Fichier PDF

Partage, hébergement, conversion et archivage facile de documents au format PDF

Partager un fichier Mes fichiers Convertir un fichier Boite à outils PDF Recherche PDF Aide Contact



omarnjoum .pdf



Nom original: omarnjoum.pdf
Auteur: user

Ce document au format PDF 1.5 a été généré par PScript5.dll Version 5.2.2 / Bullzip PDF Printer / www.bullzip.com / Freeware Edition (not registered), et a été envoyé sur fichier-pdf.fr le 23/04/2015 à 22:32, depuis l'adresse IP 105.158.x.x. La présente page de téléchargement du fichier a été vue 335 fois.
Taille du document: 537 Ko (26 pages).
Confidentialité: fichier public




Télécharger le fichier (PDF)









Aperçu du document


‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫ا ــ ـ ـــ رة ا( ـ ـ ـ ـ و ـ ـ ‬
‫‪% /‬ن ‪ * + , - * +‬رة!‬
‫ذ‪3 .‬ــــ ـــــ ا ــ ــــ‪%‬م‬
‫دآ ‪%‬ر ‪ 56‬ا "&‪%‬ق‬

‫‪9‬ــ&ــــ ‪9‬ــ ‬
‫إن ا م و ا ي د أ ا

‪ ،‬رة ه ‪ , -.( -/ %0
! " #‬ا‪* +‬م و ا)(' ل ا ‪%‬‬
‫‪ 4 56 7‬ذ ‪ 2‬ا ‪ 1‬ر ا ‪ 4 = %‬و< ‪ #‬ا‪* +‬م و ا)(' ل "‪ ، 8, 4‬و ا ;‪ -‬ت ا ! " ( و ا‪9 . +‬و‪ 8, 4" 7‬‬
‫أ ‪9‬ى‪ ،‬و" ‪ 8C 4" ?@ /‬ر " ه ‪B B,‬ة " !
‪ " %0‬ه ا ;‪ 9‬ا '‪9 A‬ة‪ ،‬ا ا‪ EF‬ا)‪9 0‬ا‪ ،%D‬ا ‪ A‬ا ‪ 7 .‬‬
‫ ا‪ /‬و ا ه " = ‪ 4‬ا ?‪ ،9G‬ا ! ‪ ،‬و ا ‪ , E !, 5J" %‬ا‪ I7‬ا ‪ H‬ة ا‪ 7 J7+‬ا)‪ 8-" ! ,‬و ا)‪ ' F‬د و‬
‫ا
; ‪ 0‬و ا ; ‪ 7 7‬أ ‪. K‬‬
‫وه‪ .‬ا‪ ،‬و"‪ 9 M( N 1-" 4‬ا ! ه ا ‪B B6‬ة ا ! ‪B‬ة ‪ 4‬و< ‪ #‬ا)(' ل ا ‪
BH‬و (;‪ -‬ت ا‪* +‬م وا < ‪O#‬‬
‫ا ! ‪B‬دة *(' ل‪ ،‬و ا ;‪ -‬ت ا‪9 . +‬و‪ 7‬ا =‪ .G‬م‪ P ،‬ا ا‪ EF‬ا ; ‪ %7 7‬ا !‪ %0 STG‬ا ‪9‬اآ! ت ا ‪ 9Q-‬و‬
‫ا ‪ 9G‬ا ‪ Q-( %‬ا ! "*ت ا‪ , %0 7 J7+‬ا‪ 8?7‬ا !‪ 7B‬و ا ‪ 6‬ر ‪ P‬ا ‪ 'T‬ص‪ ،‬و "‪* 4‬ل "; ر= ه ا‬
‫ا ا‪ EF‬ا ; ‪ %7 7‬ا !! ‪ ' -" B‬ر‪ ،‬وه ‪ W‬ا ‪ K‬ءات ا ‪B B6‬ة و ا ! ‪B6‬دة = < !‪9‬ار ا ‪ 8 0 C ( %‬ا< ! )ت ا ;‪ -‬ت‬
‫ا ‪
BH‬ا ! " ( و ا ‪ '(* !F9‬ل‪ ،‬و ا ‪* ( ) %‬ءم و ا ! ه ا ; ‪ B‬ا ‪B# J‬ة ‪ 4!D‬ا ا‪ EF‬ا ; ‪ %7 7‬ا ‪ -7X0 ،Y J‬‬
‫‪ B6-< * 0‬أ‪ %0 ; ;@ ) H( 7 -J 7‬أ‪ !7‬ط ا " و ا)(‪ 6‬ر ‪ ! 0‬أ‪9 \?/‬ف = ‪ ?;H‬ا ‪ ، !F9‬ا ‪%G‬ء ا ي ‪I8‬‬
‫ا ‪B B‬ة "‪ 4‬ا^<] و ا)‪) AG7‬ت ذات ا '?‪ A‬ا ; ‪ 6" %0 7 7‬ل ا ! "*ت ا‪9 . +‬و‪ 4" 7‬إ=‪9‬ام ; د وا ' ; ت‬
‫ ‪ P‬ا ‪ OT‬و (? دل ` ‪ " 9‬دي ‪ N#‬و ا ‪B-J‬ات‪ ،‬و (‪ H‬و أداء إ ‪9 .‬و‪ "_ %7‬ال‪ ،‬و و‪ ED‬إ ‪9 .‬و‪ ' %7‬ر \‬
‫ ‪B‬ى ا‪+‬دارات و ا !‪ J<a‬ت‪ ،‬و "‪ ?< H! %( " " 2J‬ت‪ ،‬و ( ‪ E F‬إ ‪9 .‬و‪B-J %7‬ات و ا ; د‪ ،‬و ‪9 b I7 , %0‬‬
‫أ ‪ K‬أ‪ 0‬ل ‪ D‬رة ‪ K0 %0‬ء ‪9 . +‬و‪ " 9 ` %7‬دي و ` ‪ 9‬د ‪ !" 2‬أ‪ 4!D c " \?/‬ه‪ WB‬ا ‪ ?;H‬ا ‪. !F9‬‬
‫و (? ‪ B;0 2 B‬أ‪e \?/‬ا" ا ‪ %0 9Q-‬و‪ ED‬إ‪ d‬رات ‪B@ " 7 7 F‬ة ‪ P‬در‪ - " ,‬و ( ا‪ I 6 J( ، ;0‬و‬
‫=‪ " .G‬ازن ‪ f, 8‬ا‪+‬آ‪9‬اه ت ا ; ‪ 7 7‬ا ‪ -d‬و ا ! ‪ ? 1‬ت ا ‪B B6‬ة *‪ ' F‬د ا ‪ A / %0 %!F9‬ا =‪9‬ة ‪BH‬ود‪،‬‬
‫"‪ D9 " E‬ذ ‪ 4" 2‬إ دة ا ‪ %0 9Q-‬ا ‪ 4" B B‬ا ; ا‪ 4 7‬ا !‪*" ! !Q-‬ت "‪ 8, 4‬و ( ‪ 2‬ا ‪ 4"^ -" K‬ا !‪ E! 6‬و‬
‫ا< ;‪9‬ار‪ W‬و‪ %0 8 ` /‬أ‪ .c‬ل و " ا‪ /‬ت (‪ 6J-‬وا ! ‪ ? 1‬ت ا ‪ 8D9 %‬ا ‪M‬ه و ا)ر(; ء ا ; ‪ %7 7‬ا ‪9K‬وري‬
‫ !‪9 J‬ة ا ;‪B‬م ا !‪ .%‬و ه ا = " أدى إ ‪ = P‬رة ‪ F‬ا ‪B B, 7 7 F B‬ة إن ‪ P‬ا !‪ J‬ى ا ‪B‬و ‪ %‬أو إ‪ %! F‬أو‬
‫ا ‪ H-( %-d‬إ ‪ Q-( P‬ه‪B‬ا ا ‪ .G‬ا ‪ 4" B B6‬ا ! "*ت‪ ،‬و ه " أدى = ‪ %‬إ ‪ P‬و)دة " ا‪9 \?/‬ف ‪B‬ى = ‪h‬‬
‫‪1‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫ا ; =; ‪ 7‬ن ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬ا ي أ(‪ P‬آ‪ 7 F 4" ;?< ! "B; " ; H‬ن ا ! " ( و ‪ 7 F‬ن ا‪ !0 ،5 79 7+‬ه ‬
‫ه‪B‬ا ا ; ‪ 7‬ن و " ه ه‪B‬ا ا ‪ .G‬ا ‪ 6 B B6‬رة‪.‬‬
‫و ـ! ‪ 6‬ه‪B‬ا ا ! ‪ D‬ع ار(‪ -( - M‬و "‪* 4‬ل ‪ ،4 '0‬ا^ول "‪ 4 l BH ''T7 !8-‬ا ; ء ا ;‪ -‬ت‬
‫ا‪9 . +‬و‪ 7‬ا ‪
BH‬و ا ; ‪ 7‬ن و " ‪9 M( 4" 09‬ات‪ ،‬و ه " أدى إ ‪9d P‬ح ا ‪ 4" B B‬ا^<] و ا‪) .c+‬ت ‪5!( ،‬‬
‫ا‪* 4" 8K = 4 = ,+‬ل ‪ '7‬ص ‪MG- -? 5 .G( 7 7 F‬ة " !‪ 7 ;= !J( 4.‬ن ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ ، 7‬أ" ‬
‫ا ' ا
‪ " -!D n -J0 %7‬ه ه‪B‬ا ا ‪ .G‬ا‪9 . +‬و‪ %7‬ا ‪ 6 B B6‬رة و ا ي ‪ Y T‬آ
‪9‬ا ‪ 4‬ا ‪ 6‬رة ‪ 8 .c %0‬‬
‫ا ; ‪B‬ي ا ! ‪9‬وف‪ .‬إ) أ‪ 7‬و ‪ ?F‬ه د ‪ 4‬ا ' ‪ 4‬و @ ‪ l‬أن " ‪ I A - D‬إ ‪ B@ P‬آ? ‪ 9‬ا ‪ E= 1‬ا ;‪ . J0 ،%-‬ن‬
‫"‪ 4‬ا^‪B,‬ر (‪B 8!( '0 S 'T‬ي ‪ != d @o‬ه ا < ‪ #‬ا ;‪ 6 -‬رة ا‪9 . +‬و‪: 7‬‬
‫ ‬

‫ا ;‪ ,:‬ا = ي‪ 9 :‬ه ا ‪ ,@ %‬ا &‪ A‬رة ا( و ‬

‫ ‬

‫ا ;‪ ,:‬ا‪$‬ول‪ :‬ا ‪ CD‬ات ا & ‪ A& %‬ت ا ‪ E‬و ‪D-‬ة ‪% /‬ن ا رة ا( و ‬

‫ ‬

‫ا ;‪ ,:‬ا ‪ 9 :5 F‬ه ا رة ا( و ‬

‫ا ;‪ ,:‬ا = ي‪ 9 :‬ه ا ‪ ,@ %‬ا &‪ A‬رة ا( و ‬
‫ ;‪ B‬أدى ‪ 8C‬ر ا ‪ I< H‬ا‪9 . +‬و‪ %7‬و ا‪ G 7‬ر‪ W‬إ ‪ P‬إ@‪B‬اث رة @; ; ‪ %0‬ا ! " ت و آ ت " ‪ ، 8 6‬و =‪B‬أ‬
‫ا ‪ E! 6" 4 l BH‬ا ! " ت و ا ! " ( و ` ‪9‬ه "‪ 4‬ا !'‪ H 1‬ت ا ‪ ،
BH‬و آ ن "‪ 6 7 4‬ذ ‪ 2‬أن < د ا) ; د‬
‫=‪ P -7M‬أ ب @‪ K‬رة ‪B B,‬ة (! " ‪ !0 .1‬ه‪ %‬ه ‪ W‬ا < ‪ #‬و ه ‪ W‬ا ;‪ -‬ت؟ و " ه‪ %‬أ‪ 8 .c‬و "‪ 8( 7 .‬؟‬
‫ا ‪ I"J‬ا‪$‬ول‪ G* EH :‬ا ‪ ,@ %‬ا &‪ A‬رة ا( و ‬
‫إن إ ‪ 1‬ء ( ‪ W 8 Y 9‬ا < ‪ #‬أو ا ; م =‪96‬د ‪ 4.! ) ، 8‬أن ‪ Y 9 ( %0 9' T‬وا@‪ B‬أو ‪9,‬د "‪BH‬د‪ ،‬و ذ ‪2‬‬
‫ ‪B‬ا ‪ 8‬و ( ‪B‬ده و (‪ 8( 7 ." I G‬ا ‪ " 4 = E!6( %‬ه " " (‪ 4" ،%‬أ‪e8,‬ة @ < = و ‪ ، 6"9= Q7‬و = ‪ " 4‬ه ‬
‫ا(' )(‪ .?c 4" %‬ت و‪ t /‬ا(' )( )=‪9‬و( آ )ت(‪ ،‬و = ‪ " 4‬ه د ‪ " #‬د أو ` ‪ " 9‬د ‪ .‬إ) أ‪ 7‬و‪ ?F‬ا ‪ F‬ف‬
‫ ‪ P‬آ ‪ 4" .c‬ه ‪ W‬ا^‪ .c‬ل ‪B@ P‬ة‪ ،‬و ا ‪ ! 6" .G( %‬ا ‪ NG‬ا^آ
‪B6 7X0 ، - D " 4" -;( 9‬ر أ" م‬
‫‪ = /‬ا ‪ 9'H‬إ ‪ 6‬د " "‪9 G‬ك = ‪ 4‬ه ‪ W‬ا < ‪ #‬و ا^‪ .c‬ل و ه ا ! " = ? ره '‪ I‬ا ‪ H‬ة دا "‪E! 6‬‬
‫ا‪* +‬م‪ ،‬و ا ‪ -‬اة ا !‪ H‬ر < ‪ O#‬ا ! ‪B‬دة *(' ل‪ E !, %0 " ! 0 .‬أ‪ ، / '7 8 .c‬أو ‪ /‬را = ‪ ،‬أو ‪%0‬‬
‫‪ " .c‬ت أو ر< م‪ ،‬أ‪* 5H?/‬ل ا ‪ 9G‬ا^ ‪9‬ة ره ‪ 7‬ا‪ ' F‬د و "‪ = ، ! 6‬ره ‪9Q7 0 ; 7‬ا ‪ 1‬رات‬
‫ا ‪ , -.‬ا^ ‪9‬ة ا ‪ %‬واآ? ‪X0 2 ، 8‬ن ا !‪ 4" 4.‬و ج أي ‪ 9'-‬ص = ! " أ ‪ !-‬آ ‪ ،57‬و "‪ 4‬أي " ‪EF‬‬
‫‪ -1‬ذ‪ %<9" B!H" /‬ا ‪e‬ه‪9‬ة‪ 9/ - :‬ا ‪ B‬ا ‪ %= .‬ا ; ‪B‬ي ‪ C %0‬ا ; ا‪ 4 7‬ا ‪ 0 -‬ة و "‪B‬ى (‪ P 8; ?1‬ا ‪ B‬ا‪9 . +‬و‪ .%7‬ور‪B-= "B;" ! F‬وة‬
‫@ ل ا) ‪9‬اف ا ; ‪ E F = %7 7‬ا‪9 . +‬و‪ 6" %0 %7‬ل ا ‪ N ;H‬ا)= ‪B‬ا‪ %#‬ا ‪B; %‬ت ‪ %0‬ا ! ‪ B8‬ا ‪ %‬م ا ; ‪ 7 7‬و ا ;‪ -%=B= # K‬ا‪ "+‬رات‬
‫ا ‪ =9‬ا ! ‪BH‬ة‪ = -‬ر { ‪ 27‬و ‪ G-" 2001/05/28‬ر =! ‪ EF‬ا ‪ = -‬ا " ‪ %=B‬ص‪ 5!( ،2‬ا< ‪ G‬رة ا ! ‪ = EF‬ر { ‪2002 /12/28‬‬
‫‪.www.djd.gov.ae.‬‬

‫‪2‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫‪ %0‬ا =‪90 ; 91‬د <‪ 9< 8‬و ‪ ، 0 c‬و أ ‪ !" K‬ر< ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬أو ا ; م =! "*ت ‪،B = 4‬‬
‫( ‪ I 1‬و‪ ,‬د =‪ .?G H( -‬و "‪9‬ا‪ N0‬ا(' )( "‪B( ، 6"B-‬ا و( ‪ ،‬وأ ‪ 1" K‬ر ‪ Y‬و =‪9‬ا"‪ ،n‬و ‪ "B‬ت‬
‫ ‪ P‬ا ‪ ،OT‬و =‪ = !# F -/ /*T‬ا(‪ 9 ? ( B@ P 8‬ا^< ذ ‪.Christian Dhenin2‬‬
‫و ‪ -7X0 ،‬أ ‪ - -< K‬ول = ‪ h‬ا ر ‪ Y‬ا ‪ W 8= / T‬ا < ‪ #‬و ا ‪ %‬أورده أ@‪ B‬ا) ' ‪ 4 /‬ا ‪9‬ب ‪%0‬‬
‫ه ا ا ! ‪B‬ان‪ STc %0 ،‬ا !‪B-8‬س ا ‪ J‬ري ‪ BF90‬ا ‪9 F) %7 K"9‬ا=‪ 4" 8‬ا ‪ 8‬و ا‪+‬دراك ‪B‬ى ا ‪ STG‬ا دي‪ .‬وه ‪W‬‬
‫ا ر ‪ - J < Y‬إ ‪ B@ P‬وا<‪ ،E‬و = ‪B‬ا ‪ 4 " ] c‬ا !‪) 6‬ت ا ;‪ -‬ا ‪ 4" P;?( %‬ا ' ص "‪ % -8‬و "‪%09 H‬‬
‫ا !‪ 6‬ل ا ! " (‪ %‬و ا)(' )(‪ %0 ،%‬ا< ب = ‪ h‬ا ! ه ا^< < ‪ W 8‬ا < ‪ #‬آ! ( \ (;‪ - -‬ول ه‪B‬ا‬
‫ا ! ‪ D‬ع‪.‬‬
‫ا !‪ I 1‬ا^ول‪ Y 9 ( :‬ا ! " ت و " ‪ 8 6‬‬
‫‪ ST ! 0‬ا ! " ت و" ‪ H7 -7X0 8 6‬ج ‪ -‬و ‪ 8‬أو) ‪ Y 9‬ا ! " ت؛ ^ن ا ‪B8‬ف "‪ .?c 4‬ا)(' )ت‬
‫أ‪ */‬ه ‪ 8 ;7‬و (? د ‪ ، 8‬و‪+‬زا أي " ه ‪ H 9% E 6 Y 9 = 7X0 ، 8 @ ]d‬ه‪ M@ &" , F H " 5‬ا " ‪L‬‬
‫‪ J3‬و ‪ *
!0 ،" 9 L‬ا ' رة ا
= ‪ " 4 " STG‬ه‪ %‬إ) (!
‪ P‬و< ‪ O‬ه ا رق‪ .‬و= ‪ 9Q-‬إ ‪2 ( P‬‬
‫ا ر‪ F‬ا ‪98C %‬ت ‪ 8‬ا ' رة ‪ " " P 'H7‬ت ‪ 4‬ذ ‪ 2‬ا ‪... 7 ، H"*" ، d ،STG‬ا {‪ ،‬و ا ' ر‬
‫ا ! ‪9H‬آ ه‪ ' 6J( %‬ر = " = ! @ ‪ f. -‬ا ‪9H‬آ أ ‪ K‬؛ و ‪ " - - " 9J= 8D9 B-‬از = ‪ .‬د‬
‫و‪ E# F F‬ا ! ‪9H‬آ ا ‪9, %‬ى (' ‪9‬ه ‪ 2 *
!( %1 ( -‬ا ‪9H‬آ ‪ ،‬و ه ا " ‪ %0 'H‬ا ' رة ا ‪ B‬أي‬
‫ا ?‪ l‬ا ‪ *
" %7 e‬و ا ‪ . !- J‬و ا ‪*.‬م ه (!
! " ت = < ‪BT‬ام ا ‪ A‬ا !‪ .H‬ا ‪ P B! ( %‬اه ‪e‬ازات ا ‪ 8‬اء‬
‫آ < ‪ .O‬و ا ‪ = .‬ه‪ " !
!( " %‬ت = < ‪BT‬ام ا ‪ A‬ا !‪ = .‬و ا رق آ < ‪ ." 8 O‬و ه‪ .‬ا ‪ / 7‬إ ‪ P‬أن‬
‫ا ! " ت ‪ 4 9'- 8‬أ< < ‪ :4‬ا ! " ت =‪ BH‬ذا(‪ ، 8‬و ا < ‪ O‬ا !‪BT J‬م !
‪ / :4" 8‬ر ‪ P‬ورق " ‪ /‬رة‬
‫ = "؛ ‪ /‬ر " = " ‪ /‬ر ( ‪" 7 e‬؛ ا ‪*.‬م "ذ= = ت ه ا‪ " #‬؛ ا ‪ = .‬و ه‪" %‬ا ‪ A‬ا !‪ P 7eT‬ا رق"‪ ،‬أ" ‬
‫دور ا < ‪ 80 O‬أ< < ا)@ ظ = ! " ت و (‪ 8 6J‬و "‪BT J ( 4‬م = ‪ B‬ذ ‪B( %0 2‬او ‪ . 8‬و ;‪ B‬أدى ا< ‪BT‬ام‬
‫ا < ‪ O#‬ا !‪ 4 eT T‬و(? دل ا ! " ت‪ / 4" ،‬ر = و " ‪9H‬آ و آ*م وآ = ‪ P‬ا رق إ ‪ G7 P‬ء ا ‪9Q-‬ة‬
‫ا ‪ " !
BH‬ت و (;‪ -‬ت ا " =‪ ، 8‬و ا ‪ P B( %‬ا < ‪ O#‬ا ! ‪B‬دة "ا ! ‪ . Multi Média " B " %‬و = ‪ ?J-‬‬
‫ ! " ( ‪ 4‬أي ا !‪ " ! = 4 ! 8‬ت‪ 5J W 80 ،‬إ) و< ‪ 4 eT T" O#‬و (‪ ?( 8J‬دل ا ! " ت‪ .‬آ ‪ " " 8‬ت‬
‫و ا ‪9‬ق = ‪ 4‬ا ' ر و ا ‪*.‬م و ا ‪ " = .‬ه إ) ‪90‬ق ‪ %0‬ا < ‪ O‬ا !‪BT J‬م " " ‪. 8‬‬
‫ا !‪ I 1‬ا
‪ Y 9 ( :%7‬ا ‪ < H‬ب‬
‫و ا " ‪%‬ب = ‪ Y 9‬ه ‪ E9 56 ::T 9 Système 9%OA9‬ا ‪ 9% E‬ت‪ ،‬و ه ‪ W‬ا ‪,*%"H :%- ( E‬‬
‫‪ G T9‬ا ‪ 9% E‬ت ا & ‪% " 9‬ب إ [ ‪ 9% E9‬ت ‪ ;9‬ة ‪ = OAH M* Y Z3‬و إ‪ +‬اء ا "‪ # V‬ت و ا ‪ E‬ت ا ‪ &UA‬‬
‫‪ ، = 3‬و‪ , - # = * &H‬ا ‪ ، 9 -9 ," ` A‬و ا‪ TH‬ذ ا & ار ^‪%‬ل ‪%]%9‬ع ‪ % 0 . 9‬ا ?‪B‬ا ا< ‪ 5"BT‬ا ‪ H‬ا< ‪I‬‬
‫‪2‬‬

‫‪-Christian Dhenin:« Vers une administration sans papier? »Observatoire Juridique des Technologies de‬‬
‫‪l’Information, Edition La Documentation Française,1996. p7.‬‬

