ADITZA .pdf



Nom original: ADITZA.pdf

Ce document au format PDF 1.4 a été généré par Calc / OpenOffice 4.1.10, et a été envoyé sur fichier-pdf.fr le 12/06/2021 à 15:49, depuis l'adresse IP 78.224.x.x. La présente page de téléchargement du fichier a été vue 15 fois.
Taille du document: 497 Ko (41 pages).
Confidentialité: fichier public
Document publié par un compte certifié d'intérêt général. Ce document a été actualisé le 02/08/2021, son contenu peut ainsi différer des résultats présentés par les moteurs de recherche.


Aperçu du document


euskal aditza

benat.sarasola@ni.eus

1

EUSKAL ADITZA
Aditza balinbada mintzairaren "bizkar ezurra", ohart gaiten "euskalki" deitzen ditugun guzietan egitura
berdina dela. Horrek erakusten du, "euskalkiak" "ENBOR" beraren "ADARRAK" direla. Ohargarri da,
Mendebaldeko eta Ekialdeko adarrak, oinarrizko "Enbor"etik hurbilago egon direla, Erdialdekoa baino,
nahiz mintzazaile eta idazle gehienak Erdialdekoak izan. Ikerlari berezituek diote, “mintzaira bat erabiliago
eta aldaketa gehiago, berdin ere oker gehiago”, sor daitekela. Goazen beraz “Enborrera”.

Euskal Aditzaren hiru giltzak :
1° - NOR ↔ NORK
2° - ZINEZ ↔ USTEZ
3° - NOR 1°2° ↔ NOR/ZER 3°

NOR
zinez

NORK
ustez

zinez

ustez

nor 1°2°
nor/zer 3°

Ikusten da “Euskal” egitura ez dela “Latin” egituraren idurikoa (indik., baldin., subj.,...) Argi da, “Latin”
egituratik askatzea ez datekela denentzat, ez aise ez gustuko. Hori ulertu behar da, hoinbeste urtez eta
mendez, bai ikerlariek, gehienak edo denak latinista zorrotzak, bai erakasleek, mereximendu handiz,
erabili eta erakutsi dutena baida.
“[Piarres] Lafitte abadearen gramatika hartzen badugu, adibidez, berehala ohartuko gara hark latinaren kategoria
gramatikalak euskarari egokitzen lan egin zuela. Oraingo egunean hizkuntza modu horretara erakustea izorramendia
litzateke.” (J.P. Bronckart, ARGIA agerkaria, 2019/12/01)

2

NOR

te

ke

ba

te

ke

"

te

ke

"

te

ke

"

ke

"

te

ke

"

te

ke

"

te

e/z

n
h
g
z
z
l/z
l/z

ustez
inza

te

ke

n

n

a

u

ke

inza

te

ke

n

h

a

u

ke

inza (inra)

te

ke

n

g

ai

tz

u

ke

inza (inra)

te

z

ai

tz

u

inza (inra)

te

z

ai

tz

u

e iza/iza (ira)

i
n

"

zu

"

a

iza

i

ke

gu

"

a

iza

i

ke

zue

"

a

iza

i

ke

k-n

"

za

i

ke

o

"

za

i

ke

t

"

n
h
g
z
z
d
d

a

i

te

ke

n

"

a

i

te

ke

n

"

a

i

te

ke

n

"

a

i

te

ke

n

"

a

i

te

ke

en

"

a

i

te

ke

n

"

a

i

te

ke

en

"

n
h
g
z
z
d
d

a

i

ke

zue

n

"

a

i

ke

zu

n

"

a

i

ke

e

n

"

a

i

ke k/a-na

n

"

a

i

ke

ta

n

"

a

i

ke

gu

n

"

a

i

ke

o

n

"

t

t

t

t

t

t

z
z

z
z

z
z

n
h
g
z
z
l/z
l/z
n
h
g
z
z
l/z/b
l/z/b

e
e

n
h
g
z
z
l/z/b
l/z/b

i

nd

u

ke

"

g

i

n

tz

u

ke

"

z

i

n

tz

u

"

z

i

n

tz

u

n
n
n

-

n

te

ke

n

te

te

n

-

"

ke

te

"

t
k-n
gu
zu
zue

"

tz

u

ke

i

tz

u

ke

d

i

tz

u

ke

d

i

tz

u

ke

d

i

tz

u

d

i

tz

u

d

i

tz

u

ke

tz

ke k/a-na

n

d

a

u

tz

ke

ta

o

n

d

a

u

tz

ke

e

ke

zue

n

d

a

u

tz

ke

o

ke

ta

n

d

a

u

tz

ke

zue

-

"

ke

e

n

d

a

u

tz

ke

zu

te

"

n
h
gu
zu
zu
l/z
l/z

za

ke

za

ke

ke

gu

inza

i

ke

inza

i

iza

i

iza

i

zu

n

in

te

ke

n

n

a /e

in

te

ke

n

h

a /e

e

in

te

ke

n

g

a

i

tz za

ke

e

in

te

ke

n

z

a

i

tz za

ke

e

in

te

ke

en

z

a

i

tz za e/z

ke

e

i

te

ke

n

e

i

te

e

in

z

"

tz

i

t

"

u

inza

z

"

ke
ke

en

gu

"
"

tz

u

ke

n

tz

u

ke

n

n

i

tz

u

ke

n

n

i

tz

u

ke

n

n

i

tz

u

ke

i

tz

u

ke

i

tz

u

ke
tz

ke

ta

n

tz

ke

zue

n

n e

u

tz

ke

e

n

n e

u

tz

ke k/a-na

n e

u

tz

ke

e

u

tz

ke

zu

e

u

tz

ke

gu

n

za

ke

e

n

za

ke

n

"

g

e

n

tz za

ke

n

"

z

e

n

tz za

ke

n

"

z

e

n

tz za e/z

ke

-

n

te

n
n

"

n

"

n

"

n

"

n

"
"
"

d

tz za

ke k/a-na

d

e i

tz za

ke

o

d

e i

tz za

ke

ta

d

e i

tz za

ke

zu

ke

ke k/a-na

n

e

in

ke

ta

n

e

in

ke

zue

n

e

i

ke

zu

n

d

e i

tz za

ke

gu

-

n

e

i

ke

e

n

d

e i

tz za

ke

zue

te

n

n

u

e

e i

n

te

u

h

ta
k/a-na
gu
zu
zue

n

e

n

ke

te

e

"

tz za

n

i

n

e i

n

i

n

in

z

ke

ta
k/a-na
gu
zu
zue

in

t

n

"

e/z

"

d

e

"

e

z

o

n

E
Z
A
n

gu

e

t

n
h
gu
zu
zu
l/z
l/z

u

n

t

"

a

ke k/a-na

z

ke

i

d

a

ke

i

t

"

ke

t
k-n
gu
zu
zue

d

d

i

inza

z

ke

d

inza

t

e/z

ke

ta
k/a-na
gu
zu
zue

-

nor / zer 3°

e

ke

ke

h

n

nor 1° 2°

ke

i

u

"

ke

nor / zer 3°

e

i

iza

nd

te

n
iza

i

n

U

a

n

n

Z
a
n

ke

ustez

ba

ke

e

n
h
g
z
z
-

t
k-n
gu
zu
zue

ke

e/z

i

a

NORK

zinez

nor 1° 2°

zinez
n a iza
h a iza
g a (iza) ira
z a (iza) ira
z a (iza) ira
d a (iza) ira
d

LAU ADITZ LAGUNTZAILE

e
n
e
h
gu n e
zu n e
zu n e
e
l/z/b
e
l/z/b

o

n

te

n
n

te

n

ta
k/a-na
gu
zu
zue

n

-

n

te

n

n
n
n
n

i tz za

ke k/a-na

n

i tz za

ke

o

n

i tz za

ke

zu

n

i tz za

ke

zue

i tz za

ke

gu

i tz za

ke

e

i tz za

ke

ta

n

te

n
n

te

n

3

LAU ADITZ LAGUNTZAILE EKIALDEAN
NOR

a

ustez

iza
iza
ira
ira
ira

te

ke

ba

te

ke

"

te

ke

"

te

ke

"

te

ke

-

te

ke

"

ira

te

ke

"

e

"

n
h
g
z
z
l/z
l/z

inza
inza
inra
inra
inra

-/iza

a/e

ira

zinez

te

ke

n

te

ke

n

te

ke

n

te

ke

n

te

ke

te

ke

n

te

ke

n

e

n

i

n

i
i
i
i
i

-

za

i

za

i

n a(d)
h a(d)
g
z
z
d a(d)
d

i
i
i
i
i

(te)

(ke)

n

"

(te)

(ke)

n

"

te

ke

n

"

te

ke

n

"

ke

en

"

i

(te)

(ke)

n

"

i

te

ke

en

"

n
h
g
z
z
d
d

a
a
a
a
a

i
i
i
i
i

n

"

n

"

n

"

n

"

ke

züe

e
k/a-na
ta

n

"

a

i

ke



n

"

a

i

ke

o

n

"

te

tz

i

l/z

iza

i

t

ke
ke
ke

tz

iza

"

o

ke

ke

tz

"

ke

ke

tz

i
i
i
i
i

ke

ke

tz

inza
inza
inza
inza
inza

"

ke

tz

n
h
g
z
z
l/z

e


züe
k-n

ke

"
"
"
"

t
t
t
t
t

ü
ü
ü
ü
ü

ke

d

ü

t ü

ke

d

ü

t ü

ke

e
e
e
e
e

i
i
i
i
i

tz ke

ke
ke
ke

d

e

i

tz

n

d

e

i

tz ke

n
h
g
z
z

e
e
e
e
e

n
n

te

ke

n

te

ke

n

ke

en

i

(te)

(ke)

n

i

te

ke

en

n
h
g
z
z
l/z/b
l/z/b

e
e
e
e
e

in
in
in
in
in

e

i

e

i

n

ke


o
k/a-na
ta
züe

ke



n

ke

e

n

ke
ke
ke
ke

n
n
n
n

ba
"
"
"
"

n
h
g
z
z

ü
ü
ü
ü
ü

nd
nd
n t
n t
n t

ü
ü
ü
ü
ü

ke
ke
ke
ke
ke

e

E
Z
A
n

za
za
t za
t za
t za

tz

ke

tz ke
tz ke
tz ke

ke

t
k-n


züe

"

ü

t ü

ke

ü

t ü

ke

e
e
n e
n e
n e

i
i
i
i
i

tz ke

tz

tz ke

n

"

n

"

n

"

n

"

e

ta
k/a-na


züe

n

"

n
h
g
z
z

e
e
e
e
e

e
ta
k/a-na k/a-na
o

ta


züe

d

e i t za

ke



d

e i t za

ke

züe

-

e

n
za
n
za
n t za
n t za
n t za

n

e

ke

i

ke

tz

ke

tz ke
tz ke
tz ke

e
ta
züe
e
k/a-na
o

n
n
n

e




e

n
n

e

ta
k/a-na


züe

ke
ke
ke
ke
ke

n

e

n

"

n

"

n

"

n

"

n

"

n

"

t
t
t
t
t

n

ke

n

e i
n
e i
h
ge n e i
ze n e i
ze n e i
e i
l/z/b
e i
l/z/b

n
n

-

"

n
n

n

n

n

n

ke

i

za
za
za
za
za

n

n

e

e
e
e
e
e

n

ke

e

"

n

n

l/z

"

n

ke

"

"

n

ke

"

"

n

ü
ü
ü
ü
ü

-

d
d
d
d
d

ke

"

t
t
t
t
t

e

ke

ke

"

ü
ü
n ü
n ü
n ü



ke

ke

"

n
h



l/z
l/z

züe

ke

ke

"

