‫ﺡ"‪Z‬ت ا ‪ ‘E‬أو ا ‪ ,
1‬أو ‪ -‬م ا ی وا ی ‪ "4 - O‬إﺝ" ‪ -‬دات ﺕ‪I‬ی ﺹ ‪,- "4‬‬
‫ ى ‪ 7‬رة ا د و‪ -‬م ا[ﺝ" ‪ -‬دات ﺕ ‪ < A‬ﺹ ‪ ,- "4‬ى ‪ 7‬رة ا د " ی;‪ Q‬‬
‫ ;ﺵ ات ا ‪ M‬دات‪.‬‬‫و ‪ - ] E‬ه ‪ c‬ا ‪M3T‬ت ی ] ا‪Z‬ﺱ "دة ‪ ,‬ا ‪ 6‬ر ا ‪ A "4‬وا < ﺕ‪ 3‬ﺝ
"‬
‫ا "ت وا
ا ی‪
E "< ، l‬ات ا ة ه ‪ c‬ی ض ‪ -‬ا ;ﺱ "ت ا ی أن ﺕ

‫ا & < ا ‪ "4‬وا‪Z‬ﺱ "دة ‪$ ،"4‬ن إﺹ‪M‬ح ا
ا ‪ -‬ا
ا ی‪ l‬أﺹ‪i8‬‬
‫‪ J‬ورة ‪ ,‬أﺝ‪ A‬ﺕ
‪ ,‬ﺝ دة ا
و ‪ 1‬ﺝ"ﺕ‪ ،0‬واﺱ ‪ 1‬ام وﺱ" ‪ A‬ﺕ ی ﺕ ‪ -‬‬
‫ا "ﺱ] اŠ ﺕ
إﺝ اء ا‪Z‬ﺡ "ءات ا وﺕ < ا ‪ O‬ﺕ ‪ < 4‬ﺡ‪M3T A‬ت ﻥ "ذج‬
‫ا & ی ا ی‪ < l‬ا
"س‪.‬‬
‫وی آ )‪ ( Ediger, 2000‬أن ‪ ,‬أ ز ‪ h‬ق ﺕ


‪ A‬ا ‪ ] "6‬ه ‪:‬‬
‫• ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا وا ﺕ اﺱ‪ 6‬ا ‪ 81‬اء وا ‪ ,

4‬وا ﺕ ‪ 1‬م ‪ 5‬ﺝ
‪ 5‬ا ‪M6‬ب و< آ‪A‬‬
‫ا‪$‬و‪"7‬ت وذ ‪" B‬ﻥ] ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا "دة ا ی م ‪ -X‬اده" ا ‪ ،‬وﺕ
‪ I‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ‬
‫ ‪
- J‬وﺹ ق داﺕ‪ "4‬و ‪M‬ء ‪"
"4‬س ﺕ
‪ A‬ا ‪.] "6‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫• ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ﺝ
ا ‪ ( CRT) B‬وا ﺕ ‪ 8‬أآ‪" l‬ﺱ‪ 8‬وأه
‪ ,‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ‪$ ،‬ﻥ‪"4‬‬
‫ﺕ ﺕ‪U b8‬ه اف ا ر و " " <‪ 4‬أآ‪
- J l‬وأآ‪ l‬ﺝ دة < ﺕ

ا
‪ A‬ا‪Z‬ﻥ ‪"4‬ء ‪,‬‬
‫آ‪ A‬وﺡ ة دراﺱ
‪.‬‬
‫• ا " ‪ R‬ا ‪
"Q‬وه ا ﺥ‪ A‬ا ‪ ? "l‬ا ى ی ‪ 1‬م < ﺕ

أداء ا ‪M6‬ب‪ ،‬وﺕ ‪ 1‬م ‪M‬ج ا ر‬
‫< ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا و ﺝ
ا ‪$ ،B‬ﻥ‪ "4‬ﺕ ‪ -‬أﻥ‪ 6T‬و‪"
-‬ت ‪ A‬ا ‪M6‬ب ﺕ ﺕ‪b8‬‬
‫ "
"ة ا ا‪ .
7‬وی‪ Ediger R
P‬أﻥ‪ 3 0‬ی‪ 3‬ن ا

أآ‪
- J l‬ی ] أن ی ‪ -‬‬
‫أدوات ووﺱ" ‪ A‬دة ‪ 7 : Al‬ا ا ی ـ "ی
ا ی ـ ا

ا اﺕ ـ ا

‪ A87 ,‬ا ‪..‬‬
‫ا `‪.‬‬
‫و ‪K‬ـــ ‪:‬‬
‫ی‪M‬ﺡ‪ a‬أن ﺕ ی ﺕ
‪ A‬ا ‪M6‬ب < ا ;ﺱ "ت ا

ا
م ی ‪ -‬د ‪"
7‬س‬
‫ا
‪ ،A‬وا ى ی ‪"
7 -‬س أداء ا ‪M6‬ب ‪ -‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ﺱ اء ا أو ا رﺱ
أو‬
‫ ﺝ
ا ‪ ،B‬و ‪ ,3‬أآ‪ l‬ه ‪ c‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ﺵ
‪ "ً-‬ه ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا رﺱ
ا ی م‬
‫ "‪ -‬اده" ا وا ی ‪ 7 "4 J < 1‬ارات ﺕ ی ‪UT‬ن ﻥ ‪ A‬ا ‪M6‬ب إ ا ف ا‪ -$‬‬
‫أو ‪ ,‬ﺡ ‪$‬ﺥ ى‪.‬‬
‫و " " ﺕ ‪ 8‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ‪ -‬درﺝ آ‪
8‬ة ‪ ,‬ا‪$‬ه
‪ " ،‬ی ‪ , A‬ا ‪ P‬ورى‬
‫ا آ
‪" < I‬ء وﺕ‪ 6‬ی ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ‪
- J‬واﺕ‪"8‬ع ا‪$‬ﺱ"
] ا
ا ی‪
- < l‬‬
‫ا‪ -Z‬اد "‪Z‬ﺱ "ﻥ " "ذج ا ی‪ l‬ا ﺕ ‪ "4 P‬ﻥ& ی ا‪Z‬ﺱ " ا دة
‪ L‬أآ‪ 7 8‬ر ‪,‬‬
‫ا ‪ - ،
- J‬ا‪"8 -‬ر أن ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ﺕ "‪ < -‬ا ‪ ,- RT3‬ى ﺕ
‪ L‬ا‪$‬ه اف ا


‫و ى ا م ا‪$‬آ"دی و < ﻥ اﺡ ا ة وا ‪ < R P‬آ‪ :, A‬ا‪$‬ه اف ـ ا ى ـ ‪ h‬ا ‪L‬‬
‫ا ری ‪ ،‬وا‪Z‬ﺱ "دة ‪ ,‬ﻥ " ‪ O‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات [ﺡ اث ﺕ‪ E‬ی راﺝ ‪
-‬ﺝ اﻥ] ا ة و‪M-‬ج‬
‫أوﺝ‪ 0‬ا ر‪.‬‬
‫و‪ -‬ا ‪ , q‬ا ‪M3T‬ت ا ﺕ‪Z" 68‬ﺥ ‪"8‬رات ا

