Fichier PDF

Partagez, hébergez et archivez facilement vos documents au format PDF

Partager un fichier Mes fichiers Boite à outils PDF Recherche Aide Contact



Bibliorum sacrorum latinae versiones ant .pdf



Nom original: Bibliorum_sacrorum_latinae_versiones_ant.pdf
Titre: Bibliorum sacrorum latinae versiones antiquae, seu vetus Italica, et Caeterae quaecunque in Codicibus Mss. & antiquorum libr
Auteur: Domaine public

Ce document au format PDF 1.4 a été généré par / Google Books PDF Converter (rel 3 12/12/14), et a été envoyé sur fichier-pdf.fr le 08/05/2018 à 03:46, depuis l'adresse IP 90.113.x.x. La présente page de téléchargement du fichier a été vue 183 fois.
Taille du document: 170.5 Mo (1169 pages).
Confidentialité: fichier public




Télécharger le fichier (PDF)









Aperçu du document


A propos de ce livre
Ceci est une copie numérique d’un ouvrage conservé depuis des générations dans les rayonnages d’une bibliothèque avant d’être numérisé avec
précaution par Google dans le cadre d’un projet visant à permettre aux internautes de découvrir l’ensemble du patrimoine littéraire mondial en
ligne.
Ce livre étant relativement ancien, il n’est plus protégé par la loi sur les droits d’auteur et appartient à présent au domaine public. L’expression
“appartenir au domaine public” signifie que le livre en question n’a jamais été soumis aux droits d’auteur ou que ses droits légaux sont arrivés à
expiration. Les conditions requises pour qu’un livre tombe dans le domaine public peuvent varier d’un pays à l’autre. Les livres libres de droit sont
autant de liens avec le passé. Ils sont les témoins de la richesse de notre histoire, de notre patrimoine culturel et de la connaissance humaine et sont
trop souvent difficilement accessibles au public.
Les notes de bas de page et autres annotations en marge du texte présentes dans le volume original sont reprises dans ce fichier, comme un souvenir
du long chemin parcouru par l’ouvrage depuis la maison d’édition en passant par la bibliothèque pour finalement se retrouver entre vos mains.
Consignes d’utilisation
Google est fier de travailler en partenariat avec des bibliothèques à la numérisation des ouvrages appartenant au domaine public et de les rendre
ainsi accessibles à tous. Ces livres sont en effet la propriété de tous et de toutes et nous sommes tout simplement les gardiens de ce patrimoine.
Il s’agit toutefois d’un projet coûteux. Par conséquent et en vue de poursuivre la diffusion de ces ressources inépuisables, nous avons pris les
dispositions nécessaires afin de prévenir les éventuels abus auxquels pourraient se livrer des sites marchands tiers, notamment en instaurant des
contraintes techniques relatives aux requêtes automatisées.
Nous vous demandons également de:
+ Ne pas utiliser les fichiers à des fins commerciales Nous avons conçu le programme Google Recherche de Livres à l’usage des particuliers.
Nous vous demandons donc d’utiliser uniquement ces fichiers à des fins personnelles. Ils ne sauraient en effet être employés dans un
quelconque but commercial.
+ Ne pas procéder à des requêtes automatisées N’envoyez aucune requête automatisée quelle qu’elle soit au système Google. Si vous effectuez
des recherches concernant les logiciels de traduction, la reconnaissance optique de caractères ou tout autre domaine nécessitant de disposer
d’importantes quantités de texte, n’hésitez pas à nous contacter. Nous encourageons pour la réalisation de ce type de travaux l’utilisation des
ouvrages et documents appartenant au domaine public et serions heureux de vous être utile.
+ Ne pas supprimer l’attribution Le filigrane Google contenu dans chaque fichier est indispensable pour informer les internautes de notre projet
et leur permettre d’accéder à davantage de documents par l’intermédiaire du Programme Google Recherche de Livres. Ne le supprimez en
aucun cas.
+ Rester dans la légalité Quelle que soit l’utilisation que vous comptez faire des fichiers, n’oubliez pas qu’il est de votre responsabilité de
veiller à respecter la loi. Si un ouvrage appartient au domaine public américain, n’en déduisez pas pour autant qu’il en va de même dans
les autres pays. La durée légale des droits d’auteur d’un livre varie d’un pays à l’autre. Nous ne sommes donc pas en mesure de répertorier
les ouvrages dont l’utilisation est autorisée et ceux dont elle ne l’est pas. Ne croyez pas que le simple fait d’afficher un livre sur Google
Recherche de Livres signifie que celui-ci peut être utilisé de quelque façon que ce soit dans le monde entier. La condamnation à laquelle vous
vous exposeriez en cas de violation des droits d’auteur peut être sévère.
À propos du service Google Recherche de Livres
En favorisant la recherche et l’accès à un nombre croissant de livres disponibles dans de nombreuses langues, dont le fran¸oais, Google souhaite
contribuer à promouvoir la diversité culturelle grâce à Google Recherche de Livres. En effet, le Programme Google Recherche de Livres permet
aux internautes de découvrir le patrimoine littéraire mondial, tout en aidant les auteurs et les éditeurs à élargir leur public. Vous pouvez effectuer
des recherches en ligne dans le texte intégral de cet ouvrage à l’adresse http://books.google.com

SACRORUM

LATINEE

VERSIONES

S

VETUS

E

ANTIQUA

U

ITALICA,

ET
Cseterae qusecunque in Codicibus Míf. & antiquorum libris repcriri potuerunt:

Quae cum Vulgata Latina ,

& cum Textu Grseco comparanturi

ACGEDUNT
Pracfationcs , Obfervationes , ac Notse, Indexque novus ad Vulgatam è regione editam,
idemque locupletiflimus.
Opera & Jludti D. PETRI

SABATIER. Ordints Santii Benediffi, e Congregatione
Sanäi Маши

TOM

US

TERTIUS.

P A R I S I I S,
Apuè

FRANCISCUM

DI D ОТ , ad Ripam Auguílinianprum.

НОМ Ж, apud Joan. Bouchard.

ф ULISSIPONI 3 apud Fratres

VENETITS,

9 M A TRI TO , apu¿

apud Joan. Manfré.

MEDIOLANO, apud

Jacob.

Rbycend & Colomb, ф GADIBUS, apud Lud vi с.

Reycend.
Barthelemi.
Bonnardel.

COLONIZE AGRIPINiE, apud Metternich, ф ANTVERPLE, apud Joan. Bapt. Virdussen,

Ex Regia

Reginaldi Florentain Rhemenfis Typographiâ.

M.

D G С.

LI.

CUM APPROBATIONS 3 ET PRIVILEGIO REGIS.



I Vf! ■

: -f Л.,.

P

R

£

U а м

F

A

olim , primis

T

fidei

I

Ó.

temporibus , Latinsè

Ecclefiae Latinam fuiile Scripturarum Interpretationem ,

quae in ufu publico &

priufquam S. Hieronymus

cominuni erat,

novam Sacrorum Li-

brorum Verfionem elaboraret > eamque longe antiquiffimam Interpretationen!
poilquam

non ita

Hieronymiana obtinuit ,

ut

interiifle,
revocan

etiamnum in lucem non poffit , non tantùm pluribus demonftràvimus i
verùm etiam hanc , fi minus totam & integram , quantaque olim exftitit , faltem quoad plurimas fui partes luci reddidimus; Geminos namque
jam emifimus

tomos , quibus

Veteris Teftamèriti

Interpretatio haec

longaeva antiquitate veneranda continetur ; quotquot nimirum libros,
five Íntegros , five plus minus imperfectos recuperavimusi

Supëreft^

idque à nobis exfpectari intelligimus, ut idem nunc in Novo praeitemus,
atque in Veteri jam praeftitimus Fœdere.

En igitur & ipia Novi Te-

ílamenti antiqua Interpretatio , fed longe feliciùs recuperatá : quippe
fingulos Novi Fœderis libros , nulla parte mutilos , íed totos atqué
íntegros , tarn ex SS. Patrum fcriptis , quàm ex codicibus manu exaratiâ
recuperatos emittimus.
II. Cùm autem quaecunque de antiqua Scriptùrariim Interpretátione
in Praefatione priori tomo praevia difputavimus , perinde ad utrumque
Foedus tarn Novum quàm Vetus pertineant, hue revocari etiam poiTunt,
& debent^ quae de Verfionis antiquae fignis, de indiciis quibus fecerni ÔC
digpofci poifit , aliifque id genus late profecuti fumus in prima parte.
Sua tarnen huic quoque tomo erit Praefatio s eaque forfan longidr- quàm
rebamury

Quamvis enim nec laboribus nec vigiliis pepercerimus , quo

perfectiffima prodiret in lucem nova haec Bibliorum editio*, non ita tarnen
felices fuiíTe , ñeque adeo omne tuliíle punctum ipíi nobis videmür , uc
nihil in noftro deíiderari opere , nihil in eo poíTe reprehendí exiftimemus.
Itaque nova fuit adornanda Praefatio, in qua, fi quae deerant in prióribus
tomis , fupplerentur ; fi quae reprehenfa , aut emendarentur ^ íi mérito ;
aut defenderentur, fi immeritó iuerint culpata.

Binae igitur erunt hujus

praefationis partes , quarum altera erít inííar appendicis , in quá quae iri
emiflis jam tomis defiderari poíTent, fupplebuntur ; altera ad vindicandarri
& defendendam antiquam Interpretationem , five Italam , inftrucb adTm. ill
'
i

: 7
¡A..M¡iiM'ñtMuMt.. -■■

..._-“L ¿iwf-wrm’

._

-ii

‘PR/EFATIO.

Vers`us Bentleyum, qui eam olim ante impugnavit quam iny lucem prodi
>ret“, 8C Casleyum ‚ quiv Profeéìîum à Bentleyo commentum confirmare

lconarus eil in Bibliorhecae Londinenlis Mfs. Catalogo, quem anno 1734.
vulgavit.
lII. Equidem in hac di'Hîcillima quœfli'one-, feu in invefligatione
Veteris Interpretationis , tam morofum 8C tam failidiofum elle neminem
»decet : fat enim efr, opinor ‚ пес Plura exfpeóìari 8C'def1derari debent.,

'f1 verfio Scripturarum ab Hieron mi feu translatione feu emendatione
libera revocetur in lucem, бс rel ituatur qualis 8C quanta nunc ех11ас
tum in codicibus qui hodie fuperfunt, tum in fcriptis SS. Patrum Hie

топу-то anriquiorum ‚ vel quos Hieronymianam translationem conllat
`non e{l`e fecutos. Varii , fateor ‚ olim difcrepantefque fuerunt Latini
_Scripturarum codices; hi quoque qui nunc hodie fuperfunt defcripti ex

Iillis antiquioribus necefle 1:11 -ut diferepent inter fe ‚ non fecus atque ipfi
SS.Do¿`tores,qui Variis difcrepantibufque fœpe ufl Гипс codicibus Scriptui
rarum. Tum Verò quifquis antiquam exquirit Inter retationem , has
inter difcrepantias hœrebit. Quid igitur capiet con 11112 Atqui fum
regulae ‚ funt figna ‚ quibus hanc ipfam , quam inveiligat ‚ ab aliis Polli:
dignofcere. Has ге8111а5, haec ligna ailignavimus : fed ut melius erat,
{ingulas Prœterea retulimus difcrepantias, V-ariafque leéìiones fubjeci

mus, &1е&ог1з judicio Permifimus quaenam leéìiones magis redoleant
xantiquam Interpretatione-m : Nihil »em'm tam temerarium, tam indignum [арген
.

.

.

х

.

`

,

Cimde
Nut. D:

tzs давите atque солдата ‚ quam..... quod non fam explorate perceptum jzt Ú' w.

cognimm, Лиг alla dubitatione defendere. Ab eo Vitio ita declinavimus ‚ ut
uamvis iat manifeílis faepius indiciis perfpeiàerimus quid Verum, aut
ilaltem quid vero {imilius eíl`et in iis, quae Veterem hanc Г еёЪапс Inter
.pretationem ‚ Vix quidquam definire atque afhrmare aui flmus 5 nec

,modo à rebus incertis ‚ fed à certis etiam aliquando allenfum cohibentes ‚
leéìoris judicio omnia permiferimus, quo ab omni nos liberaremus invi

dia.
IV. Quod 11 vero tanta diligentia ‚ tanta adhibita cautione ‚ id non
fumus affecuti ut nihil in nollro defideretur opere, nullaque illud cen
`fura mordeat; certi: in animo habuimus efhcere, ut quam maxime Per

feéìum elaborati Pollet ‚ prodiret in lucem ‚ пес juflœ ulli Pateret cen
furae з jullae ‚ inquam ‚ пат ut iniquae non patear nihil moror ‚ пес сию.

Modo enim labor ille noíler aliquam Eccleiiœ utilitatem allerat, Piifque
ac doéìis Probetur viris ‚ сэзсегошт nihil Vereor cenfuram, fcilicet illo
De bono viduit.
1. 6. c. 15.

rum, qui, ut fcribit Augullinus, ДМ doéïi non смешит ‚

alienos Идете: поп

judicando conentur di cuter@ ‚ fed lacerando confcindere. Е11 namque quoddam
eruditulorum genus, qui quidquid legerint femper in pejorem rapiunt

ракет
‚ arrepta
maledióìa
congerere
foliti omnis
in oprimum
quemque
fcriptorem.
Intraè trivio
hœc omnis
eorum
ей fcientia,
pletas,
omnisv
humanitas ; ш: mirum nemini Videri debeat ‚ f1 ‚ Cum de fcriptis, quae
minus intelligunt, judicium facere audent, tam терке ‚ tam imperitè ‚

tanta ex cupiditate judicant, tantamque nudent infcitiam. Ab his pro
{ваз eruditulis ego culpari 8l re rehendi, quam Probari ac laudari malo.
Talibus difplicuille non ultima ïaus efl. Sed haec obiter Pro tempore

dixiffe fat ell, nunc ad primam Praefationis ракет aggrediamur.

«ssc»

PREFATIQ

w www

за


щи mêêêâêêàâê
Ё
А

„àà
М‘05 ¿5. мышам
‚а
55”? ï
8888888 W т
г

и

'PR I МА PREFATIONIS PARS.
in 'qua novi: мутит шт ‚ quœ nos in тащат primùm antigua Scriptum#
гит Interpretatione pweterìerunt.

f

§ P R I M U S.
.Quid in emillis duobus tamis deßderarz' рати

V. ANtiqua Scripturaru'm Ínte'rpretatio Latina e fanétorum Patruŕn,`
caeterorumque fcriptis clo¿}:orum..I qui Latinarn Eccleíiam illu-L

îh'arunt ad uf ue Gregor-ii magni ~remporta ‚ ‘cujus œvo vetus illa Inter
pretatio in uiâtli effe deiiit., repetenda etat., necnon ex codicibus manu

exaratis. Hos adiimus fontes, 8C inde haußam 8( extraétam Veteris
Teůamenti -librorum antiquam Interpr'et-ationem jam in lucem ernifunus,
guantam recuperare licebat ; nifl forte quœdam partes delituerint., ubi eas

elitefcere ignoravimus. Quod ad SS. Patres attinet», quo-rum fcripta Гит:
potiof ас purior fons ~, è 'quo antiqua'm haurire V'eríionem libeat ‚ fas fit
afferere hac i-n parte lvix quidquam aliorum labori à nobis reliëtum effe :

hœc namque fcripta tam diligenter verfavimus, 8C {ingulas`, quae inter le
, jgendum occurrerun't-, veteris Verflonis fententias tam accurate exfcripfi
«mus,ut Pene nihil {it quod noßzra aut cujufquarn ars efii'cere PoHit amplius.
V I. De codicibus Verò 'manu exaratis idem non auflm aíTerere ас de
SS. Patrum fcriptis; ne'mpe tantâ сига verfatos fuiffe à nobis omnes, ut
nullos Prœtermiferimus». Quamcunque enim adhibuerimus diliŕentiam,
ut ne qui nos laterent, latuere tamen nonnulli. Verìtm tanti i effe non
debet, ut propterea editio пота manca 8C mutila videri debeat. Ut

enim fateamur (vetis namque Aconceclendum) fuiITe, hodieque effe apud
exteras gentes quofdam etiam bonae fatis notae Scripturarum codices,
quos non Verfavirnus, feu ignorati à nobis fuerint , feu negata nobis

eos verfandi copia 5 cette jaéturam hanc damnurnque ifiud farcitum ab
undè folamur l-autiHima meÍTe fententiarum5 quas SS. Patrum volumina
fuppeditarun't. Prœclara enim hee-c volumina ‚ Purior atque uberior func
antiques Interpretationi's fons, quod ego jam monui ‚ iterumque iterum
que monebo '5 8C id mecum neceíTe ей omnes fateantur. Quamlibet enim
bonae fmt notae hodie fuperiiites manu exarati codices, quorum ope
antiqua Scripturarum Interpretatio revocati in lucem Poflit ‚ cette SS.

Doétores uIi fum
8C antiquior-ibus,
8C melioribus
‚ Probequaeque
cauti inter
varia
exemplaria,
quibus
ipforum aetas abundabat
‚ optimaA
8C emen

datiffima feligere , ut exemplo eil divus Auguůinus, qui de Rudio Scri
_Pturarum diHerens tam follicitè monet translationes varias non petendas
nifl ex codicibus emendatis -, ш emendatis non èmena'an' сшит. Optandum
fanè erat ut tota Scripturarum Interpretatio vetus», quanta olirn exiiitit
quo tempore in ufu 8C honore erat., nunc in SS. Patrum Voluminibus

exiiaret э facilis foret Забыла codicum , quos evolvere nobis non licuit ‚
quorum etiam forte [i data nobis copia fuiífet ‚ editio noftra mole gra
Vior quàm locupletior Prodiiffet.

VII. Quidquid fit, damnum ifiud qualecunque ‚ fi tamen damnurn
Тот. 111.

а 1j

iv

PRiEFATIO.

ullum eft, facile & aequo animo feret ledor , maxime poftquam noverit
vix ullas eiTe in codicibus , qui nos praeterierunt , alicujus momenti difcrepantias , quas aliunde quaefitas, tum ex SS. Patrum fcriptis, turn ex
aliis exemplaribus , noftrae non exhibeant notae.
appendicis labore íúperfedendum exiftimavimus.

Quapropter longioris
Primo namque fub-

ierat in animum fingulas colligere diicrepantias ., quas íive ex Blanchini
volumine recèns in lucem emiflo , five ex codicibus manu exaratis , qui
ièriùs ad nos pervenerunt , extrahere licebat , totafque undequaque colledas feorfim repraeièntare , jamque plurimas extraxeramus.

Verum ab

incceptis cito deltitimus , poftquam varias illas lecciones cum noftris contulimus notis : quippe aut omnes übe diicrepantiae hie nobis occurrerunt ; aut ut plurimùm lecciones codicum noftrorum notae melioris viiae
íiint.

Rei periculum faceré ledorem ipíiim jubemus, propofito in ex-

emplum eximio códice

quo ufus eft dodiiîimus Blanchinus , öt ad cujus

fidem Pfalterium auro ceäroque äignum ( fic enim apellat ) vulgavit»

.

f, iL

"

De Pfalterio*

V 1 1 L В Л Iximus vix ullas eflè alicujus momenti difcrepantias in coI ß dicibus , qui nos in antiquae Interpretationis mveftigatione
praeterierunt , quas aliunde quaefitas ,

five ex aliis codicibus , five ex

SS. Patrum fcriptis , noftrse non exhibeant notae.