‫‪3‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫‪ %0 O;0‬إ‪9,‬اء ا ! ت ا ‪ = JH‬و د ‪ 5‬ا ! " " ‪ 6‬ا ? ‪ 7‬ت"‪ ،‬و ‪B( 4.‬ر ‪ E" 6‬اآ ‪ G‬ف أن ا ‪B‬ور ا^< <‪%‬‬
‫ ‪ H‬ا< ‪ I‬ه ‪ 6 " " %0‬ا ! " ت"‪ ، Data processing‬و أن ا ! " ت ذات ‪ ,‬ه‪ 9‬وا@‪ hA= B‬ا ‪4 9Q-‬‬
‫ا < ‪ O#‬ا !‪ B;0 ، 8
! "BT J‬أ‪ 2 = 5H?/‬ا ‪ H‬ا< ‪BT J( I‬م ! ‪ 6‬و ا " " ا < ‪ O#‬ا ! ‪B‬دة أو ا ! ‪%‬‬
‫" ‪ ." B‬أي أن ا ‪ H‬ا<‪ / I‬رت ‪ F‬درة ‪ P‬ا< ‪*T‬ص ا ! " ت "‪ / 4‬رة و‪ ، B 0‬و ا ‪*.‬م ا !‪ 1-‬ق و ا !‪ .‬ب‪،‬‬
‫و= ‪ %F‬أ‪ .c‬ل "ا ! ‪ " B " %‬ا^ ‪9‬ى‪ .‬و (‪BF B- J‬رة ا ‪ H‬ا< ‪ I‬ه ‪ P W‬ا< ‪BT‬ام (‪e 86‬ات "‪*T <) T‬ص و‬
‫(‪ H‬ا ! " ت "‪ 2 ( 4‬ا < ‪ O#‬ا !‪ T‬إ ‪ B@ " .c P‬ه "ا ‪ , F‬ا ‪ 5 /‬ا ‪ ،"5@ AF‬و ا !‪ B- J‬إ ‪ 9 " P‬و‬
‫‪B,‬اول ! " ‪ .0 . 8 N‬أ‪ .c‬ل ا ! " ت ا ‪ 8 " " 7 %‬ا= ‪B‬اء "‪ 4‬ا ; ا !‪ ، = .‬و ا‪ 8 7‬ء = ?‪l‬‬
‫ا ‪ ; %7 e‬م ا ‪ < H‬ب = ‪ 8 H‬إ ‪ K?7 P‬ت آ‪ 4 !F9= # =98‬ه! ا ' ‪ 9‬و ا ا@‪ ،B‬و = ‪ B‬إ‪9,‬اء ا ! ت ا *ز" ‬
‫ ‪ 2 ( P‬ا ! " ت !‪ 4.‬إر‪ 8 ,‬إ ‪ 8 .c P‬ا^‪ % /‬أو (‪ 8 H‬إ ‪ !- = ، 8J= 9 b .c P‬آ ن ه ا ا^"‪* H J" 9‬‬
‫‪ %0‬ا ! ‪ 8C ?F %D‬ر ا ‪ H‬ا< ‪ I‬و ( @ ‪ t / B‬ا " "‪ E‬ا ! " ت ا< ‪ -‬دا إ ‪ P‬ا !
ا ‪.3%!F9‬‬
‫ا !‪ I 1‬ا
‪ .?c Y 9 ( :l‬ا)(' )ت و "
ق ا)(' ل )‪(Protocole‬‬
‫أ" ‪ Ja‬ا‪ :H‬ل ^ ‪ O %80 #%‬م ‪ =+ L#‬ز*‪ Z‬أو أآ‪ T # F‬ام إ^ ى ‪ A&H‬ت ‪ cO‬ا ‪ :H‬ت ‪ Z9‬أ‪,+‬‬
‫‪ JH‬دل ا ‪ 9% E‬ت وا ‪%‬ارد وا ‪ J‬ت ‪ =A #‬ا ^ ‪
" J-‬ا‪ ³‬ا ‪ = 1‬أو ا ?‪9‬ا"‪ n‬ا ‪ ; ?1‬أ ً آ ن ‪ 8 7‬وآ ‪2‬‬
‫(‪ = \!J‬ا‪ /‬ا !? ‪ 4 = 9c‬ا !‪ 4" .4 "BT J‬ا !!‪ 4.‬أن (‪ .‬ن ا^‪e8,‬ة "
ا ‪ < H‬ب ‪ً + J* /‬ا "‪ 8K = 4‬وذ ‪2‬‬
‫"
أن (‪ .‬ن ‪ 09` %0‬وا@‪B‬ة و‪ [ VH‬ا ‪ .LAN J-‬و"‪ 4‬ا !!‪ 4.‬أن (‪ .‬ن ‪ !6" 4" 7 ." .?c‬أ‪e8,‬ة ‪ %0‬أ‪ 9‬آ‪Z‬‬
‫‪ E#‬ة "
ا ‪ .?G‬ت = ‪ 4‬ا !‪B‬ن أو ا ‪B‬ول و@ ‪ P‬ا ; رات و و‪
" /‬ه ‪ W‬ا ‪ .?G‬ت ‪ %0‬آ
‪ 4" 9‬ا^@ ن = )‪ 579 7‬أو‬
‫‪ /$ #‬ر ا ‪(Satellites) 3 AUj‬و ‪ [ VH‬ا ‪.WAN J-‬‬
‫أ"ــ =‪ 'T‬ص ( ‪ F 9 Y 9‬ق ا ‪ :H‬ل )ا ?‪9‬و( آ ل( ‪ F 4" !6" 80‬ا ‪ B‬ا ‪ Id T‬وا ‪ 1T‬ات ا ! ? ‬
‫ ‪ N ;H‬ا)(' ل = ‪ 4‬ا ‪ H‬ا< ‪ P I‬ا ‪ .?G‬أو = ‪ 4‬ا ‪ .?G‬ت ا !‪ ، T‬أي أ‪ ( A =
!= 87‬ه = ‪ 4‬ا ‪ H‬ا< ‪P I‬‬
‫ا ‪. .?G‬‬
‫ا ‪ I"J‬ا ‪ :5 F‬أ ‪%‬اع ‪ Ja‬ت ا ‪ :H‬ت ا ‪ H 9% E‬و ‪ =H % 9‬ا‪ $‬‬
‫= ? ره "‪9‬ا‪X0 ، , -.( H( N0‬ن ا ‪ 9'-‬ا^< <‪ .?G %‬ا)(' )ت ا ! " ( ‪ .‬ن "‪ %(B; 4‬ا(' ل‬
‫و ‪ -F‬ة ا(' ل (‪B; 0 . !8- = O=9‬ة ا^و ‪ 4.! P‬أن (!
ا ‪ 86‬أو ا ‪ STG‬ا !‪ " ! ِ<9‬ت‪ ،‬أ" ا ;‪B‬ة ا
‪%80 7‬‬
‫ا ‪ 86‬أو ا ‪ STG‬ا !‪?; J‬ـِ ! " ت‪ ،‬و ا ;‪ -‬ة ا ‪ 4 = O=9( %‬ا ;‪ 4 (B‬و (; م =!‪ ;7 !8‬ا ! " ت "‪ 4‬ا !‪ <9‬إ ‪P‬‬
‫ا !‪ -F P B( ?; J‬ة ا(' ل‪ .‬أ" ‪ %0‬ا ا‪ EF‬ا ! ‪ B, 0 %‬دة ا ‪ B; 4" B B‬ا)(' ل‪ ،‬و ا ‪ ? ( %‬دل أدواره ‪4 = ! 0‬‬
‫"‪ ِ<9‬أو "‪ِ?; J‬ـ ٍ‪ ،‬و ذ ‪ 8 @ IJH= 2‬أ ‪ -‬ء (? دل ا ! " ت ا ‪ 8- = O=9( %‬؛ =‪ 90 l H‬دة أآ
‪ J" 4" 9‬ر‬
‫ ‪ /‬ل "‪B; 4‬ة إ ‪ P‬أ ‪9‬ى‪ ،‬و ه‪ -‬ك ا" (‪BH‬د " ا‪ /‬ت ه ‪ W‬ا ‪ ، .?G‬و ه‪:IJH= %‬‬
‫أو ‪% -‬ع ا ‪ 9% E‬ت ا ‪ ، = &AH 5‬و آ!
ل ‪: 8‬‬
‫‪ BF90 --3‬ا ‪ :%7 K"9‬ا ‪ < H‬ب و ا ;‪ -‬ت‪ 6" .‬ا ! " (‪9" .%‬آ‪ e‬ا ! " ت ا ; "‪ < -%‬ر ‪ -‬ا ‪B‬د‪ ،49‬ا ‪ -J‬ا ‪ 1996 J" T‬ص‪..38‬‬

‫‪4‬‬

www.droitplus.net

% & ‫" ث ا‬#$‫ا ا و را ت وا‬

# =98‫ ت آ‬, " P ‫ إ‬.?G ‫ ا‬W ‫ ه‬%0 ‫ ا ' ت‬H( ¶@*ُ ‫ و‬، ( ' ‫ ! ت ا‬.! ‫; ا‬- ( ‫ ه‬.?c



J d -A"‫و‬98‫) آ‬%J 1-A" ‫ ل‬6!= = H'" # =98. ‫ ت ا‬, ! ‫ ا‬W ‫; ه‬-( ،Y( 8 ‫ ا‬1<‫ ( = ا‬9C -( ) !(
98Q !‫ آ‬4 J ‫ ا‬4 - ‫ آ* ا‬%0 ‫ة‬B! ! ‫ ا‬-; ‫ و ا‬. 80‫ا‬B‫ أه‬P ‫ < إ‬H7 ‫ أ<*ك‬1<‫( = ا‬Eléctromagnétique
. !F9 ‫ ا‬-; ‫ و ا‬7‫ = !; ر‬#‫ا‬B= 9? ( % ‫ ا‬analogique 9C - ‫ ا‬-; ‫ ا‬%‫ه‬
P ‫ ل إ‬H( ‫ا‬9 " . ‫ ا‬1<‫ ا ; ط ا ' رة = ا‬-‫ وه‬، 8
= ‫ و‬7 e ‫; ا ' ر ا‬- 7 e ( .?c



.4 B‫ ه‬G! ‫ ت ا‬#‫ ه ا‬P ‫ إ‬9 ^‫ ا‬9? ‫< دة‬9( !( J d98‫ آ‬, "
%0 E!6( %!F‫ ر‬.c P ‫ ا ! " ت إ‬H( ‫ و دة‬، = < H ‫; ا ! " ت ا‬- = < @ .?c



. 80‫ا‬B‫ أه‬P ‫ إ‬e(9 ‫= ت ه‬B=‫ أو د‬9'= ‫ < أو أ ف‬H7 ‫ أ<*ك أو آ =*ت‬9? <9( ‫ و‬،‫ رزم‬.c
:4 < <‫ أ‬4 7 P ‫ دة إ‬J;( %‫ و ه‬، 9 T V ‫ ت ا‬9% E ‫ ا‬,& A/$ @ *p ; ‫; ت ا‬j‫ا‬% ‫` ا‬V"# - C
.( < 9?‫ أآ‬B ( % ‫ ا‬9'= ‫ < أو أ ف‬H7 ‫ *ل @? ل‬4" ) . < ‫ ت‬.?c



.( -1/)‫! ر ا‬F^‫ أو ا‬e(9 8 ‫ ت ا‬, ! ‫ ا‬9? ) . <) ‫ ت‬.?c



:q9 &H ‫ي‬r ‫ ا‬c* T ‫ع ا‬% ‫ = و‬UsH 5 ‫ ت ا‬6 V ‫` ا‬V"# - F C
.‫ات‬9 " ‫ آ‬EK= ‫ =!] ت ا^" ر أو‬B@‫ وا‬EF " BT H" .?c



.‫ات أو "] ت ا^" ر‬9G .?G ‫ ل‬1= ‫ و‬- B" BT 2 ‫ وذ‬، - B" .?c



.‫د‬BH" ‫ ل‬d 8 f ‫ول و‬B ‫ن أو ا‬B! ‫ ا‬4 = ‫ ا)(' )ت‬BT ‫ى‬B! ‫ة ا‬B = .?c



: =9 &H 5 ‫ ت ا‬9% E ‫ ا‬,& 6 F‫` آ‬V"# - E#‫را‬
B; 4 = "BT J! ‫ ا)(' )ت ا‬-F‫ < ت أ‬P ‫( ا ! " ت دة‬I ?/) N0B( ‫; أو‬7 0
‫ آ‬B! (‫و‬
‫ة‬B@‫ ا ا‬7
‫ ا‬%0 5 = . ‫ أو ا‬kbit/s ‫ إ ب‬e"9 " ‫ و ه‬،4 " H ‫ ق ا ! ر‬1- ‫ض ا‬9 P ‫ا)(' )ت؛ أي‬
P ‫ ' ر‬F) = ‫ ا ! " ت‬4 eT( ‫ " ت‬B E,9 ! 0 4 eT ‫ ا‬P ‫رة‬B; ‫ ا‬K ‫ و أ‬،N0B ‫ ا‬9< *
" ‫' ص‬T=
. 5Mbit 5 = A ! ‫ أو ا‬kbit5 = . ‫ا‬
‫ات‬9 M( ‫ات و‬9 A( 5 B@‫ أ‬-/ 2 ‫ ذ‬4" 9
‫ أو أآ‬# ‫ ه‬-/ ‫ أ" م‬-J 7‫ * أ‬0 B67 -7X0 ،N?< ! ?( ‫و‬
4" -" O?(‫ " ار‬S ^ = ‫ و‬%7 7 ; ‫ ل ا‬6! ‫? و ه ا‬d -!8 " 8-" ‫ و‬، 7 J7+‫ ة ا‬H ‫ ا‬%@ -" Y T" %0 ‫ة‬9 ?‫آ‬
. - D " 4" % 0 6 -< " 2 ‫ و ذ‬، 7‫و‬9 . +‫ رة ا‬6 ‫ا‬

‫ن ا رة ا( و‬% / ‫ة‬D- ‫ و‬E ‫ ت ا‬A& % & ‫ ات ا‬CD ‫ ا‬:‫ول‬$‫ ا‬,:; ‫ا‬
.40-38 ‫ ص‬،N= J ‫ ا‬E,9! ‫ ا‬:%7 K"9 ‫ ا‬BF90 ‫س‬B-8! ‫ ا‬-4
- Un kilooctet (ko ou kB) = 1000 octets ; (01octet = 08 byte).
Un Mégaoctet (Mo ou MB) = 1000 Ko = 1 000 000 octets
Un Gigaoctet (Go ou GB) = 1000 Mo = 1 000 000 000 octets
Un Téraoctet (To) = 1000 Go = 1 000 000 000 000 octets. Aussi il est utile de noter à ce propos que
la communauté internationale dans son ensemble utilise préférentiellement le nom de "byte" plutôt que
le terme "octet" purement francophone.

5

5

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫= ‪ B‬و‪ P -0 F‬أه ( ر ‪ Y‬و أ‪ .c‬ل و "‪ 7 .‬ت ا < ‪ #‬ا ;‪ -‬ا ‪
BH‬ا ‪ 8# K0 %0 e6-( %‬ا ‪ 6‬رة‬
‫ا‪9 . +‬و‪ ، 7‬و ‪ B'F‬ا< =‪ %0 % ! .G= 8‬ا !‪ 6‬ل ا ; ‪ %0 -7X0 ،%7 7‬ه ا ا ' ‪ ،‬و @ ‪ l‬أن ا^"‪ * 0 N 9‬آ! ‬
‫<?‪ N‬ا ; ل ='‪ = !# F -‬ا(‪ 8‬ر(?‪ b 5‬را ‪ , E !, 5 !c‬ا‪ I7‬ا ‪ H‬ة ا‪ ، 7 J7+‬و ا ‪ E?1 = 8-" J %‬ا !‪ 6‬ل‬
‫ا ; ‪ b 4" - n 7 " E" ،%7 7‬ر أ‪MG7 4" ; ;@ 5HD‬ة ‪90‬وع ‪B B,‬ة ; ‪ 7‬ن أ) وه‪ 7 F %‬ن ا ! " ( و ‪ 7 F‬ن‬
‫ا‪ 7 F ،579 7+‬ن ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و ا ‪ %‬أ‪B( 5H?/‬رس ‪ %0‬ا ? ‪ 4" h‬ا ‪ " 6‬ت آ! اد ‪ = !# F‬ا(‪ 8‬و‬
‫ ' ‪ %0 /‬ا ? ‪B‬ان ا ‪. =9A‬‬
‫إذن‪ 4!0 ،‬ا^آ ‪ B‬أن (‪ , -.( 9 M‬ا ! " ت ‪ - ! 6" P‬ا ! ‪ ،9/‬ا= ‪B‬اء "‪ 4‬ا ‪ 9( ?!.‬أو ا ‪ < H‬ب‪ ،‬و‬
‫"‪9‬ورا = < ‪ #‬ا)(' ل ا ‪ %0
BH‬زوا‪ 8,‬و ه ا ا^ ‪ ،9‬و " ( ‪ B = 4 ( " " 4" - B‬و ر‪ -!F‬‬
‫ ! " ‪ ،numérisation‬و و‪ ) /‬إ ‪ .?c P‬ا)‪ 579 7‬آ‪ @ " .?G‬ا ج‪ ،‬أ ‪ .G= C‬آ? ‪ 9‬و "‪91‬د‪.‬‬
‫و ‪ 6" %0‬ل ا ; ‪ 7‬ن‪ ،‬و@ ‪ l‬أن آ ا ‪9‬اع أو ‪9 %! \ 0‬ز وا‪B B, F‬ا و ‪ b I(9‬را " آ ‪ ?F !# F 57‬‬
‫و‪ ,‬د‪ W‬و‪9 0 ، c‬اع ا ‪9# 1‬ة "
* ‪ b N‬را ‪B B,‬ة ‪ ;7 ;@ %0‬ا^‪90‬اد وا ?‪ ،E# K‬ذ ‪ 2‬أن ه ‪ W‬ا ‪9# 1‬ة (‪ 6‬ب‬
‫ا ‪ 4" B B‬ا^‪ F‬أ ‪ -‬ء (‪ %0 8 @9‬ا ‪ K‬ء ا ‪ 6‬ي ا ي ه ‪ W‬ا^‪ ، F‬و ‪ .( BF‬ن وراء ‪9D‬ر ‪9 = NH‬آ ب ‪P‬‬
‫" ‪ 8-‬و‪9 ( BF‬ض <‪ \1‬ا^رض و" "‪ 4‬أ"*ك و أ‪ Tc‬ص ‪ ،91T‬و ه‪ %‬أ ‪ K‬و< ‪ ;7‬ه " ( ‪ I 1‬أ" ا)‬
‫ه ‪ !
<* #‬ر و( ‪ I 1‬أن ( ‪ "B 8;H‬ت ‪B B‬ة ` ‪9# 1 = ' " 9‬ة ذا(‪ ، 8‬و إ‪ "BT= N ( !7‬ت ا !‪4 90 J‬‬
‫وا !‪ 1‬رات و ‪ "B‬ت ا ‪ K‬ء ا ‪ 6‬ي‪ ،‬وا ‪9# 1‬ة ‪BF 4" . !( ! 0‬رات ا ‪ ;-‬وا) ‪9‬اق ‪9 ( BF‬ض أ"‪ 4‬ا ‪B‬و ‪،91T‬‬
‫و ‪ !K‬ن <*" ا ‪9 1‬ان ور ‪ F‬ا ‪ WB‬و( @ ‪B‬ه ‪MG7‬ت ا ‪ ] 8‬ت وا !‪ !Q-‬ت ا ‪B‬و و ا‪ ! F+‬ا ! ‪ ;@ %0 ''T‬‬
‫ا ‪9 1‬ان‪ .‬ه ‪ W‬ا‪ ³‬ر و` ‪9‬ه أ‪90‬زه ه ا ا) ‪9‬اع ا !‪ %‬ا !! ‪ ،e‬و(‪ I 1‬ا " " ‪ 4" "e@ 8‬ا ‪ 9G‬ت ا ‪ -d‬‬
‫وا)( ‪ F‬ت ا ‪B‬و و ا‪ ! F+‬وا
‪ 56 ، # -‬و( ‪ n‬ا ‪ Q-‬م ا ; ‪9# 1 %7 7‬ة وا !‪ 1‬رات و ‪ "B‬ت ا ‪9‬آ ب وا ‪4HG‬‬
‫و" ‪ F* 4" 8 ] = %0 MG-‬ت ‪ ، 7 7 F‬و أ ‪ n ( K‬ا !‪aJ‬و ‪ 4‬ا^‪9D‬ار ا *@; = ‪9‬آ ب و = ^‪ Tc‬ص‬
‫وا !! ‪ .‬ت ‪ \1< P‬ا^رض‪ ،‬و` ‪9‬ه "‪ 4‬ا !‪ # J‬ا ‪B B‬ة ‪ ! 0‬أ‪9 \?/‬ف = ; ‪ 7‬ن ا ‪ 6‬ي‪ .‬و=‪ 6 X‬ز ‪9# 1 0‬ة‬
‫ ;‪B B, 90 5‬ا "‪90 4‬وع ا ; ‪ 7‬ن ( ‪ 0 " .‬ا ‪ 9Q-‬ت وا ; ا ‪ B‬و(! ‪ 4" B‬ا ‪ 1-‬ق ا ‪ %-d‬إ ‪ P‬ا ‪ 4 F 1-‬ا‪%! F+‬‬
‫وا ‪B‬و ‪ ،%‬وذات ا^"‪ ; 9‬ل =‪MG‬ن ا ‪ 4" B B‬ا !‪ 9 T‬ت وا)آ ‪ 0 G‬ت‪.‬‬
‫و= ات ا !‪ N1-‬أ ‪ - K‬ور=! =!‪B‬ى أو<‪ -E‬أ‪90‬زت (;‪ -‬ا ! " ت ‪ b‬را ‪ P " c‬ا ?‪ -‬ء ا‪+‬داري‪ ،‬وا)‪ ' F‬دي‬
‫وا ‪ %< J‬وا)‪ % ! ,‬وا
; ‪ %0‬وا ; ‪B %7 7‬و ‪ ،‬و ‪ !c‬ل د ‪ %@ -" Y T" 2‬ا ‪ G-‬ط ا‪ !0 ،%7 J7+‬ا ي أ ر( و‬
‫" زا ‪ -;( W9
( 5‬ا ! " ت ‪ ;@ %0‬ا ; ‪ 7‬ن‪6‬؟ و " ه ه ا ا ‪9‬ع ا ‪ 4" B B6‬ا ; ‪ 7‬ن ا ي أ‪90‬ز( ؟‬

‫‪ -6‬ذ‪9ÄÄÄÄ f7 ÄÄÄÄ /‬ب‪ 7 ÄÄÄÄF :‬ن ا ‪ -9( ÄÄÄÄ ?!.‬ا ‪ ÄÄÄÄ 9Q-‬و ا !‪*! ÄÄÄÄG‬ت‪ ÄÄÄÄG-" .‬رات ا(‪ ÄÄÄÄH‬د ا !'‪ ÄÄÄÄ‬رف ا ‪ ÄÄÄÄG-" YÄÄÄÄ1 ;" . 2001 - ÄÄÄÄ =9‬ر‬
‫ ‪ PÄÄÄÄÄÄÄ‬ا ! ‪ EÄÄÄÄÄÄÄF‬ا‪9 . +‬و‪9ÄÄÄÄÄÄÄ ÄÄÄÄÄÄÄ !6! %ÄÄÄÄÄÄÄ7‬ب ;‪ 7 ÄÄÄÄÄÄÄ‬ن ‪ www.arablaw.org‬ص ‪ 5ÄÄÄÄÄÄÄ!( .1‬ا< ‪ ÄÄÄÄÄÄÄG‬رة ا ! ‪ ÄÄÄÄÄÄÄ = EÄÄÄÄÄÄÄF‬ر {‬
‫‪.2006/11/11‬‬

‫‪6‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫و ‪ %0 -7X0 ،‬ه ا ا ' < ف ‪9 7‬ض ‪9 M 4
H?" %0‬ات ا ; ‪ ( " ! 7 7‬و و< ‪ #‬ا)(' ل ا ‪
BH‬‬
‫أو " !‪ 4.‬ا ' ر‪ -; = - ?F 4" W‬ت ا‪9 . +‬و‪ 7‬ا ا ‪ 5 !c %‬ا ‪90 4" 9
.‬وع ا ; ‪ 7‬ن =‪ ;G‬ا ‪ T‬ص و‬
‫ا ; ‪ 7‬ن ا م‪ ،‬وأدت ‪ B = ! 0‬إ ‪ P‬و)دة ‪ 7 F‬ن ‪ B B,‬ص = ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪. 7‬‬