"

e
t
t
t
t
t

"

e

-

i
i
i
i
i

"

n
h
ge
ze
ze
l/z

ke

ke

e

-


k/a-na
ta
e
o

ta
k/a-na


züe

-

t
k-n


züe

ke

n

(ke)

tz

ü
ü
ü
ü
ü

e

(ke)

tz

d
d
d
d
d

ta

(te)

e

t
k-n


züe

-

ke

n

(te)

tz

ke

ke

n

i
i
in
in
in

tz

ke

n

n

n en(d)
h en(d)
e
g
e
z
e
z
e
l/z/b (d)
l/z/b e

te

ke

ke

ke

tz

ke

d
d
d
d
d

ke

ustez

ke

n

ke

tz

t
t
t

ü
ü
ü
ü
ü


k/a-na

o
züe

ke

nor 1° 2°

iza
iza
iza
iza
iza

nor / zer 3°

n

nor / zer 3°

i

ü
n
h
g
z
z

n a
h a
g
ü
z
ü
z
ü

e

e

Z
A
n

e

nor 1° 2°

zinez
n
h
g
z
z
d
d

NORK

a

za
za
za
za
za

ke

t za

ke

e

t za

ke

ta

ke
ke
ke
ke

k/a-na
o

züe


n
n
n
n
n
n
n
n
n
n

e

n
n

e

n

4

LAU ADITZ LAGUNTZAILE MENDEBALEAN
a

NOR
n
h
g
z
z
d
d

ustez
nori

nor/zer

a za

te ke

ba

a za

te ke

"

a ra

te ke

"

a ra

te ke

"

a ra

te ke

a

e

"

-

te ke

"

ira

te ke

"

n
h
g
z
z
l/z
l/z

zinez
nori

inza

te ke

inza

te ke

inza

te ke

inza

te ke

inza

te ke

iza/a

te ke

ira

te ke

nor

e

n
"
"
"
"
"
"

i

ke

a xa i

ke

a xa i

ke

a xa i

ke

a xa i

ke

ja i

ke

ja i

ke

n
h
g
z
z
d
d

a

i

te ke

a

i

te ke

a

i

te ke

z

a

a

i

te ke

z

a

a

i

te ke

z e

a

i

te ke

a

i

te ke

n
h
g
z
z
d
d

a

i

ke

a

i

ke

a

i

ke

a

i

ke

a

i

ke

a

i

ke

a

i

ke

gu
o

"
"

k/a-na z
ta
zue
zu
e

"

z

"

z e

"
"

z

z

"

a

gu
o
k/a-na z
ta
zue
zu
e

z

a
a

z e
z

a

"
"
"
"
"
"
"

"

"
"
"
"
"
"
"

"

"
"
"
"
"
"

"
"
"
"
"
"

n
h
g
z
z
l
l

inxa

ke

inxa

ke

inxa

ke

inxa

ke

inxa

ke

ixa/ja

ke

ixa/ja

ke

gu
o
k/a-na z
ta
zue
zu
e

z

a
a

z e
z

a

n
h
g
z
z
l/z/b
l/z/b

ein

te ke

ein

te ke

ein

te ke

z

a

ein

te ke

z

a

ein

te ke

z e

ei

te ke

ei

te ke

n
h
g
z
z
l/z/b
l/z/b

ein

ke

ein

ke

ein

ke

ein

ke

ein

ke

ei

ke

ei

ke

z

a

gu
o
k/a-na z
ta
zue
zu
e

z

a
a

z e
z

a

"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"

e
G
I
n

nor 1° 2°

a xa i

nor / zer 3°

i
n

n
h
g
z
z
-

nor / zer 3°

e
U
n

Z
a
n

e

nor 1° 2°

zinez
nor/zer

NORK
nori
ke

h

a

g

a i t u

ke

z

a i t u

ke

z

a i t u

ke

d

a
a

u
u

ke

d
d

a

u

ke

d

a
a

d

a

d

a

u
u
u
u

ke

d

d

a

ke

zue

d

a

u ts
u ts

ke

o

d

a

u ts

ke

e

d

a

d

a

d

a

d

a

u
u ts
u ts
u ts

n

a

g

a

g

i
i

ke

h
g

a

g

i

ke

z

a

g

z

a

ke

e

n

e nd u

ke

"

h

e nd u

ke

"

g

e nd u

ke

"

z

e nd u

ke

"

z

e nd u

ke e

z

"

u

"

e

u

z

"

e
gu
zu
zue

z

"

z

"

z

"

z

"

n
h
g
z
z
l
l

e

z

ta
k-n

z

"

z

"

z

"

e
gu
zu
zue
ta
k-n

-

ke
ke
ke

ts ke k/a-na
ke

gu

ke

ta

ke

zu

-

e
gu
zu
zue

z

"

z

"

z

"

z

"

n
h
g
z
z
l/z
l/z

"
"
"
"
"
"
"

"
"

"
"
"
"
"
"
"

ta
k/a-na

ke

-

ke

a

i
gi z

d

a

g

ke

zue

d

a

i
gi

ke

o

d

a

g

i

ke

e

d

a

g

ke k/a-na

d

a

g

ke

gu

d

a

ke

ta

d

a

ke

zu

ke

nori

ba

-

ke

i
i
gi
gi z

nor

t
k-n

u
u

n

ustez
nork

z

a

e
gu
zu
zue

z

a

z

a

ta
k/a-na

z

a

z

a

-

z

a

z

a

z

a

z

a

z

a

e
gu
zu
zue

ta
k/a-na

-

z

a

z

a

z

a

ke

z

a

ke

z

a

e nd u

ke

z

a

e nd u

ke

z

a

e nd u

ke

z

a

e

u

ke

z

a

e

u

ke

z

a

e

u ts ke

ta

z

a

e

u ts ke

gu

z

a

e nd u ts ke

e

z

a

e nd u ts ke

k/a-na

z

a

z

a

z

a

z

a

e
gu
zu
zue

e
e

e nd u ts ke

o

e

u ts ke

zu

e

u ts ke

zue

n

e n

g

e n

g

i
i

ke

h

"

g

e n

g

i

ke

"

z

e n

"

z

"

n
h
g
z
z
l/z/b
l/z/b

"
"
"
"
"
"

nork

i
e n gi z
g

e
e
ta
k/a-na

ke

-

e
gu
zu
zue

ke
ke

z

a

z

a

z

a

ke

k/a-na

z

a

e

i
gi

ke

o

z

a

e n

g

i

ke

zu

z

a

e n

g

i
i
gi
g i

ke

zue

z

a

g

ke

gu

z

a

ke

e

z

a

ke

ta

z

a

e

e n
e
e

g

e
e

n
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
5

Lau Aditz Laguntzaileen Erabilera

NOR
aditz jokatu laguntzaile

i
Z
a
n

e

i

n

NORK

aa
izate

mintzatu zen / liz / da / dake

atzo Maulen zen

mintzatzen zen / liz / da / dake

umor on da / baliz

mintzatuko zen / liz / da / dake

bihar eder dake

aditzoin soil laguntzaile
nahi du mintza naiken (nain/nadin/naiten)
nahi luke / zuen mintza neinken (nendin/neinten)

aditz jokatu laguntzaile

e

U
n

E
Z
A

n

jabetza

erosi zuen / lu / du / duke

atzo etxe bat zuen

erosten zuen / lu / du / duke

umore ona du / balu

erosiko zuen / lu / du / duke

bihar osagarri ona duke

aditzoin soil laguntzaile
nahi du biak eros detzadan
nahi luke / zuen biak eros netzan

6

izan : ni
zinez

ustez

orai - gero
orai Maulen niz

je suis

yo soy,
estoy

bihar, 10etan, Maulen

nizate

lehen

orai - gero
orai Maulen

baninz

si j'étais

si fuese

ahala banu, orai Maulen
je serai

seré, estaré

ninzate

atzo, Maulen

ninzan

je serais

estaría

ninzaten

(ninzake)

(ninzaken / izanen ninzan)

bihar, 10etan, beharrez
Maulen nizateke

beharrez, orai Maulen

atzo, beharrez, Maulen

je pourrai
(peux) être

(izaten ahal nizate / ahalko niz)

orai Panpiri mintzatzen

nizaio
bihar 10etan, Panpiri
mintzatzen nizaikeo
(mintzatuko nizaio)

bihar 10etan, zuri
mintzatzen nizaikezu
(mintzatuko nizaizu)

ninzateke

je pourrais
être

podría estar

(izaten ahal / ahalko ninzate)

je lui parle

le hablo, le
estoy
hablando

le hablaré
je lui parlerai
(podré
(pourrai)
hablarle)

je vous
parlerai
(pourrai)

le hablaré
(podré
hablarle) a
usted

Panpi botzik lizake,
mintzatzen baninzaio
orai nahi banu, Panpiri
mintzatzen ninzaikeo

si je lui
parlais

je pourrais
lui parler

ninzateken

si le hablaría

podría
hablarle

atzo, Panpiri mintzatzen

ninzaion
atzo, ikusi banu, Panpiri
mintzatzen ninzaikeon
(mintzatuko ninzaion)

je pourrais
vous parler

(mintzatuko ninzaizu)

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

j'aurais été

yo estuviera

je pouvais
être

yo podía
(hubiera
podido) estar

je lui parlais

le hablaba

je pouvais
(j'aurais pu)
lui parler

podía
(hubiera
podido)
hablarle

je pouvais
(j'aurais pu)
vous

podía
(hubiera
podido)

(j'aurais pu)

(izaten ahal / ahalko ninzan)

(mintzatuko ninzaio)

orai nahi banu, zuri
mintzatzen ninzaikezu

yo estaba

atzo, ahala ukan banu, Maulen

(nizake / izanen niz)

podré
(puedo) ser,
estar

j'étais

Nori :

podría
hablarle a
usted

atzo, nahi ukan banu, zuri
mintzatzen ninzaikezun
(mintzatuko ninzaizun)

hiri (k/n), zuri, zueri, hari, haieri

7

izan : hi
zinez

ustez

orai - gero
orai Maulen

hiz

tu es

tu seras

(hizake) (izanen hiz)

(izaten ahal/ahalko hiz)

hizaio
bihar 10etan, Panpiri
mintzatzen hizaikeo

(mintzatuko hizaigu)

atzo, Maulen

tu serais

atzo, auto bat ukan bahu,
Maulen hinzaten

hinzateke

tu lui parles

tu lui
parleras

Panpi botzik lizate,
mintzatzen bahinzaio
orai nahi bahu, Panpiri
mintzatzen hinzaikeo

tu pourrais
être

si tu lui
parlais

tu pourrais
lui ...

tu pourrais
nous ...

(mintzatuko hinzaigu)

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

atzo, auto bat ukan bahu,
Maulen hinzateken

tu aurais pu
être

atzo, Panpiri mintzatzen

hinzaion
atzo, ikusi bahu, Panpiri
mintzatzen hinzaikeon

tu lui parlais

tu lui aurais
(aurais pu)

(mintzatuko hinzaion)

nahi bahu, guri mintzatzen

hinzaikegu

tu aurais été

(izaten ahal/ahalko hinzan)

(mintzatuko hinzaio)
tu nous
parleras

tu étais

(hinzaken) (izanen hinzan)

(izaten ahal/ahalko hinzate)

(mintzatuko hizaio)

bihar 10etan, guri
mintzatzen hizaikegu

hinzate

hinzan

si tu étais

auto bat bahu, orai Maulen
tu pourras
être

orai Panpiri mintzatzen

bahinz

(hinzake)

bihar, 10etan, Maulen

hizateke

orai Maulen

lehen

auto bat bahu, orai Maulen

bihar, 10etan, Maulen

hizate

orai - gero

atzo, nahi ukan bahu, guri
mintzatzen hinzaikegun
(mintzatuko hinzaigun)

Nori :

tu nous
aurais
(aurais pu)

eni, guri, hari, haieri

8

izan : gu
zinez

ustez

orai - gero
orai Maulen

gira

nous
sommes

orai Maulen

nous serons

auto bat baginu, orai
Maulen ginate

bihar, 10etan, Maulen

girate

orai - gero

bagina

(girake / izanen gira)

(ginake)

bihar, 10etan, Maulen

auto bat baginu, orai
Maulen ginateke

girateke

nous
pourrons être

(izaten ahal / ahalko gira)

orai Panpiri mintzatzen

gizaio
bihar 10etan, Panpiri
mintzatzen gizaikeo

nous lui
parlerons
(pourrons lui)

(mintzatuko gizaio)

bihar 10etan, zuri
mintzatzen gizaikezu
(mintzatuko gizaizu)

si nous
étions

atzo, Maulen

nous serions

atzo, auto bat ukan baginu,
Maulen ginaten

Panpi botzik lizate,
mintzatzen baginzaio
orai nahi baginu, Panpiri
mintzatzen ginzaikeo

nous
pourrions
être

orai nahi baginu, zuri
mintzatzen ginzaikezu

si nous lui...

nous
pourrions
lui...

nous étions

nous aurions
été

atzo, Panpiri mintzatzen

ginzaion
atzo, ikusi baginu, Panpiri
mintzatzen ginzaikeon

nous
pouvions
être, nous
aurions pu
être

nous lui
parlions

nous lui
aurions...
(aurions pu)

(mintzatuko ginzaion)
nous
pourrions
vous...