Addidimus praeterea

codicum , quibus ufi iiimus , lecciones notae melioris eile ut plurimùm,
Rei periculum erudite ledor facias , atque intelliges editionem noftram
nonnifi mole graviorem , minime verö locupletiorem futuram fuiíTe ex
his codicibus.

In exemplum fit codex ad cujus fidem iuum vir clariifi-

mus Blanchinus edidit Pfalterium : non eft alter codex, quo iè plus
jadet vir dodus , nec immeritó.

Jam vero fi infigniores hujus codicis

difcrepantiae in noftris exhibeantur notis i fi ubi codex alter ab altero
diffidet, potior meliorque fit codicis noftri ledio ; fi codex ad cujus
fidem antiquam Piàlterii Interpretationem luci reddidimus, magis veterem oleat Interpretationem , quam Veronenfis : Quid plura ? fi in codice Veronenfi plurima Hieronymianae corredionis appareant indicia;
fi codex Veronenfis fecunda manu fit recognitus, five,ut cum Blanchino
loquar, fit vitiatus, nofter vero ex omni parte purus , integer, fincerus j
profedö etiamfi codicis Veronenfis data nobis fuiífet copia , noftro ta
rnen Sangermanenfi fuiífet pofthabendus.

Nihil eft ergo quod nos

pcenitere debeat , hunc , aliolve nonnullos codices , fi qui fint , manibus
non triviíle.

Leviífimum iftud damnum eft , quod immenfa variarum

ledionum , quae in notis occurrunt , fegete rependimus.

Has adibit le-

dor, fi libuerit : interea nos ipfius oculis praecipuas codicis utriuique
diicrepantias íubjicimus, ut explórate & rede queat judicare uter utri
pofthabendus fit codex , uter fincerior , uter Graeci textus tenacior, uter
ab Hieronymiana corredione liberior , uter demum magis

antiquam

exhibeat Interpretationem.
LECTIONES
Codicis

VARIZE

Sangermanensis.

Pfal. I. t. 6. Iter impiornm peribit. Hoi leiïie praferenda
fx Ambroßo ; vide Motas.

Codicis Veronensií,
Via irapiorum peribit.

P. R JE F A T ï О,
,
Codex Sanger м an.
Pfal. V. y. 6. Non habitabit juxta te malignus. lu Au
gußinus , & ita Vulgatam habere teßatur Hieronymus epißola ad
Sautam & Frettlam. Vide Notas in hune locum.
Pfal. VII. y, to. Confummetur nequitia peccatorum , &
diriges » Grac. ^ келыйшк.
Pfal. IX. y. . ï. In finem propter occulta filii , Pfalmus
ipfi David.
y. 15. Non eft oblitus orationem; Gr. ™ J\üQtof.
Pfal. XVI. If. 2.. Oaili mei videant aequitates» Gr. \MV»T<tf.
Pfal. XVII. y., j. Cornu falutis.mea: , adjutor meus ; Gr.

Codex Verôn.
Non erit íncola tibi maligna

..... & dirige,

-,

Hic titulas omittitur in Verona
Non eft oblitus clamoxem.
«equitatem.

Cornu falutis теге , reáemptot
meus.
y... 30. In Deo meo tranfgrediar. Vide Notas in bunc verIn Deo meo fperans tranfgrediar.
Verbum fperans abefl à Graco.
fum.
Pfal. XXI. y. 9. Eripiat eum..... quonîam vulteum;(7r.
quoniam voluit.
У. 1 9. Diviferunt iïbi veftimenta mea. Obfervat Blanchinus
•legendum fua , non mea; refragante Graco , & omnibus Patribuí.
■Confer ejus Notam in bunc locum , cum noflris.
Tu autem Domine ne fengè fe^
if. 20. Tu autem ne moreris Domine auxiliumî Gr.
l*B.K%vm. Aptiiis , ut vidttur , exprejfit vêtus. Interpres hoc uno verbo ceris, vocem Gracam.
■Pfal. XXVI. у. к Pfalmus David priufquam ungueretur.
Male apud Blanchinum ingrederetur , pro ungueretur.
Pfal. XXX. y. 23. Ego dixi in pavore meo. In Latinis
Ego dixi in exceffu mentis meaw
(odicibus legebatur , inquit Hieronymus epiß. ad Suniam & Freteiam, in pavore meo ; ¿r nos juxta Gracum tranßulimus m exceflu mentis meas. S. Augußinus habet in exftaíi mea ; Crac.
■O» Ttï tKÇ&Qil fit.
,
,
Pfal. XXXIII. y. 8. Immittet ángelus Domini; Grac.
Immittet angelum Dominus.
Tlají/z-íaxe» kïyixos KvrJ*. Hanc leäionem conflanter retinet S. Au
gußinus in bunc loc. additque : Sic feriptum efl,fratres , non quomodo
éabent aliqui mendofi codices , Immittet angelum Dominus.
Pfal. XXXVIII. y. Ii. Amove à me plagas tuas i Grac.
Amove à me flagella tua.
у. 14. Priufquam abeam, & ampliùs jam non ero ; Gr.
IïfÔ T« ¡JLt ¿TíA.9íÍ|í.
Pfal. XXXIX. ir. ro. Domine ra cognoviíti y. iï.juftitiam meam. Non abfeondi in corde meo veritatem tuam ,
& falutarem tuum dixi. Notanda bac interpunäto^ qua conduit
(um Graco edit. Rom. Vide Notas in bunc locum.
Pfal. XL III. y. 3. Adflixiítí populos, ut inVulgata hod.
&in Hcbrao : fed & Graco concinit 'Яклка<та( лмг ¿?* infra , y. zo,
in loco afflidionis, какаеш. Vtde Notas in hunc locum.
У. гг. Propter te morte adficimur tota die. Vide Notas
in bunc locum : utraque leñio probatur i fed noßra magis ufurpata
ab antiquis.
Pfal.XLV. y. 3. Propterea non timebimusS Gr. içoC»%еоулта.
Pfal. XLVII. У. 4. In gravibus ejus; Gr. ¿t i¿¡< ßipw.
Vide Notas in hunc locum , & in verfum 9. Pfalmi 44.
У» 14. Diftribuite turrem ejus , т« ßäfar. Vide Notas in
bunc locum.
Pfal. XLIX. y. 7. Audi populns meus, "amvw k«â< p*.

Priufquam earn , & ampliùs non
ero.
Domine tu cognovifti. 11. Juftitiam tuam non abfeondi in corde
meo : veritatem tuara> & fahitare
tuum dixi.
Infirmafti populos.
in lo.co infirmitatis.
Propter te mortificamur tota die.'

Propterea non timebitis , nulla
fuffragante.
Deus in domibus ejus.
Diftribuite gradus ejus.

Audi populum ejus, nullo fuf
fragante.
Omnis terra adoret te , & pfalPfal. LXV. y. 4. Omnis terra adorent tibi, & pfallant
tibi : pfalmum dicant nomini tuo, Alriffime. Hoc leäio Graco lat tibi : pfallat
conduit. Omnis terra , ait Aug. diélum eß , pro omnibus hominibus , qui funt in terra. Vide Notas.
У. 12. Superpofuifti homines fuper capita noftra, ЫС/Impofuifti fuper homines capita
noftra.
Cceli diftlllaverunt à facie Dei Si
Pfal. LXV II. f. су. Cœli diítíllaverunt à facie Dei noftri ,
mons Sina à facie Dei Ifrael. Obfervat Augußinus quofdam co nai) à facie Dei Ifrael.
dices Gratos ejr Latinos non habere mons Sina , fed , à facie Dei
Sina.
Nive dealbabuntur in Selmon,
if. 1 5. Nive dealbabuntur in Selon ( /. Selmon : ) y. 16.
16. montem uberem; mons inmontem Dei , montem uberum ; montem cafeatum , montem uberem. Ambiguus eß , ait Augußinus , in Graco cafus , cafeatus , mons über.
utrum fit nominativus , an accufativus ; quoniam in ea lingua mons
neutri eß generis , non mafcultni. Ideo nonnulli Latini non inter
prétait funt montem Dei , fed mons Dei. Puto melius ejfe , in
Selmon , montem Dei.

m

P Ж M F A T I 0.

CoDisx Sângerkan.
Codex Ver ow.
i\ 31. Increpa beftias filvae, concilium tauroramî 'Ея-ЫIncrepas feras filvse , concilia tan*
/oiiroy
» Q/rayoyí.
rorum.
Pfal. LXX. In finem, Pfalmus ipfi David, ir. и filio
Plalmus David non fubferiptue
тот Jonadab , & priorum captivorum. *¡>u& concinuntGraco.
apud Hebrœos. Hunc titulum haufiffe videtur librarius tx aliquo có
dice S. Hieronjmi.
ir. 20. Quantas oftendifti mihi tribulationes multas, *cxr*r
Quia oftendifti mihi. Hebrao confonat*
ir. ai. Multiplicafti juftitiam tuam, utinGr&co.
magriîficerJtiam tuam.
Pfal. LXX I. i/ir. 3.4.. Sufcipiant montes pacem populo
Sufcipiant montes pacem popul«
túo , 5c colles. In juftitia judicavk pauperes plebis tuae , •& «uo , •& colles. Juftitia judica pau
ialvabit. Gr. 'Er Ашиовщ кегт..л.
aéwa. Vtde Notas.
peres populi , & falvos faciès.
Pfâî. L XXII. 'ir: 4. Quia non eft requies morti eorum.
Quia non eft declinatio morti eo
Legit Ambroßus reclinado , & addtt : Non declinatio , ut ple- rum.
r'iqut codices Lat'tni fcripti funt , fed reclihätio. Porro requies &
Teclinatio idem fonant.
if. 25. Quid enim mihi fupereft in coelo : Gr. Tí
y.»
Quid enim mihi eft in cœlo?
Pfal. LXX III. ir. 2. Memorare congregationis шаг,
qu:rm -adquififti ab initio. Liberafti virgam haereditatis tuae:
montem Sion hunc , in quo commoratus es in eo. Fide
Notas i» hunc verfum , & in verfum 16. Pfal. 67. fupra.
^.5. Et non cognoverunt ficut in introitum eorum defuper : wr T*» «£oJV.
-f. 9. Signa noftra non vidimus , non eft adhuc propheta,
& nos non feiet adhuc. guod magis Gr-лсо <oncinit.
if. 19. Ne tradideris beftiis animam confiténtem tibi : ani
mas paupeium tirarum ne pblivifcaris in finem : 4"X*y 4~
•ft. 21. Ne avertatur humiliarus , & confutes tegenus, •&
pauper : 7tr<nrti»ay.ivot.
ir^. 22. Exfurge Domine , judica judicium tuum : memorare irrrproperiorum ruorum , qua funt ab mfipiente tota
die. Hoc magis concimt Grsxo ; Augufl. ab imprudente,

Memento congregationis tua; >"
quam pofledifti ab initio. Liberafti
virgam virtutis tua; : mons Sion , ia
quo habitafti in eo.
Et non cognoverunt ficut ingreffus defuper.
Signa noftra non oognovím«s,&
non eft .etiam propheta , & nos non
■cognofcet ampliùs.
Ne tradas beftiis animas confitentium tibi , animas pauperuro tuorum :
ne oblivifcaris me.
Ne avertatur humilis confuius:
pauper , & inops.
Éxfurge Domine , judica caufara
tuam memento improperiorum tuo
rum , qua? funt ab infipientibus tota
die.
%
Superbia eorum , qui te oderunt
afcendat ad te femper.

ir. 23. Superbia odientiumte afcendit in aeternum. Crac.
t'ai [маъттт ffe ívet£aín ¿\wjra.niií tjoí ai. Нас duo verba
o\,
défunt in Aid. (¡y Complut, in iifd. tß ««Си.
Pfoí. LXX V. ir. 2. Notus in Judaea Deus : in Ifrael ma
Notus in Judaea Deus Ifrahel í
gnum nomen ejus, ha omnes cum Vulgata > Irenaus , Ambrof. magnum nomen ejus.
Augufl. e$-c
Anticipaverunt vigilias oculi ineî.
PJal. LXXV1. ir. 5. Praeoccupaverunt cuftodias omnes
inimici mei. Gr. П£;хатг\й€оуто çi/>.a*àU -rárrif it i$&í (i*.
Aid. & Complut. btfuKpoi y*.
Pfd. L XXVII. f. 1-5. Skut in abyfio multa, at à/ ¿CúfSicut abyil'us multa.
Non eft denegátum eis defiderîum
ipfbrum.
Et fortem diftribuit eis in funicuV. 54- Et forte dédit eis terram funîculum haereditatis.
Kai \x.h>i@f¡T»Qfv efirir -¿n 5¿íivif<> xAn£»/W»«f , f. legit ккя&уоцшк.
lo diftributionis.
Pfal. LX XVIII. ir. i. Pofuérunt Jerufalem ficut cafam
Pofuerunt Jerufalem ïn pomorum
pomarii , ¡>t атя&фиклхюг. Cafa pomar», c-afa efl ad cuflodienda euftodiam.
poma. Cajfwdorus , velut pomorum cultodiarium. Augufl. &
Hieron. cam Vulgata concinunt : Ñeque aliter, inqnit Hieronymus ,
foxefl vtrti quam à nobis translatum efl.
Pfal. LXX XI. ir. i. In medio autem déos difeernit,
In medio deos difeernere.
6ti<- ¿l»*xemí.
ir. 8. Surge Deus
quoniam tu difperdis ( difperdes ) in
Exfurge Domine
quoniam ni
omnibus. It a Augufttnus , qui addit : Nec pratereundum quod tion- hxreditaberis in omnibus.
ttulli codtces baient : Non haereditabis in omnibus.
PfaL LXX XII U ir. 5. Beati , qui habitant in domu
Beati , qui ambulant in domo tua ¿
nemine fuffragante.
tua.
V. 6. Beatus vir , cui eft auxilium à te , Domine. Hieron.
Beatus vir , cujus eft fufeeptio ejus
Beatus , cujus : & feribens ad Suniam & Fretelam , ait : In Graco abs te , Domine. Ita Aug.
inveniffe vos dicitis , cui eft auxilium , quod quia vitavimus , ut
dicitis , reprehendimur.
Pfal. LXX X IV. ir. Ii. Mifericordia & Veritas obviaveMifericordia & Veritas occurrerunt : juftitia & pax complexœ funt fe. Hieron. ad Suniam runt fibi : juftitia & pax ofculata?
& Fretelam: Dicitis quod in Graco fibi non babeat. Nec Hebraum funt fe.
babet , ¿r apud LXX. obelo pranotatuin eft.
ir. 1 3. Etenim Dominus dabit benignitatem. Augufl. fuaEtenim Dominus dabit fuavita-f
vitatem. Addit altqui interpretan funt bonitatem î aliqui beni- tern.
ir. 30. Non funt fraudati à concupifeentia fua. Crac. oU

P R Ж F A T I Ô.
Codex Sangerman.

Codex Vero кг.
gnitatem.
Pfal. L XX XVI I. if. 2. Domine Deus falutis meae, in
Domine Deus falvafti me : per
die clamavi. Nufquam repcrio falvafti me.
diem clamavi.
if. 15. Ut quid Domine repulifti animam meam. Ita Mf.
Quare Domine repulifti orationem
jîlexand. Aid. & Complut.
meam. Ita Aug.
Pfal. LXXXVI1I. t. 8. Deus , honorifícandus in con• Deus .glorificandus inter filios juíilio fan&orum , ¿» C»«*?.
ftorunr. Nufquam inter filios.
Pfal. XCV I. if. 4. Adparuerunt fulgura ejus orbi terrae.
Adparuerunt fulgura tua orbi ter
ra:. Nufquam lego Cua.
Pfal. XCV 1 1, if. 8. Flumina plaudent manibus fuis, mon
Hic Veronenfis codex cum ñoflro
ies exfultabunt : 9. quia venit judicare terram. Jta in edit. códice concinebat , fed mams antiRom, textus Gract.
quapoßexMtabvmt, addidit ante faciem Domini : (juoniam venit.
Pfal. XCVI II. if. 9. Adórate in monte fanfto ejus.
Adorate montem fanâum ejus ,
nullo fuffragante.
Pfal. C. if. 2. Perambulavi in innocentia cordis mei in
Deambulabam in innocentia cor
media domu tua. Vide Notas in bunc locum,
dis mei in medio domus mea?.
if. 4. Declinante à me maligno, non cognofcebam. 'ЕкшCùm declinaret à me malignus ,
non cognofcebam.
Pfal. CI. i. 8. Vigilavi, & fa&us fum ficut paffer Angula
Vigilavi, & fii&us fum ficut paffer
ris in xdificio. Hieran, ер. ad Suniam & Fretelam : Dicitis , in- folitarius in te&o.
quit , vos in Graco inveniße \irí Аыцат, quod antiqui codices Latinorum interpretan funt in aedificio. Ао/ля in Orientalibus provinciis ipfum dicitur quod apud »ш tedium. Vide Notas.
if. 9. Tota die exprobrabant me , ¿n¡J\i(*i ¡a. Ita et'tam
exprobrabant mihi.
vmnes , duobus exceptis.
Pfal. СП. if. 7. Notas fecit vias fuas Moyfi.
Notas fecifti vias tuas Moyfi , nemine fuffragante.
Pfal. CV. if. 7. Et inritaverunt afcendentes in rubrum
Et amaricaverunt afcendentes in
imare. Obfervat Augufiinus plures codices , quos infpicere potuerat , rubrum mare.
Graces, & Latinos fie habere; vel quod exprejftus de Graco efi , Et
amaricaverunt. Unde colligo , hoc verbum inritaverunt , tarn ad
Antiquam Verfionem pertinere , quàm amaricaverunt , quod Blancbinus proferí inter voces ad Italicam fptäantes. Vidi Notas.
iT. 9. Et increpavit rubrum mare , & íiccavit : & deduxit
Et increpuit rubrum mare , &
feos in aquis multis. Augufiinus Veronenfi concinit : fed a diu : ficcatum eft : & deduxit ebs per
Abyßos dixtt multitudinem aquarum : nam quidam volentes iftum
abyflum.
vcrfuulum mum interpretan , dixerunt , & eduxit eos in aquis
multis. Ita Caffiodorus.
if. 10. Et liberavit eos de manu odientium. Hune verfum,
Et falvos fecit eos de manu eo*ir Auguß. per circuitum quidam interpretati funt , verba minus
rum , qui eos oderunt.
Latin л vitantes : Et falvos , &c . ut in Veronenfi.
if. 12. Laudaverunt laudem ejus , "HnGa* i h hnsn a ut*.
Cantaverunt laudes ejus.
ir. 40. Et iratus eft animo Dominus. Vide Notas in hunt
Et iratus eft ira Dominus.
verfum.
Pfal. CVÏ. if. 41. Pofuit ficut oves patrias , ¿« -rucóla.
Pofuit iicut oves familias.
retir- Hic vides Interpretis fcrupulum ¡ vocem barbaram ufurpai ,
ut niagis Graco confonet.
Pfal. С XV III. if. 28. Ingemuit anima mea à vexationë.
Dormitavít anima mea ргге ta?dio.
Notandd bac verfit; Ingemuit hic idem fonat quoi Stillavit. Vide
Notas.
if. 31 1 Àdhadtï teftimoniis tuis Domine : Domine, neme
Adhxfi teftimoniis tiiis Doming
confundas , /Л
*лтеи%упе.
noli me confundere.
i'. 33. Legem ftatue mihi, Domine, viae juftificationum
Legem ftatue mihi , Domine , in via
tuarum. Vide Notas in bunc locum.
juftificationum tuarum.
if. 1 14. Adjutor , & fufcëptor meus es tu , EodtcV p«. ha
Defenfor, & fufcëptor meus es
omnes , Hilar. Ambrof. Auguß. Profp. Caffiod. Pfalt. Fabri 5 nu- tu.
fquam Defenfor.
if. 120. Infige timoré tuo carnes meas. Veronenfis leHïo
Confige clavis à timoré tuo car
«tagis probatura Vide Notas.
nes meas.
if. 126: Et tempus faciendi Domino : diflipaverunt iniqui
Tempus faciendi Domine : diífilegem tuam. Ita Hilarius , neenon Auguß. qui ait id plures codi paverunt legem tuam.
ces habere y non, ut quidam y Domine. Grace: Kaifif 7« to/î£*i
i. 147; Prxvëni in maturitatë $ lege in immaturitate ex
Aug. Vide Notas.
if. 1 54. Propter éloquium tuum¿ Hic obfervo Veronenfem codicem fapiffime verbum tuum habere y ubi noßer eloquium tuum,
t Grac. heyioum. Vide Of. 158. 162. 169. 170. 172.
i. 158. Vidi non fervantes pa£tum,& tabefeebam. Aug.
ut in Veron. Vidi infenfatos, &c. vel, inquit , Vidi non fer
vantes padum : & hoc plures (odices babent.