‫ا ‪ I"J‬ا‪$‬ول‪ CDH :‬ات ا &‪ A‬ت ا ‪ E‬ا ‪ 6 tEJ 9 -‬وع ا & ‪%‬ن‬
‫"‪* 4‬ل ه ا ا !?‪91 -< -7X0 ،lH‬ق إ ‪9 M( P‬ات ا ! " ( و ا ;‪ -‬ت ا ا ‪ 5 !c %‬أ=‪9‬ز ‪90‬وع ا ; ‪ 7‬ن‪،‬‬
‫و ‪ P‬ا^ ‪ , h = S‬ا‪ I7‬ه ‪ W‬ا ; ا‪ 4 7‬ا= ‪B‬اء =! ار(?‪ 4" 8-" O‬ا ; ‪ 7‬ن ا ‪ T‬ص "‪ F* 4‬ت ( ‪ BF‬آ‪ I7 6‬ه م‬
‫ ?‪9‬ز (‪ 9 M‬ا ;‪ -‬ت ا ‪ P‬ا ; ‪ 7‬ن ا !‪ ،%7B‬و ‪ f 7‬ا ‪%G‬ء = ‪ 7 ; ?J-‬ن ا ‪ 6‬ري و ا ; ‪ 7‬ن ا ?‪ !c ! 0 ،%.-‬‬
‫أ` ‪ I‬ا ‪ d G-‬ت ا ‪ 6‬ر و ا ! وا^ ! ل ا !'‪9 M( 4" 09‬ات ا ;‪ -‬ت ا ‪ ،‬آ ‪ F 2‬ا‪ 4 7‬ا ! ‪ .‬ا ‪ 9.‬‬
‫ا ‪9 M( %‬ت آ
‪9‬ا = ه‪ WB‬ا ;‪ -‬ت ‪ ! 0‬ار(?‪ !H= 8-" O‬ا ‪ ;H‬ق ا ! ‪ ، -‬و <‪90 ST ! 0 % .-‬وع ا ; ‪ 7‬ن‬
‫ا م = ‪ -‬ول (‪9 M‬ات ا ;‪ -‬ت ا ا ‪ %‬ه!‪ h = 5‬ا ; ا ‪ B‬ا ! ‪ D‬و ا‪9,+‬ا‪ 7 ; #‬ن ا ‪ ،%# -6‬و آ ‪f 7 2‬‬
‫ه‪ WB‬ا ‪9 M‬ات ا ‪ h = 5 !c %‬ا ; ا‪ 4 7‬ا !‪ ;@ !H= ! 8‬ق ا‪ J7+‬ن‪.‬‬
‫ا !‪ I 1‬ا^ول‪ 9 M( :‬ا ;‪ -‬ت ا ‪ P‬ا ; ‪ 7‬ن ا !‪ 6" %0 %7B‬ل إ=‪9‬ام ا ;‪ B‬و إ ? ( ‬
‫" "‪ 2c 4‬أ‪ BF 7‬أ"‪ 4.‬ا< ‪*A‬ل و< ‪ -;( #‬ا ! " ت ‪ %0‬إ=‪9‬ام ا ; د ا !‪ ، T‬وأ( \ = ‪ K‬ر=‪ O‬ا ‪ H‬ا< ‪I‬‬
‫و‪ .?c‬ا‪ ،579 7+‬ا ‪ BF‬ا ري = ‪ .4 ?# ` 4 'Tc 4‬و إذا آ ‪ 57‬ا ‪ 9G‬ت ا !‪ 7B‬وا ‪ 6‬ر ‪ -‬أو ا ? ‪P 8-" h‬‬
‫ا^‪ BF - F‬و‪ N?< ! 0 5 F‬أ" م ‪9.0‬ة ا ‪ = BF‬ا<‪ 1‬ا ‪ f.‬و ا ‪ B" 87X0 ،Y( 8‬ة ‪ F‬ف أ" م ا< ‪BT‬ام ‪ Q7‬‬
‫ا ‪ 9( ?!.‬و ‪ .?c‬ت ا ! " ت ‪ %0‬ا ‪ ،BF‬وا ‪ F‬ف أ" م ‪ ?d‬ه ‪ W‬ا ‪BF‬ات‪ ،‬و أ@‪ .‬م ا ‪ ،BF‬وا ‪ 9Q-‬أ ‪ # J! K‬‬
‫ا‪ ? +‬ت ‪ ! 0‬أ‪ 6 7‬ا ‪ H‬ا< ‪ I‬وا ‪ .?G‬ت "‪ ,9T" 4‬ت‪ ،‬و=‪B" lH‬ى @‪ ,9T J" 6‬ت ا ‪ < H‬ب وا ?‪ B 9‬ا‪9 . +‬و‪%7‬‬
‫و‪ F‬ا ‪ B‬ا ? ‪ 7‬ت ا !‪ 7eT‬دا ا ‪ Q-‬و` ‪9‬ه ‪.‬‬
‫و إذا آ ن ا ? ‪9 h‬ى أن ا ;‪ 5J -‬أآ
‪9. N ;H( 4" 9‬ة ا ‪X0 ،4 ?# ` 4 = BF‬ن ذ ‪ 1- 2‬ي ‪9Q7 P‬ة‬
‫‪9/ F‬ة‪^ ،‬ن ه‪ -‬ك أ= دا (‪ ! 0 ! Q-‬أ‪90‬ز( و< ‪ #‬ا ;‪ 4" -‬أ‪ !7‬ط ‪B B,‬ة *‪ F‬ت ا ; ‪ ، 7 7‬و(‪B BH‬ا ‪ ;@ %0‬‬
‫ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬وا ‪ "BT‬ت ‪ P‬ا ‪ OT‬وا ‪ BF‬ا‪9 . +‬و‪ %0 %7‬ا^< اق ا ! ‪ ،‬إذ أ‪ 56 7‬و< ‪ #‬ا ;‪ -‬ا ‬
‫أ‪B B, d !7‬ة ‪ " A J" BF‬و‪BF 4" (90‬رات ( ا‪ Tc_ /‬ص ا ! ? ‪ ، 7 ." 4 B‬أ رت و(
‪ 9‬ا ‪4" B B‬‬
‫ا‪) .c+‬ت @ ل "‪B‬ى ا ‪9‬اف ا ; ‪ 7‬ن‪ ،‬و(‪B BH‬ا ‪ F‬ا ‪ B‬ا ‪ W 8= ،BF‬ا‪ ³‬ت ا ‪B B6‬ة ? ‪ 4 9‬ا‪ 6 +‬ب وا ;? ل و=‪ -‬ء‬
‫ ‪ 9/ -‬ا ‪ ،BF‬آ! أ رت و (
‪ 9‬أ ‪ K‬إ‪) .c‬ت ‪B " %0‬ان ا‪ ? +‬ت ‪ .‬ن ا ‪ Q-‬ا ; ‪B@ BF 7 7‬دت ا^د ا !;? ‬
‫و@‪B‬دت ‪ F‬ا ‪ B‬ا)@ ‪ 6‬ج =‪ 8‬و<*" ا)< ‪)B‬ل "‪ . 8-‬و‪ K %0‬ا ?‪ 7 7 F %0 lH‬ا ‪91 = BF‬ق ا‪9 . +‬و‪ 7‬و@‪ 6‬‬
‫"‪ ,9T J‬ت ا < ‪ #‬ا ;‪ %0 -‬ا‪ ? +‬ت‪98C ،‬ت ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬آ‪ 4" B B, O!-‬أ‪ !7‬ط ا " ا ‪ 6‬ري‪%0 ) ،‬‬
‫" ‪B‬ان ا ? ‪ E‬وا ‪9G‬اء و إ‪ " %0 !7‬د ‪ 4‬ا ‪ BF‬آ ‪ ، 0‬آ ; د ا ‪ 4 "M‬وا ‪ "BT‬ت و` ‪9‬ه ‪ .‬و أ رت و(
‪ 9‬ا ;‪ -‬ا ‬
‫و(‪B BH‬ا "‪ H‬اه ا ‪ %-‬وا ! ‪ BH( %09‬ت آ? ‪9‬ة ‪B " %0‬ان ‪ ;7‬ا ‪ ، , -.‬وا ? دل ا ‪ %-‬وا ! ‪ %09‬وا ‪e‬ام " رد‬
‫ا ‪ , -.‬و" ; ‪ . 8‬و‪ BF‬أ ‪9‬ت ا^‪ !7‬ط ا ! ‪ 1‬رة "‪ -;( 4‬ت ا ! " ت ‪ P‬ا ?‪ -‬ء ا ; ‪B‬ي ; د ‪ ;7‬ا ‪ , -.‬‬
‫‪7‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫ا ! ‪9‬و‪ Y' -" -" 0‬ا ;‪9‬ن ا ! ‪ ،%D‬و أ‪98C‬ت ا ;‪ BH( -‬ت ‪e J( 7 7 F‬م ا ‪ ; ?J- = Q-‬د (;‪ -‬ا ! " ت‪،‬‬
‫آ ر ‪ B‬وا ? ‪ E‬وا ' ‪ 7‬وا ‪ 9 1‬ور ‪ S‬ا)< ‪BT‬ام‪ ،‬و= ‪ ; ?J-‬د ا آ )ت ا ‪ 6‬ر وا ز ‪ ،E‬و ; د ا‪9 c‬اآ ت‬
‫ا ! " ( و ‪ "B‬ت ا)(' ل‪.7‬‬
‫ا !‪ I 1‬ا
‪ 9 M( :%7‬ا ;‪ -‬ت ا ‪ P‬ا ; ا‪ 4 7‬ا ?‪ .-‬‬
‫ ;‪ B‬أ‪90‬زت (;‪ -‬ا ! " ت و< ‪ B;
B@ #‬ا ‪ "BT‬ت ا !'‪ 09‬و إدارة ا ! ا ?‪ ،%.-‬أ=‪9‬زه ‪ ;@ %0 98C‬‬
‫أ‪ !Q7‬ا ‪ E0B‬ا‪9 . +‬و‪ ،%7‬وا ‪ P E0B‬ا ‪ OT‬و إدارة ا ‪ = JH‬ت ‪ ،B = 4‬آ! @‪B‬ث = ا ;‪ c -‬ع =‪ F 1‬ت ا ‪E0B‬‬
‫وا)‪ ! #‬ن ا ! ‪ ،‬و ‪ E G‬ا‪³‬ن " ‪ 8‬م ا !‪ Q H‬وا ?‪ F 1‬ا ! ه‪9‬ة ا ‪ B8!( %‬ا ‪ H7 N 91‬ا‪ 8 7‬ء " ‪ 8‬م ا ‪ B;-‬ا ر‪%F‬‬
‫وا ! ‪ ،%7B‬و( \ ا ? ب أ" م " ‪ 8‬م ا ‪ B;-‬ا‪9 . +‬و‪ %7‬أو ا ‪ .%!F9‬و إ ‪ I7 , P‬ذ ‪ 1( 2‬رت و< ‪B( #‬اول ا^وراق ا ! ‬
‫و ‪98Q0 ، 8( "B‬ت ‪9.0‬ة ا ‪ BF‬ا‪9 . +‬و‪ %7‬وا ? دل ا‪9 . +‬و‪_ %7‬وراق‪ ،‬و إ ‪ I7 , P‬ا) ! د ‪ ?c‬ا ‪ %0 % .‬أ< اق‬
‫ا ! ل ‪ -;( P‬ت ا ‪ ?< H‬وا)(' ل ‪ %0‬إدارة ا ‪B‬اول و‪ WB F‬وا ? ت *‪ ( F‬ا ; ‪ . 7 7‬و أو<‪ E‬أ ‪ ;@ %0 -; 9‬‬
‫ا ! ا !'‪ G7 %09‬ء " ‪ 8‬م و‪9.0‬ة ا ?‪ -‬ك ا‪9 . +‬و‪ -= ) 7‬ك ا ‪ I‬أو =‪ -‬ك ا‪ 579 7+‬أو ا ?‪ -‬ك ا)‪9 0‬ا‪ ،( D‬ه ‪W‬‬
‫ا ?‪ -‬ك ا ‪ B6( %‬و‪ ,‬ده ‪ %0‬ا ? ] ا)‪9 0‬ا‪ %0 ) D‬ا ا‪ EF‬ا ! ! س‪ ،‬و@ ‪) 8F 17 %0 P‬أي ا ?‪ -‬ك ا‪9 . +‬و‪ 7‬ذا(‪،( 8‬‬
‫(‪ 1( N;H‬ر وا<‪ %0 E‬و< ‪ #‬ا‪+‬دارة و(;‪ B‬ا ‪ "BT‬ا !'‪ = 09‬و‪ %0‬و< ‪ #‬ا ‪ = F9‬وا ‪98‬ب "‪ ، 8-‬آ ه ا أدى إ ‪P‬‬
‫إ دة ا ‪ != 9Q-‬ه < ‪ " 4" B#‬ه ( ‪ 86= N‬ت (;‪ B‬ا ‪ "BT‬و‪ b‬ت ا‪9c+‬اف ‪ ، 8‬و "‪ H‬ى ا ‪ "BT‬ا !'‪ 09‬‬
‫وا ‪ G-‬ط ا !'‪ %09‬و" ‪ 9‬ا ‪ !G‬وا ‪ !" %0‬ر< ا ! ا ?‪ .%.-‬و إ ! ) ‪9A! = 7X0 2‬ب "
* ( إ@‪B‬اث‬
‫ا !; ‪ /‬ا‪9 . +‬و‪ 7‬دا "‪ 2-= J<a‬ا !‪9A‬ب و ا !‪ ? = .‬دل ا ‪ . G‬ت " د ?‪ 9‬ا !; ‪ /‬ا ! = ‪Y T" 4‬‬
‫ا ?‪ -‬ك ا !‪. =9A‬‬
‫و ‪X0 ،‬ن ا ‪ 4" B B‬ا^<] (‪91‬ح ه‪ l H= ، -‬ه (‪ %1A‬ا ‪ 9G‬ت ا !‪ 1G7^ = 1?(9‬ا !'‪ 09‬و (;‪ -‬ت‬
‫ا ! ل ا‪9 . +‬و‪ ،%7‬و ا^ر‪B/‬ة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و(‪ H‬ل " ‪ 8‬م و‪ ?d‬ا !‪B- J‬ات ا ! و ا^وراق ا ‪ 6‬ر و‪ ?d‬‬
‫ا^ ! ل ا !'‪ 09‬؟! و ه ( ‪ F N‬ا ‪ B‬ا !‪aJ‬و ا !‪ 7B‬وا ‪ 6‬ر ا ; ‪ b E" !#‬ر و‪ F* ?d‬ت أ‪9d‬اف =‪ F 1‬ت‬
‫ا)‪ ! #‬ن‪ ،‬وا ‪ E0B‬ا‪9 . +‬و‪ 7‬و=‪ F 1‬ت إدارة ا ‪ = JH‬ت؟ و ه ‪9‬ف ا ‪ Q-‬م ا ; ‪ %7 7‬و ‪ .H‬ا !‪aJ‬و ت ا ‪%0 ]c -‬‬
‫" ‪B‬ان أ‪ !Q7‬ا ‪ H‬وا ‪ E0B‬ا‪9 . +‬و‪8%7‬؟ ‪ W 80‬إذن ‪ 4" !,‬أ<] آ
‪9‬ة (‪ 8@91‬ا ! " ( و ا ;‪ -‬ت ا ‪%0‬‬
‫ه ا ا !‪ 6‬ل‪.‬‬
‫ا !‪ I 1‬ا
‪ 9 M( :l‬ا ;‪ -‬ت ا ‪ F P‬ا‪ 4 7‬ا ! ‪ .‬ا ‪ 9.‬‬
‫و^ن ا ! " ت ذات ‪ ، - " ?d‬و= ‪ 4" `9‬ا ‪9‬اف ا ‪ Q-‬ا ; ‪9 0 -" 7 7‬ة ‪ ;H = d‬ق ا ! ‪ -‬‬
‫ !‪ % a‬ا !'‪ -‬ت ذات ا !‪ H‬ى ا ‪9.‬ي‪ 0 ،‬ن " أ‪ 6 7‬ا ;‪ 4" -‬إ=‪B‬ا ت ) (‪ ;@ %0 %8 -‬ا ?‪ 6"9‬ت ا !‪ "BT J‬‬
‫ ‪ AG‬و(‪ -‬ا ‪ ; ?1‬ت وا !‪ 8‬م‪ ،‬و" أ‪90‬ز( أ‪ -= 1G7‬ء ‪ F‬ا ‪ B‬ا ! " ت "‪ 4‬إ=‪B‬ا ت ‪ 8? ?( ;@ %0‬و‪ b‬ت‬
‫‪ -7‬ذ‪9 f7 /‬ب‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ ،N= J‬ص ‪.5 -4‬‬
‫‪ -8‬ذ‪9 f7 /‬ب‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ ،N= J‬ص ‪.6 -5‬‬

‫‪8‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫ا< ‪ 8 ,9‬و(? د ‪ ، 8‬وا ‪ B86‬ا ‪*T‬ق ‪B " %0‬ان ('! ا ! ا‪ P EF‬ا‪ ،579 7+‬وا ; ! ا )< ا ! ‪P EF‬‬
‫ا‪ ، 579 7+‬وأه! "‪ H‬ى ا ! ‪ ،EF‬وا)(‪ H7 W 6‬ا ‪ 9G-‬ا‪9 . +‬و‪ " ! %7‬ت‪ ،‬آ ذ ‪ 2‬أدى إ ‪ P‬إ ‪ 6‬د اه ! م‪ -‬ه ‬
‫ا^و<‪B " %0 -E‬ان @! "?‪ 9' % B‬ا ;‪ 6"9= 4" 7 6 - ! 0 -‬ت و‪ F‬ا ‪ " " B‬ت‪ ،‬و‪ 6 -( ! 0‬ا ‪9G‬آ ت‬
‫ا ' ‪ 4" 7‬دوا‪9A= d 9#‬ا‪ 0‬و أ‪*/ " W ?c‬ت (‪ H‬ي أوا"‪ ، AG( 9‬وه " أدى إ ‪ 1( P‬ر ‪ Q7‬م @! ا ! ‪ .‬‬
‫ا ‪ E < = 9.‬دا‪9#‬ة ا !'‪ -‬ت "‪ H‬ا ‪ ، !H‬و إ ‪ 6‬د ‪ F‬ا ‪ !@ 9/ - E" N ( B‬ا ‪ O!- ?( NH‬وا !‪ H‬ى‬
‫ا !‪ -'! B6 J‬ت ا ‪ -;( 9' %0 ]c -‬ا ! " ت‪ 4" .‬ه‪ -‬أو‪B,‬ت إذن (;‪ -‬ا ! " ت أ‪B B, d !7‬ة "‪4‬‬
‫ا !'‪ -‬ت ا !‪9= : !H ?, J‬ا"‪ n‬ا ‪ F ،9( ?!.‬ا ‪ " " B‬ت ا ‪B‬وا‪ 9#‬ا ! ‪ - ، " .‬و ‪ " 4‬ا‪ EF‬ا‪ " ،579 7+‬دة‬
‫ا ‪ 9G-‬ا‪9 . +‬و‪.%7‬‬
‫و = ‪X0 ،%‬ن " !‪ 8= @9d 4.‬ا ا '‪B‬د أ ‪ K‬ه ه ( ‪ F 90‬ا ‪ !@ B‬ا‪ 7+‬ج ا ‪9.‬ي ‪ %0‬ا ‪ Q-‬م ا ; ‪%7 7‬‬
‫ا ! ‪ %-‬ا ‪ !H‬ا ; ‪9? 7 7‬ا"‪ n‬ا ‪ < H‬ب؟ و ه (! ‪ B‬ه ‪ W‬ا ‪ E !6 !H‬أ‪ 7‬اع ا ?‪9‬ا"‪ n‬ا ‪ AG‬وا ‪ ; ?1‬؟ و ه ‬
‫ ‪BH‬د ا ‪ Q-‬م ا !;' د = ?‪9‬ا"‪n‬؟ و آ ‪ 2‬ه ( ‪ A B‬ت ا ?‪ ، 6"9‬ا ‪ T‬ارز" ت‪ 7 = ،‬ت ا ?‪9c P 6"9‬ا‪ \#‬ا اآ‪9‬ة‬
‫ا !‪9d ، T‬ق وو< ‪ #‬ا ?‪ !@ H" ، 6"9‬؟! ‪ F 80‬ا ‪ B‬ا ‪ !H‬ا !;‪9‬رة آ ‪ ، 0‬و ه ه‪ = ،N ?1 = F %‬ه ‬
‫(‪ N;H‬ا ‪B " %0‬ان " ا‪ -/9F 8,‬ا ?‪9‬ا"‪n‬؟ و " ذا ‪ 4‬ا ‪ 9G-‬ا‪9 . +‬و‪ ،%7‬و ا *‪ F‬ت ا ‪ 6‬ر ا‪9 . +‬و‪ ، 7‬و‬
‫ا^<‪9‬ار ا ‪ 6‬ر ‪ ،‬و ه ه‪ %‬أ ‪ ، !@ H" K‬و" ه ‪ 8" Q7‬؟‪ .‬و أ ‪9‬ا و ‪9 b f‬ا ه "‪ H‬ى " ا‪ EF‬ا‪4" 579 7+‬‬
‫ا !'‪ -‬ت ا ‪ ) !F9‬ا ‪ '-‬ص وا ' ر و ا^‪*0‬م وا ‪9H‬آ وا ! < ;‪ …P‬ا {( "‪ !@ H‬؟ و ه (‪ F !H‬ا ‪ / B‬‬
‫أم (‪ " EKT‬اد‪ 9G W‬ت ذات ا *‪B@ P Y-'" .= F‬ة؟‪.9‬‬
‫ " <?‪ 4" - O;0 .G N‬أ<] آ
‪9‬ة (‪ 8@91‬ا ;‪ -‬ت ا ‪ F P‬ا‪ 4 7‬ا ! ‪ .‬ا ‪ 9.‬؟‬
‫‪.‬‬
‫ا !‪ I 1‬ا ‪9‬ا=‪ 9 M( :E‬ا ;‪ -‬ت ا ‪ P‬ا ; ا‪ 4 7‬ا ‪ # -6‬‬
‫إن ا ‪ ?7 , l @ 4" -9( ?!.‬ا ‪ I BF -%? J‬أدوارا * ‪ ;@ %0‬ا ‪ 80 ، ! 96‬إ" و< " ‪ 1‬رة )ر(‪ .‬ب‬
‫ا ‪96‬ا‪ #‬ا ; ‪ = B‬و=‪ 9J‬أآ?‪ 4" 9‬ا ‪91‬ق ا ; ‪ B‬آ! ‪ %0‬ا ‪e‬و ‪ 9‬أو ا)@ ل‪ ،‬أو ه ا ‪B8‬ف ا ي ( ‪ ,‬إ ‬
‫ا^‪ !7‬ط ا ‪ 4"
BH‬ا ‪ J‬ك ا‪9,+‬ا"‪ %‬ا ‪B8 J( %‬ف ا ! " ت ذا(‪ ، 8‬آ! ‪ %0‬ا ‪9‬اق ا ‪ Q-‬وا ‪ B‬ل إ ‪ ، 8‬أو ه ‬
‫ا ? ] =! (‪ H" 4" -!K‬ى ` ‪ %7 7 F 9‬آ ! ا‪ EF‬ا ! " ( ^‪9( 1G7‬و ‪ n‬ا !‪BT‬رات و ا^‪ 1G7‬ا‪ @ =+‬و` ‪9‬ه ‪.‬‬
‫و"‪ c E‬ع ا‪e( ،579 7+‬ا ‪B‬ت ‪9,‬ا‪ #‬ا ‪ 9( ?!.‬وا< ‪ %0 *A‬ا^‪ 1G7‬ا‪9,+‬ا" ‪ .‬و ه ‪ W‬ا ‪ .?G‬آ‪ ( " " .?G‬‬
‫ ‪ 8 N?1-‬ا ‪ !-‬ذج ا ! ‪9‬وف ^"‪ 4‬ا ! " ت ذي ا^= د ا
* وه‪:10%‬‬
‫ ‬

‫<‪ 9‬ا ! " ت‪ :‬وذ ‪ !D %- 2‬ن @ ¶ ا ! " ت ا !‪ %0 7eT‬أ‪e8,‬ة ا ‪ ?< H‬ت أو ا !‪9? ;-‬‬

‫ا ‪B E" ، .?G‬م ا‪*d+‬ع ‪ 8‬إ) "‪ ?F 4‬ا^‪ Tc‬ص ا !‪.2 = 4 T‬‬

‫‪ -9‬ذ‪9 f7 /‬ب‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ N= J‬ص ‪.4-3‬‬
‫‪ -10‬د‪ .‬إ س ا ‪9, 8‬ي‪9, :‬ا‪ #‬ا^‪9' = – .579 7‬ف‪ ;" -‬ل "‪ G-‬ر ‪ %0‬ا !‪ 6‬ا‪9 . +‬و‪ P aliman.org 7‬ا ‪ -‬ان ا‪9 . +‬و‪%7‬‬
‫‪.2002 9 - . www.aliman.org/compint/gramentr.htm‬‬

‫‪9‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫ ‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫<*" ا ! " ت‪ :‬و !
ذ ‪ !D %0 2‬ن ‪B‬م (‪ 9 A‬ا ! " ت ا !‪ P 7eT‬أ‪e8,‬ة ا ‪ I< H‬أو‬

‫ا !‪ 9? ;-‬ا ‪ .?G‬إ) "‪ ?F 4‬ا^‪ Tc‬ص ا !‪.2 = 4 T‬‬
‫ ‬

‫و‪ ,‬د ا ! " ت‪ :‬وذ ‪
! 2‬أ ‪B %0 K‬م @ ف ا ! " ت ا !‪ P 7eT‬أ‪e8,‬ة ا ‪ I< H‬إ) "‪4‬‬

‫‪ ?F‬ا^‪ Tc‬ص ا !‪.2 = 4 T‬‬
‫و ‪9,‬ا‪ #‬ا‪ 'H" 5J 579 7+‬رة ‪ / T ( = ،4 " .c %0‬را " ‪B‬دة (‪* = Y T‬ف ا ‪B8‬ف ا !? ‪4" 9c‬‬
‫ا ‪ . ! 96‬و إن أه ا^ه‪B‬اف ا !;' دة ‪ %0‬ا ‪96‬ا‪ #‬دا ا ‪ .?G‬ت ه‪ %‬آ ‪:%‬‬
‫ ‬

‫ا ! " ت و ‪ !G‬ذ ‪ 8 F9< 2‬أو (‪9 A‬ه أو @ ‪، 80‬‬

‫ ‬

‫ا^‪e8,‬ة ا ‪ = < H‬و ا !‪ " Q-‬ت ا ! " ( و ‪ !G‬ذ ‪ 8 1 ( 2‬أو (‪، 8? 9T‬‬

‫ ‬

‫ا^‪ Tc‬ص أو ا ‪ 86‬ت @ ‪B8( l‬ف ‪ ]0‬آ? ‪9‬ة "‪ 4‬ا ‪96‬ا‪ .?c P #‬ا‪ 579 7+‬إ ‪ P‬ا ‪ B B8‬أو ا)= ‪e‬از‬