آ‪U‬دوات ی ‪ ،‬إ‪ Z‬أﻥ‪"4‬‬
‫‪ Z‬و ‪
< U‬ى آ‪ , A‬ا
‪ ,‬وا ‪M6‬ب‪ ،‬و ‪ Z Q ,‬ی ‪,3‬‬
‫ﺕ&‪ A‬ا‪$‬آ‪ l‬اﺱ ‪ 1‬ا ً" وﺕ او ً‬
‫ا‪Z‬ﺱ ‪" E‬ء ‪ A ،"4 -‬ی ‪ ,3‬أن ﻥ ﺕ ‪ 3 "4‬ن أآ‪ ،
- J l‬وذ ‪ " - B‬ﺕ ا "ذج‬
‫ا‪Z‬ﺡ "
& ی ا‪Z‬ﺱ " ا دة و ‪ "4‬ﻥ ذج "راش" ‪" 8‬ء ك ا‪$‬ﺱ‪ t‬وا ی ‪ ,3‬ﺱ ]‬
‫ﻥ "ذج اﺥ ‪"8‬رات ‪ "4‬ﺕ ‪"
i‬ت ‪ ,‬ا ‪M6‬ب ‪"8‬ی < ى ا رات‪ ،‬آ " أﻥ‪ "4‬ﺕ ‪i‬‬
‫ " اﺝ وا ‪ 6‬ی وا[‪ <"J‬وا ف‪ 5 ،‬ا‪$‬ﺥ
‪ ,‬ا‪"8 -Z‬ر ا ر < { ا ‪ 8‬ا ‪O‬‬
‫ا ﺕ ‪ 1‬م < ﺡ ف ا دات ‪
q‬ا ‪ M‬أو ا‪ <$‬اد ‪
q‬ا ‪ " ،,
M‬ی;‪ - Q‬ﺕ ی ‬
‫ﺹ ا دات ﻥ
ا ‪ ‘E‬أو ا ‪ ,
1‬أو ‪ -‬م ا ی < ا[ﺝ" ‪ 5 ،‬ا ‪ 6‬ی ه ‪c‬‬
‫ا ‪ 8‬ا ‪ O‬ا‪" -‬دًا ‪ -‬ا
ا ی‪ l‬وﺕ‪ 3‬ﺝ
" ا "ت واﺱ ‪ 1‬ام ا "ﺱ] اŠ ‪ - ،‬أن‬
‫ﺕ ‪ , P‬ﻥ "ذج ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ی"ت ا‪$‬ه اف ا <
وﺥ"ﺹ ا ﺕ
ا
"ت ا

‫ا
"‪ .‬و ‪ Z ,3‬ی ] ا‪" -Z‬د ‪ -‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ‪ < A3T‬دى وﻥ‪ "4‬ره" < ا ی ا ‪L
7‬‬
‫وا ‪ 5
A "T‬ا ‪ 81‬ات ا <
وا ‪"4‬ری < آ‪ A‬ا ی"ت وا ی ‪ "4‬ا ‪M6‬ب‪.‬‬
‫و‪ -‬ا ‪ , q‬أن ا ی ا
ی "ج إ
‪ ,‬ر
‪ ,‬وﺥ‪ 8‬اء ی‪ 4‬درای و‪ -‬‬
‫ ‪

3‬ا " ‪ 5 A‬وﺱ" ‪ A‬ا ی ا
وإﺹ ار ا‪$‬ﺡ‪"3‬م ‪UT‬ن أ‪" -‬ل ا ‪M6‬ب وإﻥ "زاﺕ‪, 4‬‬
‫ ‪"4‬م وأﻥ‪ ، 6T‬ا‪ $‬ا ى ی ‪ ] 6‬إ‪"-‬دة ا & < ا ‪ O‬إ‪ -‬اد ا
‪[ ,‬آ " ‪ 4‬آ "ی"ت‬
‫ﺕ "ﺱ] ‪ 5‬ا "ذج ا ی ة ی ا
‪ A‬ا راﺱ ‪ ،‬آ " ی ‪ ] 6‬إ‪ -‬اد ا ‪ O‬ﺕ ری‪,

8‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ا "

‪M ,‬رﺕ "ء ى أدا ‪ 4‬آ

‪ J < ,‬ء ﺕ < أدوات ا ی ا ‪ 8‬ی ‪ ،‬إ‪ Z‬أن‬
‫ا ;ﺱ "ت ا

ی ] أن ﺕ ‪ 8‬ا ی ا
"ﻥ] ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا

‪ - ] E‬‬
‫أوﺝ‪ 7 0‬ره" < ﺕ ی ا‪$‬ه اف ا ‪"4‬ری وا <
ا ﺕ ‪ 1‬م < ‪"
7‬س ا
"ت ا

‫ا
"‪ .‬و‪ 0
-‬أى ﺵ‪ , A3‬أﺵ‪"3‬ل ا ی ی‪ 3‬ن أآ‪ l‬د‪ < 7‬ﺕ
‪ L‬ا‪$‬ه اف ا

؟ " ه ‬
‫ا ذج < ا ی ا‪$‬آ‪ l‬آ "ءة " ‪ 8‬ى ﺕ
‪ L‬ا‪$‬ه اف ا

و " ‪ 3 8‬وإ ‪"3‬ﻥ

‫ا
؟‬
‫< ‪ J‬ء " ﺱ‪ L8‬ی ] أ‪ Z‬ی ﺕ ی ا
‪ A‬ا راﺱ ‪ -‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا


‫< ‪ b‬أو ا‪" -‬د ا‪$‬دوات ا ‪ 8‬ی ‪ A ،‬ی ] أن ﺕ ع أدوات ا ی وأن ﺕ‪ 3‬ن ‪ -‬درﺝ ‪,
"-‬‬
‫ا ‪
- J‬وا ‪"8l‬ت وا ق ﺡ ی ‪ ,3‬ا‪" t hZ‬ن إ ﻥ " ‪ - "4‬اﺕ‪"1‬ذ ا ارات ا ی ‪،‬‬
‫و " " ی ‪ ,3‬ا‪" -Z‬د ‪ -‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ی ی وا ‪
4 T‬ا وا ‪
- J‬وا ﺕ ‪A‬‬
‫ ‪ ,‬ك ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا ﺕ إ‪ -‬اده" < ‪ J‬ء ا "ذج ا‪Z‬ﺡ "
& ی ا‪Z‬ﺱ " ا دة‪.‬‬
‫واﺱ ‪ 1‬ام أدوات ا ی ا
"ا " ‪ R‬ا ‪
"Q‬ـ ﺥ ا ‪ b‬ا "ه
" وا ﺕ ‪ 1‬م < ‬
‫ا
"س أو ا ‪ ,- RT3‬ى ﺕ
‪ L‬ا‪$‬ه اف ا

ا ی ] ‪ -‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا


‫ا ‪."4 - RT3‬‬
‫•‬

‫•‬

‫•‬

‫•‬
‫•‬
‫•‬

‫آ " ی ] أ‪ Z‬ی ﺕ ی ا
‪ - A‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ‪
"4‬ا ﺕ < ﻥ‪"4‬ی ﺕ ری ا ر‪A ،‬‬
‫ی ] ا ‪ ,
A "3‬ا ی ا ‪ " 8‬أو ا ـ وا ی ا ‪ - "4‬أن ﺕ‪ 3‬ن ه "ك اﺱ اﺕ


‫وا‪ J‬و ‪ - "4
- L‬ا ى ا ‪ ،‬وآ ‪ B‬ﺕ ری] ا ‪M6‬ب ‪ -‬ا ی ا اﺕ أى ﺕ ی ‬
‫أﻥ ‪U 4‬ﻥ ‪ " 4‬ی "‪ - -‬ﺕ
ا ‪ , " l‬ﺥ‪M‬ل ا‪Z‬رﺕ "ء ى ا
‪.A‬‬
‫ﺕ ی أداء ا ‪M6‬ب
‪ 5‬ﺝ اﻥ] ا
ا