Prsveni intempefta node.
Propter verbum mum;

Vidi infenfatos, & tabefeebam;

Viii

P R Ж F А T I O.

Codex Sang ежм an.
'if. 164. Septies in die laudem dixi tibi.

'Codex Veron.
Septíes in die laudabo tc , mlh
fuffragante.
if. ijz. Pronunciavit Hngua mea eloquia tua.
Refpondeat lingua mea , Domfne , Verba tua , nulla fuffragdnte.
if. 175. Vivet anima, & laudavit (/. laudabit) te.
Vivac anima mea, nullo fuffra
gante.
Pfai.-CXIX.
i. Canticum afcenffim. Obfervat Auguß.
Cantkum graduum.
gradus, quomodo in bis Pfalmis poßti funr, afcèndcntes fignificare.
5. Heu me , quöd incolatus meus prolongatus eft. TeHeu me, quod incolatus meus
flatur Hieron. epift. ad Suniam & Fretelam , tta vertijfe Interpretern ekmgatus eft à me. Nufquam lego
Latinum-, Heu mihi, quia, &c. ut fupra.
à me.
.Pfal. CXXVII. if. z. Labores frucíuum tuôrum manduLabores manuum tuarum mandacabis. Its legebant Latini antiqui. Vide Notas in bunc locum.
cabis.
Pfal. CX X IX. if.
Si iniquitas adfiftit , quis fuftinebit ?
Si indicates obfervaveris Domi
ne : Domine quis tolerabit >
Pßl. CXXXI. if. 13. Praeelegit earn in habitationem
Elegit cam in habitationem fibi.
fuam. ha SS. Patres , Praeelegit.
Ita Vulgata hod.
if. 18. Floriet fanûificatio тел. Illud quod jam auferre non
Florebit fanftificatio mea.
pofjumns , ait Augußinus , de ere cantantium populorum , fuper
-ipfum autem floriet, &c. nihil profefto fententia detrabit. Au
ditor tarnen peritior maltet hoc corrigi , &c. Vide Noras*.
Pfal. ÇXXX1V.
zu Benediftus Dominus ex Sion. ttA
Benedicatte Dominum ex Sion,
omnes. Hilarius , Benedi£tus Deus ex Sion.
nullo fuffragante.
Pfal. CX XX VII. if. ^. Et cantent in canticis : quoniam
Et cantent in viis : quoniam mamagna eft gloria Domini. Vide Notas m bunc locum.
gna eft gloria Domini.
Pfal. CX X XVI 1 1, if. z. Tu cognovifti pafllonem meam,
Tu cognovifti fedem meam , *
Sc refurre£tionem meam. Vide Notas.
refurreâionem meam.
if. 1 5. Non occultum ofltim meum ad ea , quae fecifti
Non eft abfconditnm os meum à
mocculto. Mallem, inqutt Aug. cum barbarifmo dicit Non eft te, quod fecifti in occulco.
abfeondimm à te oíTum meum. Vide Notas.
Pfal. CX LU. if. 6. Expandí manus meas ad te: anima
fine aqua fitivi, nemine fufmca ficut terra fine aqua tibi.
fragante.
I X. Нзе funt prsecipuse codicis Veronenfis à rioftro Sahgermanenfl
difcreparitiae.

Caeterse nullius funt

momenti , eaeque vel duntaxat à

diverla feribendi ratione , vel litterarum mutatione profecbe. Has vero,
le&or , difcrepantias fi diligenter expenderis , & cum noftris notis contuleris,plurimas jam hîc aliunde extradas reperiesi

Deinde animadver-

tes , ubi Pfalterium Veronenfe à Sangermanenfi difcrepat , le&ionem
Sangermanenfis codicis plerumque melioris eíTe notae ¡, magis olere antiquam Interpretationen^ , & ísepius etiam textus Graeci tenaciorem :
demum Pialterium Veronenfe nequidem ab Hieronymiana correctioné
liberum.

Quod quidem ego appofitione exemplorum oftendam , ut ne

cui haec gratis aflerere videar.
X. Primùm igitur Pfalterium Sangermanenfe , fi quando a Veronenfi
difcrepat v*iagis olet Italam. Plurima iubjicere exempla cum mihi ргоЛ
clive fit, Unum aut alterum duntaxat feligam.

Primum fuppeditat fextus

Pfalmi quinti verficulus , qui in Pfalterio noftro ita legitur ^ Non habitabit juxta te malignm ; ih Veronenfi autem , Non erit incola tibi rhalignui.
Utra le&io magis olet antiquam Interpretationen! ? Suam profe&o contendet Blanchinus ; ego vero meam.

Habet vir dodus quo íuam tueá-

tur feritentiam : in Codice enim Veronenfi verficulus illead verbum redditur è Graeco , quod antiquae Interpretationis indicium effe folet j 'Oim
■mtepiyJaes <nt -mtn&(* Id quidem fatemur ; nec minïis tarnen interea contendimus talem in noftro códice verficulum hunc exhiberi , qualem antiqua exhibebat Interpretatio.

Judex ad dirimendam hanc controver-

fiam fedeat divus Hieronymus.

Porro S. Doctor non tantùm docet

verficulum hunc à Latino Interprete redditum aliter fuifle , atque in có
dice Veronenfi exjnbetur i verùm etiam rationem edit , cur Latinus
Interpres verbum de verbo non extulerit hunc locum. Interrogates enim
cum íuiífet Hieronymus à Sunia ¿3¿ Fretela circa hunc verficulum , datis

P-a iE F A T I 0.

it

Чш.*. ad -eos lîtteris ita refpondit : Prima de quinto Pfalmo quafiio fuit, Neque
3J^£ habitabit juxta te malignus , pro quo habetur in Gracó , ,rövn 'т&ипм nt:
«•

spiweíV , five mviipâôfiuvoç , ut Vrigata editio continet ; & miramini cur 7m&m¡a.v ,
id eß , incolatum , Latimis interpres non verterit f fed pro hoc pofuetit hàbitationem, qure Grace dicitur фтошл..*..

Sciendum quod fi volucrimus dicere.....

Ñeque incolet juxta te malignus , . perdet ¿Spavíav \ & dum intetpretationis '
wxcfyx'iav fequimur, отпет decorem translations amittimus ; & hanc efle regulam.
boni Interprets ?. ut Мсвмрт lingua alterius fua lingua exprimât pr'oprietate.
Nihil ifto S. Hieronymi teftimonio planius ad fidem faciendam Pfalterii
Doftri ledioaem, ipfam eíTe veterís Latini intefpretis Verfionem ; in
Pfalterio autem Veronenfi aliter reddi verficulum fextum Pfalmi quinti,,
atque olim à Latino interprete redditus fiierat*
XL Nec eft quod quis reclamet, & contendat aut lectionem Vero
nenfis codieis, qua verbum verbo redditur, magis olere antiquam In
terpretationen! ; aut malefidam conftitutam à nobis eíTe regulam , qua
dignofcatur haec antiqua Interpretado , quöd nempe fit tenacior verborum.
Equidem nifi Hieronymus auclor eiTet -, Interprétàtionem verficuli , de
quo agitur, aliam fuiíTe olim in interprete Latino , díveríamqüe a ledionecodicis Veronenfis , fateremur juxta regulam, quam ex'Auguftino conftituirnus, codieis Veronenfis lecÜonem antiquae Interpretations indi
cium prae fe ferre in eo verficulo. Verùm íiiadent contrariüm Hieronymi
verba, ex quibus diftimus aliter à Latino interprete redditum olim ifturii
fuiiïè verficulum , ас redditur in códice. Veronenfi.

Ergone malefida eft

regula ab Auguftino petita , cujus ope antiqua Interpretado inde fecernî
& dignofci dicitur , quod fit tenacior verborum ? Haud equidem : Fed ea
tarnen regula non ita eft urgenda , ut quidquid in Scriptûrarum Interpretatione ad Graecum fontem propiùs accedit , femper ex Itala deícriptum eilè j quidquid aliquantulum difeedit
videri debeatk

ex ipia minime extractum

ïtala enim , five antiqua Interpretado , eft tenacior verbo

rum ; at non ita tenacem dicimus , neque adeo id de fiñgulis intelligeridum verficulis contendimus, ut nullos efïè exiftimemus, in quorum Interpretatione non fit tenacior verborum , & qui etiam feliciùs aliquando
ab aliis Interpretibus non fuerint translati.

Hinc Auguftinus , licet ipíb

judice cateris praferenda fit Itala ,* plures jubet Conquirere Interpretatio
ns , quarum numerofitas plurimùm juvat.

Hinc idem praecipit ut Latinis qui-

buslibet emendandis , adeoque & ipfius Italae codicibus , Graci adhibeantur
codices. Hinc demum Auguftinus , licet Italam caeteris praetulerit , & lecutus fuerit , non ita tarnen & femper ièquitur, ut nunquam ab ea diflî^
deat , nunquam aliam uiiirpèt Verfionem , aut ab ¡alio qui verbis tenaciùs
inhaferit , aut proprio marte cönfectam.

Cùm

igitur in inveftiganda

Scriptûrarum antiqua Interpretatione ftatuimus hanC pro antiqua Verfione , five Itala , eíTe habendam , quae fit tenacior verborum cum perfpicuitäte fententia ; id minime de fingulis hujus Interpretations partibus intelligi volumus ; neque enim tarn generalis conftituta eft à nobis , ièu
potiùs ab Auguftino regula, ut abfque ulla fit exceptione i qua fine
nullam eíTe regulam tritum eft fermone vulgi proverbiurm
XII. Alterum ejufdem generis exemplum fuppeditabit verficulus 23.
Pfalmi 30. qui in códice Veronenfi ita legitur , Ego dixi in excejfu mentis
mea } in Pfalterio noftro , Ego dixi in pavore meo.

Veronenfis codieis le

ctio hîc iterum tenacior eft Graeci textus ; Piàlterium tarnen San&i Germa- ni antiquam ejufdem verficuli Interprétàtionem repraeièntat , quod ipfe
etiam iterum 4ocet Hieronymus his verbis tarn difertis , ut nemini duTom. III. '

. b

-y

X

PR^FATIO.

bitare lic'eat.

In Lathis codicibus^ inquit Hieronymus in eadem ad Su-'

nïam & Fretelam epiftola , legebatur in pavore meo : & nos juxta Gracum ..tranßidimus iv ти «

¿ta , id efi , in exceíTu mentis тезе.

Ex quo

Híeronymi teftimonio liquet veríiculum hunc talem in noftro legi có
dice-, qualis olimj» Latinis codicibus legebatur i in códice autem Veronenfi,1
qualis ab Híeronymo eft translatus ; quod juvat obfervare, ut noveris
Veronenfem codicem nequidem ab Hieronymiana translationelive correctione liberum eflè.

Percurrat lector., fi vacat, f. 8. PC 33. item Pf.

72. f* 4. Pf. 78. f. I. PC IOJ. t.

118. f. 126. PL 119. f. f.

Pf. 130. f. 18. &c. Plura non réferam.

Haec è multis pauciora often-

<Iunt fatis., idque auctoritate Hieronymi confirmatum, S. Germani Pfalterium antiquam magis olere Interpretationen! , vel in iis etiam ipfis
locis in quibus Veronehfis codex diicrepans à Pfalterio Sangermanenfi,
cum Graeco textu confentit. Quanto magis igitur , ubi Pfalterium Sancti
Cjermani Graeci textus eft tenaciüs quàm Veroneniè }
XII L Innúmera fe paffim offerunt -exempla.

Sic, ut unum e multis

f>roferam, verficulus oótavus Pfalmi trigefimi tertii in códice noílro ita
egitur : lmmittet ángelus Domini : quae lectio verbum verbo è Graeco eít
exprellà., Парг^&хлй ây-ytXoç Xveioü.

Verficulum autem hunc ita cxhibet

Vercmenfis codex : lmmittet angelum Dominus : quae lectio non tantùm à
Graeco textu prorfus diicrepat , fed etiam ab Auguílino ut mendoià
vitioiaque repudiatur & damnatur.

Poftquam enim S. Doctor hanc

codicis noftri lectionem retulit^ lmmittet angélus Domini} ita profequitur:
Sic fcriptum efl , fraires , non quomodo habent aliqui mendofi codices , lmmittet angeium Dominus.

Mendofus' igitur codex Veronenfis, qui banc interpre-

tationem exhibet,

Hîc alios duntaxat indicabo veriiculos , in quibus

codicem noftrum Graeci* textus efle tenaciorem fas eft animadvertere :
hi funt alios inter Pf. 7. f* 10. PC 9. f* 13. Pf. 16. f. 2. Pf. 17. ff*
3. & 30. Pf 21. ff* 19. & 20. PC 38. ff. Ii. & 14. Pf. 43. ff* 3.
& 20. PC 45. f. 3. PC 49. f. 7. PC 65. ff* 4. & 12. PC 67. f* $u
PC 70. ff* 20* & 21* PC 71. ff. 3. & 4. PC 73. ff* J. 19. 21. 22.
23. &С.
XIV. Sed quid ego nequicquam exempla referre laboro, cum Iponte
fuá legenti occurranr.

Penes eu lectorem alia evolvere , fuoque indul-

gere ingenio : conférât , ü libuerit , varias utriufque codicis lectiones ;
collatifque cum Graeco textu his lectionibus , arbiter fedeat, St décernât
ipíe uter codex purius fmceriufque fit antiquae Interpretationis exemplar,
noftrumne, an Veroneniè ; ôt utrum utri fit pofthabendum.

Utcunque

autem ceflerit, nihil eft tarnen , quod jam in noftra editione Pialterii
poffit deíiderari j cùm varias lectiones codicum, qui primas fcrutationes
effugerant, aut hîc íecundis curis reftituerimus , aut jam in notis aliunde
fint exfcriptae , aut demum nullius fint momenti.

Id quidem patet fatis

in códice Veronenfi , quo non eft ullus praeftantior , ôc qui cum noftris
xle palma poffit contendere.
XV. Caeterùm neminem arbitror fore tarn iniquum , qui quae hactenus diximus , aut dicturi poftea iumus , fic accipiat atque intelligat , ac
veluti praeclariffimum Blanchini opus extenuare , & virum doctiffimum
rodere in animo habeamus ; quo certè nihil à moribus noftris alienum
magis eft.

Sed & hanc iniquam íiiípicionem praeoccupavimus , & jam

fatis propulfavimus in Praefatione priori tomo praevia.

Quifquis legerit

quae hîc fcripfimus in laudem Viri Clariffimi , ejuique operis , ( praefat.
part. 3. n. 178.

p. lxvii. ) intelliget facile

quantum ab omni rivali-

PR'JEFATIO.

xi

tate alieni fuerimus cum haec fcriberemus. Adeo autem hœc fcripliffè
non pœnitet .‚ пес поШа de Viro doélo mutata ell: fententia 5 8C adeo
Iaudes, quibus tunc tum opus tum opificem cumulavimus', revocare 8C
retraélare non ell animus ‚ ut etiam plenioribus nunc utrum ue cumu
laremus ‚ 8C cumulare debeamus 5 maxime verò cilm {ingu arem Viri

doclillimi, бс fcriptoribus quam minime confuetam, neque hîc Praeter
mittendam benignitatem experti flmus. Rogatus namque à R. P. D.
Perilliani Benediélino Bibliothecae monaflerii Veronenfls cullocle, (Viro
Pietate Pariter 8C fcientia inflgni, cujus amicitiâ gloriamur, vellemufque

praeclara in nos 'noIlrofque merita 8c oHicia commemorare) ut nonnulla
Novi Tefìamenri exem laria communicare nobifcum non gravaretur;
non tantum Petenti `faci em fe Praebuit ‚ Verìlm etiam omnes Vigiliarum

fuarum fruëtus, guidquid nimirum collegerat, quofcunque anriquae In
terpretationis со ices in lucem emittendos paraYerat, quaecunque deferi
Pferat fragmenta ‚ НЬегаИШтё obtulit. Tanta benignitas, tanta Praeter
mitti non debuit liberalitas. Et quamvis oblatis uti non licuerit pro
tempore
, tum
litteraeex
ferius
ad nos
pervenerint
tum uòd jam
multa
fatis,
imoquòd
tam multa
optimae
посев
innumeris‚ codicilbus,
irn
menlifque Patrum voluminibus defcripferimus ‚ ut Vix quidquam novi,
faltem quoad Novum Teflamentum ‚ fas lit reperire ‚ 8c plus molelliae

8L taedii quam utilitatis allaturi limus ‚ Ii plura congefferimus 5 nihilo
minus ramen tam tenemur dono., quam li nos Vir doélus onullos dimi
IiIIet
'ipfa Ciongiìls.
uafcunqueNunc
congeíIit
opesnonnullis
impertiiffet.
Verilm
`a Pro
rolito‚ reque
deerramus
de aliis
Antiqui
Teflamenti
ibris dicamus.

§

I I I._

De Cantico Canticorum.

X VI. IN inveůiganda Cantici Canticorum antiqua Inter retatione
Latina feliciorem quam nos impendiffe operam Vici)eri рот:
vir clariílimus Blanchinus 5 qui quem nos librum ex Ambroíii duntaxat

operibus defcriptum .‚ 8C quibufdam etiam commatibus truncatum in lu
сет стШтиэ, ipfe totum atque integrum nulla parte mutílum ad antiqui
Едет exemplaris Vulgavit. Nimirum vir doéìus in Bibliotheca Vaticana

infignem reperit codicem ante annos mille exaratum ‚ qui brevem in
Canticum Canticorum Latinam compleëtitur expolitionem ab Epiphanio
Cypri epifcopo (и: Putat) elaboratam; qua in expolitione facer Can
tici textus meram Verlionem Italam referre Blanchino Videtur.