‫‪ BD‬أ‪ Tc‬ص أو ‪ 8,‬ت =‪.9c ?" .G‬‬
‫و أ" م ( ‪B‬د ا ' ر ‪96‬ا‪ P #‬ا ‪ 4" 80 ، .?G‬ا !‪ 8‬إ@‪B‬اث أ‪ !Q7‬و ا‪ %1 ( \#‬ا ‪ 1 J‬ت ا " ا ‪%0 NH‬‬
‫(‪ 96‬ه ‪ W‬ا^ ! ل‪ ،‬و= ‪ = ; N ?1( %‬ت ‪e,‬ا‪ ، 8 ?.(9" P #‬أو !‪ 4.‬ا< ‪BT‬ام ا^‪ !Q7‬ا ! ‪ ,‬دة وا !‪ "BT J‬‬
‫‪ 96( %0‬و" ‪9, ?F‬ا‪ #‬ا ‪ ، F9J‬وا ‪B‬ي وا ‪ I'-‬وا)@ ل‪ ،‬و` ‪9‬ه "‪ 4‬ا ‪96‬ا‪ #‬ا ; ‪ B‬؟ ‪ %0‬ا ‪B, ) ; ;H‬‬
‫إ‪ !,‬ع = ‪ 4‬أه ا) ' ص ‪ P‬ه ا ا ‪9‬أي أو ذاك ‪ً9Q7 4. ،‬ا ^ن ا^‪ !Q7‬ا ‪96 = / T‬ا‪ #‬ا ; ‪%1A( ) BF B‬‬
‫‪ , E !,‬ا‪9, I7‬ا‪ #‬ا‪ 4" 7X0 ، 8 / 'T 579 7+‬ا !‪ ? ` IJH= 8‬ا ; ‬

‫‪11‬‬

‫و‪ ,‬د ‪ Q7‬م ‪96‬م ا^ ! ل ` ‪9‬‬

‫ا !‪9G‬و ‪ P‬ا‪ 579 7+‬و ‪ . 8 ?.(9" IF‬وا^ه "‪ 4‬ذ ‪ 2‬ه (‪ 4 .‬ا ‪ 1 J‬ت ا^"‪ -‬وا ;‪ # K‬ا ! ‪ W 8= -‬ا^‪ 7‬اع‬
‫"‪ 4‬ا ‪96‬ا‪ P #‬آ ا " " ‪ ، 8‬و(‪B‬ر ?‪ P 8‬درا< و (‪ H‬ا^د ‪ 2c*0 ،‬أن ‪ ?d‬ه ‪ W‬ا ‪96‬ا‪4 Y T( #‬‬
‫ا ‪96‬ا‪ #‬ا ; ‪ ، B‬و ‪ 8 " " 4" P 4 7X0 2‬أن ! ‪BF 2‬رات (;‪. !#*" -‬‬
‫ا !‪ I 1‬ا ‪ 9 M( :f" T‬ا ;‪ -‬ت ا ‪ P‬ا ; ا‪ 4 7‬ا !‪ ;H= 1?(9‬ق ا‪ J7+‬ن‬
‫ ‪ B‬ا ‪ %0 NH‬ا ‪ / 'T‬أو ا ‪ !@ %0 NH‬ا ‪ H‬ة ا ‪ / T‬وا@‪B‬ا "‪ ;@ 4 = 4‬ق ا‪ J7+‬ن ا ! ‪9‬ف =‪ ، 8‬و‪BF‬‬
‫أ ‪9‬ت (;‪ -‬ا ! " ت ‪ P‬ه ا ا ‪ H7 P NH‬أ‪ 98C‬إ"‪ .‬ن ا !‪ J‬س = إذا (‪ Q-‬أ‪ E !6( 1G7‬و" ‪ 6‬و(? دل‬
‫ا ? ‪ 7‬ت ا ‪ ، 'TG‬و ‪ BF‬أ‪ 98C‬ا ا‪ EF‬ا ! ‪ %‬و‪ ,‬ب ا ‪ B‬ا ‪ Q- % 9G‬أ‪ 6 " 1G7‬ا ? ‪ 7‬ت ا ! ' ‬
‫= ‪ ،STG‬و(‪ ! Q-‬ت (‪ -= %0 8- eT‬ك و‪ F‬ا ‪ B‬ا ! " ت و ! ت (? د ‪ ، 8‬وه ا ا ‪ Q-‬ا ‪96" f % 9G‬د‬
‫إ‪9F‬ار ‪ F‬ا ‪ B‬ذات "‪ H‬ى (‪ = ،%! Q-‬ا" ‪ B‬إ ‪ P‬إ‪9F‬ار ‪ F‬ا ‪aJ! = ' ( B‬و ا !‪ 7B‬وا ‪e6‬ا‪ 4 #‬أ‪ T" 1G7‬‬
‫ ; ا ‪ B‬ا " "‪ E‬ا ? ‪ 7‬ت ا ‪ < ، 'TG‬اء " ‪ ?F 4" I.(9‬ا ; ‪ P 4 !#‬ه ‪ W‬ا^‪ 1G7‬أم "‪ ?F 4‬ا ‪ ،9 A‬إ‪ 0 D‬إ ‪P‬‬
‫ا ‪ B‬ا ‪ Q- % 9G‬ا< ‪BT‬ام و‪ ;7‬و(? دل وآ‪ YG‬ا ! " ت ا ! ' = !' \ ا ‪ ، " .H‬و"
ه ا ا^ ‪ 9‬‬
‫ ; '‪ P 9‬ا ? ‪ 7‬ت ا ‪B ( = ، 'TG‬ا‪ W‬إ ‪ Q-( P‬ا ! " ( و" ‪9‬ه ‪ %0‬ا !' \ وا !‪ J<a‬ت ا ‪ . " .H‬و ' ‬
‫=‪ 8‬ا ا ! ‪ D‬ع ا ‪ BH‬ت ا !
رة =‪MG‬ن (‪ 9 G‬ا ? ‪ 7‬ت أ ‪ -‬ء ‪ ، 8 ;7‬و" ‪ %0 WB8G7‬ا ‪ 5F‬ا ‪9@ 4" 9D H‬آ (‪%0 9G‬‬
‫ا ‪ 4" 9
.‬ا ‪B‬ول ‪ 9< 9 " Q-‬ا ? ‪ 7‬ت و ا^‪ !7‬ط ا ;‪ -‬ا !; ‪ !K @9‬ن ا ‪ 9J‬وا ‪. / 'T‬‬
‫‪ -11‬د‪ .‬إ س ا ‪9, 8‬ي‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪.N= J‬‬

‫‪10‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫و "‪X0 ، ! 4‬ن ‪ !,‬أ<] (‪91‬ح =!‪ NH " ?< -‬ه ا ا ‪ 4" ;H‬ا ; ‪ 7‬ن "‪9 M( 4‬ات ! " ( و ا ;‪ -‬ت‬
‫ا ‪ ،‬و "‪ *
" 8-‬ه ( ‪9‬ف ا ‪ 9 ( <B‬أو ا ; ا‪ 4 7‬ا^<!‪ %0 NH = P‬ا ‪ / 'T‬أو ا ‪ %0 NH‬ا ‪ H‬ة ا ‪ / T‬؟ و ه ‬
‫(‪ F !G‬ا ‪ "9@ B‬ا‪ J7+‬ن و"‪ -.J‬و"‪9‬ا<*( @‪ "9‬ا ? ‪ 7‬ت ا ‪ 'TG‬ا !‪ F %0 7eT‬ا ‪ B‬و‪ Q7‬ا ! " ت؟ و ه ‬
‫ ! ‪ F‬ا ‪ %0 7 7 F B‬ا ‪ Q-‬م ا ; ‪ %7 7‬ا ! ‪ E!, %!H( %-‬ا ? ‪ 7‬ت و(‪B‬او ‪ 8‬وا< ‪ ، 8 *A‬و(‪ 8 ;7 %!H‬رج ا ‪BH‬ود‪،‬‬
‫و(;‪9‬ر ‪ F‬ا ‪ P B‬ا ‪ 86‬ت ا ‪MG= " .H‬ن ‪ 8 !,‬و" ‪ 8 6‬؟؟ و ه (‪ 8, EKT‬ت ا " "‪ E‬ا ? ‪ 7‬ت و‪ 8 !,‬‬
‫و" ‪aJ! 8 6‬و ت "‪ 7B‬و‪e,‬ا‪ #‬إن ه‪ 6( %‬وزت ه ‪ W‬ا ; ا ‪12B‬؟‪ * 0 W 80 .‬آ ‪ 8‬أ<] (? ‪ N@ 4 4‬أه! " ‬
‫أ ‪ ;H‬ا ! " ( و ا ;‪ -‬ت ا "‪9 M( 4‬ات "‪ H = ; ' ?7 , 5J‬ة ا ‪ J7o / T‬ن‪.13‬‬

‫ا ‪ I"J‬ا ‪D- : 5 F‬ة ‪% /‬ن ا رة ا( و ‬
‫=‪9 M( 4" Y < " IJH‬ات و " ‪ 4" 8?@ /‬أ<] ‪ ،‬و ا ‪ -;< %‬ه آ‪ !-‬ذج !‪B‬ى (‪ 9 M‬ا ! " ( و ا ;‪ -‬ت‬
‫ا‪9 . +‬و‪ 7‬ا ‪ P‬ا ; ‪ 7‬ن و ‪ P‬ا ? ‪90 4" h‬و ‪ ،‬و " ‪ 4" 9Q -‬إ ‪ 6‬د أ‪ 2 = ,‬ا^<] ‪ 4.! 7X0 ،‬ا ? ر‬
‫و =‪ h = IJH‬ا ; ‪ 14‬أ‪ -= 7‬ء ‪ 2 ( P‬ا ‪9 M‬ات‪ B67 * 0 -7X0 ،‬أ‪ -J 7‬أ" م ‪90‬ع ‪ 7 ; 9 b‬ن‪ ،‬و ‪ 4!.‬ذ ‪ %0 2‬آ ن‬
‫ا ‪ 4" B B‬ا ‪ 86‬د (?‪B‬ل و (‪ 4" 9TJ‬أ‪ ,‬إ ‪ 6‬د @ ل ‪ %0‬إ‪ d‬ر‪ %0 6 !" ،W‬ا !‪9‬ا@ ا^و ‪ - (MG- P‬إ ‪ P‬ز"‪4‬‬
‫‪ ،-I 9F‬و"‪ 4‬ذ ‪ h = *
" 2‬ا ; ا‪ 4 7‬ا ‪B B6‬ة‪ ،‬وا)( ‪ F‬ت ا ‪B‬و ‪ ،‬و ا)‪ 8 ,‬دات ا ;‪ ، # K‬و ا ! "*ت ا ‪ ، BF‬‬
‫= ‪ h‬ا ; ا ‪ B‬ا ! @‪B‬ة ‪ J‬ك‪ .‬ا ‪%G‬ء ا ي ‪ 6‬أ ‪ " / ' K‬د( ( ‪9 ً BF !" `9 = ; ;@ B‬ض ذ ‪ .2‬و‬
‫= ‪X0 %‬ن ه ‪ W‬ا ‪9?( / 'T‬ز ‪ P‬ا^‪ f 7 IJH= F‬ا ; "‪* 4‬ل ا^و‪ ,‬ا ‪:‬‬
‫‪ '7‬ص ‪ = 5!( / 7 7 F‬ر(‪ 8‬و ا ! ده ‪ l H= ،‬أ‪ B( 7‬ا !‪9G‬ع ا ‪ 4" *
" %J79‬أ‪ ,‬‬

‫ ‬

‫ا ;‪ 4 -‬ا ; ‪ 6 ! %7 7‬ت ا‪ ³‬ا ‪ 1 ! = / T‬ت ا)<! "‪ ،1978 -< -‬و (‪ B‬أ ‪ B ( ,^ K‬ا ;‪4 -‬‬
‫ا !‪ 4" %7B‬أ‪ ,‬ا ‪ I 1( t ?" 4" E09‬ا ‪ 6H‬ا ‪ = .‬إ ‪ .G! E,9 ! 0 %J790 2790 5000 P‬ا‪ ? +‬ت‪ ،‬و آ ‪4" 2‬‬
‫أ‪ !D ,‬ن @! ‪ 7 7 F‬أ‪9? E67‬ا"‪ n‬ا ‪ < H‬ب‪ 4" ،‬أ‪ ,‬ا ! ‪ P ?F‬ا ج ` ‪ 9‬ا !‪9G‬وع إ ‪ P‬ا^‪ !Q7‬‬
‫ا ! " ( ‪.‬‬
‫ ‬

‫‪) @ %0‬ت أ ‪9‬ى‪ ،‬و ‪ P‬ا ‪ 4" `9‬آ ن ا ; ا ‪ B‬ا " ه‪ %‬ا ‪ %‬ا)< ‪ -‬د إ ‪4" ¶@* 7X0 ، 8‬‬

‫ * ‪9 A( 8‬ا ‪ d‬و" ! < ; ا ‪ B‬ا ! ا‪B,‬ة‪ ،‬و "‪*" ( 4‬ء" ‪ ! 8‬دة ا ! " ( ؛ @ ‪ l‬أن ا ; ‪ 7‬ن ا ‪ T‬ص = ; د‬
‫ا ‪ B J790 %0 AG‬إ‪ c‬رة ذات د) ‪ 2‬ا !*ء" ‪ " ،‬دام *@¶ ‪ %0‬إ‪ d‬ر‪ W‬أن = ‪ h‬ا)‪ 8 ,‬دات ا ;‪B= # K‬أت (‪BH‬د‬
‫ا ‪e‬ا" ت ‪B B,‬ة =‪MG‬ن و‪ Y# C‬ا ون وا)< ‪ G‬رة‪ ،‬و ا ‪ 87 ." B6( %‬ا ‪ 6" %0 I'T‬ل ا ;‪ -‬ت ا ‪4" 4." !" ،‬‬
‫إ‪ F* " F‬ت أآ
‪ ( 9‬از‪ 4 = 7‬أ‪9d‬اف ; د ا ‪. AG‬‬
‫‪ -12‬ذ‪9 f7 /‬ب‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ ،N= J‬ص‪.2-1‬‬
‫‪ - 13‬ذ‪9 f7 /‬ب‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ ،N= J‬ص ‪. 3‬‬
‫‪14- Huet Jérôme et Herbert Maisil:«Droit de l’Informatique et des télécommunications » Edition Litec 1989,‬‬
‫‪pages18-19.‬‬

‫‪11‬‬

www.droitplus.net

% & ‫" ث ا‬#$‫ا ا و را ت وا‬

droit " ‫ ا‬9G ‫ة وا‬B B6 ‫ ا‬B ‫ ا ; ا‬4 = 6 e" ‫ ن ا ! " ت‬7 F B ‫ى‬9 ‫ أ@ ن أ‬%0 ‫و‬



%( " ! ‫ ا‬A = ‫ ص‬T ‫ ا‬%J79 ‫ ن ا‬7 ; ‫ ا‬% D‫ أن وا‬l H= ‫؛‬2 ,‫! ذ‬7 %# -6 ‫ ن ا‬7 ; ‫ ا‬%1 ‫ و‬.commun
‫م‬96( % ‫ ا‬2 ( *
" 8-" ‫ و‬،‫د‬B' ‫ ا ا‬8= ) @ 90 ( 5] 0 " % ‫ و ا‬،‫ة‬B,‫ ت ا ! ا‬K ;! ‫ ا‬4 = ' = ‫أرادوا ا ; م‬
‫ م ص‬Q- = S 9! ‫ ا‬9 ` ‫ آ ج‬، F ?J" 9 ` ‫ آ‬G" @ ,‫ أ‬4" 8 ‫ ل إ‬/ ‫ ا‬I6 % ‫ ا‬B ‫ و ا ; ا‬،I'- ‫ا‬
‫اء‬9, 4" 80*(‫ ول إ‬H ‫ أو‬،‫وع‬9G" 9 ` .G= ‫ " " ت‬P ‫' ل‬H ‫ ا‬B 9 STc ‫ف‬9d 4" ( " ! ‫ ا‬6 ! =
.‫ه ا ا ج‬
WB‫ أن ه‬h ? ‫ ا‬4C ،1996 -< 4" ‫ا‬B= h 9 ‫ ر ا‬8!6 ‫ى ا‬B 5 79 7+‫ ر ا‬G 7‫ء ا‬B= E" 7‫ إ‬



7 7 ; ‫ ا‬B ‫ م = ! ا ; ا‬F ‫ <? ا !
ل‬P J790 %0 ‫ ء‬K; ‫ ا‬4. ،‫ ن‬7 ; ‫ ق ا‬17 ‫اج‬9 - '@ ‫ ء‬K0 .G( .?G ‫ا‬
‫ ء‬K; ‫ ا‬4 ‫ ا ' درة‬2 ( ‫د‬B' ‫ا ا‬B8= ‫ارات‬9; ‫ ا‬P ‫ أو‬57 .0 .%D‫ا‬9 0)‫ ء ا‬K ‫ا ا‬B‫! ه‬G ‫ ا ا ! دي‬%0 ‫ ر‬J ‫ا‬
( "B- Y a! ‫' ص @; ق ا‬T= 1996/08/14 { ‫( = ر‬TGI de Paris) f ‫ ? ر‬#‫ا‬B =)‫! ا‬.H! % 6 <)‫ا‬
‫ ء‬K; ‫ ا‬4‫ه‬9= 2 B= ‫ و‬.‫; ق‬H ‫ دوي ا‬4" S 9( ‫ون‬B= J.BREL @‫ا‬9 ‫ ا‬%J79 ‫ ن ا‬- ; < " E1F ‫ض‬9
h = %0 ‫م إ` ل‬B E" ?d 4. ،5 79 7+‫ ا‬.?c ‫ ا ! ش دا‬%7 7 ; ‫اغ ا‬9 = # ; ‫ة ا‬9. ‫' ر ا‬F P %J79 ‫ا‬
.15O< ‫ا ا‬B‫ ه‬E" Pc ! ( P @ !# ; ‫ ا‬7 7 ; ‫ ا‬B ‫ورة ا ; م = ; ; ا‬9D
‫ة‬9 a! ‫ ا‬I7‫ ا‬6 ‫ ا‬9.- ‫ أن‬-.! ‫ ن‬7 F ,‫ ر‬B, ) 7‫ أ‬, 98Q 7X0 ، ,‫ أو‬4" N?< " ‫ ء‬D P ‫و‬
‫ ت‬-; ‫ ن ا ! " ت و ا‬7 ; %1 2 ‫ن ذ‬X0 ،2c ‫ون‬B= ‫ و‬. / ' ‫ ل ا‬6" %0 5 79 7+‫ < ب و ا ! " ت و ا‬H
Huet

16

‫ ا^< ذان‬2 ‫ ذ‬P ‫ إ‬I‫ آ! ذه‬/‫ و‬4.! % = ‫ و‬،‫ع‬9 " ‫ ن‬7 F 7 ‫ ت أو آ‬7 .! ‫دة ا‬B " 9‫ ه‬Q" ‫ا‬

%. <*‫ آ‬8-" h ? ‫ ا‬، Q- ‫ ا‬E !, 4" B ‫ ا‬F ‫ ( وب دا‬I F ‫ " = (; أو‬7 .= Herbert Maisil, ‫ و‬Jérôme
."‫ة‬B B, ‫ ت‬, H = 6 <)‫ ا‬-" P ‫ا‬B@ 9
‫ أآ‬9 ³‫ ا‬h ? ‫ و ا‬، -" ‫ة‬9Q -! ‫ ا‬Y# C ‫ = ا‬9 A( h ? ‫ و ا‬،‫ا‬B,
‫ ن‬7 F ( " ! ‫ ن ا‬7 ;= ‫ءا‬B= %"9‫ ر ه‬1( ‫ ع و‬J(‫ ا‬%0 B ‫ أ‬BF n e! ‫ا ا‬B‫ى أن ه‬97 -?7 , 4" 7‫= إ‬
. 7‫و‬9 . +‫ رة ا‬6 ‫ ن ا‬7 F P ‫ إ‬5 79 7+‫ا‬
W‫ إذ أن "' در‬، ; J" 7 7 F ‫ة‬B@‫ و‬5J ‫ و‬، = / - ‫و‬B( 4. ( " ! ‫ ن ا‬7 F ‫ن‬X0 ، /^‫ ا‬%0 ‫و‬
‫ را‬b ;@ 8 57 ‫ات آ‬9 M ‫ ا‬W ‫ و ه‬. ‫ ت ا‬-; ‫ات ا ! " ت و ا‬9 M( ‫ ن (' دف‬7 ; ‫وع ا‬90 ? ` ‫ ن‬. G"
;= 4 ; J" ‫ع‬9 ‫ آ‬9( ?!. ‫ ن ا‬7 F ‫ = رة‬P ‫ و ه " أدى إ‬، ‫ ن‬7 ; ‫ ا‬4" l BH ‫ع ا‬9 ‫وع ه ا ا‬e= %0
! " 8 ?(‫ر‬
‫; ل‬H ‫ أ" م ا‬-J 7‫ أ‬B6-< ، 8- ‫ع‬9 ( "‫" و‬B; ! ‫ ت ا‬1; ‫ ا‬0 ‫ آ‬9'@ 7B ‫ و أ‬،‫ول‬B ‫ ا‬h = %0 7 7 ; ‫وع ا‬9 ‫ا‬
:9( ?!. ‫ ن ا‬7 F ‫ ق‬17 %0 ‫ ا‬9G ‫ا‬
. 'TG ‫ ت ا‬7 ? ‫ و(? دل ا‬4 eT(‫ و‬6 "‫ و‬E !6( !@ B ‫ ا‬F ‫ أو‬/ 'T ‫ ت ا‬9G(

15

- Castets Renard : « Cours Droit de l’Internet » Collection dirigée par Bernard Beignier, LMD édition 2010Montchrestien Lextenso-Editions, p2.
16

- Huet Jérôme et Herbert Maisil : « Droit de l’Informatique et des Télécommunications » op.cit, p18.

12



‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫(‪ 9G‬ت ‪9,‬ا‪ #‬ا ‪ ،9( ?!.‬و"‪ 1( 4‬ره ‪9, !G -B = ! 0 -‬ا‪ #‬ا‪ 579 7+‬و‪ .?c‬ت ا)(' ل‬

‫ ‬

‫‪ 8 " 4!D‬م أ‪ ) !c‬أ"‪ 4‬ا ! " ت(‪.‬‬
‫(‪ 9G‬ت ا ! ‪ .‬ا ‪ !@ ;@ %0 9.‬ا ?‪ 6"9‬ت‪ ،‬و"‪ 1( 4‬ره ‪ ;= !G‬ا !'‪ -‬ت‬

‫ ‬

‫ا ‪ ، !F9‬إ ‪ 1( I7 , P‬ره ‪ f. H7 P‬ا)(‪ 6‬ه ت ا ! ‪ %0‬إدراج ا ! ‪ .‬ا ‪ ! Q-( 4!D 9.‬ت ا ‪ 6‬رة‬
‫ا ‪B‬و ‪ , 6 7 ،‬ا ‪ H7 / H‬ا)‪ ' F‬د ا ‪ %!F9‬وا)‪ ' F‬د ا !‪ P f<a‬ا ! ‪ 09‬و‪ H7‬رأس ا ! ل ا ‪9.‬ي‪.‬‬
‫(‪ 9G‬ت ا !‪91J‬ة ا ‪ ، # -6‬و(‪ 9G‬ت ا‪ ? +‬ت ا ! ; "‪ 9' E‬ا ‪ 9( ?!.‬وا ! " ت‪ ،‬وا ‪ %‬ه‪%‬‬

‫ ‬

‫‪ %0‬ا ‪ ; 9 1( ; ;H‬ا ‪ B‬ا‪9,+‬اءات و ا‪ ? +‬ت‪ 8-. ،‬أ ‪ ;H = K ' ( K‬ق ا ‪B B6‬ة ا ! ‪9‬ف =‪B " %0 8‬ان‬
‫(;‪ -‬ا ! " ت ‪.‬‬
‫ ‬

‫(‪ 9G‬ت ا !‪ H‬ى ا ‪ K‬ر) ا ‪ H" 4" !H‬ى ا ! " ( ‪ P‬ا‪ ،(579 7+‬و ! ا(‪ 6‬ه ت " ? ‪ -‬‬

‫= ‪ 9G( E" 86"B , ( 4‬ت أ"‪ 4‬ا ! " ت آ! ‪ %0‬أورو= ‪،‬أو ا< ;* ‪ 8- 8‬آ! ‪ %0‬أ"‪. . 9‬‬
‫ ‬

‫(‪ 9G‬ت " ‪ 9‬ا^"‪ 4‬ا ! " (‪ %‬و(‪ 1‬ره إ ‪ 9G( P‬ت ا ! ا‪ /‬ت ا ; < ? دل ا ? ‪ 7‬ت‬

‫وا ‪ ،9 G‬و ! أ ‪ K‬ا(‪ 6‬ه ت ) ? ره ‪e,‬ءا "‪ 9G( 4‬ت ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 4 @ %0 ، 7‬ه‪ -‬ك ا(‪ 6‬ه ت ‪ -‬ول آ ‬
‫" ‪ D‬ع "‪ " 4‬ا‪. ; J" E 9G( %0 8 D‬‬
‫ ‬

‫ا ‪ 9G‬ت ا ! وا !'‪ ! = ' ! 0 09‬ل ا‪9 . +‬و‪ ،%7‬و(;‪ -‬ت ا ‪ "BT‬ت ا !'‪ 09‬وا ! ‬

‫و‪ 8 "B;" %0‬ا ?‪ F 1‬ت ا ! و‪ Q7‬ا ‪ H‬ا‪9 . +‬و‪ ،%7‬وا ‪ 1( %‬رت ‪ !G‬إ‪ d‬رات ‪B B,‬ة ‪ ;@ %0‬ا ‪ H7 ,‬‬
‫ا^(! ا ‪ ! " .‬ا !'‪ %09‬وا ! ‪ )%‬ا ?‪ -‬ك ا‪9 . +‬و‪.( 7‬‬
‫ ‬