(mintzatuko ginzaizu)

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

atzo, auto bat ukan baginu,
Maulen ginateken
(izaten ahal / ahalko ginen)

(mintzatuko ginzaio)
nous vous ...
(pourrons
vous...)

ginaen

(ginaken / izanen ginen)

(izaten ahal / ahalko ginate)
nous lui
parlons

lehen

atzo, nahi ukan baginu, zuri
mintzatzen ginzaikezun

nous vous
aurions
(aurions pu)

(mintzatuko ginzaizun)

Nori :

hiri (k/n), zuri, zueri, hari, haieri

9

izan : zu
zinez

ustez

orai - zero
orai Maulen

zira

vous êtes

bihar, 10etan, Maulen

zirate
(zirake / izanen zira)

zirateke

zizaio
bihar 10etan, Panpiri
mintzatzen zizaikeo

si vous étiez

atzo, Maulen zinaen

vous étiez

vous seriez

atzo, auto bat ukan bazinu,
Maulen zinaten

zinate

vous auriez
été

(zinake)
vous pourrez
être

(izaten ahal / ahalko zira)

orai Panpiri mintzatzen

orai Maulen bazina

lehen

auto bat bazinu, orai Maulen
vous serez

bihar, 10etan, Maulen

orai - zero

auto bat bazinu, orai Maulen

zinateke

(zinaken / izanen zinen)
vous purriez
être

(izaten ahal / ahalko zinate)
vous lui
parlez

vous lui
serez...

(mintzatuko zizaio)

Panpi botzik lizate,
mintzatzen bazinzaio
orai nahi bazinu, Panpiri
mintzatzen zinzaikeo

(mintzatuko zizaigu)

vous nous
serez...

orai nahi bazinu, guri
mintzatzen zinzaikegu

si vous lui...

vous lui...
(vous
pourriez lui)

atzo, Panpiri mintzatzen

zinzaion
atzo, ikusi bazinu, Panpiri
mintzatzen zinzaikeon

vous lui
parliez

vous lui
auriez (vous
auriez pu)

(mintzatuko zinzaion)
vous nous...
(vous
pourriez
nous)

(mintzatuko zinzaigu)

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

vous auriez
pu être

(izaten ahal / ahalko zinen)

(mintzatuko zinzaio)

bihar 10etan, guri
mintzatzen zizaikegu

atzo, auto bat ukan bazinu,
Maulen zinateken

atzo, nahi ukan bazinu, guri
mintzatzen zinzaikegun

vous nous
auriez (vous
auriez pu)

(mintzatuko zinzaigun)

Nori :

eni, guri, hari, haieri

10

izan : zuek
zinez

ustez

orai - zero
orai Maulen zirade

vous êtes

bihar, 10etan, Maulen

ziratee
(zirakee / izanen zirade)

ziratekee

zizaitzo
bihar 10etan, Panpiri
mintzatzen zizaizkeo

vous pourrez
être

vous étiez

vous seriez

atzo, auto bat ukan bazinute,
Maulen zinateen

zinatee

vous auriez
été

auto bat bazinute, orai Maulen

zinatekee

(zinakeen / izanen zinaden)
vous purriez
être

vous lui
parlez

vous lui
serez...

Panpi botzik lizate, mintzatzen

bazinzaitzo
orai nahi bazinute, Panpiri
mintzatzen zinzaizkeo

vous nous
serez...

orai nahi bazinute, guri
mintzatzen zinzaizkegu

si vous lui...

vous lui...
(vous
pourriez lui)

vous auriez
pu être

atzo, Panpiri mintzatzen

zinzaitzon
atzo, ikusi bazinute, Panpiri
mintzatzen zinzaizkeon

vous lui
parliez

vous lui
auriez (vous
auriez pu)

(mintzatuko zinzaitzon)
vous nous...
(vous
pourriez
nous)

(mintzatuko zinzaizgu)

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

atzo, auto bat ukan bazinute,
Maulen zinatekeen
(izaten ahal / ahalko zinaden)

(mintzatuko zinzaitzo)

bihar 10etan, guri mintzatzen
(mintzatuko zizaizgu)

atzo, Maulen zinaden

(izaten ahal / ahalko zinatee)

(mintzatuko zizaitzo)

zizaizkegu

si vous étiez

(zinakete)

(izaten ahal / ahalko zirade)

orai Panpiri mintzatzen

orai Maulen bazinade

lehen

auto bat bazinute, orai Maulen
vous serez

bihar, 10etan, Maulen

orai - zero

atzo, nahi ukan bazinute, guri
mintzatzen zinzaizkegun

vous nous
auriez (vous
auriez pu)

(mintzatuko zinzaizgun)

Nori :

eni, guri, hari, haieri

11

izan : hura
zinez

ustez

orai - gero
orai Pette Maulen da

il est

él está

bihar Pette, 10etan, Maulen
il sera

estará

(dake / izanen da)

il peut /
pourra être

puede /
podrá estar

(izaten ahal / ahalko date)

orai Pette Panpiri mintzatzen

-

il lui parle

le está
hablando

il lui parlera
(pourra)

le hablará
(podrá
hablarle)

bihar 10etan, Pette Panpiri

- izaikeo

(mintzatuko zaio)

lizate

il serait

auto bat balu, orai Pette
Maulen lizateke

botzik ninzake, Pette Panpiri
mintzatzen balizaio
orai nahi balu, Pette Panpiri
mintzatzen lizaikeo

- izaikezu

il vous
parlera
(pourra)

le hablaré
(podré
hablarle) a
usted

orai nahi balu, Pette zuri
mintzatzen lizaikezu
(mintzatuko lizaizu)

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

zen/zan

si fuese

atzo, Pette Maulen

estaría

atzo, auto bat ukan balu, Pette
Maulen zaten

il était

él estaba

il aurait été

él estuviera

…il pouvait
être

él podía
(hubiera
podido) estar

zizaion

il lui parlait

él le hablaba

atzo, ikusi balu, Pette Panpiri
mintzatzen zizaikeon

él podía
il pouvait (il
(hubiera
aurait pu) lui
podido)
parler
hablarle

(zaken / izanen zen)

il pourrait
être

podría estar

atzo, auto bat ukan balu Pette
Maulen zateken

(il aurait pu)

(izaten ahal / ahalko zen)
s'il lui parlait si le hablaría

il pourrait lui le estaría
parler
hablando

(mintzatuko lizaio)

bihar 10etan, Pette zuri

(mintzatuko zaizu)

s'il était

(izaten ahal / ahalko lizate)

zaio

mintzatzen

baliz

(lizake)

egun oroz, Pette, 10etan,
Maulen dateke

mintzatzen

orai Pette Maulen

ahala balu, orai Pette Maulen

date

i

lehen

orai - gero

atzo, Pette Panpiri mintzatzen

(mintzatuko zizaion)

il pourrait
vous parler

le podría
hablar a
usted

atzo, nahi ukan balu, Pette zuri
mintzatzen zizaikezun

il pouvait (il
aurait pu)
vous

él podía
(hubiera
podido)

(mintzatuko zizaizun)

Nori : eni, hiri (k/n), guri, zuri, zueri, hari, haieri

12

izan : hurak
zinez

ustez

orai - gero
orai hurak Maulen

dira

ils sont

orai - gero
están

bihar hurak, 10etan, Maulen

dirate

ils seront

dirateke

estarán

ils pourront
être

podrán
estar

(izaten ahal / ahalko dirate)

lirate

ils seraient

- izaitzo
bihar 10etan, hurak Panpiri

- izaizkeo

ahala balute, orai hurak Maulen

lirateke

ils lui parlent

hurak

ils lui
parleront
(pourront)

le hablarán
(podrán
hablarle)

(mintzatuko zaitzo)

hurak botzik lirake, Panpiri
mintzatzen balizaitzo
orai nahi balute, hurak Panpiri
mintzatzen lizaizkeo

atzo, hurak Maulen

estarían

atzo, auto bat ukan balute, hurak
Maulen ziraten

- izaizkezu

ils vous
parleront
(pourront)

le hablarán
(podrán
hablarle) a
usted

orai nahi balute, hurak zuri
mintzatzen lizaizkezu
(mintzatuko lizaitzu)

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

ils étaient

ellos
estaban

ils auraient
été

ellos
estuvieran

(ziraken / izanen ziren)
ils
pourraient
être

podrían
estar

atzo, auto bat ukan balute, hurak
Maulen zirateken

ellos podían
ils pouvaient
(hubieran
(ils auraient
podido)
pu) être
estar

(izaten ahal / ahalko ziren)
s'ils lui
parlaient

si le
hablarían

ils
pourraient
lui parler

le estarían
hablando

(mintzatuko lizaitzo)

bihar 10etan, hurak zuri

ziraen

si fuesen

(izaten ahal / ahalko lirate)

orai hurak Panpiri mintzatzen

(mintzatuko zaitzu)

s'ils étaient

(lirake)

egun oroz, 10etan, Maulen

mintzatzen

balira

ahala balute, orai hurak Maulen

(dirake / izanen dira)

mintzatzen

orai hurak Maulen

lehen

atzo, hurak Panpiri mintzatzen

zizaitzon
atzo, ikusi balute, hurak Panpiri
mintzatzen zizaizkeon

ils lui
parlaient

ellos le
hablaban

ellos podían
ils pouvaient
(hubieran
(ils auraient
podido)
pu) lui parler
hablarle

(mintzatuko zizaitzon)

ils
pourraient
vous parler

le podrían
hablar a
usted

atzo, nahi ukan balute, hurak zuri
mintzatzen zizaizkezun

ils pouvaient ellos podían
(ils auraient (hubieran
pu) vous
podido)

(mintzatuko zizaitzun)

Nori : eni, hiri (k/n), guri, zuri, zueri, hari, haieri

13

iZan taula

NOR

zinez

n

a

iza

te

ke

h

a

iza

te

ke

g

a

(iza)

ira

te

z

a

(iza)

ira

te

z

a

(iza)

ira

d a d

NOR nori

ustez

(iza)

ira

ba n

inza

te

ke

n

"

h

inza

te

ke

n

ke

"

g

(inza)

in a

te

ke

n

ke

"

z

(inza)

in a

te

ke

n

te e/z ke

"

z

(inza)

in a

te e/z ke

n

te

ke

"

l/z

te

ke

n

te

ke

"

l/z

te

ke

n

r

r

r

a/e iza/(iza)

ira

n

a

iza

i

ke

e

"

n

inza

i

ke

h

a

iza

i

ke zu

"

h

inza

i

ke k/a-na n

g

a

iza

i

ke gu

"

g

inza

i

ke

gu

n

z

a

iza

i

ke zue

"

z

inza

i

ke

o

n

z

a

iza

i

z ke k-n

"

z

inza

i

zue

n

ke

ta

n

z ke

e

n

-

i

za

i

-

i

za

i

t

t

ke

o

" l/z

iza

i

z ke

t

" l/z

iza

i

t

t

z ke

zu

n

14

ein : ni
zinez

ustez

orai - gero
harek nahi du euskaraz
mintza nadin

il veut que je
parle

quiere que
hable yo

(nain / naiken / naiten)

ikasi baidut, orai euskaraz
mintza naike

lehen

orai - gero
orai euskaraz mintza

banendi

si je parlais

si hablara yo

(baneinke / baneinte)
je peux parler puedo hablar

(naite)

nahi banu, orai euskaraz
mintza neinke

il veut que je
puisse parler

quiere que
pueda hablar
yo

(naiteken)

ikasi banu, orai euskaraz
mintza ninteke

je parlerais

yo hablaría

il veut que je
vous parle (je
puisse)

quiere que le
hable yo (le
pudiera)

bihar Panpiri euskaraz
mintza naikeo

demain je lui
parlerai (je
pourrai)

mañana le
hablaré
(podré)

nahi du Panpiri euskaraz
mintza naikeon

il veut que je
lui parle (que
je puisse)

quiere que le
hable (pueda
hablarle)

quería él que
yo hablase

il voulait que
je parlasse

quería él que
yo hablase

je pouvais
(aurais pu)
parler

yo podía
(hubiera
podido) hablar

neinkezun

je pouvais
(aurais pu)
vous parler

yo podía
(hubiera
podido)
hablarle

nahi zuen, euskaraz mintza

neinken
(neinten)

je pourrais
parler

yo podría
hablar

(neinteke)

nahi du zuri euskaraz
mintza naikezun

il voulait que
je parlasse

nendin
(neinken / neinten)