XVII. Fas mihi (it hîc in primis occurrere errori ‚ in quem delapfus

ell doc'tiflimus Blanchinus ( quod à nemine alienum ell) circa hujus ex
Pofltionis auólorem. Quem enim риса: effe hunc, ille nequaclluam ell ‚
quem infcriptio fallax mentitur. Haud, inquam ‚ hujus expo 1tionis ar
chiteäus ell Epiphanius in Сурго epifcopus, fed Latini fermonis fcriptor
aliquis, quifquis ille lit. Quod quidem miror Virum doéìum non ani

madvertiíle. Illa enim Latina expolitio minime oler fcri tionem ‚ quae
Primùm à Graeco interfprete elaborata ‚ deinde ieddita 1t Latine’ 3 fed
proprius , purus atque incerus ell', Latini fcriPtorls fœtus : quod animad

Успев facilè quifquis legerit. Nam ue ut omittam Ьапс expoíitionem
nulla translationis indicia Prœ fe erre, expoíitionis illius architeélus
antiquam Vulgò fequitur Scripturarum Interpretationem Latinam. Ex
Тот. lll.

-b ij

­ n_- "та-г-

xii



‚‚

YPRh":'.-I*`A"l`IÓ.

quo conlicitur expolitionem hanc -non Graecè primìun fcriptam-„ ac de~
inde redditarn Latine ‚ fed ä -fcriptore Latino ‚ qui unus Propriufque ell
ejus Parens, elaboratam. Et ­certe 'interpres Latinus ‚ f1 е Graeco fonte
manaret Ша expofitio, occurrentes in ea Scriptures verficulos ' erinde
ä.‘.‘...„

"v"`l"w".‘\
"Т
"u"

vatque ipfarn expolitionem ad Graeci textus Едет vertiert, quo folent
interpretes з nec antiquam Scripturarum Interpretationem Latinis pro

priam fecutus fuiílet. Nili forfan dixeris Latinumîinterpretem., cum
Откат expofitionem Latine redderet ‚ та1цНГе occurrentes in ea Scri

ринге fententias v.ex-codice Latino defcribere ‚ ut labori farceret ‚ quam
Pro rio marte horum verliculorum Interpretationem e aborare 5 quod
qui em nos de Irenaei interprete diximus. At ratio longe 'dillimilisń
рггегегеасрдеэ etiamli id ita contingere Potuiffe concederemus ‚ nihilomi
nus expofitionem hanc non elle auétoris Graeci fœtum Latine redditum

ninde femper conflaret, quòd nul-la translationis .indicia Praeferat, ut
legenti cuique manifefìum fit.

XVIII. Vellem hic mihi liceret gravern diflimulare Í'Garetii nollri
allucinationem ‚ qui Graecum expolitionis, de qua difputamus ‚ contex~
tum vidiíIe le fcribitprae manibus viri clariHimi Emerici Bigotii. Nuf
quam enim gentium Graecus ille textus exiflit, nec in ullo codice quem

рт manibus habuerit Bigotius. y_Quid ergo? ifne fuit ‘Garetius ‚ fingere
qui non vila 4inolIet? Haud ita fenferim de Viro Pio Perinde ac docto».

Sed eum Рите arbitrorGaretium, cui verba dati ‘Potuering 8C cui reipfa
data fmt ‚ quacunque ratione id contigerit. »Si quis conjecturis locus ‚
forlitan id ita рощи contingere.. Inter codices МВ. Bigotii ‚ qui hodie
in Regia eXIlant Bibliotheca, unus ell: qui Praeter Latinamfexpofitionem,
de qua lis ell, quatuor divi Chryfollomi fermones Greece exaratos limul
compleéìitur. Forte Bigotius hunc Garetio codicem ludibundus Olten
dens, Graectrm effe contextum expolitionis Latinas in Cantica Per jocum

linxit; Garetius v-erò Praecipiti judicio -abrePtus.„ fallaci titulo delufus ‚
nulloque `praevio examine ‚ arbitratus efl: id quod Greece fcriptum cerne
bat` Graecum effe contextum Latinas expolitionis in 'Cantica. ЕЁ) autem
faciliîis .in hunc labi err-Orem potuit Garetius., quòd noverat a Callio
doro, quema aíIiduis manibus terebat, hujufmodi expolitionern Epipha- `
nio Cyprio fepifcopo БЛИЗ: adfcriptam 5 quam eXPoíitionem inemet

Caßiodorus fe in Latina-m linguam per amicum [uum 'virum dzfertëífìmum Efi
Phanium [ест -rmnsferri fcribit lib. 1. Divin. lect. сар. 5. Haec forfan uit
erroris caufa Garetio. Sed uaecunque tandem caufa fuerit, live in er
rorem fponte fua delapfus, eu jocosè à Bigotio induétus, error cette

ей, quem facilè PerpeinIet Garetius, f1 ‚ quem in manibus Bigotii vi
diffe fe fcribit,`codicem fuis ipfe verfaviflet ‚ atque oculis propiîis in
fPeXiert. Ille namque codex Bigotii in Regia alfervatus Bibliotheca,
quem nobis öl intueri 8€ manibus Verfare licuit ‚ non nifl quatuor fer
mones Graecos divi Chryfollomi cum Latina illa expoíitione Epiphanie
adfcripta ‚ feu Potius affiéìa, com leétitur. Nunc dicamus paucis de In
terpretatione quam expoíitionis i lius in Cantica fcriptor fequitur.
XI X. Interpretatie Cantici, quam fequitur expolitionis auétor,

Plerîimque cum illa concinit Verlione, quam ex Ambrolio defcripfimus.
Ubi ramen Ambrofius has voces ­Grœcas „алым, Лемма, Latinis illis

Vocibus reddit, [галет ‚ fraternus, confoárinus; auétor expolitionis Vocem

fratruelis femper adhibet cum Hieronymo ‚ 8C interdum cum Auguflino.
Neque in his duntaxat, fed 8C in aliis pluribus locis Hieronymum fe
Lquitur interpretem : exempla reperies c. I. il. 6. ne fortë eßïciar Леш орет

P R Ж F A T I O.

xiii

ta , &c. item^. 7. f1. 12. ab his nimirum verbis, in medio uherum meonim
commorabitur , &c. c. 2. f. 8. vox fratruelis mei^&c.
c. 4.

8. f. Ii. c. 5.

9. y„ 12. c.

|. 8.

i6. &c.

X X. Si quae praeterea aliae fint difcrepantiae inter ïnterpretàtionem s
quam ex Ambrofio defcripfimus , & earn quam expofitionis auclor fequitur , hae ferè omnes in notis occurrent.

Nec praetermittendum edi-

tionem noftram , five ab Ambrofio mutuatam , tenaciorem eíTe G rae ci
contextus.

Exemplo fit cap. 1. ff. 1. 2. 4. 6. 7. 8. 16. cap. 2. ff* 3.

7. 16. cap. 3.

2. cap. 4. tt« 4« 7- 9« ю. n. 16. cap.

ft- 2»



7. 10. il. 12. 13. 14. 15. cap. 7. ff-. i. 4. 5. 10. il. 18. cap. 8. ff. 5.
6. 8. il. 12. 13.

Nec tarnen idcirco ipernendam dixerim hanc ïnterpre

tàtionem , cujus propriae quaedam funt lecciones, quae cum Graeco textu
apprime cohaerent ; & in qua etiam veteris Vulgatae ftichonomia fervatur ; nullifque capitibus liber Cantici diftinctus eft.

Supereft jam ut ope

codicis Bigotiani , nonnullas editionis noftrae rimas expleamus ; five
quofdam Cantici verficulos , qui in Ambrofio deerant , ex hac Interpretatione defcriptas hîc reftituamus.

Verficulos Íntegros íiibjicimus , ne

laceras Scripturae ièntentias legere faftidiofum fit ledori. Ut autem norit quid ex expofitione in Cántica mutuati fimus , quae apud Ambrofium
défunt , diverlo chara&ere repraefentantur.
ADDENDA
N

Libro

Cantici

Cap. I. y. 14. Eccees bona próxima mea ,
ecce es bona , oCuli tut columba.
Сар. lt. if. 13. ficus protulit groíTos fuos :
vinca florentes dederunt odorem.
y. 17. ufque dum afpiret dies, & amoveantur umbrae. Reverteré : fimilis eflo tu , fratruelis
meus , damuU , aut binnulo cervorum fuper montes
(onvallium.
Cap. III.
3. Invenerunt me qui fervant ,
<jui circumeunt in civitatem : Nunquid quem
dilexit anima mea , vidiftis ?
y. 8. omnes tenentes frameam, edo&iad
bellum : vir, gladius ejus in femore ipfius pra
■pavore in noäibus.
Cap. IV. Ii. л. ..... Capillatura tua ficut greges caprarum, qui afcenderunt de Galaath.
y. 5, Duo ubera tua , ficut duo hinnuli gemini
сартел , qui pafcuntur inter lilia.
У. 6. Donee refpiret dies , & amoveantur umIra , ibo ad montem murrae , & ad collem
Libani.
V. 14« nardum & crocum , calamus & cinnamum cum omnibus Itgnis Libani murra & aloe
cum omnibus primis unguentis.
Cap. V. V- 8. Adjuravi vos filia Hierufalem
in virtutibus & in viribus agri ,fi inveniatis fra
truelem meum , quid mnc'utis ei , quia Vulnerata
caritatis lum ego.
V. 9. £lutd fratruelis tuus à fratrueli, 0 fpeciofa inter mulleres f £>uid fratruelis tuus fratrueli ,
quia fie adjuraßi nos*
y. 15. Tibiae pedum ejus columnae marmoreae, fundatae íiiper bales argénteas. Species
ejus Ltbanus , eleäus ut cedri.
У. 16. Guttur ejus dulcedo, & totusconcupifcentia htcfratruelis meus , hic proximus meus ,
filia Hierufalem.

Canticorum.

y. 17. J>hb abiit fratruelis tuus , S fpecioft inter mulleres ? quo refpexit fratruelis tuus ? & quaramus cum tecum,
Cap. VI. ^ 4. Converte oculos tuos СОПtra me , quomam ipfi fufcttavcrunt me.
y. 5. Dentés tui ficut greges detonfarum,
qui afcenderunt de lavacro , omnes gemellce
habentes , & infecunda non eft in eis : ficut
reftis COCcinea labia tua , & loquela tua fperieft.
y. 6. Tanquam cortex malogranati genae
ture, extra tacitumhatem tuam.
у. ю. In hortum nucis defcendi videre in
generatione torrentis, videre fi floruijfet vinea.
Floruerunt malogranata.
y. 11. lUie dabo übera mea tibi : pofuit me
currus Aminadab.
Cap. VII. У. 3. Hic verfus deeß< in códice ,
ut & in Ambrofio.
il. 5. Caput tuum in te ficut Carmelus : & ornatus capitis tui , purpura : rex vinclus in transcurftbus.
V. 8. Dixi : Afcendam in palmam , tenebo
altitudines ejus : & erunt ubera tua ficut botriones vitis : & odor narium tuarnm ficut mala,
y. 9. Et Fauces tuae tanquam vinum bonum , vadens fratrueli meo in direäionem , fuffi
ciens labïis mets ¿r dentibus.
^ ff. П.&12. Veni fratruelis meus , exeamus
m agrum , maneamus in vicis. De luce vigilemus ad vineas, videamus fi floruit \'тея, floruit odor fuavis , floruerunt malogranata.
Cap. VIII. У. 11. Vinea facta eft Salomoni in Beelamon , dedit vineam fuam cuftodientibus, vir afert in fruäu ejus mille argenti.

<0%»

xiv

P R JE F A T I a

§

I v.

De Libris Sapientia & Ecclefiaflici.
X X I. T

Ibrorum Sapientia & Ecclefiaflici non alkm efle antiquam In-

1 é terpretationem , quam quae hodie in SS» Bibliis Vulgatae editionis exftat , -Concors eft omnium fenteHtia ; & noftra etiam fuit. Verum
ecce vir dariffimus Blanchinus à communi difcedensopinione,, nequáquam
hanc eile veterem prifcis ufitatam Ecclefiae faeculis Verfionem , fed novam ab Hieronymo emendatam affirmât.

Cùm enim vir docl:us unum

& alterum Sapientia fragmentum in antiquo códice Veronenfi repererit,
in quo utroque fragmento nonnullae funt variae lecciones ; has lecciones
varias, five difcrepantias , Verfionis antiquae, nempe Italae reliquias eíTe
exiftimavit. Accipe ergo, mquit, amicum iuum Joannem alloquens, to. I*
p. 289. duplex libri Sapientiae fragmentum

ex quibus pura puta Itala verfio

incücata [altem , fi non integre inventa exiftimabitur.

Hinc Sapientia & Eccle

fiaflici Verfio, quae in Vulgata noftra obtinet, quae antiqua Verfio, antiquior Hieronymo , & ab ejus caftigatione penitus libera omnibus ad
hunc diem femper viía erat , ipfi Hieronymianus labor eilè videri cœpit.
Hinc vir doctus, non modo reclamantibùs eruditis omnibus , fed ipib
quoque reclamante Hieronymo , in emendandis Sapientia & Ecclefiaflici
libris impenfam à S. Doctore operam fuiíTe contendit , in quibus ipiè S.
Doctor negat his verbis fe ullam impendiíTe : Porro , inquit Hieronymus
praefat. in libros Salomonis juxta LXX. in eo libro ^ qui à plerifque Sapien
tia Salomonis inferibitur , & in Ecclefiaftico.«.. cálamo temperavi.
XXII. Hanc pukherripiam rerum incognitarum notitiam doctiifimo Blanchino duo fragmenta antiquijfimi codicis Ve'ronenfis , qua hodie fuperfunt , fexto
4)el feptimo Chrifti [aculo ab antiquario exarata attulerunt.

Felicem virum

doctum t cui tarn pulchra notifia rerum tarn multis faeculis incognitarum
allata eft > cui uni res deperditas , nec ulli unquam notas , è tenebris
eruere & in lucem pro ferre conceíliim eft !

Forfitan erit , ut integrum

aliquando Sapientia librum luci reddat, juxta earn Interpretationen! quam
omnibus lapíis retro faeculis nemo exftitiiïè fufpicatus eft : Non erit , inquit vir doctus , Deo aufpice , fortaffe difficile hanc libri Sapientiae editionem
torn veterem , tamque praclaram , aliorum codicum ope collationeque aliquando
ferficere.
X X 1 1 L Interea tarnen vereor , ne doctus Blanchinus ( quod ego pace
viri clariflimi dixerim ) nimiùm pro more conjecturis indulgeat , & inani
fpe mentem paicat.

Verfio quippe librorum Sapientia & Ecclefiaflici, quae

hodie in Vulgata obtinet, ilia ipla eft Interpretatio quae femper obtinuit^
Hieronymo antiquior, & ab ipfms caftigatione libera.

Ab his libris

«mendandis , cùm alios Scripturarum libros aut verteret , aut emendaret
S. Doctor , abftinuiíle fe tarn difertis affirmât verbis , ut nemini dubitare liceat : In eo libro , qui à plerifque Sapientia Salomonis inferibitur , & in
Ecclefiaftico... cálamo temperavi.

Victus tarn difertis verbis vir clariffimus

Blanchinus nequicquam contendit , primum quidemS. Hieronymum defignaße
ut utriufque libri Sapientiae & Ecclefiaftici editionem ex Graco pratermitteret ,
fed poftmodum mntato confilio , antiquam Italam eorumdem librorum verfionem
Graco originis pumice perpoliviße.
XXIV. Merum profectó iftud eft commentum.

Unde enim vero

expifcatus eft doctiiïimus Blanchinus , primum ab Hieronymo librorum

PR'fEFATIO.

XV

sapienti@ 8: Ecclefiaßici emendationem. fuiíTe Praetermiflam, fed eandem
pollmodum mutato conlilio à S. Doëtore fufceptam? Ediflerat nobis Vir

(1061115 ‚ 1111с1е haec pulckerrima rerum incognitarum пошёл ipß а11атßt? Еатпе
hauiit ex Hieronymi fcriPtis ? Scribit S. 1306101 fe librorum Sapientiie

б: Eccleßaßifi emendationem praetermiliile ‚ feu in his libris ., dum alios
emendaret, calamo tempera'uig'e. Verum nufquam docet fe Poilmodum,
mutata fententia ‚ 111 his Puoque libris emendandis орегат impendiíle.
Nemo tamen ‚ cui notus 1t Hieronymus , ignorar quam accurate S. Do

6101Гсг1р110п11т fuarum rationem reddere folitus lit. Quo tempore, qua
data occalione .‚ quid denique laboris in {ingulis Scripturarum libris im
enderit , difer'te femper enarrat 8C exávonit. Ut quid ergo immemor
librorum Sapienziœ 8c Ежели/1101 ‚ 1105 untaxat Praetermiíillet, quamvis
idem in illis atque in caeteris praellitilfet? Cur mutati confilii non me

minit ‚ quamvis ante omnia meminilIe debuerit; ne ‚ quod ante fcripfe
rat, fe ветре 111 his libris calamo {третий ‚ quemquam in errorem in
duceret? Ecquis enim credat libros Sapientiie 8: Eccleßaßz'ci ab Hieronymo
fuille emendatos, Pollquam ipfe Hieronymus difertis Verbis alleruit in

his libris fe calamo temperawße; niii idem Hieronymus fe Pollmodum
mutaíIe fententiam, 8c librorum

uos rimum Praeterrniferat, mutato

conlilio ‚ emendationem pollea fu cepillg docuerit?

Х Х V. Praeterea non tantum fcribit Hieronymus fe in libris Sapien
те 8c Еже/Битой calamo temperaviíle 5 fed etiam quid caufae fuerit, cur
calamo temperaret ‚ edocet ‚ quòd nimirum hos libros Pro Canonicis
Scri-pturis .non haberet: In liáro, inquit ‚ qui à plerifque Sapientia Salomo
nis infer-ibitza' , Ú' in Есс1е11а111со..... falamo temperavi ‚ ттиттоа’о C(monica:
Защищая 'vobis emendare deßderans. .Iam verò dicat vir clariíIimus Blan

chinus, an Hieronymus faam de his libris mutaverit fententiam, quae
quominus eos emendaret ‚ ipli caufa fuit: dicat, inquam ‚ an Hierony
mus, »qui in libris Sapientiœ 8C Eccleßaßici calamo temperaverat, feu non
ut caeteros emendaverat, quòd illos ut Canonicas Scripturas non habe

ret , habuerit pollmodum pro Canonicis, adeoque, mutato conlilio ‚
emendaverit libros, quos Primum praetermittendos duxerat, штиттоа'о
Canonicas Scriptures emendare dejiderdns. Hœc de aflicta Hieronymo Inter

Pretatione.
XXVI. Poilremò mirati fubit doéliflimum Blanchinum non animad
Vertiffe quam late olim noflra regnaverit vulgata Interpretatio librorum ‚
de quibus res е11. Напс unam antiqui omnes laudant, hanc unam adhi
bent. Nufqua-m alia aP aret Verfio 5 nulla alterius Interpretationis Ve
lligia in illa
tamVerlio
multis Patriibus
ас illisnon
Patrum
Voluminibus.
Ubirimum
ergo tum
plœclara
exaudita,
cujus nunc
pars erat
ali
qua luce fruitur cura clarillirni Blanchini 2 N ecefle её in'alta femper

oblivione delituerit. Etenim , cum veteres optimœ notae codices, tum
laudata a SS. Patribus Хартии: 8c Белграда; teflimonia contulimus ‚ пес

ramen ulla nobis occurrit 1е6110 ‚ quae firmo fatis fit argumento ‚ а11ат
111111е horum librorum antiquam Interpretationem Latinam., live aliam
ltalam, quam quae in Vuläata hodierna obtinet. Quod quidem ego
temere dixille nemini Vide or ‚ qui fubjeólas editioni nollrae notas Per
currerit.