‫(‪ 9G‬ت ا)<
! ر وا ‪ 6‬رة وا ‪9K‬ا‪ I#‬وا ‪ !6‬رك وا)(' )ت و ا^‪ !Q7‬ا ‪ " .H‬ا !‪ 1?(9‬‬

‫= !‪9G‬و ت ا ;‪ ، -‬أو ا ! ‪9 M‬ة = ;‪ -‬ا ! " ت‪.‬‬
‫ ‬

‫(‪ 9G‬ت)ا( ‪ F‬ت و" ه‪B‬ات( ا) ' ص وا ; ‪ 7‬ن ا !‪ P N?1‬ا !‪ -‬ز ت ا ;‪ ] = %0 # K‬‬

‫ا‪ .G= ) 579 7+‬ص "‪ -‬ز ت ا ! ‪ .‬ا ‪ 9.‬و"‪ -‬ز ت ا ‪ 6‬رة و ا^ ! ل وا ?‪ -‬ك ا‪9 . +‬و‪.( 7‬‬
‫ ‬

‫(‪ 9G‬ت ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪) 7‬ا ‪ F‬ت ا‪9 . +‬و‪ ، 7‬وا ‪ BF‬ا‪9 . +‬و‪ ،%7‬وا‪ ? +‬ت ا‪9 . +‬و‪ %7‬و‬

‫` ‪9‬ه (‪ ،‬و<‪ %(M ! 0 B6-‬أن ه ‪ W‬ا ‪ F 4!K ( # 1‬ا ‪ ;@ 0 .= ' ( B‬ل (;‪ -‬ا ! " ت ^‪ 87‬أ رت (‪ BH‬ت ‪ 8 0‬‬
‫‪ 8 . !,‬ا ! @; ; ‪B‬ى ‪ 4" I7 ,‬ا ;‪ 8‬ء ‪ 17‬أن ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و= ‪ 4" `9‬آ ‪ ; @ 9 b 87‬ت (;‪ -‬ا ! " ت‬
‫‪ %0‬ا ‪ 5F‬ا ‪9‬اه‪ ،4‬إ) أ‪ 87‬ا‪ d+‬ر ا^و<‪ E‬ا !‪a‬ه @ ‪ F B‬ا ‪ 7 F B‬ن ا ‪.9( ?!.‬‬
‫= إن ه‪B‬ا ا ; ‪ 7‬ن ‪ !c BF‬أ ‪ K‬ا !‪ # J‬ا ! ‪ 7 F 4!D 6‬ن ا‪ 5 79 7+‬و ا ! ‪9‬وف ‪B‬ى ا ;‪ 8‬ء‬
‫ا^‪ < 67‬آ‪ J‬ن ب ‪ ? = Cyberlaw‬ر‪ W‬ه "‪ !6‬ا ; ا ‪ B‬ا ; ‪ 7 7‬ذات ا *‪ , -.( Q-= F‬ا ! " ت‪ .‬وه ‬
‫ ‪ 4 Y T‬ا !'‪ H 1‬ت ا ‪ %‬أ‪ 7 F
" ! BF 5HD‬ن ا ‪ 9( ?!.‬و‪ 7 F‬ن ا ! " ( و` ‪9‬ه ‪ W 80 .‬ا^ ‪9‬ة ) ( ‪%-‬‬
‫=‪ FB‬ا‪ c+‬رة إ ‪ 7 F P‬ن ا‪ ،579 7+‬و إ‪ !7‬أ‪ 5; d‬آ ‪ !J‬ت ‪* " ?F " @9" %0‬د ‪ 7 F‬ن ا‪ .579 7+‬و ‪ 4" B67‬آ? ر‬

‫‪ -17‬ذ‪9 f7 /‬ب‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ ،N= J‬ص‪ 13‬و ‪.14‬‬

‫‪13‬‬

www.droitplus.net

% & ‫" ث ا‬#$‫ا ا و را ت وا‬

‫ا‬B-‫ آ‬%0‫ و‬،9 ‫ آ‬4 ‫ ر أور‬J 0‫و‬9? ‫ وا‬nJ f7‫ ر ر‬J 0‫و‬9? ‫ أ"
ل ا‬. 9"^‫ة ا‬BH ! ‫ ا ) ت ا‬%0 ‫ ن‬7 ; ‫ا ا‬B‫ ء ه‬8;0
.9 " 7 ‫ ر‬J 0‫و‬9? ‫ا‬
‫! ) و‬c 9
‫ أآ‬B J ‫ ا‬4 7‫ ا ; ا‬E !6 EJ ( ‫! " ه‬G ‫ ا ي‬7‫و‬9 . +‫ رة ا‬6 ‫ ن ا‬7 F ‫ن‬X0 ،N?< ! ?( ‫و‬
= e ! ( /‫ *م و ا ا‬+‫ ت ا‬-;( ‫ *ل‬4" " ;! ‫ ا‬، 7‫و‬9 . +‫ ت ا‬F* ‫ أن ا‬l H= ،18 / ?d WB ‫ ; ا‬
‫ ه ا ي‬B ‫ ا ; ا‬4" ‫! ع‬6! ‫ و ه ا ا‬. /‫ ( ا‬7 . ‫ة‬MG-! ‫ ا‬-d‫ دو و و‬8- = ! 0 1?(9! ‫ ا‬9/ - ‫ ا‬4 = %- ? ‫ا‬
‫ا‬9= ‫ أو‬% ‫ دو‬B = ‫ ذا‬7 7 F 7 .= W‫ ا ? ر‬4.! ‫ و ا ي‬، 7‫و‬9 . +‫ رة ا‬6 = ‫ ن ص‬7 F ‫ ء‬G7‫ إ‬H7 ‫ ا م‬9 J
0 e6-( ‫ ا ي‬O< = / T ‫? ا‬1 ‫ ا‬P ‫ إ‬9Q- = ‫ أو‬W‫ "' در‬P ‫ إ‬9Q- = 2 ‫ < اء ذ‬،transnational ‫ود‬BH
،‫ ن‬7 ; ‫وع ا‬90 4" ‫ ص‬90 ‫ أو‬uniforme‫ة‬B@ " 4 7‫ =; ا‬N ) 9"^ 0 2 ‫ ذ‬E" 7‫ إ) أ‬. = 1?(9! ‫ا !? د)ت ا‬
.19 harmonisé "‫ ! !*ء‬N0‫! و‬# F F^‫ ا‬P ‫ ; أو‬0 ( 7 7 F ‫ى‬9@^ = =

‫ ه ا رة ا( و‬9 :5 F ‫ ا‬,:; ‫ا‬
W90 ( " S ^‫ ا‬P ‫ و‬،W - ‫ ا ي رأ‬8 .c %0
BH ‫ ت ا)(' ل ا‬.?c O<‫! و‬# ; ‫ ا‬D‫ا‬9 0)‫إن ا ! "*ت ا‬
‫ م‬8 ! ‫ ا‬4" ‫ة و‬9 ^‫ ا‬W ‫ ه‬F‫ وا‬4" 5(M( BF ،‫ م‬, = OT ‫ ا‬9? ‫ و ! "*ت‬7‫و‬9 . +‫ رة ا‬6 ‫ ر‬d‫ إ‬4"
%0 !# F ‫ و‬f ‫ @; ; و‬F‫ وا‬B ‫ ا ي‬%D‫ا‬9 0)‫ ا‬EF‫ \ = ا‬1/‫ أو " ا‬، D‫ا‬9 0* %; ;H ‫ ا‬% F‫ا ا‬
.20 7‫ ر‬.0‫ و أ‬-<‫ ا‬H= W - ‫ ! أ‬9 A" ‫ " دي‬9 ` ‫ ء‬K0 ‫ و‬O<‫و‬
‫ رة‬6 ‫ أول ا‬lH?" %0 ‫ ول‬- -< ' ‫ ه ا ا‬%0 -7X0 ،‫ رة‬6 ‫ ا‬4" B B6 ‫ ا‬.G ‫ و ^ه! ه ا ا‬، ‫و‬
‫ ن‬lH?" %0 ،‫وف‬9 ! ‫ي ا‬B ; ‫ ا‬8 .c %0 ‫ رة‬6 ‫ ا‬4 8 ‫ة‬e !! ‫ ا‬8'# ' ‫ و‬، 8 9 ( l @ 4" 7‫و‬9 . +‫ا‬
. 8- -; ‫ة‬9TJ! ‫ د ا‬86 ‫ و ا‬8 .c‫ أ‬P ‫ق إ‬91 -<

=:@ :u ‫ ا رة ا( و و‬G* EH :‫ول‬$‫ ا‬I"J ‫ا‬
W ‫ ه‬N ;H( # <‫ و‬P K ‫ = أ‬،O;0 ‫و‬B ‫ رة ا‬6 ‫ ا‬H" 9 A( P ‫ه‬9 ‫ ! " ( أ‬4. 7‫وف أ‬9 ! ‫ ا‬4"
F‫ن دا ر‬MG ‫ آ! ه ا‬B! 7X0 ،% ‫و‬B ‫ ري ا‬6 ‫ ! ت ا ? دل ا‬%0 J #9 ‫ ه ا^داة ا‬B; ‫ إذا آ ن ا‬7^ .‫ رة‬6 ‫ا‬
‫ ! ت‬%J #9 ‫ ر ا‬H! ‫ ا‬.G( ‫و‬B ‫ = ا‬. 0 .‫ د ا ! دي‬, ‫ ا‬BJ6( % ‫ ا‬F‫ ا ر‬# B ‫ ا‬P %-d ‫ ا‬F+‫ا‬
18

-Eric Caprioli:« le Juge et la Preuve Electronique ». Article paru à la Revue électronique
Juriscom.net du10/01/2000 http//www/juriscom/net/université/doctrine/article7/htmp/3. p22.
19
- Alessandra Zanobetti :« Contract Law in International Electronic Commerce » article paru à la Revue
de Droit des Affaires Internationales éditée par le Forum Européen de la Communication, N°5 année
2000 page 535-536.
.
20

- selon un éminent auteur : « le virtuel, rigoureusement défini, n’a que peu d’affinité avec le faux, l’illusoire ou
l’imaginaire, le virtuel n’est pas du tout l’opposé du réel, c’est au contraire un mode d’être fécond et puissant, qui
donne du jeu au processus de création, ouvre des avenirs, creuse des puits de sens sous la platitude de la présence
physique immédiate » P. LEVY, Qu’est ce que le virtuel ?, La découverte, Poche, 1998, p.10

14

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫ا ? دل ا ‪ 6‬ري ا ‪B‬و ‪9" 4" -!K ( != %‬ا@ ا ! و‪ D‬ت و "‪ -= GF -‬د ا ;‪ .B‬و إذا آ ن ‪ H H/‬أن ا ‪ 1‬رات‬
‫ا ‪ BF , -.‬أوردت و< ‪ #‬أآ
‪ 9< 9‬آ آ‪ f‬و ` ‪ ،W9‬إ) أن ا ‪ " B‬ا ر‪ C %0 P @ - F‬ه ‪ W‬ا < ‪ " - #‬‬
‫زا ‪ , = ¶ H( 5‬ده ‪ .‬و ‪ 4.‬ا ! " ( و ا ;‪ -‬ت ا ‪ BF
BH‬أدت أ ‪ K‬إ ‪ P‬ا‪*;7‬ب @; ;‪ %0 %‬ا ! ه ا ; ‪ B‬‬
‫ ; ا !‪ ، = .‬إذ @ ‪ 4" 8‬و ; ‪B‬و إ ‪ P‬و ; إ ‪9 .‬و‪ K = 7‬ا ‪e‬اوج ا ي @‪B‬ث = ‪ 4‬ا ! " ( و و< ‪ #‬‬
‫ا)(' )ت ا *< ‪ ، .‬و "‪ 4‬ه‪ -‬أ ‪MG7 K‬ت ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ ،21 7‬و = ‪ !0 %‬ه ا !;' د =‪ W 8‬ا ‪ 6‬رة؟ و " ه‪%‬‬
‫ا !! ‪e‬ات ا ‪ 8= / T‬دون ا ‪ 6‬رة ا ; ‪ B‬؟ ‪.‬‬
‫ا !‪ I 1‬ا^ول‪ Y 9 ( :‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬‬
‫‪ Y 9 ( %0‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ < 7‬ف ‪91 7‬ق ! ‪ S‬ا ; =‪ ( 4" 8‬ر ‪ ، 8, 4" Y‬و "‪ 8, 4‬أ ‪9‬ى " ورد‬
‫"‪ h = ?F 4" 87MG= Y 9 ( 4‬ا ‪ 9G‬ت و ا ; ا‪ .4 7‬و ه‪ .‬ا و =‪ IJH‬ا ‪B‬آ ر ‪ 0‬روق ا^= ‪9 /‬ي‪B, 7X0 ،22‬‬
‫( ‪ 9‬ن ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ ، 7‬أ@‪B‬ه! ‪9'; N D‬ه ‪ 2 ( P‬ا !? د)ت ا ‪ 9? ( %‬ا‪579 7+‬؛ ‪Y 9 ( B, 4 @ %0‬‬
‫أو<‪ N 1 E‬و‪ Y/‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ P 7‬آ ا !? د)ت ا ‪ ?( P B! ( %‬دل ا ! " ت ?‪ .?c 9‬ا(' ل )< ‪ .‬‬
‫< اء ا ‪ 9? ( %‬ا‪ ،579 7+‬و ` ‪ 4" W9‬و< ‪ #‬ا)(' ل ا *< ‪ .‬ا ‪ .( %‬ن "! ‪B‬ة = ‪ 4‬أآ
‪ 4" 9‬آ!? (‪ 9‬و ‪ 0‬آ‪ f‬و‬
‫` ‪ ،23W9‬ه ا ا ! ‪ 8‬م ا ا<‪ < E‬ا ‪ BF‬ا‪9 . +‬و‪ ? %7‬أ ‪ 8 " K‬م وا<‪9d_ E‬اف و "‪ H‬ا ‪ 6‬رة‬
‫ا‪9 . +‬و‪ E !, !G l H= ، 7‬ا^‪ 1G7‬ا
; ‪ 0‬و ا '‪ -‬و ا ‪ 6‬ر = ‪ 4‬ا !‪9G‬و ت ا ‪ 6‬ر و ` ‪9‬ه "‪4‬‬
‫ا ‪9G‬آ ت‪ ،‬أو ` ‪9‬ه "‪ 4‬ا ‪ 86‬ت ا " ‪ .‬و ‪ 8 " 9'F *! 4.‬م ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ P 7‬ا^‪ 1G7‬ا ‪ B %‬‬
‫‪ 8 0‬ا !‪9G‬وع "‪ "BT J" W9 ` E‬و< إ ‪9 .‬و‪ .G( ! 0 . 7‬ا‪ 579 7+‬أ@‪B‬ث و< ‪ #‬ا)(' )ت ا ‪ . J‬و ا *< ‪ .‬‬
‫ا ‪
BH‬ا ‪ %‬ا< ! ‪ 6" %0 8‬ل ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪. 7‬‬
‫و ‪ f 7 4!D‬ا‪ d+‬ر‪ ،‬أورد ا ‪B‬آ ر ?‪ B‬ا ح = "‪ 6@ %‬زي ‪ a" %0‬ا ‪ Q-‬م ا ; ‪ 6 %7 7‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و‬
‫@! ‪ 4" !6" ،24 7B" 8‬ا ر ‪ 4" I7 , 8= S Y‬ا ; ه ا ا ‪ -‬ع "‪ 4‬ا ‪ 6‬رة‪ ،‬و "‪ 8-‬أ‪ 2 ( '' 87‬ا ‪ 6‬رة ا ‪%‬‬
‫(‪ P ! G‬أ‪ 7‬اع * "‪ 4" T‬ا ' ; ت ه‪ "B B;( %‬ت ا‪ 579 7+‬و ا ‪ J‬ا‪9 . +‬و‪ "BT %7‬ت أي (‪ J‬‬
‫‪ ; /‬ت ا !‪ 6 -‬ت ا ‪ " " .c %0 2 8 J! ( "BT‬ت ر‪ ، !F‬ا< ‪BT‬ام ا‪ 579 7+‬آ;‪ -‬ة ز ‪ E‬ا ‪ "BT‬ت و ‪4‬‬
‫‪9c 8; 9d‬اء ا ‪ 9? E J‬ا ‪ ، .?G‬و ‪ B = 8! J( 4.‬ذ ‪ 9 ` .c %0 2 8 J! 2‬إ ‪9 .‬و‪ ! 0 .25%7‬ذه‪I7 , I‬‬
‫‪ 4" 9 b‬ا ; إ ‪ P‬أ‪ 2 ( '' 87‬ا ! ا ‪ 6‬ر ا ‪ E# = – 4 09d 4 = ( %‬و "‪9 G‬ي‪ B; %0
! ( -‬ا ' ; ت و (‪N J‬‬

‫‪ - 21‬د‪ 0 /‬روق "‪ B!H‬أ@!‪ B‬ا‪9 / =+‬ي‪ B; :‬ا)‪9 c‬اك ‪ F %0‬ا ‪ B‬ا ! " ت ?‪ .?c 9‬ا^‪ -579 7‬درا< (‪ ; ; ?1‬د ا ‪ 6‬رة‬
‫ا‪9 . +‬و‪ 7‬ا ‪B‬و ‪ -‬دار ا ‪ " 6‬ا ‪B B6‬ة ‪ 9G-‬ا‪B-.<+‬ر ‪ ، 2002‬ص‪.7‬‬
‫‪ -- 22‬د‪ 0 /‬روق "‪ B!H‬أ@!‪ B‬ا‪9 / =+‬ي‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ N= J‬ص ‪.9-8‬‬
‫‪ -23‬و ه ا ا ! ‪ 8‬م ا ا<‪ E‬ه ا ي ( ا ! د‪ ?F 4" W‬ا ; ‪ 7‬ن ا ‪ !-‬ذ‪ %,‬ا ' در ‪ -6 4‬ا^" ا ! ‪BH‬ة ; ‪ 7‬ن ا ‪ 6‬ري ا ‪B‬و ‪ 7 %0 %‬‬
‫‪ 1996‬و ا ! ‪ 6 = N‬رة ا‪9 . +‬و‪. 7‬‬
‫‪ - 24‬د‪ B? /‬ا ح = "‪ 6@ %‬زي‪ :‬ا ‪ Q-‬م ا ; ‪ 6 %7 7‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و @! ‪ - 7B" 8‬دار ا ‪ 9.‬ا ‪ – % " 6‬ا‪B-.<+‬ر ‪ ،‬ا ‪ ?1‬‬
‫ا^و ‪ 2002P‬ص ‪.49-44‬‬
‫‪ -25‬د‪ /‬إ=‪9‬اه أ@!‪ :B‬ا ‪ 6‬ا‪ I7‬ا ; ‪ 6 7 7‬رة ا‪9 . +‬و‪B;" 9 9;( -9'" %0 7‬م !‪9‬آ‪ e‬ا ! " ت و د ا(‪ T‬ذ ا ;‪9‬ار‪ ،‬ا ; ه‪9‬ة ‪.2000‬‬
‫"‪ G‬ر إ ‪ %0‬ا ‪ Q-‬م ا ; ‪ !H %7 7‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و @! ‪B 7B" 8‬آ ر ?‪ B‬ا ح = "‪ 6@ %‬زي‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ ،N= J‬ص‪.44‬‬

‫‪15‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫ا !‪ 6 -‬ت ‪ N 9d 4‬ا< ‪BT‬ام ا ‪ I< H‬ا‪9 . +‬و‪ .?c 9? %7‬ا‪ ،579 7+‬و ذ ‪ 2‬دون @ ‪ ; 7) ,‬ل ا ‪ 4 091‬أو ; ؤه! ‪.‬‬
‫= ا ‪ E F‬إ ‪9 .‬و‪ P 7‬ا ;‪.26B‬‬
‫أ" =‪ 'T‬ص ا ر ‪ Y‬ا اردة ‪ h = %0‬ا ; ا‪ 5!( B;0 ،4 7‬ا‪ c+‬رة "‪ 8?7 , 4‬إ ‪ ; P‬د ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬‬
‫‪ %0‬ا ! آ‪9‬ة ا ‪ 8 ,‬ا^ور= ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 5H( 7‬ر‪ 27/997 F‬ا ' درة = ر { ‪ '' < = 1997 % " 20‬ا ; د‬
‫ ‪ ،''B = 4‬و ‪ 8 9 ( P 5'7‬ا ! دة ا
‪ 4" 7‬ه ‪ W‬ا ! آ‪9‬ة =‪M‬ن ا ;‪ '' = B'; B = 4 B‬آ ;‪ E# K? = N B‬أو‬
‫ا ‪ "BT‬ت‪ ،‬أ=‪9‬م = ‪ " 4‬رد و "‪ 17 %0 2 8 J‬ق ‪ Q7‬م ? ‪ E‬أو (;‪ "B B‬ت ‪ !Q7 ،B = 4‬ا ! رد ا ي ‪BT J‬م‪ 8 ،‬ا‬
‫ا ;‪ 4 -;( ،O;0 B‬أو أآ
‪ '(* 9‬ل ‪9=+ B = 4‬ام ا ;‪ ."B‬و ‪ -;( 509‬ا)(' ل ‪ %0 B = 4‬ذات ا ! آ‪9‬ة ا ‪ 8 ,‬‬
‫=‪ " 7M‬آ و< دون و‪ ,‬د " دي و ‪ ! %QH‬رد و ا !‪ 4.! ،2 8 J‬أن (‪BT J‬م ‪9=+‬ام ا ;‪." 09d 4 = B‬‬
‫ه ا و *@¶ أن ? رة ا ‪B %- ( B = 4 BF‬م و‪ ,‬د ‪ %09d‬ا ;‪ ." %0 B‬ن وا@‪ ،B‬و ‪ %0‬و‪ 5F‬وا@‪ ،B‬و إن آ ن‬
‫ذ ‪ '' P!J != T ) 2‬و@‪B‬ة "‪ f 6‬ا ;‪ ! d ،''B‬أن ‪ %09d‬ا ;‪ P B‬ا(' ل‪ ،‬و = < إ ‪9 .‬و‪ ، 7‬و آ ‪X0 2‬ن‬
‫( ‪ Y 9‬ا ! آ‪9‬ة ا ‪ 8 ,‬ا^ور= ;‪ -‬ا)(' ل ا ! !‪B‬ة ‪ %0‬ا ‪ ،B = 4 BF‬أ‪ c‬ر إ ‪ P‬أ‪ 87‬و< (‪BT J‬م ‪9=+‬ام‬
‫ا ;‪9c ،B‬ط ‪B‬م ا ‪ ,‬د ا ! دي و ‪ %0‬ذات ا ‪. " 4 ! 6" 4 091 QH‬‬
‫و ‪ ، J790 %0‬و ‪ H" %0‬و ‪ Y 9‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ < #9= ! !6" 5 .G( 7‬وز ‪ 9‬ا)‪ ' F‬د ا ‪%J79‬‬
‫ ‪ W 8‬ا ‪ ، A‬و ا ‪ %‬ا‪ 58 7‬إ ‪ 8 " B BH( P‬م ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ !6" " 87M= 7‬ا ! "*ت ا ‪ !F9‬ا !‪ 1G7M= 1?(9‬‬
‫(‪ 6‬ر = ‪ 4‬ا !‪9G‬و ت =? ‪ 8K‬ا ? ‪ ،h‬و = ‪ 4‬ا !‪9G‬و ت و ا^‪90‬اد‪ ،‬و = ‪ 4‬ا !‪9G‬و ت وا‪+‬دارة"‪ .‬و *@¶ @ ل‬
‫ه ا ا ‪ Y 9‬أ‪ < %0 9 J 7‬ق ا <‪ 8 " %0 E‬م ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 4. ، 7‬ه ا ا <‪B? E‬و أ‪B8 7‬ف إ ‪OJ= P‬‬
‫ا ‪ !G Y 9‬آ ‪ 0‬أو‪ ,‬و ‪ /‬ر ا ‪ G-‬ط ا‪9 . +‬و‪ 6 %7‬رة " = ‪ 4‬ا^‪90‬اد و ا !‪9G‬و ت و ا‪+‬دارة‪.27‬‬
‫و "‪ ، -?7 , 4‬و "‪* 4‬ل ه ‪ W‬ا ر ‪ Y‬و أ ا = ‪ 4‬ا) ? ر "'‪ \ 1‬ا ‪ 6‬رة "‪ ، 8, 4‬و ‪ /‬ا‪9 . +‬و‪ 7‬‬
‫ا !‪ 8, 4" 8= 1?(9‬أ ‪9‬ى‪X0 ،‬ن ه ا ا !'‪ 4.! ) \ 1‬إ) أن ‪ B" %0 a‬ا ا<‪ .E‬أ" =‪ 'T‬ص ‪ /‬‬
‫ا‪9 . +‬و‪ 87X0 7‬أ ‪9'F 4.! ) K‬ه ‪ P‬و< دون أ ‪9‬ى أو ‪ .?c P‬ا‪ 579 7+‬دون ` ‪9‬ه "‪ 4‬ا ‪ .?G‬ت؛ = ‬
‫ ‪ I6‬أن (‪ !G‬أ و< أ ‪9‬ى @‪ '(*
B‬ل < اء آ ن و‪ ,‬ده ‪ 8C ?F‬ر ه ‪ W‬ا ‪ ، .?G‬أو أ‪B = 98Q( BF 87‬ه ؛ إذ‬
‫أ‪ %0 4.! ) 7‬ه ا ا‪ d+‬ر ا ‪ P 96H‬ا ;‪B‬م ا !‪ %‬و (‪ -‬و "‪ 4‬زاو رؤ ‪ ( ! 0 e T( ; D‬ا ‪ /‬إ ا م‪،‬‬
‫@ ‪ l‬أن " ‪ B‬ا م ذروة ا ;‪B‬م ا !‪ 6 " \?' BF %‬وزا ‪ %0‬و‪ 5F‬و‪ .e ,‬و ‪ ،‬و أ ا ‪ %0‬ا) ? ر " <?‪4" N‬‬
‫( ر ‪ Y‬و" را‪ Q@*" 4" 8;0‬ت‪ B;0 ،‬أ"‪ --.‬ا ‪ /‬ل إ ‪ Y 9 ( P‬م و‪ " c‬و ه آ ن " ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬ه‪%‬‬
‫آ ‪ G7‬ط (‪ 6‬ري ‪ B" %0‬ا ا<‪* 4" e6-" E‬ل ‪ .?c‬ا(' ل إ ‪9 .‬و‪ 7‬و ( = ‪ 4‬أ‪9d‬اف ‪ ?d‬أو ا ? ر ‬
‫" ? ‪B‬ة أو ‪9‬ض أ‪ 87‬آ ‪."2‬‬
‫ا !‪ I 1‬ا
‪ S# ' :%7‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬‬

‫‪ - 26‬د‪ 0 .‬روق @‪ :4 J‬ا ?‪ B 9‬ا‪9 . +‬و‪ ،%7‬ا ‪ ] 8‬ا !'‪ 9‬ا " ‪ .‬ب ‪ ،1999‬ص ‪.9‬‬
‫‪ - 27‬د‪ B? /‬ا ح = "‪ 6@ %‬زي‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ ،N= J‬ص‪.27-26‬‬

‫‪16‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫"‪* 4‬ل ا ر ‪ Y‬ا ‪ -( Y J‬و ‪ 4.! 7X0 ، 8‬ا ‪ F‬ف ‪ P‬أه ' ‪ S#‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 9? 7‬ا‪ 579 7+‬و‬
‫ا ‪e !( %‬ه ‪ 4‬ا ‪ 6‬رة ا ; ‪ ، B‬و "‪ 4‬ه ‪ W‬ا ‪:S# 'T‬‬
‫أ‪ ` -‬ب ا *‪ F‬ا !? ‪9c‬ة = ‪ 4‬ا^‪9d‬اف ا ! ‪BF‬ة و‪ ,‬د و< ‪ O‬إ ‪9 .‬و‪%7‬‬
‫و ‪ P 6‬ذ ‪ %0 2‬أ‪ 7‬و ‪ 4!D‬ا ‪ 6‬رة ا ; ‪B( B‬ور ا ! و‪ D‬ت = ‪ %09d 4‬ا ‪ f 6" %0 BF‬ا ;‪ (* B‬ق ‪P‬‬
‫( ‪ /‬ه ا ا ;‪ B‬ا ! ‪ EF‬إ=‪9‬ا" = ‪ !8-‬؛ و ‪ M BF‬إ=‪9‬ام ا ;‪ J , B‬وا@‪B‬ة أو ‪B‬ة ‪ J ,‬ت ‪ 4 H‬ا)‪ 8 7‬ء "‪ 4‬ا)( ق‬
‫ ‪ P‬آ ا ‪ /‬ا *ز" ‪ .‬أ" ‪ ; %0‬د ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ . *0 7‬ن ه‪ -‬ك "‪ P- ! = B; f 6‬ا ; ‪B‬ي‪ ،‬أو‬
‫" و‪ D‬ت ‪ ,‬ر *( ق ‪9c P‬وط ا ‪^ ،BF‬ن ا ? ‪ ." %0 E#‬ن و ا !‪9 G‬ي ‪)b - B ? BF‬ف ا^" ل‪ ،‬آ! ‪Y T BF‬‬
‫ا ‪ 5 F‬ا ‪ %-"e‬أ ‪ %7 ." 4 = K‬ا !‪9 G‬ي و ا ? ‪ E#‬ر` و‪ ,‬ده! ‪ P‬ا(' ل ‪ N 9d 4‬أ‪e8,‬ة ا ‪ ،9( ?" .‬أو = ‪4‬‬
‫إر< ل ا ‪ <9‬ا‪9 . +‬و‪ 7‬و ( ; ‪9d 4" 8‬ف ا !‪ <9‬إ =‪B I?J‬م إ‪e7‬ال ا ‪ P 4" # <9‬ا ‪ .?G‬أو ا ‪%0 9 M‬‬
‫إر< ‪ 1 8‬ا ‪ .28 .?G‬و ه ا " أ<! ‪ h = W‬ا ; ‪9. = 29‬ة ا ‪B‬و ‪ Internationalisation‬ا !; ‪ , -. = 79‬‬
‫ا ! ;‪ ، "B‬ذ ‪ 2‬أن ا *‪ F‬ت ا ! ;‪ "B‬ا ‪ 4 ]c -‬ه ‪ W‬ا ‪ 6‬رة ‪ ." J ?@ 5J‬ن أو = ‪ J-( 8-. ،4 " B‬ب @ ل @‪B‬ود‬
‫ا ‪B‬ول‪ ،‬و ‪ .!= 1?(9" 5J‬ن " ‪.4‬‬
‫ه ا و ‪ 9 G7‬إ ‪ P‬أن ه‪ -‬ك ‪9 b ?7 ,‬ا‪ 9
،‬ا‪ W ? 7‬ر‪ ,‬ل ا ; ‪ 7‬ن و ‪9'- Y K‬ا ‪B B,‬ا‪ ،‬و ه ا ! ‪ ; = N‬د‬
‫ا !?‪ %0 "9‬ه ا ا <‪ O‬و ا ‪ 4 Y T( %‬ا ; د ا !?‪ 4 ?# ` 4 = "9‬ا ! ‪9‬وف "‪ ، 8 .G‬و ذ ‪ . 2‬ن ا ;‪ 4.! B‬أن‬
‫ ?‪9‬م "? ‪9c‬ة ‪ P‬ا ‪B= ،OT‬ون (‪ ?F 4" 0 B‬ا ! ‪ . l H= ،BF‬ن آ ‪ 0‬إ ‪ 1‬ء ا ! ا‪ ;0‬و إ=‪B‬اء ا ‪* 4" D9‬ل‬
‫ذ= = ت إ ‪9 .‬و‪ ،O;0 9< 7‬و ‪ %0‬ا ‪ H‬ا ;' ى = ‪ B‬ا ر = ‪ D90 4‬ت "‪ 7 " FX= ) T‬ع "‪ 4‬ا وض إذن(‬
‫"‪* 4‬ل (? دل دي ! ‪ 1‬ت‪ .‬أ" ‪ " ST ! 0‬اد ا ;‪ B‬و ‪9c‬و‪ 8-.! 0 d‬ا ‪ 8Q‬ر ‪ P‬ا ‪ c G‬أو ‪4" 98Q BF‬‬
‫ا ا‪ h = %0 I,‬ا^@ ن ا ‪ ,9‬ع إ ‪ H / %0 8‬أ ‪9‬ى دا ا ! ‪ EF‬؛ و ه ‪ W‬ا ‪ H‬ه‪2 ( 4 T" E?1 = %‬‬
‫ا ‪ B; = / T‬ا ; ‪B‬ي = ‪ 4 ?# ` 4‬ا ي ‪9‬ض (? د) ! " ت = ‪ 4‬ا ‪* 4" ،4 091‬ل ا< ! ل ا ?‪ B 9‬ا دي ‪%0‬‬
‫ه ا ا !‪ 6‬ل أو ا ‪ Y( 8‬أو ا آ‪.30f‬‬
‫= "‪ 4‬ا ; ‪9 4" 31‬ى إ"‪ ` 7 .‬ب ا ‪ 9'-‬ا ?‪9G‬ي (! " و (‪9‬ا< ا^‪e8,‬ة ‪ 8- = ! 0‬و‪9? ;0‬ا"‪ n‬ا ! ‪B‬ة ‪ 8‬‬
‫ا ‪ ;( %‬م – ‪ h = %0‬ا ‪9G‬آ ت‪96= *
" -‬د ا !‪eT‬ون "‪، - " < 4‬‬

‫و (‪ EK‬أوا"‪B B, 9‬ة ‪9G‬اء ! رد ‪ ،4‬إذا‬

‫‪ S;7‬ا !‪eT‬ون ‪ ،4 " B@ 4‬ا ‪ ;( 4‬م أ‪e8,‬ة آ "? (‪* < = 8 B 9‬م أوا"‪ 9‬ا ‪9G‬اء و (‪ -‬ه ‪ ،‬و "‪ ( 4‬إر< ل‬
‫‪ 0‬ا( ‪ 9‬ا ? ‪ E‬دون (‪ B‬ا ‪ 9'-‬ا ?‪9G‬ي‪.‬‬
‫ب‪ -‬و‪ ,‬د و< ‪ O‬إ ‪9 .‬و‪%7‬‬

‫‪ -28‬د‪9= 9 !< /‬ه ن‪ :‬إ=‪9‬ام ا ;‪ %0 B‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ - 7‬ا ; ه‪9‬ة‪B=) ،‬ون دار ا ‪ (9G-‬ص‪.4‬‬
‫‪ B? -29‬ا ح = "‪ 6@ %‬زي‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ ،N= J‬ص‪.22‬‬
‫‪30‬‬

‫‪- Alessandra Zanobetti:op.cit, page 534 .‬‬

‫‪ -31‬د‪9= 9 !< /‬ه ن‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ ،N= J‬ا ' ‪.4 H‬‬

‫‪17‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫أ" =‪ 'T‬ص ا < ‪ O‬ا‪9 . +‬و‪ 8, 80 %7‬ز ا ‪) I< H‬ا ‪B (9( ?" .‬ى آ "‪ 4‬ا ‪ ،4 091‬و ا ! ' =‪ .?G‬‬
‫ا)(' )ت ا ‪B‬و ا ‪ ;( %‬م =‪ ;-‬ا ? ‪ 4 9‬ا‪+‬رادة ‪ 4" .‬ا ‪ 4 091‬ا ! ‪ %0 4 BF‬ذات ا ‪ QH‬ر` (? ‪ B‬ا !‪ .‬ن و‬
‫ا ! ‪ 4d‬ا ي ; ! ن ‪ . 0‬و دة " (' ا ‪ %0 <9‬ذات ا ‪ 5F‬إ ‪ P‬ا !‪ <9‬إ ‪.Temps réel‬‬
‫و "‪ ، -?7 , 4‬و ر=‪ W 8 1‬ا ‪ = / T‬ر ‪ Y‬ا ‪ N?< %‬و أورد‪ 7‬ه و ‪ P‬ا^ ‪9K= N " 8-" S‬ورة‬
‫و‪ ,‬د ‪ 9'-‬ا ? ‪ 4 = B‬ا^‪9d‬اف و ` ب ا *‪ F‬ا !? ‪9c‬ة‪X0 ،‬ن ذ ‪ 2‬إذا آ ن أ< س ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪IJH= 7‬‬
‫أ` ‪ I‬ه ‪ W‬ا ر ‪ f 7X0 Y‬ا ‪ = ،%; ;H‬ا^< س ه و‪ ,‬د ‪ 9'-‬ا < ‪ O‬ا‪9 . +‬و‪ %7‬ا ي ; '‪ 9‬ا !‪ 0 J‬ت‬
‫ ‪B‬ر‪ ,‬ت ) !‪ 4.‬أن (‪ .‬ن " ‪ ;! D‬ر‪ - = 7‬و= ‪ 4‬ا < ‪ #‬ا ; ‪ 67+ B‬ز ا ! "*ت‪ .‬و ه ا را‪ d J?= E,‬‬
‫) *ف ا ! ‪ 9‬ا !‪ ، 0 J! = 1?(9‬و ‪ 4 = 8 ?J7‬آ "‪ 4‬ا < ‪ O#‬ا‪9 . +‬و‪ 7‬و ا < ‪ #‬ا ; ‪ . B‬و = ‪ %‬و‬
‫ *‪97 -7X0 ، F Y < != F‬ى و = ‪ 4" `9‬آ ن إ=‪9‬ام " " (‪ 6‬ر ‪ K@ 4 9D @ 4 09d 4 = BF‬را @; ; ‪%0‬‬
‫"‪ f 6‬وا@‪ .?c 9? 4. B‬ا(' )( إ ‪9 .‬و‪X0 ، 7‬ن ذ ‪ %A 4 2‬و‪ 2 ( Y/‬ا ! " =‪ 4!D B( 87 .‬إ‪ d‬ر‬
‫ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬؛ و ه ‪ W‬ا ‪ B- E;( BF H‬ر`? ا^‪9d‬اف و ا( ‪ P 8F‬إ‪ 67‬ز ( ‪ 2‬ا ! " @‪ K‬ر ?‪ 9‬و< ‪O‬‬
‫إ ‪9 .‬و‪ %7‬و ا ‪ 4 % T‬ا < ‪ #‬ا ; ‪ A B‬ت (‪ ، !8'T‬و ه ا " ‪ 6J-‬و ا ‪ Y 9‬ا ي <?‪ N‬و أ ‪ 6 W - 1‬رة‬
‫ا‪9 . +‬و‪ ، -?7 , 4" 7‬و ‪ P‬ا^ ‪ 9'- = N ! 0 S‬ا ? ‪ B‬ا ي ‪ . BF‬ن " ‪.O;0 D9‬‬
‫ج‪ ` -‬ب ا ‪ " H‬ا ر‪%F‬‬
‫إن ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪9 ( ) 7‬ف ا ‪ N#‬ا ر‪ F‬و ‪ P B! ( 8-.‬ر< ‪ #‬إ ‪9 .‬و‪ 7‬و ا ‪ . ( %‬ن "‪4‬‬
‫" " ت "‪ ، ?< H‬آ! أ‪ 1G7^ = O?(9( 87‬ا ‪ 6‬ر ذات ا ! ‪ 8‬م ا ا<‪ E‬ا ي ) ;'‪9‬ه ‪ P‬ا ! "*ت ا ‪ 6‬ر ‬
‫و‪ 8 ! ;0‬م ا ‪ N K‬ا ي ( ‪ 09‬ا ‪ 9G‬ت ا ‪B‬ا ‪ ،‬و إ‪ E !, !G( !7‬ا^‪ 1G7‬ا)‪ ' F‬د ‪ P @ = ،‬و (‪ B‬‬
‫‪ %0‬إ‪ d‬ر ا ! ‪ 8‬م ا ‪ F* N K‬ت ا ‪ 6‬ر ‪ ،‬آ )<
! رات‪ ! ،‬ت ا ?‪ -‬ك‪ ،‬ا ‪ <B-8‬ا ‪ ، , -.‬و ا ‪9‬ا ‪ ;7 ،S‬‬
‫ا ?‪ ;7 ،E# K‬ا ‪9‬آ ب =‪9H‬ا و ‪ ,‬ا‪ .‬آ! أ‪ . 7‬ن ‪ 8‬ا" ‪B‬ادا دو ‪ %0‬ا^` ‪9Q7 I‬ا ! و< ا)(' ل و ه ‬
‫ا‪ 579 7+‬و ا(' =‪ E !6‬ا ‪B‬ول ‪b %0‬ن وا@‪9 4.! l @ ،B‬د أن ' إ ‪ I`9 " P‬إ "‪* 4‬ل ا ‪P OAK‬‬
‫ @ ا ! ( \ ا ! ‪ ,‬دة =‪ ?< H‬ا ‪ T‬ص ا ي ‪ .‬ن " '* ?‪ 9‬ا‪* 4" 579 7+‬ل و< ا(' ل ( ‪ ، 7‬دون @ ‪ ,‬‬
‫إ ‪ P‬ا)‪ ; 7‬ل إ ‪ P‬ه ا ا ? ‪ B‬ا‪ 9 ³‬ا ي ‪ H" = B,‬ا ‪ .BF‬آ! أ‪ f 7 %0 7‬ا ‪ 90 5F‬ا)(' ل و ا ‬
‫‪ interactivité‬ا ‪B‬ا‪ %09d 4 = #‬ا ! " = ا ‪ , -.‬ا ‪ !F9‬؛ ‪9Q7‬ا ^ن ا^‪ %0 .( 579 7‬إ‪ d‬ر ‪ 7 F‬ن‬
‫ا)(' )ت =‪ 4" 7M‬و< ‪ #‬ا)(' ل ا !‪ !J‬و ا !‪b %0 #9‬ن وا@‪ ،audiovisuel B‬و ه ا ‪ %091 .‬ا ;‪B‬‬
‫ا وض و ‪ ;7‬ش =‪ -‬د ا ;‪ " ( 9H= B‬آ! ‪ %0‬ا ‪ BF‬ا ي ‪ f 6" %0‬ا ;‪ B‬ا ‪ %0 4 9D @ 4 = %; ;H‬ا ! "*ت‬
‫ا ; ‪ ،32 B‬و ذ ‪ ` %0 2‬ب ( م _و أو ا ‪ " B‬ت ا ر‪ F‬و "‪* 4‬ل ( ‪B J6 " c B‬ه ا ! دي‪.‬‬
‫هـ‪ -‬ا ‪ %0 9J‬إ‪ 67‬ز ا^ ! ل‬
‫ذ ‪ 2‬أن ا ! "*ت !‪ 4.‬أن (‪B, 4 " " 4 = e6-‬ون ‪ %0‬أ‪9d‬اف ا ‪9.‬ة ا^ر‪ 9 9!( 8- = ، D‬ا ' ; ت و‬
‫ ! ت ا ? ‪ E‬و ا ‪9G‬اء ‪ " %0‬اد " د أو ` ‪ " 9‬د ‪ %0‬و‪ 5F‬أو @ ار ‪ 4. .temps réel %7b‬ا^" ن ‪ %0‬إر< ل‬
‫‪ -32‬د‪ 0 /‬روق "‪ B!H‬أ@!‪ B‬ا‪9 / =+‬ي‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ ،N= J‬ص ‪.11-10‬‬

‫‪18‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫ا ‪ N 9d 4 # <9‬ا ‪ " 9( ?!.‬زال "‪ !# F .G‬ا ‪ 8 I A‬آ أ" م " ه "‪ %0 9< 4" ,9‬إ‪ 67‬ز‬
‫ا ! "*ت و ا '‪ 09‬ت‪^ ،‬ن ا ? ‪ 4" h‬ا^‪ Tc‬ص (‪ ''T‬ا ‪ %0‬د ل ا ‪ ?< H‬ت و إر< ل ا ‪ # <9‬ا !‪ ، d A‬و‬
‫( ا‪90‬ت ‪ 8‬ا ! ‪ 09‬ا ;‪ -‬ا ‪ P 8(B < %‬ا ‪ B‬ل إ ‪ = J@ P‬ت ا ?‪ -‬ك و ا ‪ " .H‬ت‪ ،‬أو <‪ IH‬أ" ال "‪ = J@ 4‬ت‬
‫ ; م = ! ت ‪ %09'" ;7‬أو ` ‪9‬ه "‪ J@ 4‬ب إ ‪ 9 b P‬أو (‪ H‬أر‪B/‬ة "‪ 4‬دا ا ?*د ‪ P‬ر‪ .33 8,‬و ر=! ‬
‫آ ن ذ ‪ 2‬ا ‪ B‬ا !; = ! ‪e‬ة ا ‪* 4" N;H ( %‬ل ا ‪ 9J‬ا ‪ %0 ;#‬إ‪ 67‬ز ه ‪ W‬ا ! "*ت‪ ،‬و ه ‪ W‬ا ‪ B‬ا !; = ه‪%‬‬
‫" (‪ P J‬إ ا ‪ , -.‬ا ‪
BH‬أ ‪ .G = 8-" BH K‬ا !;? ل ‪ 7 7 F‬ا< ‪9G = 6‬وط ا ‪. "*J‬‬
‫و‪e " -‬ة ا ‪ %" -‬ا ! ‪e‬ا ‪ 6 B‬رة ا‪9 . +‬و‪: 7‬‬
‫إن ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬آ! < ‪ Y‬ا ‪ F‬ف ‪ P‬ذ ‪9 ( ،2‬ف (‪ 1‬را و ‪ !7‬ا " ‪ J‬ر ‪ ،‬و (‪ .G‬إ‪ d‬را ‪ 7 7 F‬ذا‬
‫‪ E= d‬ص = ‪ ?! ?J-‬د)ت ا ‪9? ( %‬ه ‪ .‬و ‪X0 ،‬ن ا <‪ O‬ا ي ‪ %0 ! J‬ا^` ‪ -I‬أي ‪ .?c‬ا‪ -579 7+‬و‬
‫ا ‪ ، 8 G= 5 .c %‬أ@‪ B‬ا ا" ا ‪ !- J #9‬ه ‪ W‬ا ‪ 6‬رة‪ ،‬ه ‪ W‬ا ‪ .?G‬و ا ‪96" 8 9 ( IJH= %‬دة "‪ 4‬أي‬
‫(!‪9‬آ‪ .34e‬و = ‪X0 %‬ن ‪B /‬م ا !‪9‬آ‪ e‬ه ‪ e H( 4" 8 -." W‬ا ‪ !-‬ا ‪ 6 # 8‬رة ا‪9 . +‬و‪. 7‬‬
‫ه ا و ‪ B‬ا ‪ %0 ED‬ا ) ت ا ! ‪BH‬ة ‪ !7‬ذ‪9 ,‬ف ‪ 9 M( P‬ودور ا ‪ .?G‬ا ‪B‬و ‪ 6" %0‬ل ا^ ! ل‬
‫وا ‪ 6‬رة و در‪ !7 ,‬ه ‪ % 0 .‬درا< ‪ /‬درة ‪9" 4‬آ‪ H= e‬ث ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ J.( " 6= 7‬س <‪ ،1999 -‬ا‪58 7‬‬
‫إ ‪ P‬أن ا‪' F‬ــــ د ا‪ - E- economy 579 7+‬وا !;' د = "‪ !6‬ع ا ! ت ا ‪ 6‬ر وا ! ا ‪* 4" 5!( %‬ل‬
‫ا ‪ .?G‬ا ‪B‬و ! " ت ـ أدى إ ‪ 9 0 ( P‬أآ
‪ = 300 4" 9‬ن دو)ر أ"‪ ،%. 9‬و ‪ " 1.2N‬ن و‪%0 ! C‬‬
‫ا ) ت ا ! ‪BH‬ة م ‪ 4. .351998‬ه ا ا ‪ 1‬ر ا ‪ # 8‬ا ي ( ‪ 09‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و " ‪ 4" ? J‬إ‪) .c‬ت‬
‫‪ B( I 1 ( 7 7 F‬ا !‪ B'F 4 9G‬إ ‪ 6‬د @ ل ‪9A= 8‬ض ‪ !D‬ن ا)< ;‪9‬ار ‪ W 8‬ا ! "*ت ا ‪ 6‬ر ‪ ،‬و (‪4 "M‬‬
‫ا ‪ "*J‬و ا^"‪ 4‬ا ; ‪ 4 7 7‬ا ! ‪ ،2 4 ? 1‬و ‪ 4.‬أ ‪ K‬و ‪9Q7‬ا ‪ .‬ن ا <‪ O‬ا ! !
‪ %0‬و< ‪ #‬ا)(' ل ا ‪
BH‬‬
‫ا !‪9TJ‬ة ‪ 8‬ا ا !‪ 6‬ل و ‪ P‬ا^ ‪ .?c 8-" S‬ا‪ ،579 7+‬ا ‪ 8 * 4" ( %‬ه ‪ W‬ا ! "*ت ه و<‪96" O‬د "‪4‬‬
‫< دة ا ‪B‬ول ‪ ` %0‬ب (‪ % 9G( Q-‬و‪9Q7 %-d‬ا ‪ P- " 80 ،2 ( 8 ?1‬ذ ‪ 2‬أن ه ‪ W‬ا ! "*ت ( رج إ‪ d‬ر‬
‫ا ; ‪ 7‬ن و ) (‪ %7 7 F Q- EKT‬ص =‪ ، 8‬أو أن ا ; ا‪ 4 7‬ا ‪e, 8J 7 B6( -d‬ة ‪ 4‬ا‪ 8= d @+‬؟ ^‪ ,‬ذ ‪2‬‬
‫‪ . 7X0‬ن "‪ 4‬ا ‪9K‬وري ا ‪ F‬ف ‪ P‬أ‪ .c‬ل ه‪ WB‬ا ‪ 6‬رة ا‪ , 4" F*17‬وره ا ‪ ، -d‬و ا ‪ 86‬د ا ‪B‬و ا ‪9T< %‬ت‬
‫=ــ‪B‬ءا ‪ ، 8! Q-( B'F‬و ذ ‪ . < 2‬ن "‪ H‬ر "‪ -? 1‬ا ! ا ‪.%‬‬