(neinte)

nahi du bihar euskaraz
mintza niteken

nahi zuen euskaraz mintza

atzo, euskaraz mintza

ninteken
(neinteken)

nahi banu, zuri euskaraz
mintza neinkezu

je vous
parlerais
(pourrais)

Panpi hemen baliz,
euskaraz mintza

je lui parlerais
yo le hablaría
(je pourrais)

atzo, Panpiri euskaraz
mintza neinkeon

je pouvais
(aurais pu) lui
parler

yo podía
(hubiera
podido)
hablarle

que je lui
parle (que je
puisse)

nahi zuen Panpiri euskaraz
mintza neinkeon

que je lui
parlasse (je
pusse lui
parler)

que pusiera
(hubiera
podido)
hablarle

neinkeo
Panpik nahi luke euskaraz
mintza neinkeon

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

yo le hablaría
(podría
hablar)

que le
hablase

atzo, zuri euskaraz mintza

Nori : hiri (k/n), zuri, zueri, hari, haieri

15

ein : hi
zinez

ustez

orai - gero
harek nahi du euskaraz
mintza hadin

orai euskaraz mintza
que tu parles

(hain / haiken / haiten)

ikasi baiduk, orai euskaraz
mintza haike

lehen

orai - gero

tu peux
parler

(haite)

bahendi

nahi zuen euskaraz mintza
si tu parlais

(baheinke / baheinte)

(heinken / heinten)

nahi bahu, orai euskaraz
mintza heinke

nahi zuen, euskaraz mintza
tu parlerais

(heinte / hinte)

nahi du bihar euskaraz
mintza haiteken

que tu
puisses
parler

(hiteken)

hendin

ikasi bahu, orai euskaraz
mintza heinteke

heinken

que tu
parlasses

que tu
parlasses

(heinten / (hinten)

tu pourrais
parler

(hinteke)

atzo, euskaraz mintza

heinteken

tu pouvais
(aurais pu)
parler

(hinteken)

nahi du guri euskaraz
mintza haikegun

que tu nous
parles

nahi bahu, guri euskaraz
mintza heinkegu

tu nous
parlerais
(pourrais
nous)

atzo, guri euskaraz mintza

bihar Panpiri euskaraz
mintza haikeo

tu lui
parleras
(peux,
pourras)

hemen baliz, Panpiri euskaraz
mintza heinkeo

tu lui
parlerais
(pourrais lui)

atzo, Panpiri euskaraz mintza

heinkeon

tu pouvais
lui parler
(aurais pu)

nahi du Panpiri euskaraz
mintza haikeon

que tu lui
parles (tu
puisses)

nahi luke Panpiri euskaraz
mintza heinkeon

que tu lui
parles (que
tu puisses)

nahi zuen Panpiri euskaraz
mintza heinkeon

que tu lui
parlasses
(eusses pu)

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

Nori :

heinkegun

tu pouvais
nous parler
(aurais pu)

eni, guri, hari, haieri

16

ein : gu
zinez

ustez

orai - gero
harek nahi du euskaraz
mintza giten

que nous
parlions

(gain / gaiken / gaiten)

ikasi baidugu, orai euskaraz
mintza gaike

lehen

orai - gero
orai euskaraz mintza baginte

si nous
parlions

(bageinke / bageinte)
nous
pouvons
parler

(gaite)

nahi baginu, orai euskaraz
mintza geinke

que nous
puissions
parler

(giteken)

ikasi baginu, orai euskaraz
mintza geinteke

ginten

que nous
parlassions

(geinken / geinten)
nous
parlerions

(geinte / ginte)

nahi du bihar euskaraz
mintza gaiteken

nahi zuen euskaraz mintza

nahi zuen, euskaraz mintza

geinken

que nous
parlassions

(geinten / ginten)
nous
pourrions
parler

(ginteke)

atzo, euskaraz mintza

geinteken

nous pouvions
parler

(ginteken)

que nous
vous
parlions

nahi baginu, zuri euskaraz
mintza geinkezu

nous vous
parlerions
(pourrions
vous parler)

atzo, zuri euskaraz mintza

hemen baliz, Panpiri euskaraz
mintza geinkeo

nous lui
parlerions
(pourrions
lui)

atzo, Panpiri euskaraz mintza

gaikeo

nous
pouvons
(pourrons)
lui parler

geinkeon

nous pouvions
lui parler
(aurions pu)

nahi du Panpiri euskaraz
mintza gaikeon

que nous lui
parlions
(puissions lui
parler)

nahi luke Panpiri euskaraz
mintza geinkeon

que nous lui
parlions
(puissions
lui)

nahi zuen Panpiri euskaraz
mintza geinkeon

que nous lui
parlassions
(pussions lui)

nahi du zuri euskaraz mintza

gaikezun
Panpiri euskaraz mintza

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

Nori :

geinkezun

nous pouvions
vous parler
(aurions pu)

hiri (k/n), zuri, zueri, hari, haieri

17

ein : zu
zinez

ustez

orai - zero
Pettek nahi du euskaraz
mintza ziten

que vous
parliez

(zain / zaiken / zaiten)

ikasi baiduzu, orai euskaraz
mintza zaike

orai - zero
orai euskaraz mintza

bazinte

lehen
si vous
parliez

(bazeinke / bazeinte)
vous pouvez
parler

(zaite)

nahi bazinu, orai euskaraz
mintza zeinke

que vous
puissiez
parler

(ziteken)

ikasi bazinu, orai euskaraz
mintza zeinteke

zinten

que vous
parlassiez

(zeinken / zeinten)
vous
parleriez

(zeinte / zinte)

nahi du bihar euskaraz
mintza zaiteken

nahi zuen euskaraz mintza

nahi zuen, euskaraz mintza

zeinken

que vous
parlassiez

(zeinten / zinten)
vous
pourriez
parler

(zinteke)

atzo, euskaraz mintza

zeinteken

vous pouviez
(auriez pu)
parler

(zinteken)

que vous
nous parliez

nahi bazinu, guri euskaraz
mintza zeinkegu

vous nous
parleriez
(pourriez
nous)

atzo, guri euskaraz mintza

bihar Panpiri euskaraz
mintza zaikeo

vous
pourrez lui
parler

hemen baliz, Panpiri euskaraz
mintza zeinkeo

vous lui
parleriez
(pourriez lui)

atzo, Panpiri euskaraz mintza

zeinkeon

vous pouviez
lui parler
(auriez pu lui)

nahi du Panpiri euskaraz
mintza zaikeon

que vous lui
parliez
(puissiez lui
parler)

nahi luke Panpiri euskaraz
mintza zeinkeon

que vous lui
parliez
(puissiez lui
parler)

nahi zuen Panpiri euskaraz
mintza zeinkeon

que vous lui
parlassiez
(pussiez lui
parler)

nahi du guri euskaraz mintza

zaikegun

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

Nori :

zeinkegun

vous pouviez
nous parler
(auriez pu)

eni, guri, hari, haieri

18

ein : zuek
zinez

ustez

orai - zero
nahi dut euskaraz mintza

zitezen

que vous
parliez

(zaizken / zaitezen)

ikasi baiduzue, orai
euskaraz mintza zaizke

orai - zero
orai euskaraz mintza

bazintez

lehen

si vous
parliez

(bazeinzke / bazeintez)
vous pouvez
parler

(zaitez)

nahi bazinue, orai euskaraz
mintza zeinzke

que vous
puissiez
parler

(zitezken)

ikasi bazinue, orai euskaraz
mintza zeintezke

vous
parleriez

que vous
nous parliez

bihar Panpiri euskaraz
mintza zaizkeo

vous pourrez
lui parler

nahi dut Panpiri euskaraz
mintza zaizkeon

que vous lui
parliez
(puissiez lui
parler)

nahi bazinue, guri euskaraz
mintza zeinzkegu
hemen baliz, Panpiri
euskaraz mintza

zeinzkeo
nahi luke Panpiri euskaraz
mintza zeinzkeon

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

que vous
parlassiez

nahi zuen, euskaraz mintza

zeinzken

que vous
parlassiez

(zeintezen / zintezen)
vous
pourriez
parler

(zintezke)

nahi dut guri euskaraz
mintza zaizkegun

zintezen
(zeinzken / zeintezen)

(zeintez / zintez)

nahi dut bihar euskaraz
mintza zaitezken

nahi zuen euskaraz mintza

atzo, euskaraz mintza

zeintezken

vous pouviez
(auriez pu)
parler

(zintezken)
vous nous
parleriez
(pourriez
nous)

atzo, guri euskaraz mintza

zeinzkegun

vous pouviez
nous parler
(auriez pu)

vous lui
parleriez
(pourriez lui)

atzo, Panpiri euskaraz
mintza zeinzkeon

vous pouviez lui
parler (auriez pu
lui)

que vous lui
parliez
(puissiez lui
parler)

nahi zuen Panpiri euskaraz
mintza zeinzkeon

que vous lui
parlassiez (vous
pussiez lui
parler)

Nori :

eni, guri, hari, haieri

19

ein : hura
zinez

ustez

orai - gero
nahi dut Pette euskaraz mintza

dadin

nahi nuen euskaraz mintza

nahi nuke Pette euskaraz mintza
qu'il parle

que hable él

(dain / daiken / daiten)

ikasi baidu, orai Pette
euskaraz mintza daike

lehen

orai - gero

ledin

qu'il parle

que hable él

(leiken / leiten)
puede
il peut parler
hablar

nahi dut Pette bihar euskaraz
mintza diteken

qu'il puisse
parler

que pueda
él hablar

beharrez, Pette euskaraz mintza

liteke

él hablaría

nahi dut Pette zuri euskaraz
mintza daikezun

qu'il vous
parle (il
puisse)

bihar Pette Panpiri euskaraz
mintza daikeo

demain il lui mañana le
parlera (il
hablará
pourra)
(podrá)

nahi dut Pette eni euskaraz
mintza daikedan

qu'il me
parle (qu'il
puisse)

que él le
hable (le
pueda)

que me
hable
(pueda
hablarme)

il aurait parlé

hubiera
hablado

il pouvait
(aurait pu)
parler

él podía
(hubiera
podido)
hablar

zeikezun

il pouvait
(aurait pu)
vous parler

él podía
(hubiera
podido)
hablarle

zeiken
(zeiten)

il pourrait
parler

él podría
hablar

(leiteke)

(daiteken)

que hablase

nahi ukan balu euskaraz mintza
il parlerait

(leite)

(daite)

qu'il parlât

(zeiken / zeiten)

nahi balu, Pette euskaraz mintza

leike

zedin

atzo, beharrez, Pette euskaraz
mintza ziteken
(zeiteken)

él le
hablaría
(podría
hablar)

nahi balu, Pette zuri euskaraz
mintza leikezu

il vous
parlerait
(pourrait)

hemen baliz, Pette Panpiri
euskaraz mintza leikeo

il lui parlerait
él le hablaría
(il pourrait)

atzo Pette Panpiri euskaraz
mintza zeikeon

il pouvait
(aurait pu)
lui parler

él podía
(hubiera
podido)
hablarle

nahi nuke Pette eni euskaraz
mintza leikedan

qu'il me
parle (qu'il
puisse)

nahi nuen Pette eni euskaraz
mintza zeikedan

qu'il me
parlât (qu'il
pusse)

que me
hablase
(que
pudiese)