¢

X X V I I. Quid ergo tandem de duobus raeclaris Blanchini fragmen
tis {latuenduml In utroque fragmento Eciitionem Veterem ‚ feu Ita
lam elucere Viro (10610 concedens 5 negaverim ramen Veríionem ‚ cujus
hœc fragment'a funt laciniae., ita Pro antiqua Verlione, livev Itala ‚ elle

xvi

P К. Ж F A T I O.

habendam, ut ea quse in Vulgata obtinet , non fit eodem ordine habenda.

Nulla enim inter utramque Interpretationem difcrepantia , quae

aut diverium interpretem , aut correctorem indicet.

Equidem in Blan-

chini fragmentis veriiculi prifco more diftinóti repra&fentantur : veriim
in cseteris nihil penè à Vulgata noílra difcrepant i adeo ut neutra Verfio
ab Hieronymo emendara., neutra Graeoo originis pumice perpolita , fed
Htraque Verfio eadem baberi debeat^ aut certe unius ejuidemque Verfionis duplex codex

non alias exhibens difcrepantias , quam quse à di

verts proficifcuntur librariis, quibus fine nulli funt codices. Quid plura?
unam atque eandem eífe Verfionem conilat vel ex ipfis locis^use emendata ab Hieronymo fuiilè contendit Blanchinus.

Нэес oculis judicioque

lectoris iiibjicio.
LECTIÖ NES

VA RI >E

VUIGAIÍ HODIERNA
CoDfCIS Ve RONEN SIS.
SjTiEnris. Cap. IX. f. 7. Tu elegifti me
Tu me elegiîH regem.
• \ '.'
regem.
• : .
:.
.if. io. Mitte illam de cœlis ianftis tuis.
Mitte illam de fanais cœlis tuis, \\.íyíw e¿f*C
. ■ tur.
У. il. Deducet me in operibus meis foDeducet rae in a&ibus meis fobriè , ¿t тли Tçà-'
brîè.
|*£Ti f*OV.
- • ;
tf. 17. Senfum autem tuum quîs feiet?
Senium autem tuum quis tcibit?
Слр. X.if. 3. Per iram homicîdii fraterni
Per iram hprnickBi fratris deperik.
deperik.
Слр. XII. f. 5. Et filiorum fuorum necaIn códice Veron. deeß fuörum , ш in Grace.
tores.
if. G. Perderé voluiiö. . .
Voluifti perderé , \CovkíQnf «Vc*í£<«.
Tantaene íunt illse diícrepantise , Lector , ut propterea todicis Veroneníis fragmenta puram réferre , & olere Verfionem antiquam librorum
Sapientia & Ecclefiaflici 9 íeti Italam ; noftram autem Vulgatam ab Hiero
nymo ÍuiíTe emendatam , exiftimare debeamus ? Sed ne quis leviores di
fcrepantias à nobis fubjectas fuiiïè, graviores vero praetermiflàs, en alias
iterum fubjicimus.
Cap. VII К y. 14. Nationes mihi erunt fübditae. Mf, Veron. legit fubjeûx.
18. In operibus martuum illius honeftas. Mf. Verm, divitiae , jro honeftas.
Ibid. Et in certamine loquelae illius fapientia. Mf. Veron, Et in exercitatione illius
îoquela fapientiac.
Cap. IX.
i, Deus patrum meorum , &
Domine mifericordia?. Mf. Vtron. Domine patrum,-& Domine mifericordiae tua?. : ...
if. 6. Nam & fi quis erit confummatus.
Mf. Veron. Et fi quis fit confirmatus.
if. 8. Et dixifti me œdificare templum. In
Mf. Veron. deefi me, nt in textu Graco.
Ibid. Et in civitate habitationis tUX al-

tare. Mf. Veron. Et in civitate habitationis tuae
aram.
15. Corpus enim , quod corrumpitur, adgravât animam. Mf. Veron. Corruptible enim
corpus adgravat animam. Té yí¡ *>$«$тог <râу.л.
Nam per fapientiam fanati funt quicunque placuerunt tibi Domine à principio.
Mf. Veron. Et per fapientiam falvati funt, ut
in Graco, i¡ т? ящщ èra!9»a-*v, cateris omiffis.
Cap. XII. y. 1. О quàm bonus & fuavîs
eft Domine fpiritus tuus in omnibus ! Mf.
Veron. Incorruptibilis enim eft fpiritus tuus
in omnibus, ut in Graco , To ykf a'ç9<*{T& «
ч№ьр& Kiv Ъ vaQh
.
,
\» . . .
Jam judicium lecloris fit an ex tantillis illis variis lecTiionibus textus

nofter abs Hieronymo emendatus , & folus codex Veronenfis meram
* Vide Admonit. referre Italam videri debeat. Obièrvamus tarnen, & fuo loco * monemus ,
ub*pa™39o.Sap* multó pauciores & leviores varietates in teftimoniis ex hoc textu adhibitis in S. Auguftini ipeculo occurrere , quàm in aliis veterum , atque
etiam in ipfiufmet Auguftini fcriptis , indeque poiîe conjici , Sapientiœ &
Ecclefiaflici libros abs aliquo fortè auctore Auguftini sevo recognitos fuiiîè.
At femper manebit , nullam eorum Interpretationem ab Antiqua noftra
diverfam ufquam reperiri , ab iifque libris abftinuiíTe Hieronymum : In
eo , inquit , libro , qui à plerifque Sapientia Salomonis infcribitur , & in Ecclefiaftico

cálamo temperavi.

PRJEFATIO.

xvii

PARS SEGUNDA PREFATIoNIS..
Aa' vindicandam antiquam Scripturarum Interpretationem ‚ fr've Italam.
XXVIII.

Um primilm ad revocandam in lucem antiquam Scriptu
rarum Interpretationem, quae Prifcis Ecclefiae faeculis in

ufu бс honore fuit, animum appuli; quantae molis` opus aggrederer non me
latuit; nec exillimavi aliquando opus tam Perfeétum a me elaborari poile ‚
ut nulla illud Pollet mordere 8C vellicare cenfura : errare humanum ell ,
proindeque n'ec à me alienum. Verîim, ut emendare ‚ Ii quid merito

fuerit reprehenfum ‚ lic ô( defendere quod iniqua momorderit cen
fura Perinde mihi gratum atque expeditum erit. Qua quidem in
Lib. 1
dr Nal’.
Dear.

Caufa ‚ ut Tullii Verbis utar ‚ ö( óene'volos objurgatores placare, (7’ туша: 'vi
tuperatoïes confutare poffumus ‚ ut alteros repre/zendz'ffe ропщет ‚ Ú' alten' j?? dz?
dz'çißì' gaudeant. Nam qui (штолен: amic?? ‚ docena'ì fanti qui _inimicë тратит,

тереЦешй. А Bentleyo incipiam ‚ quem limul cum dlfcipulo ‚ петре

Са51еуо'‚ refellam.
Refëllitur profeñum à Bentley() ‚ repetitum à Caslqyo rommentum, circa antiquam i
Srrz'pturarum Interpretationem ‚ quam Аида/Ниш Italam appellat.

XXIX. ' ’

Na omnium haélenus doélorum virorum fuit fententia;

priufquam diVus Hieronymus Scripturas Баск-аз, live ех
Hebraeo Latine reddendas ‚ live ad Graecurn emendandas aggrederetur ‚

ехШсШё longe antiquilIimam ‚ tan'tîimque non ab iplis Profeétarn Аро-.
ПоПз, fed eorum certe proximam temporibus ‚ Latinam Scripturarum
Interpretationem ‚ quae in ufu 8C honore apud Latinos ‚ 8C ргоре еос1'еш
ordine haberetur, atque apud Graecos Septuaginta Interpretum Verlio
habebatur. Veterem hanc Interpretationem ‚ non modò olim exllitille
Viri doótiflimi exillimarunt, fed hodieque hanc elle fuperllitem, li minus'
totam atque integram, faltem luribus conllantem Partibus, ita libi per

fuafere ‚ ut ad earn invelligan am labores fuos conferre non dubitave
rint. Sed heu infelices! oleum atque operam perdidere ‚ immenlifque
laboribus nihil aliud quam Vanum 8C inane commentum, li'nupero fcri..

Ptori fides, invelligarunt, fugacemque umbram confectati Гипс. Tandem
hunc errorem feliciter difpulit nuperus ille fcriptor ‚ atque fugata 'caligi
ne., clariflimum lumen caecutientibus 8C umbram feâantibus Praetulit.
Quid Piura? antiquam Scripturarum Interpretationem ‚ nomine'Italam,

re бс dedocuit.
nomine elle quid commentitium docuit
invellii
gare
° ‚ eamque
_ deinceps

i
XXX. Singularis hujus benelicii Са$1еуо5 qui МВ; BibliothecaeLon-4
dinenlis catalogum anno 1734. vulgavit , debitores effemus ‚ nilì Vere-d
cundus fcriptor id ipfe fe alteri, nempe Bentleyo, debere fateretur. Ego
Verò jam antea norarn hujus commenti inventorem elle Bentleyum.
Datis namque vir doétus litteris ad unum `e nolliris, fcripferat Primiim fe,
'ax Milla' Ú aliorum pracom'o .‚ 'Uerßonem rllam [штат alz'qaando inveßfgaßè, fed
штат ex отлита inve/ìzgatione conjècutum ege, ш de invenienda ¿lla (Хеджи—

rer. Deinde alias nobis iplis infcriptas dedit litteras,lqui­bus non Jam
Тат. 111.

с

xviii

PRIEFATIO.

ltantum de invenienda hac Verlione penitus defperare fe Iigniâcat, Ve
-rïim etiam hanc nullam fuiIIe omnino ‚ пес re nec nomine , his verbis
.Pronunciatz In dzurur'no jam errore de commentitia illu Italica verfali fum'
'vire' er'uditi ‚ qua.’ штат abefi »ut veterum Parfum totiufque Ьтше Eccleßee ри
¿licum aut/lenticumque exemplar unqzmm [нет ‚ ш nulla [нет omnino ‚ пес re пес

nomine. 'Neque etiam 11111: {Ietit Bentle usi fed, ut Italicae Veriionis ne
­ uidem nomen fubíiiieret ‚ erratum e e contendit in his Auguiiini Ver
-bis : In фр: Inter retationiáur 'Itala смет prreferatur : 8c Pro Irala ‚ legen
-clum effe illu, a mat.

XXXI. Profeétu-m iiiud a Bentleyo commentum, quo certe nihil pro
digio Iimilius, nobis unis` ut rebamur, notum ‚ jacere in oblivione
una fuo cum inventore pafii eramus, (indulgentia in eum ufl ,/cujus
praeclara in nos Гипс merita, eaque , ubi fe dabit occaíio ‚ commemo
randa) atque etiamnum Pateremur, nifi à Casleyo ‚ qui profeéiò male
8L fuse 6c amici famae confulit, effet переспит. In Praefatione Priori
tomo praevia )am ранив 111щ1 1m ugnavimus, tum quòd .ad alla Pro
Perabamus, tum etlam quod Vere _amur, ne, Ii tam mauditam opinio
nem ­Pluribus impugnaffemus, bonas malè horas collocare, operamque

îabuti videremur.

At nunc tamen Vifum ед abs re non fore, Pleniiis

8C uberiîis referre ac refellere argumenta , quibus commentum iiiud

confirmare conati funt Bentleyus 8c Casleyus, ne quis eadem deinceps
objiciat.

Primiim igitur oiiendam ‚ idque paucis ‚ ( jam enim multa

fatis diximus in Prœfatione) fuiffe prifcis Eccleiiae temporibus apud I_Za
tinos Scri turarum Interpretationem communi ac Publico ufu confe
cratam; (gu, ut Bentleyi Verbis utar ‚ ‘Ueterum Patrum totìufque Latines
Болела: риЬИсит authemifumque exemplar; quae quidem interpretado Pro
prio nomine hala ab Auguilzino fuerit appellata.

Deinde refellam 5 di

camne rationes ‚ an ratiunculas 2 ,quibus in Auguíizini tefiimonio erratum
effe ‚ б: Pro Irala, legendum effe Ша ‚ probare nequicquam laborat
‘Bentleyus.
XXXII. De nomine папе nihil hic curo, veniam poiiea ad hunc lo
cum. Ad rem namque aut Parum aut nihil attinet ‚ utrum Veriio, de qua

lis eil, quam reÚ' nomine elfe quid commentitium Bentleyus 8c Casleyus
contendunt , Italica, an Vulgata, an alio appelletur nomine Ь modò Vul

гаме, aut Вант, aut alio quovis nomine, veríio quaedam intelligatur
ufu Publico recepta in Latina Eccleíia, [ive quae тли: Latime весила
Publikum authenticumque exemplar ‚гнет. Adeoque etiamIi mendofus foret

Augußzini locus, etiamii vox Irala de medio cederet, rem tamen ipfam
nihilominus teneremus ‚ modò fuerit olim Latina Scripturarum Veríio
tam communi ufu recepta, ut proprio nomine'I/ulgam Edirio appellaretur.

XXXIII. Idoneus Profeëtò ad dirimendam hanc controveriiam, {idem
que faciendam, auéior ô( teiiis elle debet Hieronymus 5 qui Ii antiquam
hanc Verfionem fuis ipfe oculis infpexerit ‚ manibufque triverit 8C

verfaverit, necefie eIi eam’ex{`titili`e aliquando. Quid f1 igitur often
dero notam fuifle Hieronymo .‚ 8C à S. Doétore laudatam Scripturarum

Interpretationem, ab aliis quibufcunque Veriionibus difiinétam ‚ 8c iin
gulari Мадам Eduionis nomine iniignitam? Ecquis dubitaverit fuiíIe

olim Scripturarum Veriionem communi ufu receptam ‚ quae Publicum
authenticumque Latinas Ecclefiae exemplar fuerit? Id autem tam difertis
Vex-bis docet Hieronymus, ut nullus dubitandi fuperlit locus. Subjicienda­
Гит S. Doétoris Verba, lib. 2. Comment. in Matth. cap. 23. ad hunc
Evangelii locum : Ut impleretur quod (бдит eß per Prophetam тешат :

P R ^ FAT I O.
Aperiam in parabolis , &.c.

xix

« Hoc teftimonium, inquit S. Doctor, de iè- «-

ptuagefimo Pfalmo fumptum eft.

Legi

in

nonnullis

codicibus ,

& c<

ftudiofus lector forte reperiet idipíum in eo loco, ubi nos pofuimus, «
&

Vulgata habet Editio , Ut impleretur quod diftum eft per Prophetam di- «

eentem , &c. ibi fcriptum , per Ifaiam prophetam dicentem.
nimè

inveniebatur

íublatum. »

in

Quod quia mi- cc

Ifaia , arbitror poftea à prudentibus viris eile «

Hsec Hieronymus.

Exftabat ergo hujus S. Doctoris aevo,

& ab ipfo verfata fuit Latina Scripturarum Interpretatio , cui proprium
ас peculiare nomen fuit Vulgata Editio , ut à cseteris codicibus iecerneretur ; quae profectô eo nomine non eft infignita , nifi quia vulgi manibus
terebatur , eratque urn communi ac publico recepta.

Quid enim aliud

cx his Hieronymi verbis colligi pofíit, Ubi nos pofuimus , & Vulgata ha
bet Editio ? En igitur editio Latina Scripturarum , diftincta ab aliis , five
exemplaribus , live translationibus Latinis , quae quia in Ecclefia veluti
publica & authentica ргэе caeteris obtinebat , apto Vulgata , feu Communis
nomine donatur. Atque ilia ipfa eft, quam inveftigavimus, & cujus etiam
plurimas partes féliciter fatis recuperavimus.

Quid ad haec Bentleyus ,

&: Casleyus 2 Mendofum ne dicent Hieronymi teftimonium , & eradendam continuo vocem hanc, Vulgata? Hanc iibi importunam moleftamque
eile fateantur neceííe eft i пес minus profectó moleftam importunamque,
quàm & apud Auguftinum Itala. Excogitent quam ei ex deperditis forfan
codicibus fubftituant.
rent.

Omnia namque apud Hieronymum optimè cohe

Agitur de Ifaiae voce male addita in quibufdam codicibus , rectè

praetermiila in Editione Communi , feu Vulgata } quae vox pariter de
tracta fuerat à S. Doctore ex ea , quam plures ante annos inftruxerat ,
Novi Teftamenti Editione? Quid Bentleyus & Casleyus capient confiliiï
qua conjectura ex Hieronymi teftimonio vocem hanc, Vulgata , detrahent ? Plura non addam, quo probem antiquam Scripturarum Interprecationem , quae totius Latina Ecclefia publicum authenticumque exemplar fuerit ,
re non eífe quid commentitium.
nio conftare debet.

Id vel ex hoc uno Hieronymi teftimo

Qui plura volet , adeat praefationem priori tomo

praeviam , in cujus prima parte de hac antiqua Interpretatione prolixe
latís difputavimus , eamque olim exftitiife tarn multis ac firmis oftendimus argumentis , ut aliis id confirmare fupervacaneum fuerit.'
XXXIV. Nunc vero duntaxat expendendum, & ab inanibus adveriàriorum moment-is vindicartdum nobis eft praeclarum divi Auguftini tefti
monium de ea antiqua Interpretatione J cui Interpretation , cum jam rem
teneamus, iiium quoque nomen eft aíTerendum.

Proferamus integra Au

guftini verba , ut melius intelligatur id de quo difputetur.

Petuntur ex

т«. j. libro 2. de doctr. Ch.rift.lubi S. Doctor differens, qua ratione ftudio Scriы'.'гу'/. pturarum fit vacandum ,. de variis translationibus ita loquitur : Plurimum
*8" *• mc\ quoque juvat interpretum numerofitas , collatis codicibus , infpeña atque difcujfa i
taniùm abfit falfitas.

Nam codicibus emendandis primitus debet invigilare folertia

êorum, qui Scripturas divinas noffe defiderant, ut emendatis non emendad cédant,
ex- una duntaxat interpretations genere venientes. In ipsis ж/гem interpreta
tion 1 BU S ItALA .CJETERlS PRÉFERATUR. •! NAM EST FERBÓRUM TENACIOR CUM
VERSPi cuitate SENTENTiM. Ita Auguftinus j cujus quot verba , tot funt ja
cula, quibus confodiunmr adverfarii. Iftud Auguftini teftimonium ita ex
hibent , ipfis fatentibus, omnes S. Doctoris operum editiones; nee verö
tantiim editiones , fed & Codices manu exarati omnes. Omnes, inquam;
nihifenim moror geminos codices à Çasleyo laudaros, in quorum altero
ita legitur , ita labor сceteris praferatur : nam , &c. in altero autem , Itálica
j.