آ " ﺕ ‪ < Al‬ا‪$‬ه اف ا <
وا ‪"4‬ری ‬
‫وا ﺝ اﻥ
واﺱ ‪ 1‬ام أدوات ‪ -‬ی ‪ :Al‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ـ ‪ 7‬ا ا ‪M‬ﺡ& ـ ﺱ ‪M‬ت ا‪$‬داء ‪5‬‬
‫ﺕ ع < أﺱ"
] ا ی )ا ی ى ـ ا ‪ 4 T‬ـ ا ( " ی "ﺱ] و‪
8h‬آ‪ A‬ر دراﺱ ‪5‬‬
‫ا ‪U‬آ
‪ -‬ا ‪ -
- J‬إ‪ -‬اد ا‪$‬ﺱ‪ t‬وا‪" Q‬ء ﺕ ی ا رﺝ"ت وﺕ‪ 8‬ا & ی"ت ا ی‪ < l‬‬
‫ا
"س‪.‬‬
‫ " ‪M 8‬ﺥ ‪"8‬رات ا ی ی ی ] أن ﺕ ‪ , P‬أﺱ‪
- J - t‬و "
ﺡ ﺕ
‪ i‬ا ﺹ ‬
‫أ "م ا ‪M6‬ب ‪ ,-
8‬أ<‪"3‬ره و€را ‪ 4‬ی وإ‪"4z‬ر " ی‪ 7 , 4‬رات ‪ - "
-‬أن ﺕ‪ 3‬ن‬
‫ا‪$‬ﺱ‪ t‬ا "
ذات إﺝ" "ت دة ‪ ,‬أﺝ‪ A‬ا "ظ ‪
- J -‬ﺕ ی ا رﺝ"ت‪.‬‬
‫ی ] أن ﺕ ا‪ -‬ا‪$‬ه
ا ‪
8‬وا زن ا ‪"- J A3 8‬ت ا ى ‪ ,-‬إ‪ -‬اد اﺥ ‪"8‬ر ﺕ

‫وإ‪ -‬اد ﺝ اول اﺹ "ت ﺕ ‪ - , P‬د ا‪$‬ه اف ا <
< آ‪ J A‬ع و<‪ L‬ی"ت ا ‪ 1‬‬
‫ ه اف ا

‪ 5‬ا‪"-‬ة ا زن ا ‪$ 8‬ه اف آ‪ J A‬ع‪.‬‬
‫ی ] ا‪Z‬رﺕ "ء ی"ت ا‪$‬داء ‪ ,‬ﺥ‪M‬ل و‪"3 5J‬ت ‪
"-‬ی ﺕ‪ , P‬ا ﺹ ل إ ى‬
‫إﺕ "ن ‪" J‬ءًا ‪ 0
-‬ی اﺕ‪"1‬ذ ا ار ‪UT‬ن إﺕ "ن أو ‪ -‬م إﺕ "ن ا ‪ ] "6‬ﺡ ة أو ر دراﺱ ‪.‬‬
‫ی ] ‪ A87‬اﺱ ‪ 1‬ام ك ا‪$‬ﺱ‪ t‬وأدوات ا ی ا
‪ -‬دورات ﺕ ری‪ ,

8‬وذ ‪ B‬ی ‪ 4‬‬
‫ ‪ c 4‬ا‪$‬دوات وآ

ا " ‪ 4 "4 A‬ف إآ " ‪ 4‬ا ‪" 3‬ی"ت وا ‪"4‬رات ا ‪M‬ز " ‪
A‬وﺱ‪ 4‬‬
‫ ‪ 5‬ه ‪ c‬ا‪$‬دوات‪.‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ﳑﺎ ﺳﺒﻖ ﳝﻜﻦ ﻭﺿﻊ ﺗﺼﻮﺭ ﻣﻘﱰﺡ ﻟﺘﻘﻮﻳﻢ ﺍﻟﺘﺤﺼﻴﻞ ﻓﻰ ﻣﻘﺮﺭ ﺩﺭﺍﺳﻰ ﻋﻠﻰ‬
‫ﺍﻟﻨﺤﻮ ﺍﻟﺘﺎﱃ‪:‬‬
‫‪ 1‬ـ ﺕ
‪ A‬ا ی ا ‪) " 8‬ا ( ﺥ‪M‬ل ا ‪ A‬ا راﺱ ‪ -‬أن ی‪20 0 v 1‬‬
‫‪ , %‬درﺝ ا ر‪.‬‬
‫‪ 2‬ـ ﺕ‪ R
3‬ا ‪M6‬ب "
"م ‪ { 8‬ا‪$‬ﻥ‪ 6T‬وا ‪"4‬م ذات ا " ر ا راﺱ ‪ 7‬‬
‫ﺕ‪ 3‬ن < ﺹ رة ‪Z" :‬ت ـ ‪
7 v 7‬ة ـ أوراق ‪ A -‬ـ ث وﺕ "ری ـ ﺕ

‫ﺕ "رب ـ ‪"T‬ری‪ .. 5‬ا `‪ ،‬وی‪ , % 20 "4 v 1‬درﺝ ا ر‪.‬‬
‫‪ 3‬ـ ا "ی " ‪I‬ء ا أو ا ‪
86‬وﺕ
‪ A‬ﺕ ی ا‪$‬داء ـ ا "ﻥ] ا ‪"4‬رى ـ ﺡ ]‬
‫‪
8h‬ا ر وی‪ , % 10 0 v 1‬درﺝ ا ر‪ ،‬و< ا رات ا & ی ﺕ زی‪5‬‬
‫ه ‪ c‬ا ‪" " 8‬وى ‪ -‬ا ‪ 8‬ی‪. 2 ،1 ,‬‬
‫‪ 4‬ـ ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا ‪ "4‬وی‪ , % 50 0 v 1‬درﺝ ا ر وی ] أن ی ‪ , P‬ﺝ‪I‬ءًا‬
‫ﺕ ی یً" و€ﺥ ﺵ ‪ - ،ً"
4‬أن ی ‪ , P‬ا ‪I‬ء ا ی ى أﺱ‪ , t‬ﻥ ع ا "ل وأﺥ ى‬
‫ ‪
- J‬ی ا‪ "4
< -‬ﺵ وط و اﺹ "ت ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا
‪.‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫ﻣﺮﺍﺟﻊ ﺍﻟﺒﺤﺚ‬
‫‪.1‬‬

‫‪.2‬‬

‫‪.3‬‬
‫‪.4‬‬
‫‪.5‬‬
‫‪.6‬‬
‫‪.7‬‬
‫‪.8‬‬
‫‪.9‬‬
‫‪.10‬‬

‫‪.11‬‬
‫‪.12‬‬

‫إ اه

" < :(2002) KI‬اﺱ ‪ 1‬ام ﺥ ا ‪ b‬ا "ه
ا ‪"8‬رزة ا ‪ " -‬اد‬
‫ا

ا
‪ -‬ﺕ
‪ A‬ا ‪
M‬ا ‪ ,
< 3‬واﺕ "ه"ﺕ‪ 4‬ﻥ "دة ا م‪ ،‬ا

‫ا ی
ا
‪ ،‬ا ‪:‬ﺕ ا ‪ P K‬ا دس ‪ J‬ا ‪ J K‬و‪ J; l‬ا ‪،\ g‬‬
‫ا‪Z‬ﺱ "‪)

-‬أ ﺱ ‪"6‬ن( ‪ 21-28 ،‬ی
‪ ،‬ص ص ‪. 339-259‬‬
‫أﺡ‪.‬م ا ‪ A‬ز ور‪ O‬ا ﺡ‪ g‬زى )‪ :(2002‬ﺕ ی ﺕ
‪ A‬ﺕ‪
M‬ﺡ ا
ا‪$‬ﺱ"ﺱ < ‬
‫ا م "ﺱ ‪ 1‬ام ﻥ& ی ا "ت ا ‪ ، "3‬ا
ا ی
ا
‪ ،‬ا ‪:‬ﺕ ا ‪P K‬‬
‫‪ 31-28‬ی
‪،‬‬
‫ا دس ‪ J‬ا ‪ J K‬و‪ J; l‬ا ‪ ،\ g‬ا‪Z‬ﺱ "‪)