‫ا ‪ I"J‬ا ‪ :5 F‬أ‪ a‬ل ا رة ا( و و ‪ = OAH‬ا & ‪5 %‬‬
‫"‪* 4‬ل ا ر ‪ Y‬و ا ‪ S# 'T‬ا ‪ Y J‬إ ‪9‬اده ‪ 7X0 ،‬و =‪B‬ون ‪ B ( 2c‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ C 7‬ه‪9‬ة ‪B B,‬ة ‬
‫‪ T Ö‬‬
‫ ‪ 8;?J‬اه ! م ‪ %0 %7 7 F‬ا ?‪B‬ء آ! ه ا ‪MG‬ن = ‪ -; ?J-‬ت ا ! " ( " ‪ 4. ،‬و‪9Q7‬ا ‪ 8!6H‬ا ي " ‪َ 0‬‬
‫أ= دا آ? ‪9‬ة ‪ G7 " H7 P‬ه‪ WB‬ا م و " ‪9Q -‬ه "‪ ?; J" 4‬وا ‪X0 ،B‬ن ا ‪9K‬ورة أ‪ H " B, 5H?/‬و "‪B" -‬ة‬
‫‪ -33‬د‪9= 9 !< /‬ه ن‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ ،N= J‬ص‪.5‬‬
‫‪-Alessandra Zanobetti : «Contract Law in International Electronic Commerce » op.cit. page 533.‬‬
‫‪ -35‬ا ;‪ 9 9‬ا)< ‪9‬ا( ‪ %6‬ا ‪9" 4 %=9‬آ‪ e‬ا^ه‪9‬ام ‪B‬را< ت ا ‪ < J‬ا)< ‪9‬ا( ‪ : 6‬ا)(‪ 6‬ه ت ا ‪9?.‬ى ‪ -/ %0‬ا ! " ( ‪ J<a" .‬‬
‫ا^ه‪9‬ام‪- ،‬ا ; ه‪9‬ة ا ! ‪ EF‬ا‪9 . +‬و‪ www.ahram.org.eg %7‬ا ي (!‪ 5‬ا< ‪ G‬ر( = ر { ‪ 20‬ز‪.2006‬‬

‫‪34‬‬

‫‪19‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫ ‪ ، 7 7 F 8! Q-( B'F - 8 = 5J‬و "‪ -?7 , 4‬و ‪ ?F‬ا< ‪9‬اض ا ‪ 8,‬ت ا ‪B‬و "‪ 4‬أ‪ ,‬ا ‪ Q-‬ا ; ‪WB8 %7 7‬‬
‫ا ‪ 6‬رة ه ‪ W‬ا ‪ 6‬رة‪ 4" 7X0 ،‬ا ‪ 9 B6‬أن ‪ P ! 7‬ا ‪ F‬ف ‪ P‬ا^‪ .c‬ل ا ‪ T ( %‬ه ‪.‬‬
‫ا !‪ I 1‬ا^ول‪ :‬أ‪ .c‬ل ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬‬
‫( ‪ T‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬أ‪ .c‬ل " ‪B‬دة " رف ‪ 8‬و د ‪ P 2‬ا ‪ H-‬ا ‪:%‬‬
‫أو)‪ -‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ J<a" 4 = 7‬ت ا^ ! ل )‪ (Business to Business‬أو )‪(B2B‬‬
‫(; م و@‪B‬ات ا^ ! ل ‪ J<a" %0‬ت ا ‪ 6" %0 OG-( %‬ل ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪BT < = 7‬ام ‪ .?c‬ا)(' )ت‬
‫و(‪ , -.‬ا ! " ت = ;‪ ? d B‬ت ا ‪9G‬اء إ ‪ " P‬رد ‪ 8‬و(‪ J‬ا ا( ‪ ،9‬آ! (; م =‪9,X‬اء ! ا ‪* 4" E0B‬ل‬
‫و< ‪B #‬ة "
ا< ‪BT‬ام = ا= ا ‪ E0B‬ا‪9 . +‬و‪ . 7‬و ?‪ 9‬ه ا ا ‪ 4" .G‬أآ
‪ 9‬أ‪ 7‬اع ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ c 7‬و ‪N?1‬‬
‫= ‪ J<a" 4‬ت ا^ ! ل دا ا ‪B‬و ‪ ،‬أو "‪ J<a" E‬ت ا^ ! ل رج ا ‪B‬و ‪ l @ ،‬إ‪9,‬اء آ ‪ 0‬ا ! "*ت ا ‪ 6‬ر ‬
‫إ ‪9 .‬و‪. 7‬‬
‫ ‪ - 7‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ J<a" 4 = 7‬وا !‪(B2C) (Business to Customer ) 2 8 J‬‬
‫ ا‪ .?c P B,‬ا‪ 579 7+‬ا ! " ا‪9! EF‬اآ‪ 6( e‬ر " ‪B‬دة ‪ E 1 J‬ا !‪ 2 8 J‬و"‪ J<a‬ا^ ! ل إ(! م‬
‫ ! ت ا ? ‪ E‬وا ‪9G‬اء ‪ !8- = ! 0‬إ ‪9 .‬و‪ . 7‬و(; م ه ‪ W‬ا ! ا‪ B; = EF‬آ ‪ 0‬أ‪ 7‬اع ا ‪ E J‬وا ‪ "BT‬ت‪ ،‬آ! (; م أ ‪ K‬‬
‫= < ‪9‬اض آ ‪ 0‬ا ‪ E J‬وا ‪ "BT‬ت ا ! @ و(‪ -‬إ‪9,‬اءات ا ? ‪ E‬وا ‪9G‬اء‪ ،‬آ! ا< ‪BT‬ام =‪ F 1‬ت ا)‪ ! #‬ن "‪ 4‬أ‪ ,‬‬
‫إ(! م ه‪ WB‬ا ! ت‪ 9? l @ ،‬ا< ‪BT‬ام =‪ F 1‬ت ا)‪ ! #‬ن ‪ ! %0‬ا ‪ E0B‬أآ
‪ c 9‬وا< ‪BT‬ا" = ‪ 4‬ا !‪2 8 J‬‬
‫و"‪ J<a‬ت ا^ ! ل‪.‬‬

‪ -‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ J<a" 4 = 7‬ا^ ! ل وا ‪) " .H‬ا‪+‬دارة ا !‪(Business to Administrative) ( H‬‬
‫)‪(B2A‬‬
‫(; م ا ‪9 = " .H‬ض ا‪9,+‬اءات) ‪ ; /‬ت ! " ( وا ازم) @‪ 6‬ت ا ‪ (9 J‬وا ‪ <9‬م( ا ‪9K‬ا‪ I#‬ا !? ‪9c‬ة و‬
‫ا ‪9c ?" 9 A‬ة( و‪ !7‬ذج ا ! "*ت ‪ .?c P‬ا‪ J<a" E 1 J( l H= 579 7+‬ت ا^ ! ل أن (‪* 4" 8 E 1‬ل‬
‫ا < ‪ #‬ا‪9 . +‬و‪ 7‬وأن (; م =‪ 67X‬ز ا ! "*ت إ ‪9 .‬و‪ 9 ` 4" 7‬أن ‪ .‬ن ه‪ " " ( 2 -‬دي "? ‪I( ." E" 9c‬‬
‫ا !‪ J<a‬ت وا ‪B‬وا‪ 9#‬ا ‪ ، " .H‬و (; م ا ‪ " .H‬ت = ! ‪ " .H = P!J " P‬ا‪9 . +‬و‪« E- 7‬‬
‫» ‪ !(+ gouvernement‬م ( ‪ 2‬ا ! "*ت إ ‪9 .‬و‪ ، 7‬و"‪ 4‬ا ‪ 9 B6‬ذآ‪M= W9‬ن = ‪ h‬ا !‪ J<a‬ت و ا ‪B‬وا‪9c = BF 9#‬ت‬
‫= و "‪B" B-‬ة = ‪ 2 ( N ?1‬ا‪9,+‬اءات آ! ه ا ‪MG‬ن = ‪+ ?J-‬دارة ا ‪9K‬ا‪ I#‬و ا ‪ !6‬رك و ‪ -/‬د ‪ N‬ا)@ ط‬
‫ا)‪.% ! ,‬‬
‫را= ‪-‬‬

‫ا ‪ 6‬رة‬

‫ا‪9 . +‬و‪ 7‬‬

‫= ‪4‬‬

‫ا !‪2 8 J‬‬

‫وا ‪ " .H‬‬

‫‪(C2A)(Administrative‬‬

‫‪20‬‬

‫)ا‪+‬دارة‬

‫ا !‪)( H‬‬

‫‪to‬‬

‫‪Customer‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫ه ا ا ‪ -‬ع "‪ 4‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 4 = 7‬ا !‪ 2 8 J‬وا‪+‬دارة ا !‪ H‬و"
ل ذ ‪ ! 2‬د‪ E0‬ا ‪9K‬ا‪ ( l @ I#‬‬
‫إ ‪9 .‬و‪ 7‬و"‪ 4‬دون ا ‪M= , H‬ن ; م ا !‪ )2 8 J‬آ! ا‪ 9? 4d‬ز= ‪o 7‬دارة ا ! " أو ‪9!= ( 8 . 9c‬ا‪ ,‬ا ‪B‬وا‪9#‬‬
‫ا ‪ " .H‬ا ‪.2 = / T‬‬
‫ا !‪ I 1‬ا
‪ : %7‬ا)(‪ H7 W 6‬ا ‪ Q-‬ا ; ‪ 6 %7 7‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬‬
‫إن ' ‪ /‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ .c = ;" %0 7‬ا ‪ 6‬رة ا ; ‪B‬ي ‪ BF‬أدت إ ‪9D P‬ورة ا ! ‪ 6‬ا ; ‪ 8 7 7‬‬
‫‪ 4!D‬إ‪ d‬ر دو ‪9d 4" %‬ف "‪ !Q-‬ت و ه ] ت دو و إ‪ ، ! F‬آ ‪ 57‬إ ‪ B@ P‬آ? ‪e0 @ 9‬ا و " ‪B 8,‬ول ‪ F ED‬ا‪4 7‬‬
‫أو ( ‪ F B‬ا‪ 8- 7‬ا ; ‪ !#‬و ‪ Q-" N0‬ر دو ‪ ? K = B = ! 0 ; - ،%‬ر ا ! " ‪BH‬ود و ر‪ 8 -!F‬إ ‪ Q-" P‬ر‬
‫ !‪ ? 1 != O?(9" B B, %‬ت ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و "‪ E! 6‬ا‪* +‬م و ا ا‪B E" ?d 4. ، /‬م إ` ل ‪ F‬ا ‪ B‬و‬
‫أ ‪9‬اف ا ‪ 6‬رة =‪ .G‬م‪ .‬و ‪9 J-< -7X0‬ض أه "‪ 1H‬ت ذ ‪ 2‬ا ‪ Q-‬إن ‪ J" P‬ا‪ W‬ا ‪B‬و ‪ %‬أو ا ‪.%-d‬‬
‫أو)‪:‬ا ‪ Q-‬ا ‪B‬و ‪ 6 %‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬‬
‫‪ %0‬إ‪ d‬ر ! ‪ P 8‬ا ‪ 9 dM‬ا ; ‪ 6 %7 7‬رة ا ‪B‬و ‪ 5? d ،‬ا !‪ J<a‬ت ا ‪B‬و ا ! ‪ 6 = -‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬‬
‫"‪ - ?< 87 -‬ت ا ;‪9‬ن ا ! ‪9K= ، %D‬ورة إ ‪ A‬ء ا ;? ت و ا ! ‪ F‬ت ا ‪9 ( %‬ض ه ‪ W‬ا ‪ 6‬رة ‪ N 9d 4‬ا ‪I< H‬‬
‫ا‪ .% ³‬و ‪ BF‬آ ‪ 57‬أول ه ‪ W‬ا ;? ت أن "‪ ,9T‬ت ا ‪ I< H‬ا‪9 4. % ³‬ف ‪ " H7 P 7 7 F ! ;= 8‬ه ‬
‫ا^"‪ 9‬دا ر‪ F‬ا^‪ F‬ا ‪ -d‬آ; ‪B‬ة " ‪ < ،‬اء آ ‪* 6J( 57‬ت أم أوراق‪ ،‬و < اء آ ن ذ ‪ 2‬أ" م ا !‪ H‬آ أو‬
‫ه ] ت ا ‪ . .H‬و آ ‪ 57‬أو ‪ P‬ا^‪ .0‬ر ?‪ O J‬ا ; ا ‪ B‬ا ‪ .H( %‬ا ‪ 6‬رة ا ‪B‬و ‪ % < " ،‬إ ‪ !6" 4!D‬ا ! ‬
‫ا ‪ %0 5 .G( %‬إ‪ d‬ر ا ‪ -6‬ا)‪ ' F‬د ^ور= ‪B‬ى ا^" ا ! ‪BH‬ة‪ ،‬و آ ‪ 8J( 8 !8" 57‬إ‪9,‬اءات ا ‪ 6‬رة ا ‪B‬و ‪ .‬و‬
‫‪ 1979 -< %0‬أ‪B/‬رت ه ‪ W‬ا ‪B -6‬ة ( ‪ /‬ت آ ن أه!‪ 8‬ا< ‪BT‬ام ا ;‪ -‬ا ! " ( ‪B-< %0‬ات ا ‪ ،4HG‬و ذ ‪4" 2‬‬
‫ *ل ا ‪9‬آ ‪ P e‬أر= "‪ H‬ور ه‪ 9 1( - :%‬ا ‪ 6‬رة ا ‪B‬و ‪ .( -‬ا !‪ B- J‬و " " ‪ -‬ا ‪ 9J‬ا ! ‪e‬ا ‪B‬ة ‪- ;-‬‬
‫ا ‪ %0 A‬ا ‪ ;-‬ا ?‪9H‬ي‪.36‬‬
‫و ه‪ .‬ا إذن آ ‪ 57‬ا)‪B = %0 F*17‬ه ا ‪B‬و ‪ %‬آ!'‪B‬ر ; ‪B‬ة ا ; ‪ 6 7 7‬رة ا‪9 . +‬و‪ ، 7‬و ا ‪%0
! ( %‬‬
‫ا ‪ /‬ت ا ‪B‬و ‪ ،% " H7 P‬إ‪ ?d 0 D‬إ ‪ P‬ا ; ا ‪ B‬ا ‪ 4 = BF‬ا^‪9d‬اف‬

‫‪37‬‬

‫آ!'‪B‬ر م ‪B?" f.‬أ‬

‫< ‪ 1‬ن ا‪+‬رادة‪:‬‬
‫ ‬

‫=‪َ -‬ء ‪ P‬ا ‪ /‬ت ا ‪B‬و ‪ 6" %0 -‬ل ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 5 B - 7‬ا( ‪ 0 F‬ر< ‪ 0‬ا ! ‪ = F‬ر {‬

‫‪ 12‬أآ =‪Mc %0 1929 9‬ن ا ‪ ;-‬ا ‪ 6‬ي‪9? = ،‬و( آ ل ا ‪9‬ا=‪ E‬ا ! ‪ " - B!= EF‬ر ل ا ‪ = B-.‬ر { ‪،1975 9?! ?< 25‬‬
‫و ذ ‪9 * 2‬اف = ^دوات و ا ! ‪ 1‬ت ا‪9 . +‬و‪ ! %0 7‬ت ا ‪ ;-‬و ا ‪ 4HG‬ا ‪ ،4 6‬و "‪ -‬ه ا ا ر { ‪ /‬رت‬
‫ا ;‪9‬ارات ا !‪ 6 !Q-‬رة ا‪9 . +‬و‪BT < = \!J( -1980 -< B = / - 7‬ام ا < ‪ #‬ا‪9 . +‬و‪4" )B= 7‬‬
‫ا !‪B- J‬ات ا ; ‪ B‬ا ر‪. F‬‬
‫‪ -36‬د‪ B? /‬ا ح = "‪ 6@ %‬زي‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ ،N= J‬ص‪.158‬‬
‫‪ 2 ( -37‬ا ; ا ‪ B‬ا ‪B ( %‬ه ا !‪ !Q-‬ت ا ‪B‬و ذات ا ' ‪ ،‬و ه‪ 8J( 80B‬ا ‪ 6‬رة "‪* 4‬ل ا)< ‪ c9‬د =‪ W 8‬ا ; ا ‪.B‬‬

‫‪21‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫=‪ -‬ءا ‪ / ( P‬ا ‪ -6‬ا^ور= <‪ 5" F ،1981 -‬ا ‪B‬ول ا^ ‪ K‬ء ‪ %0‬ا ‪ J‬ق ا^ور= ‬

‫ ‬

‫ا !‪9 G‬آ )ا)(‪ H‬د ا^ور=‪ 8( 9G( B = ( @ %‬و ا ‪Mc %0 8- = ! 0 N J-‬ن ا‪ ? +‬ت ا ! " (‪ I . %‬و ا ‪*6J‬ت‬
‫و ا^وراق ا ‪ 8 ?d ?;( %‬ذ ‪ ،2‬و ‪ BF‬آ ن ‪ W 8‬ا ‪ %0 *K0 /‬ا) ‪9‬اف = ; ! ا ; ‪* 6J 7 7‬ت ا ! " ( ‬
‫= ‪ 8 /‬و< ‪ ? +‬ت ا ! "*ت ا ‪ 6‬ر ‪ ،‬ا^"‪ 9‬ا ي (‪ ; J-( I 1‬دو ‪ %0‬ه ا ا !‪ 6‬ل‪.‬‬
‫اه !‪ -6 5‬ا^" ا ! ‪BH‬ة ; ‪ 7‬ن ا ‪ 6‬ري ا ‪B‬و ‪ 8= %‬ا ا ! ‪ D‬ع ‪ %0‬دور(‪ 8‬ا ‪9G J" T‬ة <‪ -‬‬

‫ ‬

‫‪ ،1982‬و ا ‪9G = J‬ة <‪ ،1984 -‬و أدر‪B, P 5,‬ول أ ! ‪ D " 8‬ع " ا !‪*.G‬ت ا ; ‪ 7 7‬ا ! ; = ! " ‬
‫ا‪ 1 ! ³‬ت ا ! " ( ‪ %0‬ا ‪ 6‬رة ا ‪B‬و "‪ ،‬و آ ‪ 57‬ا ' = ا ‪ %‬وا‪ 58,‬ه ‪ W‬ا ‪ -6‬ه‪ %‬ا) ‪9‬اف ‪* 6J‬ت‬
‫ا ! " ( =; ! ‪ ! < 7 7 F‬و أن ا ‪ 9G‬ت ا^ور= آ ‪ 8 ?J- = F 57‬ا ا ! ‪ D‬ع‪ ،‬و ا ‪ N?< %‬و ‪ ; 9d 5;c‬‬
‫"‪ %0 !8‬ا(‪ W 6‬إ‪9F‬اره ‪ .‬و ‪ %0‬دور(‪ 8‬ا
"‪9G -‬ة <‪ 1985 -‬أ‪B/‬رت ( ‪ -6 /‬ا ! آ رة إ ‪ P‬ا ‪B‬ول ا^ ‪ K‬ء‬
‫=!‪9‬ا‪ 8( 9G( ,‬ا !‪ ، H‬و إزا ا ; ا ‪ B‬ا ; ‪ 7 7‬ا ‪ Y;( %‬أ" م ا) ‪9‬اف = ; ! ا ; ‪* 6J 7 7‬ت ا ! " ( ‪،‬‬
‫و ا) ‪9‬اف =‪9 M‬ه ‪ %0‬ا‪ ? +‬ت‪ .‬و ه ‪ W‬ا ‪ / ( 8 ?( /‬ت < رت ‪ f 7 %0‬ا ‪ J‬ق‪.‬‬
‫‪ %0‬أور= دا‪ !#‬و‪ %!< ! n" 79= ED‬ب"أ‪ !Q7‬ا ? دل ! " ت ا ‪ 6 = / T‬رة‬

‫ ‬

‫ا‪9 . +‬و‪ ،" 7‬وذ ‪B! 2‬ة <‪9;= 4 -‬ار "‪ f 6" 4‬ا)(‪ H‬د ا^ور=‪ .%‬و ‪ BF‬آ ن ا ‪B8‬ف "‪ 4‬ذ ‪ !D 2‬ن ا< ‪BT‬ام ا ! ‪ 1‬ت‬
‫ا ! " ( ‪ 17 %0‬ق دول ا)(‪ H‬د‪B/ l @ ،‬رت "‪ 4‬ا ‪ @ -‬ا ; ‪ 7 ! 7 7‬أ ! ل =‪ 8‬ا ا ‪MG‬ن‪ ،‬و آ ن أه!‪ !7 " 8‬ذج‬
‫)( ‪ @ F‬ل ا< ‪BT‬ام ا ! ‪ 1‬ت ا ! " ( "‪.‬‬
‫‪B/‬ور ( ‪ f 6" 4 1981 -< /‬ا ‪ !6‬رك ا^ور=‪B 8, " %‬ول ا^ ‪ K‬ء ‪ B'F‬ا ‪ !J‬ح‬

‫ ‬

‫ ‪ STG‬ا !'‪9‬ح‪ ،‬و ‪9c N?d‬وط "‪BH‬دة "‪ 1 < ?F 4‬ت ا ‪ !6‬رك‪ 7 ."X= ،‬إر< إ ‪ P‬ه ‪ W‬ا ‪ 1 J‬ت = < ‪ #‬‬
‫إ ‪9 .‬و‪ 7‬أو( " (‪ ، .‬ا '‪ H 9‬ت ‪ 4‬ا ?‪ E# K‬ا !‪ 4" ''T‬أ‪ ,‬ا ! ‪ 6‬ا‪.38 ³‬‬
‫و (? ! <?‪ ،N‬آ
‪ 5‬ا^‪e8,‬ة ا ‪B‬و ا !‪ 8, ' T‬ده ! ‪ 6‬ا ; ا ‪ B‬ا !‪ 6 !Q-‬رة ا‪9 . +‬و‪ !" ، 7‬‬
‫(!‪B/ 8- hT‬ور ‪ F‬ا‪ !7 4 7‬ذ‪ -6 4 ,‬ا^" ا ! ‪BH‬ة ; ‪ 7‬ن ا ‪ 6‬ري ا ‪B‬و ‪ ،%‬و ا !‪9' T‬ة ‪ %0‬ا ‪ !J‬ا ‪ # G‬‬
‫ ‪ 8‬ا^و‪9 J 7‬ال‬

‫‪39‬‬

‫‪ ،‬و ه! ا ; ‪ 7‬ن ا ‪ !-‬ذ‪ 6 %,‬رة ا‪9 . +‬و‪ ،1996 -< 7‬و ا ; ‪ 7‬ن ا ‪ !-‬ذ‪ F %,‬ت‬

‫ا‪9 . +‬و‪ .2001 -J 7‬و آ ‪ 2‬ا(‪ !Q-" 586‬ت دو أ ‪9‬ى ذات ا *‪91= F‬ح "? درا(‪ %0 8‬ا(‪ 6 " W 6‬ا ‪9
.‬‬
‫"‪ 4‬ا ! ا‪ E D‬ا !‪ 6 = 1?(9‬رة ا‪9 . +‬و‪ ، 7‬و "‪ 8-‬ا !? درة ا ' درة ‪ !Q-" 4‬ا ون و ا ‪ !-‬ا)‪ ' F‬د ‬

‫‪40‬‬

‫)‪* 4" (OCDE‬ل *ث إ *‪ 7‬ت ا‪9!(a" 4 5;
?7‬ه ا زاري ا !‪" - B!= B; -‬أو( وا" ا ‪98c %0 B-.‬‬
‫أآ =‪ N ( 19989‬ب‪ !@ - :‬ا ‪ H‬ة ا ‪ / T‬دا ا ‪ .?G‬ت‪ !@ - ،‬ا !‪ %0 2 8 J‬إ‪ d‬ر ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ - ، 7‬‬
‫ا ‪ N‬و ا !' د‪ F‬ا‪9 . +‬و‪. 7‬‬

‫د‪ B? /‬ا ح = "‪ 6@ %‬زي‪ :‬ا !‪ E,9‬ا ‪ N= J‬ص‪-38 .161-160‬‬
‫‪39‬‬
‫‪-United Nations Comity for International Trade Law.( ou la CNUDCI ).‬‬
‫‪40‬‬
‫‪-l’Organisation pour la Coopération et le Développement Economique.‬‬

‫‪22‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫و أ ‪ !Q-" 5 B( K‬ا ‪ 6‬رة ا ! ) ‪(OMC‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬
‫‪41‬‬