Tom, III,

с ij

xx
cœteris preeferatur, 8сс.

Р R [E F A Т I О.

XXXV. Utrumque codice'm mendofum 6116 fateri cogitur Casleyus.
860, quod mirere, inde colligit ex >Augufiini textu eradendam 6116 170
-cem Irala. .Nimirum Casieyo Verofimile 171061111, primiim in Auguíii
niano textu 1111116, Ша Latina смет preeferatur. Deinde, cum Vitio libra

riorum , 111 Putat , pro Ша Latina, Vox Ша , Irala, irrepíiffet , 0666116 fuit
ut
pronon
ques.,rapit
vox etiam
alia fubiiitueretur.,
111521 , пат. quae
Deus(ibibone!
Quò
praejudicata
opinio 2 quâfcilicet
qui deleétatur,
lnon
fingir fomnia? Veíiram fidem, Veßrum judicium, lectores! Quid ех
laudatis à Са516у0 codicibus Poflit elici 2 an verò ad duorum codicum
1106111, quos etiam mendofos 6116 601111211 , eradenda 611: ex Auguiiini
­textu vox Irala, quam caeteri omnes manu eXarati codices tanta exhi
bent confenflone , 111 111111115 {it 111 `quo 06111? De codicibus cette nemi

nem metuimus. Proferant 1761 unum adverfarii , 111 quo Pro Irala, lega
tur ¿lla Latina; 8c jus ipfis remittimus. Quis Verò ferat e textu S. Do
¿toris eradi Vocem , quam nullus non repraefentat codex 5 idque ad nul

lius codicis {idem г Neque enim Vel in mendofls codicibus, quos laudat
Casieyus, Auguiiini textus talis exhiberur, qualem _vult 6116 germanum
S. Doetoris textum : imo Verò ne quidem 1111115 611 Са516у1 conjecïturae
locus. Mendum enim quod in utroque occurrit codice, hujufmodi men

dum eů, ex quo nihil Penitus, quod Casley-ano feu Bentleyano faveat
commento, elici Poteii.

Quippe mendoíi utriufque exemplaris Vitiofa

166110 Propiìis ad eam accedit Auguiiini textus leftionem, quam nos
germanam effe contendimus, uam ad illam Vitiofam 86 peregrinam,
quae Casleyo Placet. Nec Vero tantîim accedit Propiîis., 176111111 etiam
hanc totam atque integram, quamvis deformatam librarii dor-mitantis

ofcitantia, faltem confuse 8C Perturbatè repraefentat. Adeoque 1761 ех
his i {is codicibus` admittendam Potiiis quam amovendam Vocem Italie,
сот-136111105. Demum , f1 eo loci mendum 111, ( mendum autem effe con
Нас) detergenda eß: macula, fuaque textui re'fiituenda Puritas. Qua Verò
ratione reůituendaï Nimirum оре codicum manu exaratorum. At omnia

exemplaria, eaque longe antiquiHima, 86 ргоЬа11Штге notœ, Vocem
Itala magna confenflone exhibent. Vox igitur Icala nonmodo non eß
eradenda ex Auguiiini textu, 176111111 etiam ut germana ас {incera Ieétio

habenda ôt retinenda 611 3 fuoque loco adeo non 611: п10176п0а, in qui
bus occurrit codicibus, ut etiam 61161 revocanda 8c refiituenda, 11 quiI
6116111, à quibus forfan ofcitantia 8c' incuria librariorum aut abeffet ре—

1111115 , aut deformata repraefentaretur, qualis repraefentatur in laudatis à.
Casleyo codicibus.

д,

XXXVI. Quanto 18111111пеп0161761Га1111В6п116у115, qui contra omnium - »
codicum Hdem ex Auguftini textu Vocem Irala conveliendam, 8C aliam; .`_ А
quae in nullo occurrit codice ‚ fubrogandam contendit, licei omnes qui lto
die
manen:
codices in contrarium
вал:amantibusla
1 Ecquae fides
‘haberetur
61161 ha-g
benda
fcriIPtoribus
antiquitatis
qui SS.
Patrum, aut
fcriptorum*~
que Есс16 121111601'11111 0рег1Ь115 in lucem revocandis incumbunt? qua, in-i
quam, 1106 6116111 digni , ii 601101, five auótor quilibet Pro fua mente ,'f
auétoritate propria, contra Omnium codicum auétoritatem, in Veterum;
Patrum fcriptis corrigeret , 111111а161, 61116110211612
XXXVII. Sed quae tandem tam gravia funt momenta, q"uae viros 006105
tam inauditam tueri ор1п1опе1111шр11161‘6 , 111 detraéia ex Auguiiini textit
Voce , quam omnia exemplaria exhibent , alteram peregrinam , quae inf`
nullo occurrit, Velint fubrogare? ‘ Gravia namque illa, 8c gravifiima'.'

PR/EFATIO.

xxi

elle oportet momenta ‚ quae mutare Augullini textum compellunt ‚ licei`
omnes qui hodie manent codices in contrarium еат. Imo Verò an quidquam

infirmius öl imbecillius ‚ ne dicam ineptius ŕingi,[pollit haud fcio. Quod
Casleyum fpeétat, cum duntaxat Bentleyum ex cripferit ‚ feu audita ab
i Го litteris mandaverit .‚ ас ргаггегеа ‚ cum quod ille è fuo репы addi

dit, jam fatis confutaverimus; à Bentleyo ‚ qui hujus fententiae prima
rius ей рагепз, argumenta repetam, ipfaque parentis Verba proferam.
Age от), inquit Bentleyus in epillola, quam prae oculis habemus, videa
mus ß quibu.: argumentis probare 'vobis poßímus tam nowm rem Ú' „шаги.

Meritò certe 8C aptiflimo nomine appellat opinionem fuam Bentleyus,
cum rem novam Ú „шаги nominat : Verum enim propriumque hujus

opinionis nomen ей. Felicior profeötò Bentleyus cum iuae nomen opi
nioni imponit, quam cum antiquae Interpretationi Scrlpturarum, quae ab
Auguilino Irala nuncupatur ‚ fuum detra ere nititur. и Unde igitur, in

quit Bentleyus, notitia 8C nomen illius Italica? proceflit primò ‚ бс inter



eruditos inoleVit? Et parate ‚ quaefo ‚ aures animofque : jam enim rem



ipfam eaufaeque Caput aggredior. Nimirum ex unico S. Augullini dióto



in libello jam citato ‚ ubi ‚ plurìmùm, inquit ‚ jmmr interpretum штифтах,
collatis codicibus, infpeäa atque афиши... In фр: autem interpretationibus Itala

смет pmferatur, бас. n Poůquam Auguilini tellimonium exfcriplit Bent
leyus ‚ fic profequitur. « Ita editiones Augufiini exhibent univerfae,






Irala смет pmferatur, öl huit: foli loco ‚ huic unico Vocabulo tanta res



innititur : Veilram fidem!



uam infirmo tibicine fulta ! Quid enim li

ego dixero codices hic mendofos effe? Quid li non dixero tantum ‚ fed
8C argumentis prorfus evicero? Et principio quidem ‚ quis illud fatis



emiretur, nufquam alibi in tot fpiflis Voluminibus fanéliilimum Patrem



hanc Italam vel mentione dignatum elle 2 и

XXXVIII. En primum Bentleyi contra [Мат argumentum : fcilicet
eonvellenda ей 8C eradenda ex Auguilini textu Vox Irala, quia femel occurù

rit., бс nufquam alibi S. Doétor in tot fpiílis Voluminibus hanc Italam men
tione dignatus ей. Ex uno difce caetera. Veflram fidem, Vellrum judicium,
leëtores! An quaecunque res {ingulari inlignita nomine in Auguilini ‚ in

Hieronymi ‚ live in alterius cujufvis fcriptoris operibus occurrit, quam
aut Auguflinus ‚ aut Hieronymus, aut alter quili et fcriptor iterum men
tione dignatus non lit, nufquam 8C nunquam eXflitille credenda ей ‚ ha
bendaque ut fpuria 8( commentitia? an` inquam ‚ res illa re 8C nomine
commentitia ей ЬаЬепдщ, quae nonniíi femel fuo “ей appellata nomine?

Si ita ей, quam multa ex fanétorum Patrum feriptis convellenda ! quam
multa ex Republica litteraria detrahentur ! Immane quantum aberrat à
Vero Bentleyus ‚ cum rem novam (7 „найдём nequicquam probare la
borat! imo Verò quam multa etiamnum re penitus deleta 8C oblitterata,

nonnili unico, fed pro rio Vocabulo >cognofcuntur l Quis nefciat fuo
rem quamlibet innotefiîere nomine, quo probe ab aliis fecernatur? Quid
ergo incommodi ., fi VetusInterpretatio Latina ‚ quœ olim in ufu бс ho

nore'erat, priufquam nova ab Hieronymo adornaretur ‚ proprio nomine
ab Auguilino Irala fit nominata? quid etiam ineommodi ‚ f1 vox iíla Ге—

mel, atque ibi tantum oecurrat, ubi ab aliis Interpretationibus proprio
nomine erat fecernenda , nee deinceps eodem nomine inlignita repetía
tur? Quid plura? nonne fat elle debet, li Vel femel ab Augufiino ita

fuerit appellata Vetus Interpretatio Latina? Earn Verò hoc nomine iiiifle

donatam ‚ quis revocare in dubium РОЩ: ; cum fatente Bentleyo , no
men iflud editiones Äugaßini еде/Идеал: um'verffe i Öl quod majus ей, uni-5>



‘nii-

PREFATIO.

'verfletiam codices ­manu exarati? SuŕIiCit igitur nobis Ii , Vel in uno
Aloco , hujus-Itolo’ meminetit Auguftinus 5 quae Itolo tandiu Ilabit, faltem

Pnomine , quidquid reclamet Bentleyus, quandiu exilabunt codices , qui
voculam illam exhibeant.
XXXIXJAt mendoíi forfan funttodices. Quid enim, inquit Bentleyus ,ß
`ego dixero-fcodioe: [zio meno'oß): еде _P Quidß поп dixero tontùm., feo’ Ú“ argomenti:

-proifusfevioero _> Id quidem Promittit. Bentleyus, at promiffa explere hot:

opus, hic labor. E о Verò nullis id eum argumentis eViciíIe., aut unquam
­eviéturum fidenti une аГГего; пес fatis 'queo mira-ri fiduciam fcriptoris,
.qui quod orgumenti: prorfu: evitîurom fe 'fpondet, -ne uno quidem vel 1e
vifIimo Probar momento. Proferat Vel-unum codicem bonae notae , Ve
-tuflate Probatum , qui hac in re ipíi faveat; in quo defit Vox Itolo ; in
quo denique talis exhibeatur Auguítini textus, qualem legendum elle

-contendit: -proferat, inquam, huquinodi codicem, 8C ego mea me caufa
cecidier fatebor.

XL. Quid vero prodeít Bentleyo addere , Vocem hanc, Italo, quae in
Auguílini teXtu-occurrit , diétionem eíI`e plane Poeticam, quae nullibi Prae
-terquam in poetis legatur? Quid tibi, leäor, Videtur iftud momentum?

Firmumne fatis ad evincendum -mendofos eIIe codices in quibus vox
Ша, Itolo, legitur aPud Auguůinum , qui cum poeta non fuerit , diétio
-nem Poeticam adhibuiffe nequaquam exiilimandus eil? Ergone ita nefas

auétoribus, qui foluto fermone fcribunt, diétiones Poeticas adhibere,
ut, (i quam Vocem Propriam Vatibus ufurpaverint , îmendofus haberi
locus, ubi occurrerit, 8C vox Ша Poetica convelli , aliaque fubrogari
debeat? Ita Bentleyo vifum ей. « Illud quoque шести Perpendite,
D)
))

D)
3)
D)

Verba Гипс Bentleyi : Itolo , inquit Auguftinus , шт: proferotur : fubau
ditur uti ue verßo, tronslotio , interpretotio. Atqui , Itolo шефа , Plane 0e
tica eil» iétio , nec in foluta oratione locum haber. Itolo regno , rolo:

vim, Itolo virtu: , poetarum funt , qui nomina gentilia Pro PoerIIiVis
.ponete amant. Sed f1 hoc in animo habuiffet Auguftinus , non Italo , fed
Italicofermone
dixiflet 5loquebantur.
öl Пс locuti Гит
omnes,
vellocus
à Ciceronis
qui hîc
fo
Lluto
Mendofus
ergo
eft, nec aetate,
Auguílinus

))
)J

Pofuit Italo. »
ХЫ. Lepidum cette argumentum! Vox Itolo, diñio eßpoetico, quam qui
foluto fermone fcribunt , non adhibent : ergo Ango/finos, qui foluto fer

-mone fcripflt, non роди: Itolo : mendofu: ergo lotus eff, in quo legitur, licei.h
omnes qui hoo'ie monent codice: in oontrorium гит. Тат futilia argumenta
referre 8C refellere unum idemque efl: : hee namque merae Гипс nugae.
Fatemut equidem Vocem hanc , Italo, diétionem eIIe Poeticam , 8C рое
tis notiorem quàmpratoribus : fed quid hoc Bentleyum juvat? Si de

quodam Ciceronis , aut boni cujufquam alterius Latini fcriptoris loco res
effet, aliquid forfitan lhaberet firmitatis iItud argumentum 5 ­at ue inde
-conñci utcunque PofI'et mendum effe , 8C Pro Itolo , legendum elIie Italico.'
id ultro concedimus. Verïim quid hoc juvat, quidve Probat ubi agitur
de Ibriptoribus, qui grammatices hujufmodi tricas Parum curarunt? Sed
eIto mendum fit, atque emendandus Auguítini textus 5 certe, quando
quidem conjeéturae Bentleyo placent , quin Potiîis dicat, pro Italico, 1i

brarios ofcitantes fcripíiffe Itolo .P divinatio minus abfuiIIet à Vero. Cae
tera expendamus.

'



-

XLII. Paulò gra-Vins eil: quod роГсеа objicit Bentleyus э qui admifIa Vo
ce Itolo, 8l corrumpi textum Auguftini , 8C pugnare fecum fanótum 130610—
tem affirmait. « Nonne , inquit Bentleyus, Cum Prioribus Pugnat? Pri-'

_ ’ŕ

PREFATIÓ.
xxiii
mò jubet Auguilinus plures interpretaciones in uirere z numeroiitatem
illarum Plurimîim juvare : mox verò edicit , ut эта Inter retatio смет

(C
l(

pmfèraznr. Hoccine ut tam abfurdum dederit magnus Augu tinus? Si enim

Irala Ша caeteris praeferenda erat , fruflzra utique öt ineptè praeciperet, ut
caeterae Ша: сопчийгегепшг.» Pergit Bentleyus, 8c Pugnantem fecum Au
л guilinurn induci arbitratur, idque coniirmare nititur. QuiPPe Auguiiinus
Poilquam fcripíit [гадят caeteris interpretationibus effe praeierendam, ad

dit Latinis quibuslibet codicibus emendandis Graecos effe adhibendos;
8l, (i quid in Latinis varietatibus titubat, Graacis cedere oportere. Haec
inter fe Pugnare Bentleyo Videntur. c: Si enim, inquit , ut docet Augu

ůinus, Irala Ша Ú' (гематит tenax di, ф" perfpicuitntem [степи/2 fervdt î quid
ampliìis in interprete deliderandum? Cut hujus loci oblitus Auguilinus,
Latino: видим: штат/о; elle janet г Quis verò in Latinis Varietatibus
titubare РОЩ: , qui unam illam Latinam , five [тат habeat , nec aver
bis , nec ä fententia aberrantem? Hœc opinar ¿mima Гит, öl Augu

Шло indigna. n

^

XLIII. Haec Гипс Bentleyi momenta, quibus eviciífe БЫ videtur convel
lendam ex Auguilzini textu vocem Irala; eaque detracta , alteram meliorem
öt germanam effe admittendam. Еа vero melior 8C genuina in promPtu

eil , 8C fe fua fponte offert Bentleyo. а Lego itaque , inquit, In ipjì: аи
:ет interpretationióu: , Ша cœteri: prœfëratur , quie в]? 'verborum tenaciar сит
perfpicuitnte [стенам n Mirum quantum in hac Prœclara novae Базе ue

leótionis inventione feu excogitatione glorietur Bentleyus! quue a eo
delectatur eo commento, ut ham* leíïionem non paye non effe штат, Нее:
omnes qui bodie manent codice: in contrarium eant , аПёгеге поп Vereatur.

XLIV. Ego vero indubitanter affero vitiofam, Feregrinam, alienam ab
Auguilini mente , hanc effe conŕicìam ä Bentleyo ec`tionem , quae in nullo
codice, cum tam multi fmt, legitur; eamque folam germanam ac lin
ceram , quam exhibent editione: Аида/[гид интегре ‚ necnon univeríi codices
. manu exarati. Legat igitur Bentleyus ut libuerit, atque editionum uni

verfarum , omniumque auctoritatem codicurn fuis pofihabeat lomniis,
quoniam (ibi fomnia fingere, 8c legere amat uae nullibi Гипс lcripta;
ego legere Pergam Auguilini textum , qualem

¿tenus doéti omnes 1e

ìerunt, qualem editions: Augußini exhibent пишет/де, бс univerii codices:
gam , inquam , in Auguilino : In фр: autemjnterpretationióu: Irala смет

pmferatur. Quacunque autem, non dicain"'ar umentorum, quae nulla
fum , fed verborum vi 8c copia , hanc vocem, tala, impugnaverit Bent
leyus , nullatenus ab ipfo laefam effe , fed integram manere , nec ab eo
vel leviter, aut etiarn minufculo diëito labefaéìata'm demonllrare mihi

вшиты eil, atque etiam demon rabo.

' -

XLV. Singula igitur excutiamus Bentleyi momenta, ( íi ramen momen
ta funt appellanda) atque perpendamus, num admiífa Voce Irala Augufìini
locus tot fit obfttus incommodis ‚ ut pugnantia fecurn adverûs frontibus

com ni , 8€ indigna Auguflino admitti neceife fit; quae quidem incom--­A
mo a 8c diŕlicultates evanelcant , f1 eadem Ша vox Irala detrahatur , ”по-1
vaque à Bentley() confiéta fubrogetur. Nullum cette in Auguílini telli
monío incommodum eik, fi Irala 'legatur , nulla verbor'um rerumve'pu-_
gna э fed accurata, plana Гипс omnia , cohaerent univetfa, nec ulla ,Vel

leviíiìma eil мотива ; бс adeo vox Irala Augufìini teûimonium non
commipit, ut её rejecìâ vix этапа? poíïit. Шашни id Het exipíis verbisV

ас fcopo divi. Auguílini. In libro ecundo de doctrina Chriůiana, ubi de.