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

que me
hable (que
pueda)

atzo Pette zuri euskaraz mintza

Nori : eni, hiri (k/n), guri, zuri, zueri, hari, haieri

20

ein : hurak
zinez

ustez

orai - gero
nahi dut euskaraz mintza

ditezen

nahi nuke euskaraz mintza
que hablen
qu'ils parlent
ellos

(daizken / daitezen)

ikasi baidute, orai euskaraz
mintza daizke

litezen

nahi nuen euskaraz mintza
que hablen
qu'ils parlent
ellos

ils peuvent
parler

pueden
hablar

nahi balute, euskaraz mintza

leizke

ils
parleraient

ellos
hablarían

(leitez)

bihar euskaraz mintza

ditezke
(daitezke)

qu'ils
puissent
parler

nahi balute, euskaraz mintza
que puedan
ellos hablar

litezke

ils
pourraient
parler

ellos
podrían
hablar

daizkezun
bihar Panpiri euskaraz mintza

daizkeo
nahi dut eni euskaraz mintza

ils vous
parleraient
(pourraient)

ellos le
hablarían
(podrían
hablar)

demain ils
mañana le
lui parleront hablarán
(ils pourront) (podrán)

Panpi hemen baliz,
euskaraz mintza leizkeo

ils lui
parleraient
(ils
pourraient)

ellos le
hablarían

qu'ils me
parlent
(qu'ils
puissent)

nahi nuke eni euskaraz
mintza leizkedan

qu'ils me
parlent
(qu'ils
puissent)

que me
hablen (que
puedan)

que ellos le
hablen (le
pudieran)

que me
hablen (que
puedan)

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

nahi ukan balute euskaraz
mintza zeizken
atzo euskaraz mintza

zitezken
(zeitezken)

nahi balute, zuri euskaraz
mintza leizkezu

qu'ils vous
parlent (ils
puissent)

qu'ils
parlassent

que
hablasen

ils auraient
parlé

hubieran
hablado

(zeitezen)

(leitezke)

nahi dut zuri euskaraz mintza

zitezen
(zeizken / zeitezen)

(leizken / leitezen)

(daitez)

daizkedan

lehen

orai - gero

Nori :

atzo zuri euskaraz mintza

zeizkezun

ellos podían
ils pouvaient
(hubieran
(auraient pu)
podido)
parler
hablar
ellos podían
ils pouvaient
(hubieran
(auraient pu)
podido)
vous parler
hablarle

zeizkeon

ellos podían
ils pouvaient
(hubieran
(auraient pu)
podido)
lui parler
hablarle

nahi nuen eni euskaraz
mintza zeizkedan

qu'ils me
parlassent
(qu'ils
pussent)

atzo Panpiri euskaraz mintza

que me
hablasen
(que
pudiesen)

eni, hiri (k/n), guri, zuri, zueri, hari, haieri

21

ein taula

NOR nori

NOR

zinez

ustez

n

a

i

te

ke

n

"

n

e

in

te

ke

n

h

a

i

te

ke

n

"

h

e

in

te

ke

n

g

a

i

te

ke

n

"

g

e

in

te

ke

n

z

a

i

te

ke

n

"

z

e

in

te

ke

n

z

a

i

te

ke

e

n

"

z

e

in

te

ke

e

d

a

i

te

ke

n

"

l/z/b

e

i

te

ke

n

d

a

i

te

ke

e

n

"

l/z/b

e

i

te

ke

e

n

a

i

ke

zue

n

"

n

e

in

ke

gu

n

h

a

i

ke

zu

n

"

h

e

in

ke

o

n

g

a

i

ke

e

n

"

g

e

in

ke

k/a-na

n

z

a

i

ke

k/a-na

n

"

z

e

in

ke

ta

n

z

a

i

ke

ta

n

"

z

e

in

ke

zue

n

d

a

i

ke

gu

n

"

l/z/b

e

i

ke

zu

n

d

a

i

ke

o

n

"

l/z/b

e

i

ke

e

n

t

t

t

t

z
z

z
z

t

t

t

t

z
z

z
z

n
n

22

eUn
zinez

ustez

orai - gero

nor 1°2°

orai zuk ni ikusten

nauzu
bihar zuk ni ikusten

naukezu

orai - gero

vous me
voyez

me ve usted

vous me
verrez
(pourrez me
voir)

me verá
usted (podrá
verme)

(ikusiko nauzu)

banenduzu
orai hemen bazina, zuk ni
ikusten nendukezu

si vous me
voyiez

si me viera
usted

vous me
verriez
(pourriez
me voir)

me vería
(podría
verme)

(ikusiko ninduzu)

orai zuk hartza aitzinean

dauzu
bihar zuk ibiltzeko ahala
nor / zer 3°

botzik zinake, zuk ni ikusten

lehen

daukezu

vous avez

vous aurez
la capacité

tiene usted

orai hi botzik hinzake, nik
osagarria baneu

tendrá usted
la capacidad

orai hartza ikustez, nik lotsa
handi bat neuke

atzo, zuk ni Maulen ikusten

nenduzun
atzo, jin bazina, zuk ni ikusten

nendukezun

hier vous me ayer me veía
voyiez
usted

hier vous
m'auriez vu
(auriez pu)

ayer usted
me hubiera
podido ver

moi avant,
j’avais

yo antes,
tenía

j’aurais eu
(aurais pu
avoir)

hubiera
tenido

j’avais
envers vous
une dette

yo le tenía
una deuda

j’aurais eu
envers vous
(aurais pu
avoir)

le hubiera
tenido

(ikusiko ninduzun)
si j’avais

si tendría

nik lehen, bilo luzea neuen

j’aurais

tendría

atzo, hartza ikusi banu, nik lotsa
handi bat neuken

(ukanen duzu)

orai guk zuri euro baten
zorra dauzugu

nous vous
devons

nosotros le
debemos

(deizugu)

baneuzu

si j’avais
si le debiera
envers vous
a usted
une dette

(baneizu)

bihar guk zuri bi euroen
zorra daukezugu
(deikezugu)

ez zinake botzik, nik zuri zorra

nous vous
devrons

le
deberemos

zuk pagatzen bazinu, nik zuri
euro baten zorra neukezu

neuzun
(neizun)

j’aurais
envers vous le deberia
une dette

(neikezu)

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

atzo, nik zuri euro baten zorra

atzo, zuk pagatzez euro baten
zorra neukezun
(neikezun)

Nork :
Nori :

nik, hik (k/n), guk, zuk, zuek, harek, haiek
eni, hiri (k/n), guri, zuri, zueri, hari, haieri

nor 1°2° :

ni, hi, gu, zu, zuek

nor / zer 3° :

hura, hurak

23

eUn taula

nor-zer 3° + nori

nor-zer 3°

nor 1° 2°

zinez

ustez

n

a

u

ke

t

ba

n

e

h

a

u

ke

k-n

"

h

e

g

ai

t

u

ke

gu

"

g

e

z

ai

t

u

ke

zu

"

z

e

z

ai

t

zue

"

z

e

z

z

z

u e/z ke

/i

nd

u

ke

ta

n

/i

nd

u

ke

k/a-na

n

/i

n

t

u

ke

gu

n

/i

n

t

u

ke

zu

n

/i

n

t

u e/z ke

zue

n

-

-

n

e

e

n

z

z

z

d

i

t

u

ke

t

"

n

i

t

d

i

t

u

ke

k-n

"

h

i

t

d

i

t

u

ke

gu

"

gu n

i

t

d

i

t

u

ke

zu

"

zu

n

i

t

d

i

t

u

ke

zue

"

zu

n

i

t

d

i

t

u

ke

-

"

l/z

i

t

d

i

t

u

ke

e

"

l/z

i

t

z

z

z

z

z

z

z

z

z

z

z

z

z

z

u

ke

n

u

ke

n

u

ke

n

u

ke

n

u

ke

u

ke

u

ke

e

n
n

e

n

d

a

u

tz

ke

gu

t

"

n

e

u

tz

ke

ta

n

d

a

u

t

z

ke

k/a-na

k-n

"

h

e

u

t

z

ke

zue

n

d

a

u

t

z

ke

ta

gu

"

gu n

e

u

t

z

ke

e

n

d

a

u

t

z

ke

e

zu

"

zu

n

e

u

t

z

ke

k/a-na

n

d

a

u

t

z

ke

o

zue

"

zu

n

e

u

t

z

ke

o

d

a

u

t

z

ke

zue

"

l/z

e

u

t

z

ke

zu

d

a

u

t

z

ke

zu

e

"

l/z

e

u

t

z

ke

gu

e

n
n

e

n

24

ezan
zinez

ustez

orai - gero

(nazazun)

je veux que
vous
m'appeliez

quiero que
usted me
llame

10etan zuk deit

telefona horrekin, zuk deit

vous pouvez

orai telefona bat bazinu, zuk deit

nezakezu (nazakezu)

usted me
puede

m'appeler

nor 1°2°

nahi dut zuk deit

nahi dut zuk deit

nezazun

nezakezun

(nazakezun)

nahi du ogia nik ekar

nor / zer 3°

orai - gero

(pourrez)

que vous
puissiez
m'appeler

(podrá)

llamar
que me
pueda
llamar

dezadan

que je porte que lleve yo

aski sos baduzu, zuk ogia ekar

..vous
pouvez

usted
puede

(pourrez)

(podrá) …

deizaguzun

que vous
nous
apportiez

que usted
nos lleve

merkatura bagoaz, ogia guk
zuri ekar deizakezugu

nous
pouvons
(pourrons)
vous

podemos
llevarle

dezakezu
nahi dut ogia zuk guri ekar

banenzazu

nenzakezu
nahi nuke zuk ni deit

nenzakezun
botzik hinzake, ogia nik ekar

baneza
aski sos banu, ogia nik eros

nezake
botzik zinake, ogia nik zuri ekar

baneizazu
merkazale joan banendi, ogia nik
zuri ekar neizakezu

Erranaldiak zure gisara asma detzakezu :

lehen
si vous
m'appeliez

si usted
me
llamase

nahi nuen zuk deit

nenzazun

que vous
m'appelassiez

que usted
me llamara

usted podía
(hubiera
podido)
llamarme

uted
vous pourriez
podría
m'appeler
llamarme

telefona berri horrekin, atzo
zuk deit nenzakezun

vous pouviez

que vous
puissiez
m'appeler

que uted
me pueda
llamar

nahi nuen, atzo zuk ni deit

que usted
que vous pussiez
me pudiese
m'appeler
llamar

si j'apportais

si yo
traería

je pourrais
acheter

yo podría
comprar

si je vous
apportais

si yo le
llevaba a
usted

je pourrais
vous
apporter

yo podría
llevarle

Nork :
Nori :

nenzakezun
nahi zuen ogia nik ekar

(auriez pu)

m'appeler

nezan

que j'apportasse

que yo
llevara

aski sos ukan banu, ogia nik
eros nezaken

je pouvais
(j'aurais pu)
acheter

yo podía
(hubiera
podido)
comprar

que je vous
apportasse

que yo le
llevara

nahi zenuen nik zuri ogia ekar

neizazun
aski sos ukan banu, nik zuri
ogia ekar neizakezun

podía
je pouvais
(hubiera
(j'aurais pu) vous
podido) yo
apporter
llevarle

nik, hik (k/n), guk, zuk, zuek, harek, haiek
eni, hiri (k/n), guri, zuri, zueri, hari, haieri

nor 1°2° :

ni, hi, gu, zu, zuek

nor / zer 3° :

hura, hurak

25

EZAn taula

nor-zer 3° + nori

nor 1° 2°

zinez

ustez

n

a /e

za

ke

ta

n

"

n

e

n

za

ke

h

a /e

za

ke

k/a-na

n

"

h

e

n

za

ke

g

ai

t

za

ke

gu

n

"

g

e

n

t

za

ke

gu

n

z

ai

t

za

ke

zu

n

"

z

e

n

t

za

ke

zu

n

z

ai

t

za

e/z ke

zue

n

"

z

e

n

t

za

e/z ke

zue

n

-

n

-

n

e

n

e

n

d

e i

t

d

e i

t

d

e i

t

d

e i

t

d

e i

t

d

e i

t

d

e i

t

z

z

z

z

z

z

z

z

z

z

za

ke

e

ta

n

"

n

e

i t

za

ke

k/a-na

k/a-na

n

"

h

e

i t

za

ke

o

gu

n

"