-‬أ ﺱ ‪"6‬ن(‪،‬‬
‫ص ص ‪. 648-611‬‬
‫إ! ‪
#‬دی ب‪ ،‬دل ا ‪ K‬ا ‪ :(2001) A‬ﺕ ی ‪ G‬دة ا"داء ا ‪ ،PK g‬ء‬
‫ﻥ ذج ری ‪ PO‬وﺕ‪ sK P t A9‬آ ت ‪ K G‬ت ا‪ H!W‬ری‪ J‬وا ‪ E‬رة وأ! ط‪.‬‬
‫ا‪Z‬ﺱ‪ 3‬ری ‪ :‬ا ‪ 8 3‬ا ی ‪.‬‬
‫أ ‪
J‬آ ] )‪ :(1988‬دراﺱ ﻥ& ی ﻥ ی ﺡ ل ا
"س ا ‪ - J‬ك "ﻥ ذج‬
‫راش"‪ .‬ا ‪ 3‬ی‪ J !: ،j‬ا ‪ H‬ی‪ Y‬م ا ‪ ،P K‬ص ص ‪. 161-1‬‬
‫أ ‪
J‬آ ] )‪ :(1995‬إﺕ "ه"ت "ﺹ ة < "ء ك ا‪$‬ﺱ‪ P; ، t‬ا"! ا ی‪J‬‬
‫‪ u‬اد ا ‪ K‬ا ‪ ،PK g‬ط‪ ،2‬ﺝ" ‪ ,
-‬ﺵ ‪ ،‬ص ص ‪. 267-247‬‬
‫أ ‪
J‬آ ] )‪ 1996‬أ(‪ :‬دراﺱ ﻥ& ی ﻥ ی ﺡ ل ا
"س ا ‪ - J‬ك ـ‬
‫ﻥ ذج راش"‪ P; .‬أﻥ ر ا ‪ M X‬وى و‪ 67‬ون‪ ،‬اﺕ "ه"ت "ﺹ ة < ا
"س وا ی ا ‬
‫وا ى‪ ،‬ا "ه ة‪ :‬ا‪$‬ﻥ ا ی ‪ ،‬ص ص ‪ 281‬ـ ‪. 430‬‬
‫أ ‪
J‬آ ] )‪ 1996‬ب(‪ :‬اﺱ ‪ 1‬ام ﻥ ذج "راش" < "ء اﺥ ‪"8‬ر ﺕ
< ‪ -‬‬
‫ا وﺕ
‪ L‬ا
ا ‪ P; ،O " - J‬أﻥ ر ا ‪ M X‬وى و‪ 67‬ون‪ ،‬اﺕ "ه"ت "ﺹ ة‬
‫< ا
"س وا ی ا وا ى‪ ،‬ا "ه ة‪ :‬ا‪$‬ﻥ ا ی ‪ ،‬ص ص ‪. 546-431‬‬
‫أ ‪
J‬آ ] )‪ 1996‬ج(‪ :‬ى ا
وﺕ رج ‪ B‬ا‪$‬ﺱ‪" t‬ﺱ ‪ 1‬ام ﻥ ذج "راش"‬
‫دراﺱ ﺕ ی‪ P;
8‬أﻥ ر ا ‪ M X‬وى و‪ 67‬ون‪ ،‬اﺕ "ه"ت "ﺹ ة < ا
"س وا ی ا ‬
‫وا ى‪ ،‬ا "ه ة‪ :‬ا‪$‬ﻥ ا ی ‪. 583-547 ،‬‬
‫أ ‪ J‬آ ] ‪ ،‬ر‪ G‬ء أ ‪.‬م‪ ،‬ﻥ دی‪ A J‬ا ‪.‬م و ‪ A‬ا ح ا ‪ :(1992) PI‬ﺕ
‪ A‬ﻥ " ‪O‬‬
‫ا "ن ا ‪"l‬ﻥ ی ا " < ﺝ ‪ 4‬ری ا
< ا ة ‪ M ،1990-1986 ,‬‬
‫ا ‪
A‬ث‪ ،‬ا آ‪ I‬ا ‪" M‬ﻥ"ت وا ی ا ى " "ه ة‪.‬‬
‫أ ‪
J‬آ ] و‪./‬ح اد وإ!
ق ‪ 9‬س )‪ :(1989‬ﺕ‪ 6‬ر ﻥ& ا‪" Z‬ﻥ"ت اﺡ‪A‬‬
‫ا
ا "م و "ء ك ا‪$‬ﺱ‪ { < t‬ا ول ا
‪ .‬ﺡ دراﺱ
إ‪

7‬ﺡ ل ﺕ‪ 6‬ی ‬
‫ا‪" Z‬ﻥ"ت و "ء ك ا‪$‬ﺱ‪ < t‬ا ول ا
‪ ،‬ﻥ ‪ w‬ا ‪ g‬ی ا ى أ‪ #G‬ا ‪J‬‬
‫ص ص ‪.43-1‬‬
‫;‪ P‬ا ول ا ‪) J K‬إ
اس( ا "ه ة ‪ 29-25‬ﻥ < ‪، 8‬‬
‫أﻥ ر
ا ‪ M X‬وى )‪ :(1996‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا ﺝ إ ‪ :B‬وﺱ" ‪ A‬ﺝ ی ة < ا
"س‬
‫ا وا ى‪ < .‬أﻥ ر ا ‪"7 T‬وى و€ﺥ ون‪ ،‬اﺕ‪ g‬ه ت ‪ / K‬ة ;‪ P‬ا س وا ی ‬
‫ا ‪ P‬وا ى‪ ،‬ا "ه ة‪ :‬ا‪$‬ﻥ ا ی ‪ ،‬ص ص ‪.39-19‬‬
‫ا إ! ‪ #‬وه‪ ? :(2001) PA‬ا ‪ :A‬ﺕ ی ﺝ دة ا
وا ‪ ،‬ا ‪:‬ﺕ ا ‪P K‬‬
‫ا"ول‪ ،‬ا‪
W‬ﻥ ت وا ی ا ى‪ :‬رؤی‪ ،J A J‬ا آ‪ I‬ا ‪" M‬ﻥ"ت وا ی ‬
‫ا ى‪ ،‬ا "ه ة ‪ 24-22‬دی ‪ ، 8‬ص ص ‪. 244-219‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫‪.13‬‬
‫‪.14‬‬
‫‪.15‬‬
‫‪.16‬‬
‫‪.17‬‬

‫‪.18‬‬
‫‪.19‬‬
‫‪.20‬‬
‫‪.21‬‬

‫‪.22‬‬
‫‪.23‬‬
‫‪.24‬‬
‫‪.25‬‬

‫‪ A G‬ا
‪ :(2001) G‬ا

آ‪U‬داة ‪y‬ﺹ‪M‬ح ا ى )ور‪ ( T7" 7‬ور‪ 7‬‬
‫ ‪ A‬ا ‪:‬ﺕ ا ‪ P K‬ا"ول ‪
.‬ﻥ ت وا ی ا ى‪ :‬رؤی‪ ،J A J‬ا آ‪ I‬ا ‬‫ ‪" M‬ﻥ"ت وا ی ا ى‪ ،‬ا "ه ة ‪22‬ـ‪ 24‬دی ‪ ، 8‬ص ص ‪.4-1‬‬
‫ﺡ ﺡ ‪ \ G P‬و‪ 67‬ون )‪ :(2001‬ﺕ ی ا‪$‬وراق ا‪" Z‬ﻥ
‪"l‬ﻥ ی ا " < ا ة‬
‫ ‪1999-1992 ,‬م ـ ‪ M‬ا ‪
A‬ث‪ ،‬ا آ‪ I‬ا ‪" M‬ﻥ"ت وا ی ا ى " "ه ة‪.‬‬
‫ﺡ ‪
X‬د )‪ :(2001‬ﺕ‪ 6‬ی ﻥ& ا ی ا ى وا‪" Z‬ﻥ"ت
‪ A87‬ا " ‬
‫"ور‪ "A - 7‬ا ‪:‬ﺕ ا ‪ P K‬ا"ول ‪
.‬ﻥ ت وا ی ا ى‪ :‬رؤی‪ ،J A J‬ا آ‪I‬‬
‫ا ‪" M‬ﻥ"ت وا ی ا ى‪ ،‬ا "ه ة ‪ 24-22‬دی ‪.85-79 ، 8‬‬
‫ﺡ ى ‪ A‬ا ‪ UK‬ا ‪ :(2001) A‬دراﺱ ﺕ