‫‪ %0‬ه‪B‬ا ا ‪ Q-‬ا ; ‪* 4" %7 7‬ل ا ! ده =‪ ! 6" 79‬‬

‫= ر { ‪ 1998 9?! ?< 25‬و ذ ‪B ?( 2‬را< @ ل "ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و دور ا !‪ !Q-‬ا ! ‪ 6‬رة"‪ .‬و =!‪ ?< -‬‬
‫"‪9!(a‬ه ا زاري ‪ " 98G‬ي ‪ ،1998‬ا !‪B‬ت ('‪ @ H 9‬ل ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬ا ‪B‬و أ دت ا ‪M‬آ ‪ * 4" B‬‬
‫ ‪ P‬ا ‪ 'T‬ص = ‪ D‬ا !?‪ #B‬و ا ‪ I6 ) 8?JH= %‬أن (‪ EKT‬ا‪+‬ر< ت ?‪ .?c 9‬ا‪ 579 7+‬إ ‪ P‬ا ‪ <9‬م‬
‫ا ‪9!6‬آ ‪ .‬و "‪ !Q-‬ا ‪ 6‬رة ا ! ‪ 86" %0‬دا(‪ 8‬آ ‪ P J( 57‬إ ‪ 1A( P‬ا ‪ 4" B B‬ا ‪ 6‬ا‪ 8= I7‬ا ا ‪MG‬ن "‪ 8-!D 4‬‬
‫ا ! ‪ .‬ا ‪ ، 9.‬ا ?‪ ،E# K‬ا ' ; ت ا ! " ‪ ،‬ا !‪ 6 -‬ت وا ‪ "BT‬ت ا)(' )( ‪.42‬‬
‫ ‪: 7‬ا ‪ Q-‬ا ; ‪ %7 7‬ا ‪ 6 %-d‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬‬
‫و "‪ 4‬ا ‪ 86‬ت ا ‪ %0
!" 7B = %0 !<9‬ا ‪ " .H‬ا !‪^ = ، =9A‬ه! ا ‪9 ?.‬ة ا ‪ 8 J . %‬ا ‪ .G‬ا ‪B B6‬‬
‫ *(‪ 6‬ر ا ! !‪ P B‬ا < ‪ #‬ا‪9 . +‬و‪ ، 7‬و " ‪ I6‬أن ' @? "‪) H( 4‬ت (‪ 8‬ا ‪ 4" B B‬ا !‪) 6‬ت و "‪P 8-‬‬
‫ا ‪ 'T‬ص ا !‪ 6‬ل ا ; ‪ - 87X0 ،%7 7‬أي ا ‪ " .H‬ا !‪ = - =9A‬درت "‪B= B-‬ا ا^ ا

=‪ G7X‬ء ‪ -6‬و‪5 !< -d‬‬
‫= ‪ 4 = " -6‬ا زار ا ‪ !- = / T‬و (‪M‬ه ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 86!= 5" F .43 7‬دات آ? ‪9‬ة ‪ 6 " %0‬ا ‪4" 9
.‬‬
‫ا !‪) 6‬ت و ا ‪ -‬ا@‪ %‬ا !‪ 6 = 1?(9‬رة ا‪9 . +‬و‪ !" 7B = %0 7‬أ‪ PK0‬إ ‪ P‬و‪B " c 9 9; 8 D‬ا= ‪ 9‬و‬
‫ا‪9,+‬اءات ا ‪ %](9( %‬ه‪ WB‬ا ‪ -6‬و‪ ,‬ب ا(‪ T‬ذه "‪ 4‬أ‪ ,‬ا ‪ 8-‬ض = ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و ا ! ‪ ، 8 !-( P‬و ‪P‬‬
‫ا^ ‪ 8-" S‬و‪ G" ED‬ر ‪ '7 E‬ص ‪ B'F‬ا ! ده "‪ ?F 4‬ا !‪9G‬ع ا !‪ ،%=9A‬أ ا = ) ? ر ا !‪ O H‬ا ; ‪ %7 7‬ا ‪B‬و ‪%‬‬
‫ا ! !
‪ I7 , %0‬آ? ‪ ,9!= -" 9‬ا ; ‪ 4 7 7‬ا ‪ !-‬ذ‪_ 4 ,‬و‪9 J 7‬ال ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و ا ‪ E F‬ا‪9 . +‬و‪،%7‬‬
‫ا ? را ‪ P‬أن ا !‪9A‬ب آ ن "‪ 4‬ا ‪B‬ول ا ‪ F ?J‬إ ‪ P‬ا !' د‪ P F‬ه ‪ 4‬ا ; ‪ -6 4!D 4 7 7‬ا^و‪9 J 7‬ال ا ‪ J‬‬
‫ا آ‪.9‬‬
‫و *‪ /‬ه ‪ W‬ا !‪ 86‬دات (!
‪ 9 9;( ` / %0 5‬ه م (‪ D ' TG( 4!K‬ا ; ‪ 7 <9 7 7‬ا ‪ 9G‬و‬
‫ا ‪ ! Q-‬ا !‪ =9A‬إزاء ا ! ‪ ? 1‬ت ا ‪ E! 6! H‬ا‪* +‬م و ا ا‪ ، " ! /‬و آ ‪ 2‬و‪ / ( ED‬ت @ ل " ‪I6‬‬
‫ا^ = "‪ B'F 7B ?= E0B ( J<a‬و ج ه ا ا !‪ ،E! 6‬و د ‪9Q7 2‬ا ! ‪ e T‬ه ا ا ج ?‪ 9‬ا ‪ Q-‬ا ; ‪%7 7‬‬
‫ا !*‪ 4" #‬ا< دة = ‪ 4" A‬ا ‪9‬ص ا ‪ 8H %‬ا)‪ ' F‬د ا ‪ ،B B6‬و = ‪9d %‬ح ‪ '7‬ص "‪ G‬ر ‪ ! * 7 7 F E‬د‪،‬‬
‫(‪9G I 6 J‬وط ا ! ‪M D‬ه ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و ا ‪ P lH‬ا ‪ Q-‬ا ; ‪) 6! %7 7‬ت أ ‪9‬ى (‪ .G‬‬
‫"‪ 8( 7 .‬ا ?‪ -‬ا ‪ Q- " G‬م ‪a" %7 7 F‬ه ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪. 7‬‬
‫و (? ‪ /‬ت ا ' درة ‪ 4‬ا ‪ -6‬ا ‪ J‬ا آ‪X0 ،9‬ن أ‪ 8 Ac‬أ‪ 5K0‬إ ‪ P‬ا‪9 F‬اح إ‪ d‬ر (‪ 8J % 9G‬‬
‫ا< ! ل (;‪ -‬ت ا‪* +‬م و ا)(' ل ‪ 6" %0‬ل ا ! "*ت‪ ،‬و ‪ 8 f<a‬ا ا ‪9A‬ض "‪* 4‬ل‪:‬‬
‫ ا ! د ا ‪ 4 = C‬ا ‪ 0 = .‬ق د " ور‪ F‬و ا ‪ .c %0 = .‬إ ‪9 .‬و‪ %7‬أي ر< = ‪ 7‬ت؛‬
‫ ا ! د ا ‪ 4 = C‬ا ‪ F‬ت ا ‪B‬و و ا ‪ F‬ت ا‪9 . +‬و‪ 7‬؛‬
‫ ا) ‪9‬اف ‪ .c %0 B‬إ ‪9 .‬و‪ 6H = %7‬ا ; ‪ 7 7‬؛‬
‫‪41‬‬

‫‪- Organisation Mondiale du Commerce‬‬
‫‪- Eric Caprioli:« le Juge et la Preuve Electronique »op.cit, page 4.‬‬
‫‪43‬‬
‫‪-Comité Interministériel Chargé du Développement et de la Promotion du Commerce Electronique.‬‬
‫‪42‬‬

‫‪23‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫ @! ا^‪ Tc‬ص ا ‪ ?1‬أ" م ا ! ‪ 6‬ا ! " ( ! ‪ 1‬ت ا)<! ‪.‬‬
‫ @! ا !‪ 2 8 J‬دا ‪ K0‬ءات ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪.44 7‬‬
‫و (? ! ه‪ WB‬ا ‪ -6‬و " (*ه "‪ 8, 4‬د ‪ ، ! F‬و آ ‪ 2‬ا‪+‬آ‪9‬اه ت ا !‪9K= 1?(9‬ورة و ج = ‪E! 6! 7B‬‬
‫ا‪* +‬م و ا ا‪ /‬و ا‪ P @ 7‬ا !‪B O H‬و ‪ %‬و ا‪ %! F+‬و " اآ? " ‪ 1( 4" WB8G‬رات ا‪ ' F‬د و ا‪ ! ,‬و‬
‫‪ 7 7 F‬أ ‪X0 ، K‬ن ا !‪9G‬ع ا !‪ = BF %=9A‬در و " ‪9 M‬ا إ ‪ P‬و‪ 7 7 F 7 <9( ED‬آ = ‪M‬ه ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و‬
‫‪ !D‬ن @! ا ! ‪ ، 8, 4" 8 0 4 B‬و آ ‪ !D 2‬ن ا< ;‪9‬ار ا ! "*ت دا ‪ K0‬ءا(‪ 8‬و ه " ?‪9‬ز "‪* 4‬ل‬
‫و‪ ED‬ا ; ا‪ 4 7‬ا ! ‪ MJ! 6‬ا) ‪9‬اف ا ; ‪ = . = %7 7‬و ا ‪ E F‬و ا ‪ .c %0 B‬إ ‪9 .‬و‪ ،%7‬و أ ‪ !@ K‬‬
‫ا^‪ Tc‬ص ا ‪ ?1‬أ" م ا ! ‪ 6‬ا ! " ( ! ‪ 1‬ت ا)<! "‪ !@ J‬ا !‪ %0 2 8 J‬ا ; د ا !?‪= 4 "9‬ـ ـ‪.B‬‬
‫أ‪ -‬ا) ‪9‬اف ا ; ‪ = . = %7 7‬و ا ‪ E F‬و ا ‪ .c %0 B‬إ ‪9 .‬و‪%7‬‬
‫إن ا ‪* B‬ت ا ; ‪ 7 7‬ا ‪ %‬أ(‪ 5‬ا< ‪ ? 1 ! = 6‬ت ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و ا ‪ %‬أ‪9F‬ه ا ; ‪ 7‬ن ر‪53-05 F‬‬
‫ا ‪ T‬ص = ? دل ا‪9 . +‬و‪ 7 ? %7‬ت ا ; ‪ 7 7‬و ا ' در = ر { ‪ < BF 20079?!0 730‬رت ‪ B BH( H7‬ا ‪ Q-‬م ا ; ‪%7 7‬‬
‫ا ا‪ I,‬ا ‪ ?( %0 N ?1‬دل ا ? ‪ 7‬ت و ا ! ‪ 1‬ت ?‪ 9‬ا < ‪ #‬ا‪9 . +‬و‪ ، 7‬و ا ! د = ‪ 4‬ا ‪ N#‬ا !‪MG-‬ة ‪ 0‬ق د " ت‬
‫ور‪ F‬و ا ‪ " B‬ت ا‪9 . +‬و‪ ، 7‬و آ ‪ 2‬ا ‪ E F‬ا‪9 . +‬و‪ %7‬و (;‪ -‬ت ا ‪ .9 G‬و (; م ا ‪* B‬ت ا ‪ 9 A( P J‬و‬
‫( ! = ‪ K ;" h‬ت ‪ 7 F‬ن ا) ‪e‬ا" ت و ا ; د و إ‪ K ;" 0 D‬ت أ ‪9‬ى ( ‪ P P‬ا^ ‪ 4" !,‬ا^ه‪B‬اف‬
‫أ=‪9‬زه ‪:‬‬
‫ ا ;? ل = ;‪ B‬ا‪9 . +‬و‪ 4!D %7‬ا ; د ا !?‪ N 9d 4 "9‬ا !‪9‬ا< ‪،‬‬
‫ ا ! د ‪ 6" %0‬ل ا‪ ? +‬ت = ‪ 4‬ا ‪ 0 = .‬ق ا ‪ " B‬ت ا ر‪ F‬و "
*(‪ %0 8‬أ‪ .c‬ل إ ‪9 .‬و‪، 7‬‬
‫ (‪ B BH‬ا ‪9G‬وط ا ‪ F ! -" K‬ا ‪ E F‬ا‪9 . +‬و‪ %7‬ا !‪ "M‬ن و " د و ا ‪ E F‬ا ‪B‬وي‪،‬‬
‫ (‪ B BH‬ا ‪9G‬وط ا ;‪ -‬ا ‪ !H= .‬و@‪B‬ة و "‪ !K‬ن ا ;‪ B‬ا‪9 . +‬و‪ ،%7‬و آ ‪ 9 0 ( 2‬ا ‪9G‬وط ا ;‪ -‬‬
‫ ‪ !H‬و (‪ 9< 4 "M‬ا ? ‪ 7‬ت و‪ -;( N0‬ت ا ‪،9 G‬‬
‫ (‪ B BH‬ا ‪ Q-‬م ا ; ‪ 8G %7 7‬دات ا !' د‪ F‬ا‪9 . +‬و‪ 7‬و ا ‪ ] 8‬ت ا " ‪ %0‬إ‪ d‬ر ه‪ WB‬ا ‪. "BT‬‬
‫و (? ! <?‪ N‬و ‪ MJ" ST ! 0‬إ ? ت ا ;‪ B‬ا‪9 . +‬و‪ B;0 ،%7‬آ‪9‬س ه‪B‬ا ا ; ‪ 7‬ن ا) ‪9‬اف ا '‪ B = \ 9‬‬
‫ا‪9 . +‬و‪ 4" %7‬آ = و ( ‪ F‬إ ‪9 .‬و‪ 4. ، 7‬ه‪B‬ا ا ‪ f 9.‬و إن آ ن "?‪X0 ، #B‬ن ا !‪9G‬ع ا !‪ %=9A‬و = ‪ 4" `9‬د ‪2‬‬
‫‪ BF‬ا<
‪ h = P-‬ا ; د "‪ 4‬آ = ‪ 8‬و ( ‪ 8 F‬إ ‪9 .‬و‪. 7‬‬
‫ب‪ !@ -‬ا^‪ Tc‬ص ا ‪ ?1‬أ" م ا ! ‪ 6‬ا ! " ( ! ‪ 1‬ت ا)<! ‬

‫‪44‬‬

‫‪- Comité Interministériel Chargé du Développement et de la Promotion du Commerce Electronique:‬‬
‫‪Rapport Préliminaire. op.cit. p 4.‬‬

‫‪24‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫إن ‪e,‬ءا "‪ 4‬ا ! ‪ 1‬ت أو ا ? ‪ 7‬ت ا ‪B( %‬او ‪ 4!D 8‬ا ‪ .?G‬ت ا‪9 . +‬و‪ ? = ، 7‬ره ا <‪ O‬أو ا ‪ K‬ء‬
‫ا ي (‪ 0 nJ-‬ا ! "*ت ‪ %0‬إ‪ d‬ر ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ ، 7‬ه‪ 2 ( %‬ا ! " ت ا ‪ STG = N ( %‬ذا( و (‪ %! -‬إ ‪P‬‬
‫آ ‪ 7‬آ‪ J7X‬ن "
" ( ‪ !< = N‬و ;? ‪ -< ،‬و و‪ - ، C‬ا‪ 7‬و ر‪ !F‬ا ‪ % ( 8‬و ` ‪9‬ه "‪ 4‬ا ! " ت ا^ ‪9‬ى‪ .‬و‬
‫ و أ" م ا ‪9‬اغ ا !‪ 8‬ل ا ي آ ن ‪ 09‬ا !‪9A‬ب =‪ 'T‬ص (‪ "9@ 4 "M‬ه‪ WB‬ا ! ‪ 1‬ت ‪ B( B;0‬ا !‪9G‬ع و ‪ /‬دق‬
‫ ‪ 7 F P‬ن ص =‪ !H‬ا^‪ Tc‬ص ا ا( ‪ 6 " W 6( 4‬ا ! ‪ 1‬ت ذات ا ‪ E= 1‬ا ‪* 4" %'TG‬ل ا ; ‪ 7‬ن ر‪- 08 F‬‬
‫‪ 09‬ا ' در = ر { ‪9?0 18‬ا ‪ 2009 9‬و ا ي ‪ .c‬د " ‪ -? F‬ء (‪ 7 <9‬ا ; ‪ 8- " . " 7 7‬ض = ‪ 6‬رة‬
‫ا‪9 . +‬و‪ 7‬و "*ء" ا ; ‪ 7‬ن ا !‪ E" %=9A‬ا ‪ 9G‬ت ا ‪B‬و ‪ %0‬ه ا ا !‪ 6‬ل‪.‬‬
‫و ‪ , BF‬ء ا ; ‪ 7‬ن ا ‪ Tc_ 7 7 F !@ EK B B6‬ص "‪ < 4‬ء ا< ! ل = ‪ 8( 7‬ا ‪ ، 'TG‬و ‪ EK‬ا^@‪ .‬م‬
‫ا ‪ 2 ( E !6 = / T‬ا ? ‪ 7‬ت‪ ،‬و ‪ !D‬ن <‪ ، 8 9‬و ا‪* +‬م =‪9,X‬اءات @! ‪ ، 8‬و (!‪ 4" 8?@ / 4 .‬ا ‪ -‬د إ ‪ ، 8‬و‬
‫ ‪ 8 H( MJ" n‬إ ‪ B = P‬أ‪ .%?-,‬و ‪ S7 BF‬ه‪B‬ا ا ; ‪ 7‬ن أ ‪ P K‬إ‪ G7‬ء ه ] و‪9!= ." -d‬ا‪ ?F‬ا< ‪BT‬ام ه‪WB‬‬
‫ا ! ‪ 1‬ت و إ@‪B‬اث <‪ 6‬و‪ !H %-d‬ا ! ‪ 1‬ت ا ‪ . 'TG‬و ‪ P < BF‬ه‪B‬ا ا ; ‪ 7‬ن إ ‪ E !, 1A( P‬ا ? ‪ 7‬ت‬
‫ا ‪ < 'TG‬اء "‪ 8-‬ا‪9 . +‬و‪ 7‬أو ا ; ‪
" B‬ا ‪ N#‬ا ‪ 'TG‬أو ا ? ‪ 7‬ت ا ? " ‪ F 1=
" 9‬ا ‪ Y 9‬ا ‪ -d‬‬
‫و ‪ ,‬از ا ‪.9 J‬‬
‫ج‪ !@ -‬ا !‪ %0 2 8 J‬ا ; د ا !?‪= 4 "9‬ـ ـ‪B‬‬
‫( ?‪ ; 9‬د ا)< ‪*8‬ك "‪ ) 6‬ر@? )< ‪*A‬ل ا !‪ 8 D 4 -8‬ا ! ! ‪e‬ة !‪* 4" 4 . 8 J‬ل ا ‪9G‬وط ا ‪%‬‬
‫ ‪ ; %0 87 !K‬ده أو "‪* 4‬ل ‪9C‬وف ا‪ !K7‬م ه‪)a‬ء ا !‪ 4 . 8 J‬إ ‪ P‬ه‪ WB‬ا ; د‪ . ! ) l @ ،‬ن ‪ %0‬أ@ ال آ
‪9‬ة‬
‫إ) ا ‪ KT‬ع ‪ W 8‬ا ‪9G‬وط ا ‪ " 9 ` .G= I A( %‬ازن "' \ ا !‪ \ '" P 4 -8‬ا !‪ .4 . 8 J‬و ه‪B‬ا ا^"‪e 9‬داد‬
‫ا< ‪ ; %0 ) H‬د = ‪ E‬و‪9c‬اع ا ‪ E J‬وا ‪ "BT‬ت وا !‪ 6 -‬ت و ; د أداء أو (;‪ B‬ا ‪ "BT‬ت ‪98Q0 ،B = 4‬ت = ‪%‬‬
‫ا ‪ !@ P H " , H‬ا ‪91‬ف ا ‪ – Y K‬ا !‪ ; %0 – 2 8 J‬د ا)< ‪*8‬ك =' " و "‪ 8- = 4‬ا ; د ا !?‪ "9‬‬
‫ ‪ .?c N 9d 4 B = 4‬ت ا)(' ل ا ! @ ‪.‬‬
‫و ه ا ا ‪ ED‬ا< ‪ P 9‬اه ! م ا !‪9G‬ع ا !‪ %=9A‬إ‪ 0 D‬إ ‪9D P‬ورات ا< ‪ 1 H! = 6‬ا‪ %! F+‬و ا ‪B‬و ‪%0 %‬‬
‫ه‪B‬ا ا !‪ 6‬ل‪0 ،‬ـ‪ P J‬إ ‪ P‬إ‪9F‬ار ‪ 7 F‬ن ‪ " c‬ص =‪ !H‬ا !‪B= 2 8 J‬ل ا) ! د ‪ P‬ا ‪ '-‬ص ا ! ‪ < F9‬اء ‪%0‬‬
‫ا ; ‪ 7‬ن ا ‪ %# -6‬أو ‪ 7 F‬ن ا) ‪e‬ا" ت وا ; د‪ ،‬أو ‪ 7 F 4!D‬ن @! ا^< ر و ا !‪ J0 -‬أو ‪ %0‬ا ; ‪ 7‬ن ا ‪ 6‬ري‪ .‬و‬
‫= ‪ %‬أ‪ 9F‬ا !‪9G‬ع ا !‪ %=9A‬ا ; ‪ 7‬ن ر‪ = 31-08 F‬ر { ‪9?0 18‬ا ‪ 20119‬و ا ي (‪ " 206 4!K‬دة‪ " %0 S7 ،‬د( ‬
‫ا^و ‪9D P P‬ورة إ *م ا !‪ 2 8 J‬إ *" "*‪ !#‬ووا‪ , -! = HD‬ت‪ ،‬أو ا ‪ ،E J‬أو ا ‪ "BT‬ت‪ ،‬ا ‪ 8 - ; %‬أو‬
‫ ‪ ، 8 ! J‬و‪ !D‬ن @! @; ‪ F‬ا)‪ ' F‬د ‪9G = N " %0‬وط ا اردة ‪ ; %0‬د ا)< ‪*8‬ك‪ / ،‬ا ‪9G‬وط‬
‫ا ‪ ، J‬وا ‪9G‬وط ا ! ; = ‪ "BT‬ت ا ! ‪ ،‬وا ;‪9‬وض ا)< ‪*8‬آ وا ;‪9‬وض ا ; ر ‪ ،‬وآ ا ا ‪9G‬وط ا ! ; ‬
‫= ‪ 8c+‬ر‪ ،‬و= ـ?ـ ـ‪ ،B = 4 E‬وا ? ‪ E‬رج ا !‪*H‬ت ا ‪ 6‬ر ‪ ،‬و أ ‪ !D K‬ن @; ‪ %0‬ا ‪9‬ا‪ ،E,‬و ‪ %0‬ا !
‪ ،‬و @‪N‬‬
‫ا) ر‪.‬‬

‫‪%0‬‬
‫‪25‬‬

‫‪www.droitplus.net‬‬

‫ا ا و را ت وا‪ "#$‬ث ا & ‪ %‬‬

‫و ‪ Q7 BF‬ه‪B‬ا ا ; ‪ 7‬ن = = ‪ ; = /‬د ا !?‪ B = 4 "9‬و د ‪ 4" 2‬ا ! اد "‪ 254" 4‬إ ‪ 43 P‬و ا ‪ %‬ا ?‪9‬ه "‪4‬‬
‫ا ‪ Q-‬م ا م و = ‪ 4.! ) %‬ا)( ق ‪ % = .G ، 8 T" P‬ه‪B‬ا ا ; ‪ 7‬ن ?‪ -‬أ ‪9‬ى أر< ه ا !‪9G‬ع ا !‪%0 %=9A‬‬
‫< ?‪ -‬ء ا ‪ 7 <9‬ا ; ‪ 7 7‬ا ‪ 8- = .‬ض = ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬و @! ا ! " ‪ 4‬دا ‪ K0‬ءا(‪ ، 8‬و ' ‪ /‬‬
‫ا ‪91‬ف ا ‪ Y K‬و ه ا !‪.2 8 J‬‬

‫ (ـ!ـ ا !ــ ‪D‬ـــ ع‪:‬‬
‫إن درا< ‪ - D ! -‬ه‪B‬ا (‪ -‬و ‪ 5‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ " l @ 4" 7‬ه ‪ 8‬و "‪B‬ى ‪MG7‬ة ‪ 7 F‬ن ص =‪B8‬ا ا ‪ -‬ع‬
‫"‪ 4‬ا ‪ 6‬رة‪ .‬و = ‪ %‬و أ" م " رأ ‪B ( 4" W -‬د = و (‪ '! 5 G‬در ه‪B‬ا ا ; ‪ 7‬ن‪X0 ،‬ن ا ! ‪ -‬ا ?‪ 2 B 1 J‬ا^"‪BF 9‬‬
‫(‪ E0B‬ا ‪ 4 9
.‬إ ‪ P‬ا ; ل = ‪B‬م إ"‪ .‬ن و‪ ,‬د "‪ 7 F‬ن ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ ،" 7‬ــ‪.‬ــ‪ 4‬و = ‪ 4" `9‬د ‪X0 ،2‬ن ! ت‬
‫ا !*ء" ; ا ‪ B‬ا ; ‪ 7 7‬ا " (‪ @91( " !G‬ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 4" 7‬أ<] و إ‪) .c‬ت‪ ،‬و أ ‪ ?( K‬ر ‪ F‬ا ‪B‬‬
‫ ‪B8= /‬ا ا ‪ .G‬ا ‪ 4" B B6‬ا ‪ 6‬رة‪9? ،‬ز و =‪B‬ون ‪M= 2c‬ن ‪ 7 F‬ن ا ‪ 6‬رة ا‪9 . +‬و‪ 7‬أ‪ \?/‬أ"ــ‪9‬ا @; ; ‪ = ،‬إ‪7‬ـ ‬

‫ا‪ ,‬ز "‪ @9‬ا !‪ T‬ض و أ‪ C \?/‬ه‪9‬ة "‪ 4" B; B-‬ا ‪e( 4"e‬داد ر< و (‪ 1‬را‪.‬‬

‫‪26‬‬


Documents similaires


Fichier PDF dire non au tabac ebook cadeau
Fichier PDF rgaidd facebook
Fichier PDF afriport news online edition speciale colloque kribi 1
Fichier PDF num cdv
Fichier PDF offre de formation acadexe en management des microfinance
Fichier PDF rgaidd1


Sur le même sujet..