gu

n

e

i t

za

ke

ta

zu

n

"

zu

n

e

i t

za

ke

zu

zue

n

"

zu

n

e

i t

za

ke

gu

-

n

"

l/z/b

e

i t

za

ke

zue

e

n

"

l/z/b

e

i t

z

z

z

z

z

z

z

z

z

z

ta

n

k/a-na n

za

ke

k/a-na

n

za

ke

o

n

za

ke

zu

n

za

ke

zue

n

za

ke

gu

za

ke

e

za

ke

ta

e

n
n

e

n

26

Elaide : erranaldi zonbait
NOR
niz

bihar 12etan, Maulen

nizate

orai ni hari mintzo

nizaio

bihar 10etan ni hari mintzo

nizaikeo

elaide

nu
nuke
nizio
nizikeo

orokor

k-n-zu
k-n-zu
k-n-zu
k-n-zu

orai harek ni ikusten
bihar 10etan, harek ni deiturik
orai / gero

zinez

orai / gero

orai ni gose

NORK

zinez

orokor

a

du

bihar harek ibilteko ahala

duke

bihar euro bat harek hari zor

ustez

ninzikeo k-n-zu

ninzan

jakin banu, ni atzo Maulen

ninzaten

atzo ni hari mintzo

ninzaion

nindu a-na-zu n
ninduke a-na-zu n
ninzio a-na-zu n

ninzaikeon

ninzikeo a-na-zu n

atzo 10etako hor

lehen

ninzaikeo

egun osoa hari beha egonen

e

hemen baliz, harek ni eskerturik

U

orai

menturaz bihar, ni hari mintzo

ninduke k-n-zu

n

menturaz nik poz handi bat
harek pagatzez, nik hari betiko zorra
atzo harek ni ikusi
jakin balu, harek ni eskerturik

lehen

orai

Z
a
n

ninzate

ustez

oto bat banu, orai ni Maulen

atzo nik hartza ikusi
artza ikustez, lotsa handi bat
atzo euro bat nik hari zor

orai nahi banu, ni mintza

neinteke

nahi balu, ni hari mintza

neinkeo

ustez

neinkeon

ninteke k-n-zu
ninkeo k-n-zu
ninkeo a-na-zu n

E
Z
A
n

orai / gero

naikeon

bihar harek ni deit
orai ogia harek eros
bihar ogia harek guri ekar
nahi balu, harek ni deit

orai

nahi du ni hari mintza

zinez

naikeo

nahi luke ni hari mintza

sosa balu, harek ogia eros
menturaz, ogia harek hari ekar

deio
deikeo
ninduke
nuke
neikeo
ninduen
ninduken
nuen
nuken
neion
neikeon
ne(a)zake
dezake
deizakegu
nenzake
lezake
leizakeo

atzo harek ni deit nenzaken
ninteke a-na-zu n
atzo ni hari mintza neinkeon
sosa bazuen, ogia berak eros zezaken
ninkeo a-na-zu n
nahi zuen ni hari mintza neinkeon
atzo ogia harek hari ekar zeizakeon
ninkeo a-na-zu n
Erranaldi horiek zure gisa molda detzakezu : ni, gu, hura, hurak // nik, guk, harek, haiek
atzo ni mintza

lehen

n

orai

i

nahi badu ni hari mintza

niteke k-n-zu
nikeo k-n-zu
nikeo a-na-zu n

neinteken

lehen

e

naiteke

ustez

zinez

orai / gero

harek pagatu balu, nik hari zor
orai ni euskaraz mintza

nauke

orai harek hartza ikusten

orai euro bat harek hari zor

i

nau

elaide

ni
nike
di
dike
dio
dikeo

k-n-zu
k-n-zu
k-n-zu
k-n-zu
k-n-zu
k-n-zu

nindike k-n-zu
nike k-n-zu
nikeo k-n-zu
nindi
nindike
ni
nike
nio
nikeo

a-na-zu
a-na-zu
a-na-zu
a-na-zu
a-na-zu
a-na-zu

n
n
n
n
n
n

nizake k-n-zu
dizake k-n-zu
dizakegu k-n-zu
ninzake k-n-zu
lizake k-n-zu
lizakeo k-n-zu
ninzake a-na-zu n
zizake a-na-zu n
zizakeo a-na-zu n

27

ELAIDE : taula

ke

g

iz i

ke

ta

-

zi

ke

o/e

tz

ba

n

inz i

ke

ta

g

inz i

ke

o/e

ke

gu

l/z

iz i tz

i

(te)

ke

ta

e

g

i

(te)

ke

gu

i
n

d

i

(te)

ke

o/e

z

ba

-/e

n

n

in

(te)

ke

ta

n

g

in

(te)

ke

gu

n

l/z/b

i

(te)

ke

o/e

z

g

in t

i

ke

t

i

ke

t

i

ke

i t

i

ke

n

o/e

n

i

d

tz ke

n

ta
gu

t
gu

nork

ba

-/e

n
n

E
Z
A
n

n

i

za

ke

g

i t za

ke

-/e

n
n

n
gi n

i z

ke

ta

i z

ke

gu

l/z

i z

ke

o/e

ta
d

i t za

ke

gu
o/e

t/da n
gu n
-/e n

ba

n

in

za

ke

g

in t za

ke

nork

nor

i
n
gi n i

l/z/b

n
n

-/e n
n
n

-/e n
nork

ba

nori

n

nori

nor

nor

n

-/e

n

nor

i
n
gi n i

l/z

nori

k/a–na–zu

nori

n

ke

nor 1°

gu

k/a–na–zu

ke

i t i

t
gu

nori

k/a–na–zu

iz i

d

nori

k-n-zu

n

-/e

nork

e
U
n
nori

ke

ke

ba

n

i
Z
a
n

i t i

in d i

k/a–na–zu

i t u

g

n

k/a–na–zu

l/z

n

nork

-/e

n
n

nori

t

za

ke

ta

t

za

ke

gu

i t za

ke

o/e

k/a–na–zu

ke

ke

nor 1°

in t u

i

n

nor

nor / zer 3°

ke

g

n

k/a–na–zu

d i t u

ba

ke

k/a–na–zu

ke

in d u

nork

k/a–na–zu

g i t u

n

k-n-zu

ke

nor

k/a–na–zu

u

ustez
k/a–na–zu

nor

k/a–na–zu

nor

zinez

k/a–na–zu

ustez

nor / zer 3°

zinez
n

NORK

a

k/a–na–zu

NOR

n
n

-/e n

28

a

NOR

Trinko zonbait

NORK

a

nor / zer : eragile

zinez

ustez

zinez

ustez

aditza

agi

engi

egin

ai

endi

edin

akar

ekar

ekarri

aki

enki

ekin

aki

eki

iakin(jakin)

akus

ekus

ikusi

d a go

l/z/b e

d a go z

l/z/b e

n
h
g
z
z

a go
a go
a go z
a go z
a go z

ba/ai

te

n
h
g
z
z

n

h a rabil

e n go z

en

g a rabil

e n go z

en

z a rabil

n

z a rabil

go

n

d a rabil

go tz

en

d a rabil

e n go z

ema

eman
entzun

arakuts

erakuts

erakutsi

ari

eri

jarin

aroa

eroa

eroan

arrai

inderrai

jarraiki

atxe

entxe

etxeki

n
h
g
z
z

atza

entza

etzan

d a tor

l/z/b e

au
auk

endu
euk

edun
euki

d a tor z

l/z/b e

autso

eutso

eutsi

azagu

indezagu

ezagutu

erautso erauntso

erauntsi

a tor
a tor z
a tor z

ba/ai

te

te

egon

t
k-n
gu
zu
zue

n a rabil

tz a
tz a

tz

a/e n

tz

a/e n

tz

a/e n

tz

a/e n

tza

-

l/z/b

e rabil

tz

te

l/z/b

e rabil

tza

t
k-n
gu
zu
zue

e rama
n
e rama
h
ge n e rama
ze n e rama
ze n e rama

e n tor

en

e n tor

en

h a rama

e n tor z

en

g a rama

e n tor z

en

z a rama

n

z a rama tz a

tor

en

d a rama

-

l/z/b

e rama tz

tor z

en

d a rama tz a

te

l/z/b

e rama tza

e n tor z

te

etorri

n a rama

ba/ai

e rabil
n
e rabil
h
ge n e rabil
ze n e rabil
ze n e rabil

n
a/e n

te

n

tz

a

n

tz

a

n

tz

a

n

tz

a

n

tza

te

n
a

te

eraman

n

n

eriz

eritzi

eros

eros

erosi

igor

igor

igorri

d a bil

l/z/b e

bil

en

d au

ka

-

l/z/b

eu

z

ka

n

ihardets

ihardets

ihardetsi

d a bil za

l/z/b e

bil z

en

d au

z ka

te

l/z/b

eu

z

ka te

n

ihardu
iharduki

ihardu
iharduki

ihardun
iharduki

z

ki

en

jakin

io

erra

esan/erran

z

ki

en

(iakin)

irakats

irakats

irakatsi

z

ki

en

irau

irau

iraun

z

ki

en

irudi

irudi

z

ki te

n

oa
utz

a bil za
a bil za

ba/ai

a bil za te

n au

ka

e n bil

en

h au

ka

e n bil z

en

g au

ka

e n bil z

en

z au

ka

e n bil za te

n

z au

z ka

oa

irudi

n
h
g
z
z

indoa

ioan(joan)

d

oa

l/z/b i

utz

utzi

d

oa z

l/z/b i

oa
oa z
oa z
oa z

ba/ai

te

n
h
g
z
z

en

ebili

ba/ai

eu
n
eu
h
ge n e u
ze n e u
ze n e u

te

erabil

eriz

a bil

e n bil

t
k-n
gu
zu
zue

ba/ai

aditza

n
h
g
z
z

a bil

n
h
g
z
z

ustez
nor / zer 3°

e n go

entzu

n
h
g
z
z

zinez
nor / zer 1°2°3°

n

ama

a tor

aditza

e n go

antzu

a tor z

nor / zer : jasaile

ka

n

euki

z

ka

n

(eduki)

z

ka

n

(ukan)

z

ka

n

z

ka te

n

i nd oa

n

joan

d a

z

ki

i nd oa

n

(ioan)

d a

z

ki

i nd oa z

en

d a

z

ki

i nd oa z

en

d a

z

ki

n

d a

z

ki

t
k-n
gu
zu
zue

oa

n

d a

z

ki

-

l/z/b

e

z

ki

en

oa z

en

d a

z

ki

te

l/z/b

e

z

ki te

n

i nd oa z

te

ba/ai

e
n
e
h
ge n e
ze n e
ze n e

z

29

IROn
a

Egituraz :

a

Erran-nahiaz :
“ EZAke / EGIke ” (ustezko oraia)

eUn (ustezko oraia)
eun

a
nor

nork

nor

iron

a

nork

nor

nork

ind

u

t

n

ind

iro

t

n

en

za

ke

t

n

ind

iro

t

h

ind

u

k/n

h

ind

iro

k/n

h

en

za

ke

k/n

h

ind

iro

k/n

g

in

t

u

gu

g

in

t

iro

gu

g

en t

za

ke

gu

g

in

t

iro

gu

z

in

t

u

zu

z

in

t

iro

zu

z

en t

za

ke

zu

z

in

t

iro

zu

z

in

t

u e

zue

z

in

t

iro e

zue

z

en t

za

ke

zue

z

in

t

iro

nor 1°2°

n

nork

nor/zer 3°

nork

ezan

e

e

zue

-

-

-

-

te

te

te

te

nor-zer

nork

nor-zer

nork

nor-zer

nork

nor-zer

n

it

u

n

it

iro

n

e

t

za

ke

n

it

iro

h

it

u

h

it

iro

h

e

t

za

ke

h

it

iro

gi

n

it

u

gi

n

it

iro

zi

n

it

u

zi

n

it

iro

zi

n

it

u

zi

n

it

iro

l

it

u

l

it

iro

l

it

u

l

it

iro

te
te

nor 1°2°

te
te

nor/zer 3°

nor 1°2°

nor

iron

ge

n

e

t

za

ke

gi

n

it

iro

ze

n

e

t

za

ke

zi

n

it

iro

ze

n

e

t

za

ke

zi

n

it

iro

l

e

t

za

ke

l

it

iro

l

e

t

za

ke

l

it

iro

te
te

te
te

nor / zer 3°

nahi balu harek ni deit nenzake / nindiro

nahi banu ogia nik ekar nezake / niro (ogiak : netzake / nitiro)

nahi banu nik hi deit henzaket / hindirot

nahi bahu ogia hik ekar hezake / hiro (ogiak : hetzake / hitiro)

nahi balu harek gu deit gentzake / gintiro

nahi baginu ogia guk ekar genezake / giniro (ogiak : genetzake / ginitiro)

nahi banu nik zu deit zentzaket / zintirot

nahi bazinu ogia zuk ekar zenezake / ziniro (ogiak : zenetzake / zinitiro)

nahi baginu guk zuek deit zentzakeegu / zintiroegu

nahi bazinue ogia zuek ekar zenezakete / ziniroe (ogiak : zenetzakete / zinitiroe)

nahi balu harek zu deit zentzake / zintiro

nahi balu ogia harek ekar lezake / liro (ogiak : letzake / litiro)

nahi balute haiek zu deit zentzakete / zintiroe

nahi balute ogia haiek ekar lezakete / liroe (ogiak : letzakete / litiroe)
30

persona ezaugarriak : oinari loturik
NOR

NORK

( nor/zer : eragile )

( nor/zer : jasaile )

beti hitz hasieran

hitz bukaeran

NORI
hitz hasieran

zinez :
nor/zer 1°2°3°

zinez

ustez

+

ustez :

ustez
(nor/zer 3°)

nor 1°2°




n

...

h

...

g

...