ی"ت ا <
< ا "ﻥ"ت ا ‪"

3‬ء‬
‫ ‪"4T‬دة ا ‪"l‬ﻥ ی ا " ‪ J g ،‬ا ‪ J‬ا ‪ ،J K‬ا
ا ی
ا
‪ ،‬ا ‬
‫ا ا ‪ ،5‬ا د ا‪$‬ول‪ ،‬ی "ی ص ص ‪. 35-9‬‬
‫ر‪ G‬ء
د أ ‪.‬م )‪ :(2001‬ا & ی"ت ا ی‪ < l‬ا
"س وا ی وﺕ‪ 6‬ی ﻥ&"م‬
‫ا‪" Z‬ﻥ"ت "ور‪ "A - 7‬ا ‪:‬ﺕ ا ‪ P K‬ا"ول ‪
.‬ﻥ ت وا ی ا ى‪ :‬رؤی‪J‬‬
‫ ‪ ،J A‬ا آ‪ I‬ا ‪" M‬ﻥ"ت وا ی ا ى‪ ،‬ا "ه ة ‪ 24-22‬دی ‪ ، 8‬ص ص‬
‫‪. 119-93‬‬
‫ر‪ I‬ى ; م ‪ E‬ر )‪1995‬أ(‪ :‬ا ی و "ء ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات‪ P; .‬ا"! ا ی‪ u J‬اد ا ‪ K‬‬
‫ا ‪ ،PK g‬ط‪ ،2‬ﺝ" ‪ ,
-‬ﺵ ‪ ،‬ص ص ‪. 205-193‬‬
‫ر‪ I‬ى ; م ‪ E‬ر )‪ 1995‬ب(‪ :‬ﺕ د زوای" ا ؤی ‪ -‬ﺕ
درﺝ"ت ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر و‪ 0 " -‬ـ‬
‫‪ J‬ورة ﺕ ی ‪ P; .‬ا"! ا ی‪ u J‬اد ا ‪ K‬ا ‪ ،PK g‬ط‪ ،2‬ﺝ" ‪ ,
-‬ﺵ ‪ ،‬ص‬
‫ص ‪. 214-207‬‬
‫ر‪ A O‬ا‪ M‬در دروی‪ :(1995) a‬ﺕ ی "د
‪ A‬ﺕ ی ا
< "دة ا م ا " ‪R‬‬
‫ا ‪ ? "l‬ا[‪ -‬ادى" < ‪ J‬ء أه اف ﺕ ری ا م‪ J g .‬آ ‪ J‬ا ‪ ، ) A J‬ا ‪I‬ء ا ‪"l‬ﻥ ‪،‬‬
‫ی "ی ص ص ‪. 255-227‬‬
‫!

‪ A‬ا ‪ H‬ی )‪
" < :(2000‬ا ری "ﺱ ‪ 1‬ام اﺱ"
] ا ی ا ا‪ < 7‬‬
‫ﺕ
‪ A‬ا ‪ 8 "6‬ا "ه
ا ‪ < P‬ر ‪ h‬ق ﺕ ری ا م وأدا ‪ "4‬أ‪" Q‬ء ا

‫ا
‪ J g ،‬ا ‪ J‬ا ‪ ،J K‬ا
ا ی
ا
‪ ،‬ا ا ‪ ،? "l‬ا د ا ‪"l‬ﻥ ‪،‬‬
‫ی ﻥ
‪ ،‬ص ص ‪. 79-43‬‬
‫! ن ا ‪ hi‬ى وأ ‪ J‬آ ] )‪ :(1997‬ا ‪ T‬وع ا ی ا "رن ی"ت‬
‫ا
‪ A‬ا راﺱ < ا
ا "م‪" ،‬ا ﺡ ا‪$‬و " ا ‪ J U‬ا ‪ J J K‬وا ‪J; n‬‬
‫وا ‪ K‬م ‪ K‬ون \ ا آ` ا ‪
. P‬ﻥ ت وا ی ا ى ه ة‪.‬‬
‫! ن ا ‪ hi‬ى وأ ‪ J‬آ ] )‪ :(1998‬ا ‪ T‬وع ا ی ا "رن ی"ت‬
‫ا
‪ A‬ا راﺱ < ا
ا "م‪" ،‬ا ﺡ ا ‪"l‬ﻥ
" ا ‪ J U‬ا ‪ J J K‬وا ‪J; n‬‬
‫وا ‪ K‬م ‪ K‬ون \ ا آ` ا ‪
. P‬ﻥ ت وا ی ا ى ه ة‪.‬‬
‫! ن ا ‪ hi‬ى وأ ‪ J‬آ ] )‪ :(2000‬ا ‪ T‬وع ا ی ا "رن ی"ت‬
‫ا
‪ A‬ا راﺱ < ا
ا "م‪" ،‬ا ﺡ ا ‪ " l "l‬ا ‪ J U‬ا ‪ J J K‬وا ‪J; n‬‬
‫وا ‪ K‬م ‪ K‬ون \ ا آ` ا ‪
. P‬ﻥ ت وا ی ا ى ه ة‪.‬‬
‫‪ HI‬ى ! أﺡ )‪ :(2001‬ا ‪ QMQ ,
7M‬اﺕ "ه"ت "ﺹ ة < "ل ا
"س ا ى‬
‫ا و ‪M3T‬ت ﺕ
‪ "4‬وا[<"دة ‪" ."4‬ور‪ "A - 7‬ا ‪:‬ﺕ ا ‪ P K‬ا"ول ‪
y‬ﻥ ت‬
‫وا ی ا ى‪ :‬رؤی‪ ،J A J‬ا آ‪ I‬ا ‪" M‬ﻥ"ت وا ی ا ى‪ ،‬ا "ه ة‬
‫‪ 24-22‬دی ‪ ، 8‬ص ص ‪. 61-25‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫‪.26‬‬
‫‪.27‬‬
‫‪.28‬‬

‫‪.29‬‬
‫‪.30‬‬
‫‪.31‬‬
‫‪.32‬‬
‫‪.33‬‬

‫‪.34‬‬
‫‪.35‬‬
‫‪.36‬‬
‫‪.37‬‬
‫‪.38‬‬

‫‪.39‬‬
‫‪.40‬‬
‫‪.41‬‬

‫‪ /‬ی[ ‪ :(2001) P‬اﺕ "ه"ت ﺕ‪ 6‬ی ﻥ& ﺕ ی ا‪" Z‬ﻥ"ت )ور‪ ،(A - 7‬ا ‪:‬ﺕ ‬
‫ا ‪ P K‬ا"ول ‪
.‬ﻥ ت وا ی ا ى‪ :‬رؤی‪ .J A J‬ا آ‪ I‬ا ‪" M‬ﻥ"ت‬
‫وا ی ا ى‪ ،‬ا "ه ة‪ 24-22 ،‬دی
‪ ، 8‬ص ص ‪. 70-63‬‬
‫‪./‬ح أﺡ اد )‪ :(2000‬ا"! ‪ 8‬ا‪u‬ﺡ‪ P; J d E‬ا ‪ K‬م ا ‪ J‬وا ی‪J‬‬
‫وا‪ ،J GW‬ا "ه ة‪ :‬ا‪$‬ﻥ ا ی ‪.‬‬
‫‪./‬ح ا ی ‪.‬م )‪ { :(1989‬ا‪Z‬ﺕ "ه"ت ا "ﺹ ة < "ل إ‪ -‬اد و "ء ﻥ& ك‬
‫ا‪$‬ﺱ‪ ، t‬ﻥ" ‪ O‬ا ی ا ى ‪ ,‬أﺝ‪ A‬ا
< ا ول ا