{aci-amm Scripmrarum lecìione agitur; de rmpedimentis ¿St diñicultafi-`

К

__.д_

xxiv

fPRfEFATIQ.

bus , quae inter legendum moram Rudiolis folenr afièrr'e , ôc de impedi
mentorum diñiculratumque illarum remediis Plurima differit S. Doctor:
Duabus скиф: , inquir , non intelliguntur quie fcripta funi , ß aut ignotis, aut am- r., 3.

biguis ßgnis obteguntur. Deinde ut ignorantia lignorum tollatur, necellaffjl'äfh

riam dicit linguarumtognitionem , ac Praefertim Guerre 8c Hebra'az : Propterîfg/-zs
i ­diverjitates, inquir , inter-pretum, illarum linguarum в]? tognitio neceffaria. ` Qui ' а.
enim Scripturas ex Hebraa lingua in Отчет verterunt , numerari ротам; La

tini' autem interpretes nullo modo: ut enim tuique , primis

temporibus., in тети:

"venit codex Grams , Ú’ aliquantulum ‚шиит: ßbi utriufque lingua` habere vide
batur, aufus ед interpretari. Hanc autem interpretationum, eriam Latina

vrum, varietatem S. Doctor perutilem judicat, nedum defpeótui haberi
velir. Qua’ quidem res , inquir, plus adjuvit intelligentiam , quàm impedivit.,
j mofiò legentes non Лиг negligente: : nam nonnullas objiuriores fententiar plurium
codicum [ере manife/lavit infpet'iio. Quocl quidem abunde confirmar Pluribus

öl variis Scriptures locis , quibus non Parum lucis aHilndir codicum flmul
8c interpretum inter fe Variantium conrentio. Deinde aperir quo pacto
interpretarionis Latinas vitium emendari РОЩ: : Aut linguarum illarum, „1. 16.
ait , ex quibus in Latinam Striptura pervenit, petenda cognitio qi ; aut шьет: d'
inteipretationes eorum, qui je verbis nimis obßrinxerunt, non quia штаты, fea'
'ut ex eis veritas , vel error detegatur aliorum , qui non magi: verba quam fenten

tias interpretando fequi maluerunt. Tandem ignororum Verborum бс ignorare
locutionis cognirio unde eruenda fir declarar, 8C concludit his verbis:
Plurimùm hic quoque juvat interpretum numeroßtas , tollatis codicibus , infpeíla „1.17.

atque diftußa ,' tantùm abßt falßtas : nam coa'icibus emendandis primitus debet in-f'za"‘
`vigilare folertia eorum , qui Stripturas divinas naß.’ deßderant, ut emendatis non
emendati tedant, ex uno duntaxat interpretationis genere venientes. In фр: au
`teni interpretationibus Irala tateris praferatur : nam eff verborum tenacior tum

‘perfpicuitate fententia. Et Latinis quibuslibet emendandis Gritti aa'hibeantur , in
'quibus LXX. interpretum , quod ad Vetus Teßamentum attinet , excellit либо

rifas. Нагс Augullinus.’ '
XLVI. Ignolcat lector, Ii Piura rerulifle, atq'ue eriam nonnulla гесгаё‘са—
'ville videamur, de quibus jam in Praefatione priori tomo praevia difputavi

lmus. Plura nimirum referenda eranr, ne Paucis fucum facere videremur;
'öl rerraëlanda, ut ab adverfariorum argutiis Vindicarerur raeclarum Au
'guflini de anriqua Scripturarum Interpretatione, ìuam talam appellat,

teliimonium, quod hîc egornunc expendam. Si ene allequor S. Do
¿loris menrem , ad explicanda obfcura vel ignora Scriptures Verba ,
tria Potiflimiim requirit : 1°. linguarum primigeniarum Hebraeae бс

Graecae no'titiam : 2°. ur confulanrur Variae ejuldem> Scripturae inter
pretationes : 3°. ut rranslationes Шаг varias non Peranrur niñ ex codi
cibus emendatis. In duobus Pollremis ,lurimilm inflllïir S. Pater, nempe

Yariis translationibus , 8C codicum M s. difcrimine ac deleéìu.
Д IXLVII. Quoad rranslationes diverfas, live Graecas, five Latinas, ha
гит „метрит ad inrelligenriam _Scripturae mulrïlm juvare conrendit;

fed eorumfcilicet,
Potiílimùm
interpretationes
fuadet , quife
verbi:
фетиш;
ut exhabendas
eis ­veritas
, vel error detegatur
aliorum
,' quinimis
nonobßrin
magix
verba quàmfententias interpretando fequi maluerunt. Quamobrem inter Lari
nas Italam Interpretationem caereris Praeferendam jubet Auguflzinus, quia

Verborum tenacior ell : In ipßs autem interpretationibus , inquit , Irala сшей:
praferatur : nam в]? verborum tenaczor сит perjpituitate fententite : quod Pro
feérò' cohœret oprime cum his quae fupra dixerat, nempe Praeponenclas

interpretationes eorum, qui je verbis nimis obßrinxerunt. Inter Grœcas autem,

PRÍEAFÀTIÓ.

xiv

quas omnes Latinis „маме: emendandis adhióendas contendit ‚ ЬХХ. ver»

{10nem anteponendam fuadet, quòd fcilicet ejus ежели: auäoritaß
XLVIII. Verum quoniamdiverfae Шее interpretationes, fee е feepius
ofcitantia librariorum, vel ignorantia, mendis ac interpolationi us fœdaè

bantur, idcirco non Xrius illas ufurPandas admonet, quam de codicum in
regritateůtŕide con iterit. Plurimùm ушах, inquit,inrerpretum numeroßias,
гонят rodi'cious ‚ infpeíìa atque афиш ; tantum МЛ: falßtas : nam oodz'oiáur
emendandis primitus тщете debet folertia eorum ‚ qui Sтрат: divinas naß??
deßderant ‚ ut emendatis non emendati ‘Cedam ‚ ex uno duntaxat interpretationis

genere vertientes. Quid clarius tota hac Auguílini argumentatione г extre
ma cum primis, omnia inter fe quam aptiffimè cohaerent; nihil quod
non quadret omni eX parte. Quid igitur in illa reprehendi queat 2 quo

acto voce Itala Auguflini fententia corrumpi Bentleyo videatur, рго—
Íeélïò ‘me fugit ‚ саршш fuperat. Quid? S. Auguflinus diverfarum` Scri
pturae translationum ‚ cum Graecarum , tum Latinarum utilitatem com-‘

mendat; inter varias utriufqu'e 'generis unam caeteris anteferri jubet,
nempe Latinis Ватт? Graecis verfionem Septuaginta interpretum; ju'
dicii deleétufque fui rationem edit : in his omnibus ecquid male cohae

rens ‚ quid dilcrepans ‚ quid Pugnans, quid vitiofum mendofumque ар
paret ?

ХЫХ. Verìim ecce nobis è tranfverfo occurrit Bentle us, qui nobis cer
nit acutiìls, hîc effe mendum clamitans, 8C Pugnantem ¿cum Augullinum
induci. Augullinus enim « jubet plures interpretationes conquirere; numeroßta

c(

tem illarum plurimùm juvare; так vero если: ш Irala interpretano степ: pra

feratur. Hoccine ut tam abfurdum dederit magnus Augußinus ,P ji enim Itala Ша (t ‚
rateris praferenda erat ‚ frußra utique Ú’ inapte praceperat ut catene illa соп к
quirerentur. n О lepida бс Ье11а conclulio! Auguflinus Varias interpretatio

nes conquirendas fuadet, ut fcllicet omnes confulantur 3 ergo una Prae

Caeteris adhiberi non poteíl. Quali verò ejufdem auótoritatis omnes
спет, ас ponderis. Quid ab Галей Во&ог15 mente alienius? Сш- autem
AuguÍIinus tot diverfas translationes conquirendas jubeat, ipfemet aperit
cap. XII. col. 25. d. his verbis: Nam патина: obfcuriores fententias plurium
codicum [ape manifeßavit infpeíìio; quuidem dificile е]! ‚ ut ait poůea, ita
diverßs à Ё interpretes Лет! ‚ ш поп Ё aliqua штате contingant. At licet tot­

varla's translationes confulendas fuadeat S. Auguflinus ‚ non fequitur
quafdam non effe, quae cœteris antecellentes Prae caeteris confuli de

beant. Imò contrarium difertis verbis docet lpfe S. Doélor ‚ c`um ait
habendas effe interpretationes eorum .‚ qui Ё 'vernis nimis oóßrinxerunt ; non quod
рушат, inquit, fea' ut ex eis ‘veritas ‚ vel error detegatur aliorum, ui non
magix 'verba quàm fententias interpretando ß'qui maluerunt. Quoniam vero inter
Latinas illas Veríiones ‚ 'unam noverat fuper omnes excellere , игроке
иегЬотит tenaciorem cum peijpiouitate fententia ‚ петре Italam ; idcirco illam

Caeteris omnibus Prœferendam jubet 3 quemadrnodum 8C Latinis (‚падшими
emendandis unam Graecam LXX. veríionem Prac aliis Graecis ladhiben
,dam fuadet ‚ quòd nimirum illa Caeteras omnes Graecas auño'ritaie утесе!
leret. Quemadmodum autem Auguilinus nihil dabat abfurdum, Prœci
Piendo ut Verlio LXX. Prae caeteris Graecis adhiberetur, licet Prœter
illam alias Graecas admitteret ; ita nihil abfurdi dedit, dum voluit.­ unam
aliquam Latinam, nempe Italam, Latinis omnibus Praeferri ‚ quamViS
reliquas omnes Latinas conquirendas julI'erit.
L. At ß Itala illa, inquit Bentleyus ‚ Ú' 'veroorum генах eß, di' perjpiouimtem
jenientia fervat; quid ampliùs in interprete deßderandum .P Сur Latinos qzioslibet

Тот. 111.

d

xxv-i

PREFATIO.

ex Gratis emendandos effe jabet? Refponfum in promptu 'ell : Itala illa
equidem Verborum tenacior erat ‚- 86 ргге caeteris fententiae Perfpicuita
tem fervabat 5 veruntamen non ea erat quae a mendis omnibus vacaret,
itave fuis effet numeris abfoluta., ut ad Graecos in omnibus aequiparare.

tur. Non mirum er о Ii Augultinus illam caeteris quidern Latinis prae
ferri jubeat, non vero Graecis, quos immo Graecos Latini: quibuslibet emen

dana'is, proindeque 86 1р11111ес Irala’ fuadet adhibendos; quemadmodum
{ирга dixerat, ad emendandum Latin'ae Interpretationis Vitium ‚ lingua
тит illaram., ex quibus in Latinam Scriptum решена ‚ petendam efe cognitionem.
Etant namque Latinae verliones plus minus imperfecftae ac Vitiofae : ver.
lio uidem Itala aucioribus laborabat naevis, 86 ideo Latinis eam aliis
praeîerebat Auguâinus;> fed iîfamet ramen Itala non omni ex parte fana
erat 86 integra : ideo illi ipli tala’ ‚ quamvis caeteris praeferendae, Latinif
ve quibuslibet Graecos adhiberi curat ‚ unde corrigantur 5 86 quidem
reële : erant enim Graecae interpretationes (maxime Verò LXX.) ad

Latinas ‚ inflar fontium ad rivos. Quò autem magis rivus ad fontern ac
cedit, eò purior ell: ac liquidior aqua'.' Quid mirum igitur, 11 Latinos ‚
utpote è Graecis, tanquarn ex fontibus, derivatos, ex iplifmet Graecis
emendari jubeat? Quid Plura 2 Quarnlibet Pura 86 liquida [it unda rivi

ex fonte decurrentis ‚ quis nefciat in ipfo fonte adhuc Puriorern 86 liqui
diorem effe aquarn ‚ ut meritò cecinerit Poeta ‚ Purz'ùs ex ¿ij fonte bibunrur
aqua??

D

LI. Argumenta, quibus eviciffe БЫ Videbatur Bentleyus ex Augullini
­tentu convellendam elle vocem Itala ‚ retuli ‚ atque etiam, o inor ‚ Гас1$

Гири-Жив confutavi. Tuum
. jam ello judicium ‚ Lector, an ïeétio apud
Augu inum recepta, quam ea'itiones Аида/11722 ехЫЬет univerfa’ ‚ ipfo fatente
Bentle o ‚ quam univerfi quoque exhibent codices manu exarati ‚ con
vellencla 111, ut alia ‚ quae ne in uno quidem legitur codice ‚ fubrogetur.
Pergit ramen Bentleyus, 86 quafi leótionem ab omnibus receptam haéte

nus Prudens omnino fulluliílet, aliam bonis aVibus inventam lic mira
obtrudere
conatur
audacia
: « In
romptu
uit ,alteraLego
‚ eaque
me
lior
86 genuina
5 nullo
negotio
, {Боте
fua ей,
mihi111lciiccurrit.
itaque,
))
Э)
))

In ipßs ашет interpretationiáus, ¿lla смет prœferatur ‚ qua’ е]? иегЬогит tenacior

cam Perfpz'cuitateßntentiœ. n Meritò dicit Bentleyus ‚ Lego ‚ nam Praeter ipfum
nemo haäenus legit : faltem huc ufque 86 antiquis ‚ 86 recentioribus
prorfus inaudita correétio 11121, 1рГо non dithente Bentleyo. Ipíi ramen

adeo arrifit, Placuitque inventum, ut quali [ibi gratulando exclamet :
Via/ete quam engui дат; pulveris quanta' turba’ ‚ quanta certamina conßlefcant!

Somnia certe {ibi fingit Bentleyus. Quae enim turbae unquam hac de re?
Quis harum Primus turbarum, f1 quae fint ‚ аи6101, 11111 Вет1еуиз? ubi
terrarum id unquam adduétum ñiit in certamen ‚ utrum Vulgata Vetus
Latina ‚ feu Italica, aliquando exlliterit, necne; utrum mendofum 111
Auguílini teßimonium 5 an detrahenda [it 86 convellenda vox [шт

Nulla certa pugna, nullae turbae ‚ nulla controverfla. Et f1 deŕiceret Au
guliini auótoritas ‚ quam ne quidern attingit Bentleyus, nonne 86 Н1е10—
nymus ipíi coaevus , 86 Gregorius Magnus ‚ 86 quotquot Vel exflitere ‚
aut etiamnum exůant eruditi, una voce omnes Pro Vulgata fua Vetere
Latina reclamarent ‚ nedum unico Italae посадим tantam тет innitz' conce
damas?

LII. At volo hîc mendum elle in codicibus, 86 Pro Voce Ша, ab ofcitante
librarlo fcrlptum Itala ‚ Vocis nempe {imilitudine decepto 5 quis erit fen

fus? Sic enim apud Augußinum legimus , Irala степ: praferatur .° nam @ß

PR^FATIO.

xxvii

verborum tenacior 'cum perfpicuitate fententia } fleque optimè fluit

oratio :

ponamus Ша : ecquis erit 'ductus ejuídem atque nexus? fie enim legendum erit : lüa ceteris prœferatur : nam efl verborum tenactor*

Quid fibi vult

vox ilia cum conjunctione caufali nam ? Incommodum iènfit Bentleyus ;
idcirco loco nam, cautè fcripfit qua*

At ego quaero, undenam relativum

qua : fiquidem codices Mfs. omnes exhibent nam. Ut enim ftet Bentleyi
conjectura , qua facilitate contendit ex una non abfimili voce ilia , fa
ctum fuiííe Itala , eadem debet contendere conjunctionem nam , mutatam
fuiiTe in relativum qua.
ma.

At vix una litterulâ conveniunt inter iè nam &

Ergo non ex fimilitudine vocum , fed ex Bentleyi ingenii vena

fluxit conjectura , quae cùm nullo , nec codicum Mis. nec aliorum quo
rum vis teftium íuffragio nitatur, repudiari prorfiis debet. Praeterea, quis
fapiens tulerit lectionem apud omnes receptam, Mfs. omnium auctoritate
firmatam , qualis ilia eft, quam convellendam fruftra contendit Bentleyus,
privata cujufvis auctoritate deleri, abradi i & aliam novam, peregrinam,
ab Auguílini mente alienam , & quae in nullo códice Mf. reperitur , fubrogari? Fruftra igitur obfecrat Bentleyus, ut Mfs. hujus libelli codices, quotquot ubique exflam , confulendos curemus.

Id abunde praeftitum fuit ab iis è

noftris , qui iùam pluribus ab hinc annis , in recenièndis operibus S. Auguftini , operam navarunt.
dique conquifiti codices !

Quanto ftudio , & labore , & fumptibus un-

Qua religione collati omnes !

cura ac diligentia omnia aeftimata , ponderata !

Quanta denique

Attamen integer inta-

ctufque ab eis relictus eft Auguftini locus ; nec vel minima mendi íiiípicio ipfis, circa hunc S. Doctoris locum , incidir. An caecutiebant in me
ridiana luce oculati homines ? Quid juvaret iterum rei periculum faceré?
íiipervacaneus inanifque labor ille & nobis foret , quious actum agere
non Übet ; & Bentleyo , qui ufque adeo iua delectatur conjectura , ut
aiTerere non vereatur, leclionem illam fuam non poße non efle veram, etiamfi
emnes qui hodie manent códice* in contrarium eant.
LUI. Sed de his nimis multa diíferui ; atque etiam taedet levioribus confutandis immorari diutius. Concludamus igitur , antiquam Scripturarum
Interpretationen! , nomine Italam, non eiîè commentitiam , eamque olim
re & nomine exftitiífe, ateme etiamnum adhuc, faltem nomine, exftare apud
Auguftinum ; futilia vero & inania elfe omnia momenta , quibus ex Au
guftini textu vocem Italam eíTe eradendam probare nititur Bentleyus ; &
hanc eíTe germanam finceramque S. Doctoris lectionem , In ipfis autem In
terpretations Itala cateris praferatur : nam efl verborum tenacior cum perfpicui
tate fententia.

Tew. III.

XXVIII

aaaaeaaeaaaaaaaaaaaa;aaa„aa„a
i ч ч
5.; i' ` Égäïäëgggsgëwgv
‘ÉÉÈÉÉÉÉSÈäîäaeaaaaaaaeaaaaì
aaaaaeaaeaaaaa'a‘aa-aaaaaaaae
LECToRI BENEvoLo.
q

С в n Bi 5 51 м U м dolotem , quem ‘nobis Reverendì Patris Domni P 11 т к 1
S A BAT 1 an intempeíliva mors attulit, haólenus intra nos reconditum, corde
prementes, diílimulavimus. Sed nunc tandem nefas foret hic теге de vita 8:
moribus clariíiimi viti , cuius fludio 8: operâ revocatalefl in lucem hœc Antiqua Scri­

pturatum Interpretatio, quœ tot annis delituit.
‘ Ех Осс11ап1а oriundus , Piâtavìs natus ell anno 1682. Domnus PETRUS SABATIER.

Puerulus Lutetiam venit bonis artibus imbuendus. In Collegio Mazarinaeo prœllantif

limis traditus profefforibus, eos in pietate ac litteris progreifus habuìt , quos à tantis
magillris in puero , quem ad litteras ac pietatetn natura formaverat , exfpeEtare lì
­cebat. Eximia quuidem illi fponteque r'eligìofa indoles, ìngenium docile , quietum ,
facillimè cedens praecipientìbus , adeo pronurn ad virtutem, 8: à vitio abhorrens, ut

lnec flimulis, quibus ad illam excitaretur, nec frenis minifve effet opus , quibus ab hoc
deterreretur.
Emenfo humaniorum litteratum curriculo , veritus ne aliquâ nocerent innocentize
morum mandi illecebrœ., mature circumfpexit in quem fe porturn ‘reciperen Vix
fancitam Eccleíiae decretis aetatem attigerat , cùm ad Chrifii Iìgna tranûit , iplique

militaturus fub regula S. Benediéti in Monafierium fanEti Fatonìs Meldis adjacens fe
contulit , ubi confeâto tyrocinio , folemnia teligionis vota nuncupavit.