...

gu

gu

...

...

gu

...

z

...

...

zu

zu

...

...

zu

...

z



d/d/-

...

...

tz

...

...
...

...

e
l/z/b
l/z/b

NOR : URDIN

...

...

tz

t

n

...

k/a-n

h

...

zue

...

-

...

e

zu

...

l/z/b
l/z/b

NORK : GORRI

...
...

e

...

...

e

...

ta ...

k/a-n

zue

...

...

...

o

...

...

e

...

NORI : ORLEGI

31

OHAR ZONBAIT ADITZAZ
Euskalzaindiaren tauletan :
sailkatze, euskal egituraz : ZINEZ eta USTEZ
izan → inzan : baninz, ninzan, ninzake ...

oina eta ezaugarriak bereiztea hobe (“ni” : ez da “na” edo “nint”, bainan “n” bera)
ez latin egituraz : Indikatibo, Subjuntibo, Ahalera, ...

oineko “d” : ahoskera azkartzaile, “n” entzat, edo bi bokalen
arteko lotura ( ae → ade )

enu → endu; inoan → indoan; eni → endi...

(intzan) : “t” ez da beharrik (ahoskatze gogordura baizik ez baida, “n” eta “z” artean)
zinen → zinden...; dirae → dirade...
euki, etorki, egoki, joanki, gaki, ibilki, eramaki, ekarki, jakinki ...

“-ki” aditz atzizki : iraunkortasun adierazle (... ari)

[ - erraitera natorkizu = zuri erraitera etorki (etortzen ari) nizaizu
- daramazkigu = harek guri hurak eramaki (eramaten ari) deizgu ]

“ke” → “ki” : ahoskeratik idazkerara lerratze

naikeon → nakion, deizkeot → dizkiot ... ( nakioke, dizkioke... : “ke” bikoizturik )

“ke” : “gaitasuna”, “ahala” ( beti “gero”-ari begira)

“gaitasuna” izan daiteke :

“keke” → “teke” : geroko gaitasuna
menpekoa (subj.) / ahalera (pot.) : beti geroari buruz : “te”, “ke”

auto bat erosiko dut, hola nahi baduzue zuen ikustera etor naiteke

....n....
oin barnean (nor 1°2°)

....n atzizki
....n....n
oin barnean (nor 1°2°) + atzizki

→ beti “ustez”aren ezaugarri
→ zinezkoan (menpekoa)

→ zinezkoa : nizake, dukegu...
→ ustezkoa : ninzake, genuke...

“gaiten”, “diten”, “leike”, “naikezun”, “deizakeogu” (Nori-ekin:beti “ke”, ez “ki”)
inz, endi, endu, enza, enbil, entor...
“n” hori ez da iraganaren ezaugarri, “ustez”arena baizik
nahi du : mintza naikeon; mintza ziten; deit dezazun...
→ mintzatu ninzan; deitu hindudan; ikusi gintuzun...

→ ustezkoan

→ nahi luke / zuen mintza neinkeon; nahi nuke / nuen deit nenzazun...

Ahoskera aldaketak

e → i → ü : euskalkien arabera

Oina : eu

banendu
detu
zaetu
gaetuzu

banindu
ditu
zaitu
gaituzu

banündü
dütü
zütü
gütüzü

Oina : eza

g aetzazu

gaitzazu

gitzazü
32

INPERATIBOA

lehen

orain

SUBJUNTIBOA

hipotetikoa

e

i

n

NOR 1° 2°

Z
A
n
e
U
n

E
Z
A
n

NORK
NOR NORI

NORK
ZINEZ

i

Z
A
n

a

e

i

n

NOR 1° 2°

NOR

NOR
a

USTEZ

e
U
n

E
Z
A
n

NOR / ZER 3°

NOR NOR NORI
NOR 1° 2°

NORK

NOR / ZER 3°

orain

NOR

NOR 1° 2°

orain

lehen

i

NOR 1° 2°

lehen

baldintza

baldintzazkoak
ondorioa

a
aa

NOR / ZER 3°

orain

INDIKATIBO

LATIN EGITURA

NOR / ZER 3°

lehen

POTENTZIALA

LAU ADITZ LAGUNTZAILE
EUSKAL EGITURA
NORK

NOR / ZER 3°

ZINEZ
USTEZ

33

egitura hutsa oinarriz
a

NOR

i

iz

n
h
g
z
z

nor/zer
nor 1°2°

a

nor/zer

inz

n
h
g
z
z

a

u

l/z/b

iz

nork

nor

nork

t
k-n
gu
zu
zue

n
h
g
z
z

t
k/a-na
gu
zu
zue

d

a

u

t
k-n
gu
zu
zue

e

-

nor/zer 3°

nor/zer 3°

n

i

l/z/b

za

e

i

nor 1°2°

a

t
k/a-na
gu
zu
zue

n
h
gu
zu n
zu
l/z/b
l/z/b
n
h
g
z
z

e

u

enza

-

d

a

za

t
k/a-na
gu
zu
zue

-

e

e
e
t
k/a-na
gu
zu
zue

-

e

e

nor/zer 3°

i
a

n
h
g
z
z

E
Z
A
n

e

d

nor 1°2°

ni

e
(e in)

nor/zer 3°

i

nor 1°2°

nor 1°2°

a

n
h
g
z
z

nu

-

e
n
h
g
z
z

e

e

nor/zer 3°

iz

nor/zer 3°

d/- a

ustez

-

e
U
n
nor/zer 3°

Z
a
n

n
h
g
z
z

nor 1°2°

nor 1°2°

nor/zer

zinez
nor 1°2°

ustez

nor/zer 3°

zinez

NORK

n
h
gu
zu n
zu
l/z/b
l/z/b

eza

e
e

34

Zinez

Ustez

NOR 1°2° ( ni, hi, gu, zu, zue ) : OIN ezaugarriak
oinean

"a" sartzen da

oinean

(euskalki gehienetan)

"n" sartzen da

(euskalki guzietan)

[ iragana, ustezkoan sartzen da (omen !) : baninz → ninzan ]
naiz; naiteke; zaitezen...(Nor)
nauzu; zaitut; nazak...(Nork)

baninz; hinteke; zinzaion...(Nor)
bagintuk; henzakegu; nenzakezu...(Nork)

NOR / ZER 3° ( hura, hurak ) : PERSONA ezaugarriak
(oineko "a" ez beharrezko)

(oineko "n" beharrik ez)

d /- (± tz)

l/z/b (nor) // -/tz (nork)

daitezke = ditezke ; -zaio, -zaitzo...(Nor)

baliz ; ziten ; bedi....(Nor)
balu ; baleitzo ; ginuke ; neitzon ; beza....(Nork)

daugu = dugu; dautzut = deitzut...(Nork)

35

N O R : mendeetan gaindi
n iz →
da/date/dateke

naiz, gara, nazaizu...



: "a" oinean sarturik euskalki gehienetan, zineza baieztatzeko bezala

nor 3°ean (bakun), aditz oina “iza” desagerturik : “a” zinezeko ezaugarria soilik ( iraganean berdin : “zan/zaten/zateken” )
gira, zira-e, dira...: iran / iraun aditzatik (nori-ekin, izan : gizaio...)

“g iza” →

i
Z
a

ustez →

n

baginra, bazinra → ba ginra, bazinra → bagina, bazina (“ r ” janik : “n” eta “a” -en artean)
└> (Mend. eta nori-ekin, izan : baginza, ginzaion...)
ninz [ nintz : “t” hori “n” eta “z” arteko ahoskera gogorra, idatzi behar gabea ]
└> "n" oinean sarturik euskalki guzietan, duda-zalantza-ustezkoa adierazteko (nnn...) (nor 1°2°)
nizaio : "i" hori edun-en “u”-tik letorke (zaut, zaugu, dauzu, nizauzu → zait, zaigu, deizu, nizaizu) (“i” datibo derizaio)

nori-ekin →

nor 3°ean : persona ezaugarria “d” desagerturik : (d)iza i → - iza i →

- za i

t/gu/zu/zue/o/e

zait → zaitzt → zaitzt →zaizt (“tz” → “z” : konsonante aitzinean) edo zaitzat (“a” lotura : konsonante artean)
elaide/alokutibo →

"eu" erabiltzen da : jin da → jin du-k/n/zu (nori-ekin, izan : nizaio → nizio-k/n/zu)

gin→

g i te n → “te” (“ke”-en itzala) => geroari buruz, asmo, helburu, egingei [menpeko = subjuntibo : frantses eta españolez “que”]

g i te n →

g a i te n : "a" oinean sarturik euskalki gehienetan, zineza baieztatzeko bezala
nendin : "d" sarturik, "n"-aren azkartzaile, luzatzaile bezala (palatalizazio azkardura)

e

i

n en i n →

└> (berdin : ganik→gandik ; orainik→oraindik ; bazine→bazinde ; inoan→indoan ; enu→endu…)
[ nindoan : aditza “ioan” (ez : idoan) - nendin : aditza “ein” (ez : edin) – inderrai : aditza “iarrai” (ez idarrai)... ]

n
nin→

nain → nadin : "d" sarturik, "nendin" en kutsaduraz, edo : “a” eta "i" -en arteko azkardura ("nain" ere usu erabilik da)

nion→

naion → naikeon ( Erdial.: “nakion” ) : “ke” => geroari buruz, asmo, helburu, egingei ( beti “ke” nori-ekin, ez “te”, ez “ki” )

g en i ten →

g ein te n → g in te n : ni → in : "n" lekuz aldaturik, "i"-en inguruan ( ahoskera aisatzeko ? )

36

N O R K : mendeetan gaindi
d eu tz gu → d e tz u gu → d e t u gu / d i t u gu / d ü t ü gü
ba n eu → ba n e tz u → ba n e t u / ba n i t u / ba n ü t ü
anitza (nor/zer 3°) →
└> " tz " oin barnean sarturik (e tz u → e tz u → e t u / i t u / ü t ü)
( Mendebaldean hitz bukaeran : d au gu → d o gu → d o gu tz → d o gu z )

ba n enu zu → ba n endu zu → banenduzu / baninduzu / banündüzü

e
U

ustez →

n

└> "d" gehiturik, "n"-aren azkartzaile bezala (nor 1° 2°)
( berdin : inoan→indoan ; iniro→indiro ; eni→endi ;...)
[ indoan : aditza “ioan” (ez : idoan) - endun : aditza “ eun” (ez : edun) – indezagu : aditza “ezagu”... ]
ba gu en tz u → ba gu n e tz u → ba ge n e t u / ba gi n i t u / ba gü n ü t ü ( e → i → ü )
└> (gu → ge/gi : "u" aldatzen, ez desagertzen) ( gu enu → gu neu : "n" ustezkoa edo lotura, edo biak ? )
d au t → d ai t → dei t ("u" → "i" : datibo derizaio)

nori-ekin →

gu enu on → gu neu on → gu nei on → ge nei on (elaidekoan : gi ni o-a/na/zu-n)
└> (gu → ge/gi : "u" aldatzen, ez desagertzen) ( gu enu → gu neu : "n" ustezkoa edo lotura, edo biak ? )
anitza oinaren ondotik : d eu tz o gu → d ei tz o gu (Mend. : d eu ts o gu z : anitza bikoizturik )

elaide/alokutibo →

oineko "e / u" guziak → " i " : banendu / banindu / banündü → banindi-k/n/zu

d e tz zake → d e t zake (" z " ez da bikoizten)
anitza (nor/zer 3°) → └> " tz " oin barnean sarturik