اس(‪ ،‬ﺡ ‪ J‬درا! ‪J‬‬
‫إ‪ J M‬ﺡ ل ﺕ‪ 9‬ر ﻥ‪ U‬ا‪
W‬ﻥ ت و ء ك ا"!‪ P; J z‬ا ول ا ‪ ،J K‬ا "ه ة‪29-25 ،‬‬
‫ﻥ < ‪ ، 8‬ص ص ‪. 31-1‬‬
‫‪./‬ح ا ی ‪.‬م )‪ :(1995‬ا‪ A 6W‬رات ا ‪ J KG " J E iX‬ا
‪ P; "f‬ا ‪W g‬ت‬
‫ا ی‪ J‬وا ‪ J‬وا ری‪ ،J A‬ا "ه ة‪ ،‬دار ا ‪ 3‬ا ‪.‬‬
‫‪./‬ح ا ی ‪.‬م )‪ :(2000‬ا س وا ی ا ى وا ‪ P‬ـ أ! ! ﺕ‪ t‬وﺕ‪ A9‬ﺕ‪t‬‬
‫وﺕ ‪ )G‬ﺕ‪ t‬ا ‪ / K‬ة‪ .‬ا "ه ة‪ :‬دار ا ‪ 3‬ا ‪.‬‬
‫‪ YK Z‬آ ل ا
‪ :(1996) P‬ﺕ ی ‪Mh‬ب ا
ا‪$‬ﺱ"ﺱ وا ‪"l‬ﻥ ى "دراﺱ ﺕ ی
"‪.‬‬
‫ ‪ J g‬ا ‪ ،‬ا ا "ﺵ ة‪ ،‬ا د )‪.108-84 (39‬‬
‫ ‪ A‬ا ﺡ ! ن ا ‪ 9‬ی ى )‪ :(1997‬ا س ا ‪ P‬وا ى‪ :‬ﻥ‪ U‬ی ‪ ،t‬أ! ‪،t‬‬
‫ﺕ‪ A9‬ﺕ‪ .t‬ا ی"ض‪ 8 3 :‬ا ﺵ ‪.‬‬
‫ ‪ A‬ا ارث ‪ } A‬ا ازﺡ‪ :(2001) P‬ﺕ‪ 6‬ی ﻥ ذج
"رى ی آ "ءة ﻥ&"م إ‪ -‬اد‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا " ‪ .‬ا ‪:‬ﺕ ا ‪ P K‬ا"ول ‪
.‬ﻥ ت وا ی ا ى ‪ :‬رؤی‪،J A J‬‬
‫ا آ‪ I‬ا ‪" M‬ﻥ"ت وا ی ا ى‪ ،‬ا "ه ة‪ 24-22 :‬دی ‪ ، 8‬ص ص ‪-107‬‬
‫‪. 120‬‬
‫ ‪ E‬م ا ! ‪ PM‬إ! ‪ :(1998) #‬ى <"‪
-‬ﻥ ذج "أﻥ ف" < ﺕ ی ا ى‬
‫ص‬
‫‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ‪ 3‬ا ﺝ‪ J g .5‬آ ‪ J‬ا ‪ E J‬رة‪ ،‬ا د )‪ ،(36‬ی "ی ‬
‫ص ‪. 76-43‬‬
‫;‪:‬اد أ ﺡ‪ :(1995) 89‬أﻥ اع ا‪$‬ﺱ‪ P; . t‬ا"! ا ی‪ u J‬اد ا ‪ K‬ا ‪ .PK g‬ط‪،2‬‬
‫ﺝ" ‪ ,
-‬ﺵ ‪ ،‬ص ص ‪. 246-235‬‬
‫;‪:‬اد أ ﺡ‪ 89‬و! ‪ n‬ن و‪ 7‬ل ‪ /‬دق )‪ :(1997‬ا ی ا ‪ .P‬ط‪ ،4‬ا "ه ة‪ :‬ا‪$‬ﻥ ‬
‫ا ی ‪.‬‬
‫;‪ H‬ى ﺡ ری ن و‪ 67‬ون )‪ :(1994‬ﺕ ی ﻥ "ذج أﺱ‪ t‬ا اد ا راﺱ
"
ا ‪"l‬ﻥ ى‬
‫ "م ‪ M 1991/1990‬ا ‪
A‬ث‪ ،‬ا آ‪ I‬ا ‪" M‬ﻥ"ت وا ی ا ى " "ه ة‪.‬‬
‫آ ل ‪ A‬ا
زی ن و دل ا ‪ K‬ا ‪ :(2001) A‬ﺱ ‪M‬ت ا‪$‬داء وﺥ ا ‪ b‬ا "ه
‪:‬‬
‫أدوات ی < ا ی ا
‪ & ,‬ر ا ‪ 3‬ا ‪ . " 8‬ا ‪:‬ﺕ ا ‪ P K‬ا"ول ‪
.‬ﻥ ت‬
‫وا ی ا ى‪ :‬رؤی‪ ،J A J‬ا آ‪ I‬ا ‪" M‬ﻥ"ت وا ی ا ى‪ ،‬ا "ه ة‬
‫"م ‪ 24-22‬دی ‪ ، 8‬ص ص ‪. 218-187‬‬‫
‪ 6‬ى
د )‪ :(1994‬دراﺱ ﺕ ی


ﺱ‪ t‬ا ‪ < P‬آ ] ا م‬
‫ ﺡ ا‪ -Z‬ادی ‪ .‬ا ‪ J g‬ا ‪ E‬ی‪ J‬ی ا ى‪ ،‬ا ا ‪"l‬ﻥ ‪ ،‬ا د ا‪$‬ول‪ ،‬ص ص‬
‫‪. 105-55‬‬

‪ /‬دق ‪ A/‬ر )‪1995‬أ(‪ :‬إﺹ‪M‬ح ا ی ه ا ﺥ‪[ A‬ﺹ‪M‬ح ا
‪ P; .‬ا"! ‬
‫ا ی‪ u J‬اد ا ‪ K‬ا ‪ ،PK g‬ط‪ ،2‬ﺝ" ‪ ,
-‬ﺵ ‪ ،‬ص ص ‪.191-183‬‬

‪ /‬دق ‪ A/‬ر )‪1995‬ب(‪ :‬ﺥ " ‪ v‬ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬ر ا
‪ P; .‬ا"! ا ی‪ u J‬اد‬
‫ا ‪ K‬ا ‪ ،PK g‬ط‪ ،2‬ﺝ" ‪ ,
-‬ﺵ ص ص ‪. 234-215‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬

‫‪ P
.42‬ﻥ‪ :(2001) E‬رؤی ‪ A

8‬ا‪" Z‬ﻥ"ت وا ی ا ى "
ا "م‬

‫< إ‪"h‬ر ‪ 4‬م ا دة ا ‪) . "T‬ور‪ ،(A - 7‬ا ‪:‬ﺕ ا ‪ P K‬ا"ول ‪
.‬ﻥ ت وا ی ‬
‫ا ى‪ :‬رؤی‪ ،J A J‬ا آ‪ I‬ا ‪" M‬ﻥ"ت وا ی ا ى‪ ،‬ا "ه ة‪24-22 ،‬‬
‫‪.43‬‬
‫‪.44‬‬

‫‪.45‬‬
‫‪.46‬‬
‫‪.47‬‬
‫‪.48‬‬
‫‪.49‬‬
‫‪.50‬‬
‫‪.51‬‬
‫‪.52‬‬
‫‪.53‬‬
‫‪.54‬‬
‫‪.55‬‬

‫دی ‪ ، 8‬ص ص ‪. 24-5‬‬

‪ :(1996) J P‬ﺕ ی ﻥ& و ا ‪ O‬إ‪ -‬اد ا < < ‪ J‬ء {‬
‫ا "رب ا "
ا "ﺹ ة‪ M ،‬ا ‪
A‬ث‪ ،‬ا آ‪ I‬ا ‪" M‬ﻥ"ت وا ی ا ى‬
‫ " "ه ة‪.‬‬