E
Z
A
n

(oinaren ondotik ere ikusten da : dezazke) (zonbait aldi bikoizturik : detzazke, dituzte bezala)

ustez →
nori-ekin →
elaide/alokutibo →

ba gu enza → ba gu neza → ba ge neza → ba gi neza (elaidekoan, eza → iza : ba gi niza-k/n/zu)
└> (gu → ge/gi : "u" aldatzen, ez desagertzen) (...gu enza →...gu neza : "n" ustezkoa edo lotura, edo biak ? )
ba n e i tz za zu → ba n e i t zazu → baneitzazu (ogia ekar baneizazu – ogiak ekar baneitzazu)
└> " i " (nori) eta " tz " (anitza) : oin (e...za) barnean sarturik
eza → iza : aitak gu telefonaz deit gitzakek / gitzaken / gitzakezu

37

Ke : gaitasun, gero, helburu
[ Bizkaieraz -KI- ahalera ezaugarria erabili ohi da gaur, baina lehenago -KE- izan zan. Horrela Mogelek eta beste idazle zaharrek.

“Ahalera” ezaugarria, berez, -KE- da. Hala agertzen da literatura zaharrean.
Adibidez, Mogelengan: Neuskeo, Leuskeo, etab...
Baina, gaur -Ki- bihurtu da : Neuskio, Leuskio, etab.” (J.M.Irazola) ]

Orai, gaitasuna adierazteko, usu “ahal” hitza erabilik da, “ke” delarik berezia hortarako.
NOR : “euskaraz mintzatzen ahal niz”→“euskaraz mintza naike” // NORK : “egiten ahal dut”→“egin dezaket”

NOR

NORK

zinez

ustez

iZan

bihar etxen nizake

ahala (ukan) banu, orai
etxen ninzake (ninzaken)

eUn

ein

nahi du euskaraz mintza

nahi luke (zuen) euskaraz
mintza neinken

ezan

naiken

zinez

ustez

bihar ogia erosteko ahala

ahala (ukan) banu, deitzen hinduket

duket (...ukanen dut)

(hindukedan) (...deituko hindut / hindudan)

orai dirua baidut, ogia eros dirua (ukan) banu, ogia eros nezake

dezaket

(nezaken)

ke → ki / ko
→ bihar mintzatzen nizai-ke-o (izan) → ( Erdial. : niza-ki-o ) [ nizaike → nizaki : ahoskeratik idazkerara lerratze ]
→ bihar mintzatu-ko nizai-o ( "ko" : aditzari loturik, gero eta erabiliago )
→ nahi du euskaraz mintza nai-ke-o-n (edin) → ( Erdial : na-ki-o-n ) [ naike → naki : ahoskeratik idazkerara lerratze ]
→ nahi nuke zuek haieri euskaraz mintza zein-z-ke-e-n ( ahoska : zéinzkien : ee→ie )
( Erdial : zen-ki-zki-e-ke-te-n : metatze zerbait dirudi ez ? ... )

38

TE - KE : gaitasun, gero, helburu
NOR

ke→te

i
Z
a
n

keke
→teke

ke

ke→te

e

i

keke
→teke

n
ke

gaitasuna
orai

gaitasuna
gero

("nori")
ahala orai +
gero

helburu
helburu +
gaitasun

("nori")
helburu +
gaitasun

NORK

zinez

ustez

zinez

ustez

bihar etxen nizake / nizate

ahala (ukan) banu, etxen ninzake /
ninzate (ninzaten)

bihar ogia erosteko ahala

ahala (ukan) banu, deitzen

(izanen niz)

(izanen ninzan)

duket

hinduket (hindukedan)

ahala (ukan) banu, etxen ninzateke

(ukanen dut )

(deituko hindut )

bihar etxen nizateke

(ninzateken)

U

(izaten ahalko niz)

(izaten ahalko ninzan)

n

bihar euskaraz mintzatzen

nizaikezu

e
g
a
i
t
a
s
u
n
a

nahi (ukan) banu, euskaraz mintzatzen

ninzaikezu (ninzaikezun)

ke

(...mintzatuko nizaizu)

(...mintzatuko ninzaizu)

nahi du euskaraz mintza

nahi luke (zuen) euskaraz mintza

gaiken / gaiten

geinken / geinten

nahi du euskaraz mintza

nahi luke (zuen) euskaraz mintza

gaiteken

geinteken

nahi du euskaraz mintza

nahi luke (zuen) euskaraz mintza

naikeon

neinkeon

e
Z
A
n

bihar ogia ekartzen

ahala banu ogia ekartzen

daukezut / deikezut

neukezu / neikezu

(ekarriko dauzut / deizut)

(ekarriko neuzu / neizu)

orai dirua baidut, ogia eros

dirua (ukan) banu, ogia eros

dezaket

nezake (nezaken)

bihar nik zuri ogia ekar

ahala banu ogia ekar

deizakezut

neizakezu

(ekartzen ahalko dauzut / deizut)

(ekartzen ahalko neuzu / neizu)

keke → teke
zinez

→ “NOR-NORI” eta “NORK” => “ke” :
- bihar NI ZURI mintzo nizaikezu, NIK ogia eros dezaket...
→ “te” sartu da NOR soilarekin baizik, “ke” bikoitzaren ordez :
geroko ahala : “keke” => “teke”

NOR oraiko ahala
izan
ein

ustez

geroko ahala

nizake

→ nizakeke

nizate

← nizateke

naike

→ naikeke

naite

← naiteke

oraiko ahala




geroko ahala

ninzake

→ ninzakeke

ninzate

← ninzateke

neinke

→ neinkeke

neinte

← neinteke



39

ANITZA
NORK

Eragile

e / te

NORI

Harzaile

e

du → due / dute ; duzu → duzue / duzute; dezan → dezaen (ahoska : dezén) / dezaten
" "→" "te" → anitza bikoizturik dirudi : tz + e = te. (Ekial. + Mend. : due)
zaio → zaie ; deio → deie
zu zira → zuek zirae (zirade) ; zu zitugu → zuek zituegu; zu zetzadan [ nahi duzu nik zu deit zetzadan ] → zuek zetzaedan
[ nahi duzue nik zuek deit zetzaedan (ahoska : zetzédan : ae → e) ]

2° (zuek)

e / tz

→ atzo zuek hari zinzaitzon; bihar zu hari zizaikeo → bihar zuek hari zizaizkeo

" "→" “t” janik konsonante aitzinean, beste hitzetan bezala :
hatza → hazka ; utzi → uzten ; hutsa → husten...

N
O
R

zaitzo → zaizkeo ; deitzegu → deizkeegu (ahoska : “deizkiegu” : ee → ie)
" "→" “t” janik konsonante aitzinean, beste hitzetan bezala :

/

Z
E
R

atzo zu hari zinzaion

hitz → hizki ; idatzi → idazten ; sinetsi → sineskor...

3° (hurak)

tz

deutsoz (Mend: anitza bikoizturik : tz (ts) ... z ) ( Ekial. : deitzo )
" "→" “t” janik hitz urrentzean, konsonante aitzinean bezala
deutz → deuz → duz → dutzak... ( tutzak

/ tutzan / tutzu : anitza bikoizturik )

ditzu → ditu ; ditzik → ditik ( ahoskera : ingleseko “th”-aren iduriko ); detzzake → detzake :
" "→" "z" janik "u, i, z" aitzinean (zonbait aldi, anitza bikoizturik : dituzte, detzazke)

tz (anitza) + ke => “zke” =>
Ekial.

- orai hura hari mintzatzen zaio → orai hurak hari mintzatzen zaitzo
- bihar hura hari mintzatzen zaikeo → bihar hurak hari mintzatzen zaizkeo
(mintzatuko zaio)

Erdial.

“zki” (ahoskera)

(mintzatuko zaitzo)

- orai hura hari mintzatzen zaio → orai haiek hari mintzatzen zaizkio
- bihar hura hari mintzatuko zaio → bihar haiek hari mintzatuko zaizkio
“ke” oinarrizkoa, ahoskeratik idazkerara, “ki”ra, lerratu da : "zaizkeo" → "zaizkio"
“zki” anitzaren ezaugarritzat harturik, gaitasuna adierazteko, "ke" gehitu da : zaizkioke
Ekial. eta Mend., “zki” anitzan ez da sartu : “aitak amari berriak ekarri deitzo / deutsoz”

(Erdial : dizkio)
40

eU

HURAK

ba

HAIEK

d ei

o

l ei

o

z ei

o n

ba

d ei tz o
ba

HAREK

d ei

o e

l ei

o e

z ei

o e n

ba

d ei tz o e

l ei tz o
z ei tz o n

HAIEK

d ei

e

l ei

e

z ei

e n

ba

d ei tz e

l ei tz o e

ba

ELAIDE [...

ba

z ei tz o e n

e e

l ei

e e

z ei

e e n

d ei tz e e

l ei tz e

ba

z ei tz e n

HARI

d ei

l ei tz e e
z ei tz e e n

HAREK
HURA

HURA

HAREK

ei …]

HURAK

OROKOR […

: nork (3°) - nor/zer (3°) - nori (3°)

ba

HAIERI

a

HAIEK

d i

o ...

l i

o ...

z i

o ... n

ba

d i tz o ...
ba

i …] + (k/a-n -zu)
HAREK

d i

o ... e

l i

o ... e

z i

o ... e n

ba

d i tz o ... e

l i tz o ...

ba

z i tz o ... n

l i tz o ... e
z i tz o ... e n

HAIEK

d i

e ...

l i

e ...

z i

e ... n

ba

d i tz e ...
ba

e ... e

l i

e ... e

z i

e ... e n

d i tz e ... e

l i tz e ...

ba

z i tz e ... n

HARI

d i

l i tz e ... e
z i tz e ... e n

HAIERI

hik guri eman deiguk (to)

harek guri eman diguk (to)

hik guri eman deigun (no)

harek guri eman digun (no)

zuk guri eman deiguzu (zu)

harek guri eman diguzu (zu)

Ahoskera urbilak OROKORean [ "NORK" (3°anitza) = t e : beti azkar, beti azken ]
harek
haiek
harek
haiek
harek
haiek

HURA ( nor-zer : bakun )
d ei e
( déie)

hura haieri...

hura zuri...

hura zueri...

harek

d ei e te

( deie i é )

haiek

d ei zu

( déizu )

harek

d ei zu te

( deizi é )

haiek

d ei zue

( déizie )

harek

d ei zue te ( deizie ié )

haiek

HURAK ( nor-zer : anitz )
d ei tz e
( déitze )

hurak haieri...

hurak zuri...

hurak zueri...

d ei tz e te

( deitze i é )

d ei t zu

( déitzu )

d ei t zu te

( deitzi é )

d ei t zue

( déitzie )

d ei t zue te ( deitzie ié )

41


Aperçu du document ADITZA.pdf - page 1/41

 
ADITZA.pdf - page 3/41
ADITZA.pdf - page 4/41
ADITZA.pdf - page 5/41
ADITZA.pdf - page 6/41
 




Télécharger le fichier (PDF)


ADITZA.pdf (PDF, 497 Ko)

Télécharger
Formats alternatifs: ZIP Texte



Documents similaires


euskal aditza
aditza
euskararen urtaroa pdf 2012
bolet n de prensa embajada del estado plurinacional de bolivia mayo 2015
suspensi n unilateral de contrato 0768 del 2010
chema alonso facebook

Sur le même sujet..




🚀  Page générée en 0.116s