‪ E‬ر ا ‪ :(2001) PK; X‬أ‪ Q‬اﺱ " "ت ﺡ"‪Z‬ت ا ‪ ‘E‬و‪ -‬م ا ی ‪; -‬ﺵ ات‬
‫ا ‪ M‬ا[ﺡ "
وﺕ ی ات ا دات ك ا‪$‬ﺱ‪ , t‬ﻥ ع ا "ل‪ ،‬ا ‪:‬ﺕ ‬
‫ا ‪ P K‬ا"ول ‪
.‬ﻥ ت وا ی ا ى‪ :‬رؤی‪ ،J A J‬ا آ‪ I‬ا ‪" M‬ﻥ"ت‬
‫وا ی ا ى‪ ،‬ا "ه ة ‪ 24-22‬دی ‪ ، 8‬ص ص ‪. 186-147‬‬

د
ﻥ )‪ :(1997‬ا س وا ی ‪ ،‬ا دی )ﺡ" ‪ :(A‬دار ا‪$‬ﻥ ‪ T‬‬
‫وا زی‪.5‬‬
‫ ‪ E‬ى ‪ A‬ا
ﺡ رة )‪ :(1998‬أه
ا " "ت ا[ﺡ "
< ا م ا ی ‪،‬‬
‫ا ‪ J g‬ا ی‪ :J‬ا ‪ 3‬ی‪ ،j‬إﺹ ار ﺥ"ص )‪ ،(5‬إ ی‪ A‬ص ص ‪. 31-5‬‬
‫ ‪
P 9E‬آ ‪ :(1999) #‬اﺱ ‪ 1‬ام اﺱ اﺕ

ا ﺡ ا ‪ < ,3‬ﺕ ری ر‬
‫ا ی ا ى "‪Z‬آ "ب ا ‪M6‬ب ا
‪"4 ,‬رات "ء ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ا

"‪ J g .‬‬
‫ا ‪ ،‬ا ا ‪ ، T- l "l‬ا د )‪ ،(51‬ص ص ‪. 31-6‬‬
‫ﻥ دی‪ K! P J‬د )‪ :(1999‬دراﺱ ﺕ ‪
8‬ﺕ ی
‪$‬ﺱ‪ t‬ا "ﻥ"ت إﺕ "م ا ‪"4T‬دة ا[‪ -‬ادی ‬
‫< ﺝ ‪ 4‬ری ا
‪"- ,‬م ‪ 1991‬إ ‪" < 1994‬دة ا ‪ E‬ا
‪ .‬ا ‪J g‬‬
‫ا ‪ E‬ی‪ J‬ی ا ى‪ ،‬ا ا "دس‪ ،‬ا د ا‪$‬ول‪ ،‬ص ص ‪. 104-63‬‬
‫ﻥ دی‪ A
J‬ا ‪.‬م )‪1992‬أ(‪M3T :‬ت ‪" -‬ء ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ‪
3‬ا ﺝ‪" 5‬ﺕ
‪A‬‬
‫وﺕ ی "‪ J g ،‬ا ‪ ،‬ا ا "دﺱ ‪ ،‬ا د ا ‪ ? "l‬وا ‪ T‬ون‪ ،‬ص ص ‪. 40-30‬‬
‫ﻥ دی‪ A
J‬ا ‪.‬م )‪ 1992‬ب(‪"3 QMQ :‬ت ر

ی ى ا‪Z‬ﺕ "ن < ‬
‫ا‪Z‬ﺥ ‪"8‬رات ‪
3‬ا ﺝ‪" 5‬دراﺱ إ ‪ 8‬ی
"‪ .‬ا ‪ J g‬ا ‪ E‬ی‪ J‬را! ت ا ‪ ،J‬ا د‬
‫ا ‪ ،? "l‬دی ‪ ، 8‬ص ص ‪. 105-88‬‬
‫ﻥ دی‪ A
J‬ا ‪.‬م )‪ 1996‬أ(‪ :‬ﺡ ل "ی
ا ی ‪ :‬ﻥ& ة ﺝ ی ة‪ P; .‬أﻥ ر ا ‪ M X‬وى‬
‫و‪ 67‬ون‪ ،‬اﺕ "ه"ت "ﺹ ة < ا
"س وا ی ا وا ى‪ ،‬ا "ه ة‪ :‬ا‪$‬ﻥ ‬
‫ا ی ‪ ،‬ص ص ‪. 62-41‬‬
‫ﻥ دی‪ A
J‬ا ‪.‬م )‪ 1996‬ب(‪"8Q :‬ت وﺹ ق ا
"س ‪ 3‬ا ﺝ‪ P; .5‬أﻥ ر‬
‫ا ‪ M X‬وى و‪ 67‬ون‪ ،‬اﺕ "ه"ت "ﺹ ة < ا
"س وا ی ا وا ى‪ ،‬ا "ه ة‪:‬‬
‫ا‪$‬ﻥ ا ی ‪ ،‬ص ص ‪.85-63‬‬
‫ﻥ دی‪ A
J‬ا ‪.‬م )‪ 1996‬ج(‪" :‬ء اﺥ ‪"8‬ر ه < ا ﺝ‪ 5‬وﺝ "‪ -‬ا ﺝ‪" 5‬دراﺱ ‬
‫ "رﻥ
‪ ,‬ا ذﺝ
‪ P; .",‬أﻥ ر ا ‪ M X‬وى و‪ 67‬ون‪ ،‬اﺕ "ه"ت "ﺹ ة < ا
"س وا ی ‬
‫ا وا ى‪ ،‬ا "ه ة‪ :‬ا‪$‬ﻥ ا ی ‪ ،‬ص ص ‪.120-86‬‬
‫ﻥ دی‪ A
J‬ا ‪.‬م )‪ 1996‬د( ‪ :‬دراﺱ < ﺡ "ب ‪"8Q‬ت وﺹ ق اﺥ ‪"8‬ر ه < ا ﺝ‪.5‬‬
‫;‪ P‬أﻥ ر ا ‪ M X‬وى و‪ 67‬ون‪ ،‬اﺕ "ه"ت "ﺹ ة < ا
"س وا ی ا وا ى‪،‬‬
‫ا "ه ة‪ :‬ا‪$‬ﻥ ا ی ‪ ،‬ص ص ‪. 152-121‬‬
‫ﻥ دی‪ A
J‬ا ‪.‬م )‪ 1996‬هـ(‪ :‬ا
"س ‪ 3‬وﺕ‪ 6‬ی‪ 5‬ا
ودراﺱ ﺕ ی‪P; .
8‬‬
‫أﻥ ر ا ‪ M X‬وى و‪ 67‬ون‪ ،‬اﺕ "ه"ت "ﺹ ة < ا
"س وا ی ا وا ى‪ ،‬ا "ه ة‪:‬‬
‫ا‪$‬ﻥ ا ی ‪ ،‬ص ص ‪. 195-153‬‬

‫أ
ل ا ذوي ا ت ا ‪www.gulfkids.com‬‬



"ء‬3 ‫ ا "ه
< ﺕ ری "ه
< ا‬b ‫ ام ﺥ ا‬1 ‫ اﺱ‬Q‫ أ‬:(2001) J ‫
ظ‬8 g‫ ﻥ‬.56


"ء و ا[ "رات‬3 ‫ ﻥ "دة ا‬4‫"ﻥ ی واﺕ "ه"ﺕ‬l ‫ب ا ﺡ ا‬Mh A
‫ ﺕ‬- ‫ ی‬P ‫ا‬
‫ ا‬،
‫ ا
ا ی
ا‬,- ‫ ﺕ ر‬J K ‫ ا‬J ‫ ا‬J g .‫ا
ا ة‬
. 182-157 ‫ ص ص‬،‫ول‬$‫ ا د ا‬،5 " ‫ا‬
57. Aly, M.M. (2001): Authentic versus traditional assessments in the “EFL”
classroom: what and why? First Arab Conference, National Center
Examination and Education Evaluation, Egypt, 22-24 Dec., pp. (327-334).
58. Barton, J. and Collins, A. (1993): Portfolios in teacher’s education, Journal
of Teacher Education, 44(3), 200-210.
59. Bay-Luz (1998): Comparing student performance on different item formats
relative to achievement levels cut-points. Paper presented at the Annual
Meeting of the National Council on Measurement in Education, Eric No. (ED
421532).
60. Bond, L.A. (1994): Critical Issue: Rethinking assessment and its role in
supporting educational reform, North Central Regional Educational
Laboratory. All Rights Reserved.
61. Brosnan, P.A. (1998): Interaction between assessment and instruction in
science: a teacher’s decision-making process”. D.A.T., 58(10), 3877a.
62. Carey, L.M. (1994): Measuring and evaluating school learning, (2Ed),
London: Allyn and Bacon.
63. Davison, M. L. and Chang, Y.W. (1992): Measurement accuracy, an
application of multidimensional item response theory to the Woodcock-Johnson
Psycho-Educational Battery-Revised Achi-evement Scales. Paper Presented
at the Annual Meeting of the American Educational Research Association
(San Francisco, C.A., April 20-24).
64. Doran, R.; Chan, F. and Tamir, P. (1998): “Science educator’s guide to
assessment”. Eric, No (ED 423126).
65. Ediger, M. (2000 A): Assessing student achievement in the social studies. Eric
No. (ED 449180).
66. Ediger, M. (2000 B): Assessment of student achievement and the curriculum,
Eric No. (ED 447202).
67. EL-Koumy, A.S.A. (2001): Effects of student self-assessment on knowledge
achievement and academic thinking. First Arab. Conference, National Center
Examination and Education Evaluation, Egypt, 22-24 Dec., pp. 313-326.
68. Embretson, S.E. and Reise, S.P. (2000): Item response theory for
psychologists. New Jersey: Lawrence Eribaum Associates, Inc., Publishers.
69. Ercikan, K. (2003): Advanced measurement topics: Item response theory,
http://www.ecps.educ.ubc.ca.
70. Gregoire, J. (1997): Diagnostic assessment of learning disabilities: From
assessment of performance to assessment of competence, European Journal
of Psychological assessment, 13(1), 1-4.
71. Hambleton, R.K. and Slater, S.C. (1997): Item response theory models and
testing practice: Current international status and future directions, European
Journal of Psychological assessment, 13(1), 1-4.

www.gulfkids.com ‫أ
ل ا ذوي ا ت ا‬

72. Hambleton, R.K. and Wedman, I. (1997): Introduction of the special issue:
Advances in assessment practices, European Journal of Psychological
assessment, 13(1), 1-4.
73. Hashway, R.M. (1998): Assessment and evaluation of developmental
learning: Qualitative individual assessment and evaluation models. London
West port, Connecticuts” Praiger Publishers.
74. Henson, K.T. and Eller, P.F. (1999): Educational psychology for effective
teaching, U.S.A. Wedsworth Publishing Company, Division of International
Thomson Publishing, Inc.
75. Hespe, D.C. (200): Standard and assessment for student achievement, New
Jersy Department of Education http://www.srste.nj.
us/njded/adopted/standards.
76. Jolly, A. (1999): “The effectiveness of learning with concept mapping on the
science problem solving on sixth-grade children” D.A.I., 59(9), 3356-3357.
77. Lawrence, R. (1998): Item banking-learninghouse on assessment and
evaluation, Washington DC. Eric (AE) No. 423310.
78. Linn, R.L.; Baker, E.L. and Dum bar, S.B. (1991): Complex, performancebased assessment: expectations and validation criteria. Educational
Researcher, 20(8), 15-21.
79. Meyar, J.A. (1992): What’s different between “authentic” and “performance”
assessment? Educational Leadership, 49(6), 39-40.
80. Molenaar, I. and Hoijtink, H. (1996): Person-fit and the Rasch model, with an
application to knowledge of logical quantors. Applied Measurement in
Education, 9(1), 27-45.
81. Nicholls, G. (1999): Learning to teach, A handbook for primary and
secondary school teacher’s, London, Bell and Bain Ltd.
82. Nitko, A.J. (2001): Educational assessment of student, (3Ed),
New
Jersy, Merrill Pentice Hall.
83. O’Neil, J. (1992): Putting performance assessment to the test. Educational
Leadership, 9, 14-19.
84. Richard, J.S. and Ruiz-Primo, M.A. (1998): On the assessment of
science achievement conceptual underpinnings for the design of
performance assessment: Report of year “2” Activities, Technical
Report in Center for the Study of Evaluation National Center for
Research on Evaluation, Standards and Student Testing, Graduate
School of Educational of California, Los Angeles.
85. Ruiz-Primo, M.A. and Shavelson, R.J. (1996A): Problems and issues in
the use of concept maps in science assessment. Journal of Research in
Science Teaching, 33(6), 569-600.
86.Ruiz-Primo, M.A. and Shavelson, R.J. (1996b): Rhetoric and reality in
science performance assessments: An update. Journal of Research in
Science Teaching, 33(6), 1045-1063.
87.Rust, J. Golombok, S. (1995): Modern psycometrics, the science of
psychological assessment. London; Routledge.
88. Sander, J.R.; Hills, J.R.; Nitko, A.J.; Mewin, J.C.; Trice, C.; Dianda, M.
and Schneider; J. (1990): Standards for teacher competence in
educational assessment of students, American Federation of Teachers,

www.gulfkids.com ‫أ
ل ا ذوي ا ت ا‬

National Council on Measurement in Education, National Education
Association, U.S.A.
89. Sanders, W.L. and Horn, S.P. (1995): Educational assessment
reassessed: the usefulness of standardized and alternative measures of
student achievement as indicators for the assessment of educational
outcomes, Education Policy Analysis Archives, 3(6), 1-24.
90. Sewell, M.; Marczak, M. and Horn, M. (2000): The use of portfolio
assessment in evaluation, http://ag.arizona.edu/fcr/fs/cyfar/
portfos”3htm
91.Shavelson, R.; Baxter, G. and Pine, J. (1992): Performance assessment:
political rhetoric and measurement reality. Educational Researcher,
21(4), 22-27.
92.Stake, R.E. (1998): Some comments on assessment in U.S. education.
Education Policy Analysis Archives, 6(14), 1-12.
93.Statman, D. (1993): “Self-assessment, self-esteem and self acceptance”.
Journal of Moral Education, 22, (55-62).
94.Tittle, C.K. and Pape, S. (1995): “Selected references for assessment
and evaluation of mathematics and science teaching reforms in
classrooms a bibliography”. Eric, No. (ED 395797).
95.Van Der Linden, W.I. and Hambleton, R. K. (1997): Item response
theory: brief history, common models, and extensions, in (Van der
Linden and Hambleton) (Eds) Handbook of Modern Item Response
Theory, New York, Springer, pp.(1-27).
96.Wolf, K. and Others (1997): “Portfolio in teacher evaluation”. Paper
Presented at Annual Meeting of The American Educational Research
Association, (Chicago, 24-28 March).

97.Ysseldy K.E.J.; Thutlow, M. and Shviner, J. (1994): Students with
disabilities and educational standards: Recommendations for Policy
and practice published by the National Center on Educational
Outcomes, from http://www.education.umm.edu/ NCEO/online.
pubs/policy2.htnl.

www.gulfkids.com ‫أ
ل ا ذوي ا ت ا‬


الاتجاهات التربوية في علم النفس.pdf - page 1/41
 
الاتجاهات التربوية في علم النفس.pdf - page 2/41
الاتجاهات التربوية في علم النفس.pdf - page 3/41
الاتجاهات التربوية في علم النفس.pdf - page 4/41
الاتجاهات التربوية في علم النفس.pdf - page 5/41
الاتجاهات التربوية في علم النفس.pdf - page 6/41
 




Télécharger le fichier (PDF)


الاتجاهات التربوية في علم النفس.pdf (PDF, 674 Ko)

Télécharger
Formats alternatifs: ZIP



Documents similaires


directions for education sector reform 20120406
classement aeres liste des revues
note 6 pilotage sys edu
guignard 2012
draft programme ichss 2013
why moshi

Sur le même sujet..