Interjeéio aliquo tempore, Patiños , ad Philofophìae Theolo iaeque íludia capef
fenda , accerlitur à praepolitis Congregationis S. Mauri in Monaäerium S. Germani.
Illic vìdcre , 8: propiùs intueri licuit Mabillonium , Ruinartium , Cuflantium , саг—
terofque viros eximios, qui prœclaris fcriptis tam bene de Eccleña meriti Гипс , 8:
nunquam intermorituram libi famam peperetunt. Tantorum exemplo virorum delc

«Status , 8: accenfus D. Р в т к U s S A в А т 1 e к ‚ vefligia etiam premere conatus eil , 8:
ut ipfe aliquando non inutilem Eccleíiœ navaret operam , Philofophiœ & Theologie:
gnavitet incubuit', quae pieras plurimùm ad Iludiorum felicem exitum contulit.
Poll conferita Theologiae íludia , illum БЫ focium 8: adjutorem adjunxit Ruinar

tius.

Magna arélaque inter utrumque fuit neceflitudo , confentientibus nimirum

utriufque lenñbus , moribus , fludiis , coníiliis. D. P e T n U s S A B A T 1 в к ‚ difcendi

8: рагевсН cupidus, totum Ruinartio fe dedit in difciplinam', nec minor etat in difci
pulo magifiri , quàm littetarum amor', nec minor obfervantia, quàm ñlii erga parentem.
Magiiler viciffim tenera docilem cervice difcipulum tam eximiae indolis fingulari bene
volentia complexus , benigna 8: familiari voluntate ad litteras ñngebat.

Sed, heu! ex

adverfo incurrens fœva mors , fublato è vivis Ruinartio , Грез omnes refcidit.
Cùm in abfolvendo uinto annalium Benediëtinorum tomo , confors laboris D.
‘l’ в т к U s SAB AT 1 в в uam Ruinartio navaffet operam , pollquam ille extinûus efl ,
fortunam opetis ille fecutus eft , fociufque additus Maffueto , in cuius manus venerat

opus. Verùm , non confcntientibus ingeniis , oborta nefcio quae Iimultatis nubecula
alterum ab altero fejunxit.y
Tum verò D. Рит Rus SABATinn fuae fpontis , cùm ex fefe iam magnum ali

quid poiIet molìri , 8: ad »perñciendum effet idoneus , ad revocandas in lucem reli
quias longaevae celeberrimaeque Interpretationis Scripturarum , quam S. Auguflinus

1ra/amappellat , animum appulit. Res profeêiô magna: molis , 8: operofa. Scd vir
patiens-laboris 8: vigiliarum , labore non eil deterritus. Immenfa Patrum Latinorum
volumìna БЫ revolvenda , excutiendos omnes bibliothecarum , etiam exterarum foru

los , undequaque conquirendos codices manu exaratos intellexit , nec ramen incœpto
deflitir. Scilicet dignus ipli vifus eil Viro religiofo labor , 8: in ufus utilitatemque
Eccleiiœ aliquando ceíIurus. Haec animos addidere.

Ad opus igitur aggreditut , flrenuèque incumbit. At quamvis tanta 8: tam opetofa
molitio , ad quam deerat potiùs quàrn fupererat tempus , nihil [ibi fubripi patcretur,

fuas ramen partiti horas, 8: bibliothecam S. Germani traâtare coaŕlus eil: ad annum

.l-vvv'quwîwvŕvŕw.





-— птй—ч—

—— „т

-

Y



-



А

*i

.. .T

Xxix

1717 , quo anno , teliâtis Parifiîs , Re'mos migtavit. Illic incœpta perfequitut, penè­
que perñcit. Interea Monafierii S. Nicaliì Remenfis egregia Bibliotheca ordinanda
delegatur D. Р в т n o SA в А т i в к , in qua praeter miriŕicam librorum delignatio
nem , eximiumque deleëium , admirationem prœci u`e movet index librorum fingularì
induflria ab ipfo elaboratus , de quo juvat paucis icere. Primùm in eo indice, fer
vata litteratum ferie, longo ordine fingulorum nomina auéiorum recenfentur', deinde
quœcunque ab ipfis in lucem emilfa funt fcripta , ea fcilicet quae adfunt in bibliothe

ca', demum generalis , eaque minutior , fervata itidem litterarum ferie, omnium ar
gumentorum feu materiarum, de quibus difputarunt , expolitio. Hujus indicis ope,
(i quem requiras librum , auéloris nomen tibi quaerendum, quo reperto , protinus
nolces an liber , quo indiges, adflt , an defit in bibliotheca ', feriem quoque Omnium
ejufdem fcriptoris lucubrationum reperies. Sin autem aliquod tibi traêiandum efi:
argumentutn , quidquid ad materiam , de qua fcrìbere patas , pettinet , fubtiliter 8:
minutatirn tuìs fubjicitut oculis', Iingulorutnque librorum , in quibus de eodem difpu
tatur argumento, pagina 8: numeri inclicantur.`

Confilium prœtetea fuerat ad fingulorum indicem librorum , eorumdem notitiam ad
dere. Verùm vit­ modefius non aufus ipfe de aliis ferte judicium , eruditorum de variisfcri

ptis fparfa hinc inde judicia 8: cenfuras colligere Ratuerat. Annos jam plures huic labori
impenderat, multaque congefferat , cùm ecce tandem advenir tempus , quo profetenda
in lucem etat antiqua Scripturarum Interpretatio, fuperatifque omnibus impedimentis ,

pietate 8: liberalitate Celliffimi Aurelianenfium Ducis etat proditura. Quantum do
¿iiíIimus Abbas Sallier, Regia: Bibliotheca: ptaefeóius , adlaboraverit ut haec editio
prodiret ', quanta hujus pats fuerìt , tum pro fua erga D. Р Е т к U M S A в A т l в к
benevolentia , tum pro flagranti fiudio in bonas litteras , maxime Chrifiianas , profequì

lon ius effet.
Iâemotis igitu-r , ut iam dixi , quœ obiiabant quominus Verfio antiqua Scripturac
prodiret , D. Рит RUS SABAT IE R omiffum repetìt opus , membranas intus politas

8: pene nonum preffas in annum verfat 8: revolvit , prœloque mandandas difponit,
atque etiam mandat. Primus è prelo tomus exierat , 8: fecundus jamjam etat exitu
rus, cùm in lethalem morbum incidit. Vir religiofus in fe faeviens, aufierus perinde
ac doóìus , refpuit fempet fomenta , quibus œtas ipfa , inñrma valetudo , 8: labor аш

duus, uti innoxiè non modò linebant , verùm etiam pofiulabant. Studium 8: oratio

folae illi delicias', fiudii labor pro cafiigatione , orationis dulcedo etat pro lenimento.
Confeëius tandem diuturnis laboribus , attritufque infirmitatibus, acutiílimis doloribus
per dies quindecim conñiétatus fumma patientia , piifIimam efilavit animam 22. Martii
an. 1742. Statura fuit modica , liberali facie , vultu prœferens lenitatem, nonnihil ramen

naturâ triflis. Ante omnia vir fpeëtatœ ìntegritatis ', qua multos fibi amicos concilia
vit : comis 8: urbanus in colloquiis , quae hilaritate norat condire , atque etiarn falibus
nonnunquam afpergere. Religiofam naêtus confcientiam, ab ea ne tranfverfum un
внеш difcedebat : ab omni fpecie mali abhorrens', in diâis faâlifque femper follicitus,

in perpetua quadam erat vigilia ne quid praeter fas diceret aut ageret , ne cui ulla re,

five domi, five extra domum, effet oliendiculo. Omnes in eo virtutes eiiulgebant ,
flagrans in Deum amor , quem unum in fiudiìs finem habuit', egtegia in proximum
caritas', fumma paupettas; tanta animi fubrniffio , tantus patendi amor, ut in omni

bus à nutu prœpofiti pendetet , nec quidquam agendum fufcipcret , nifi quod ille aut
quIiffet,aut permìfiffet. Ex his paucioribus intelligis facile ,leé'tot , qualis uantufque
{ист D. PETRUS SABATntn , 8: quantum moriens fui apud nos deliderium
reliquetit.
Г

XXX

_ Hìïìiìiìikîki ìiìiìiìíìiìî ìîìíìíìîìíìîì "’
ЁЁБХБХНБХНЖХХ EZEXXXEXÉXFX ÉZEXSXHXXXXJSÈ
'ADDENDA

"Tomo I°._ in Textu Verlionis antiquae ‚ 8c in Noris.
IN

TEXTU.

D в u т в n.
ûerilitas.
Ee Анд. 1. мм. Cap. XI-I. yf. x ч. Adtende tibi, ne offeras
yf. 22. Et fanatœ funt aquœ ufque in hunc
Ри1згт›0Мт-ир- holocaultomata in omni loco, quemcunque diem.....
pend. Aug. to. 9. уйди-15 :
Cap. IV. ill. 1. Et mulier una ex mulie- В „я.
п" 9’ 'i'
if. 14. fed in loco, чает elegerit Dominus ribus prophetarum clamabat рой ЕЩеит, лады
Deus tuus in tribu tua, in hac oiferes holo dicens : Servus tuus vir meus mortuus eli, ammi.
caufiomata , 8c ibi facìes omnia quaecunque ôt tu fcis quomodo fervus tuus etat timens 1°­‘\
lprœcipio tibi hodie.
Dominum: ôt ecce quibus debeo , venerunt
' l V. R E G.
.accipere duos ñlios meos in fervos.
кишмиша. Cap. Il. W. 19. Et dixerunt viri civitatis ad
w. 2. Et dixit Elifeus : Quid faciam? In
wl» 1°- и.
Elifeum : Ecce commoratio civitatis bona , dica mihi, quid ей tibi in domo tua 3 At illa
Iicut ôc funt
tu domine
­{ieriles
hîc. vides : fed aqua: multœ ôc dixit : Non eli mihi ancillœ шаг aliquid in
domo, nili vas unum olei.
if. 3. Et dixit Elifeus: Vade, ete tibi vafa
if. 20. Et dixit Elifeus : Accipite mihi u
num vas бете ‚ öt immittite 4in illud fal. Et

deforis ab omnibus commorantì us tecum ,

vafa copiofa.
acceperunt illud:
_
if. 4. Et introibis , ôt claudes отит ad
w. 2.1. ôt venir ad exitus aquarum, ôt pro
jecit fal, ô( dixit : Hate dicit Dominus : Sana te , & ad filios tuos : 8: implebis vafa oleo ,
vi'aquas ilias , 8c non erlt mors 1n eis , neque ôt reddes debitum.
`
1N

NOTIS.

>G в и n s.
" Cap. I. 7. 2.6. lin. 26. poßßent , adde , Zeno Veron.

¿wi Зенита! со: сёмгу.

I. a.. „ля. r. p. 13;. 85 ibid. traf?. 19. £5 zo. pp. zog.

гдп. l. 1. tmf?- l 3. р. 98. Not/:Emis diebur circumcrrlet Deus

.zo7. Deinde, U Ambraf. вес.
1*. 2.7. l. 16. рой eum ‚ adde . Zena Veran. I. 2. tmf?.

:or шит , 25' earjìminis tui , ad Dominum Deum шит aman

'6. p. 151. [5 trail. 19. б 1.o. pp. 1.05. 2.07. ври: Deu:
`baem'nem ad imaginent {äjx'ma'litudinem Dei. Deinde ‚ Vigi
111“, 8cc.

Сир. XXX.‘V. 6. l. 6. рой nmnndum, adde , Zen» Ve

a'um. Deinde , Seduliut , асс.

Сир. XXXI I. V. 17. l. 14. рой £9' non Deo . adde. Sz'

militer Zena Veron. l. 1. wat?. 15. p. на. Deinde, Hie
тал. SLC

Cap. III. 7. 17. l. 17. poli wir.: tu», adda, Zena V ‘

ron. l. I. had. 16. p. 15;- Maledifla terra и): in omnibus'
operi/mr luis, in худ/гид gemir“ ede: ex en omnibus dielm:
wir.: tua. Deinde , Ambroji Вас.
у. 18. l. 8. ante дли: ‚ рот: nemen Zeno Veran. l. 1.

J о s u в
Cap. V. V. z. l. lj'. рой rirrumeide . adde, Zena V ­

ron. l. I. trat?. 13. р. 98. El dixit Deus ad ,Ie/um : Fac t1`­
bx' culte/lot ренте: nimit .frutos , Q5 afl/Me ‚ eircumcidequl

ferundlì flier Ifrael. Deinde ‚ Apud Marten. ас.
1.

trat?. 16.11.135.

it’. 19. l. 13. ante Ambref. adde , Similiter lmbrt Zeno
Veron. l. 1. mall. 16. р. 133. ufqree ad De gua. Dein ,
Ambrof. Bcc.
Cap. XVII I. Y'. 4. l. 7. pon peder 'ue/In' , adde , Zeno
Veran. I. 2.. tmf?. п. p. 175. шил , Refrigerate 'uur/idf ißa
ßrlmre magna. Dein , Grat. бес.

Е x o n.
Cap. XII. 7. 11.1. 6. poli Domini , aride` Zeno V ­
10ml. 2.17. 65. р. 179. nlludenr dicit : Pratt'nge lumbar tuos ,
yindue pedibut ral/:inmenrtt ‚ arn'pe bacrflnm »mnu : Ufupm ,

наг}. 55. p. 2.67. ‚мм: .- Pnfcba ef? Domini. Deinde, Ат
Jßrof. Btc.

Cup. XXII. 7. zo. l. 3. poli 2.64. Ь. adde, Item Ze
no Veran. I. l. тая. 15. р. 112.. Deindc, Sic “iam Аи
» L x v 1 т.
I иß .
Cap. VII. 10'. 19. l. 1. poli bnbet ‚ addc . Zena Veren.
l. 1. над. lf. р. 118. nemen. Deindc, S. Paeinnur , 8u.
V. 2.0.1. 2. pofl: £5 anima .. addc . Itidem Zeno Veron. l.
l. trail. 15. р. 118. „1_/1'un bab. De carne, pro Ex mr
ne ; 8c inf. Immunáitia eju; ,Inco Immund. змия. Deindc ‚

R в o.

Cap. XVI. Y. 7. l. 14. poll: videt ‚ adde .. Iridem Zeno
Veran. l. 1. tr. 7. р. 66. detraŕia дофина. Autem. Deindc ‚
Ana/Inj; I. ас.

I V. R в c.
Cap. I I. v. 19. Eadem funt in Graco , prœrer ofic
riora , qu: lic leâuntur : хаэ’сдн; ndern; Влёщ'

7a newpci.

та :ifa

n' 7n спит/лёг i. c./1'eut dominuf ‘videl .­ [5

атм mala, £5 terra [Ieri/ir. АшЬюГ, Тег. 87. кейс Nobi
lio : fed aqua mala ¿fj [пупа/Ест.

Y. zo. Grœtum : Kai siem 'Emirate'- AaZCe'Íe' fm ¿Afi
ciuiv панду.

‚Э-э'те ¿its? Зим. Kati È'AaCar .

»i'vefxar „а;

ait/761V Et dixit Elifae : Sumite mil'i bydrt'alnm novum , {5

punite ibi jbl. Ездит/Этим , (5 adtulerunt ad гит.
V. 2.1. Grzcum : è ¿Eimer ‘E1/Cat? ей; -rliv J`1§20J`ov ni'v
¿Jef-emv , É'ßp'nlsr fue? Зим.- Impar 'rai Ú'Aúa . Ёж ism
in eiteîefv Gaiarin; , ‚ё ¿Trxreye'm' i. с. [5 exivít Elifae al
tran/imm aquarum, E5 projecit тис/Ь!....... Sana'ví aqua:
has . mm „и ultra inde mor: . i5 рты. Ambrof. fer. 87.

cx Nubilio : при ert't ex ei: marien: , neque flen'lir; editio
Complut. {темны ‚ 1UP ¿vertraut/rn.

~Cnp. 1V. V. l. Grœcum fub finem hab. è. ¿Auvers-»ic
tites tactil ’nit Alia 11.11;; #t t'awiq? tí; Jung’ б creditor 've

in Gr. все.
D н u T в к.

Сир. X. Y’. 11.1. 5. poll 41.4. Il. adde, :um Zenone Ve
1011.1. 1. tmf?. 8. р. 70. Deinde, legit , Btc. 8c infra , l.
9. poli: ut bene , adde , ( Zeno ,6c bene.) Deinde , (je. pm
tenmßir.

Cap. XII. Y. 13. Ira Donatilla : Cat/:alims ‚фит.

nit tol/ere amlmfliot meer [И in fewo; : priora quadrant.

т. z. Gtœcum addi: oei, tibi , ad vcrbumfìuiam ,' tol
lit vcrò pronom. ma , од doma ,' extremo lic : Otfx. Ёп
’riti ¿Wap or ЁАЁ? ¿v 'mín' cinq», 311 a'M’ й à' ¿Athleten Ёмюи'
i. е. Nan в]! antilla tu.: quiequam in dome ‚ tlf/1', quo un

гит, oleum : ed. Compl. in’ n’ ¿hein ¿mis ¿u и; oi'xtg ,

Uptime {5 ßluri ma mulfàm conternienl` teßimam'nm „Да/Н:

¿MÍ-.loyal . tti/1' wat alei in doma', gua ungar

¿diende tibi . Bec. quz fup. Grœcè pariter: Upácsxe иши

У. 3. Gra'cum : Kai _eine vrpëç at'uîn'v’ Aeů'po , ai'wCau
ceau7ii omi/’n ¿Qwest capì vra/r'rw ‘rain ‘75115er axel/'u wat'

75. „if airere'ßtn; »ri блокадникам? ov ¿e ‘warf/'ì -ro'nql ‚ъ? ¿it
i'aïnt.

it. 14.. Eadem repetir Cathol. exceptis his, in bac ofe
т: hainaut... pmeipiet tibi :at infra : ibi effe-ref дыши/г.
1114..... pmeepm fum tibi. Стас. a'M' 1i si; ’xiv тёти , .fr ¿te
e'mt'Èv'rai Ки’ем; ë @sii or» einen) e'v ‚ш; usr фимЗг ov . e'xeî
islaÚt ‘tti ¿amature/,nain днём
{мг томам; тащи ‘e'cœ

Itoi ¿maaien? i. с. Et dixit ad eam: Vade,pete tibi 'ua/Iz de
fim't al: omnibus vicini: ‚ 'ua/21 шиши ; mm раках.

W. 4. Grzcè ultima tantum Пс variant : ¿vroxnîç efç
тог охи/и Tariffa'
1—3 ищем a'peîç- {5 efundes in 'wijn
alla: g5 quod impletum fuen't, teller.

.

4

‘xxxi

‚ А D D E N D A
Tomo 11°. in Textu Veriionis antiquae , 6c in NOtis.
14N 7'5va,
P n о v в в в.
nag. i»

Cap. XX III.

ç.

arabit enim libi penna's ficut aquilœ, 8c va

Si enim direxeris

et in domum prœpoßti fui.

oculum шиш ad lllum , nufquam рахеЬц ;
6. c.

IN

NOTIS.

P s n 1. и.
к
P_ßl. I. V'. 5. lin. 3. рой Ita ‚туш ,'adde , Zeno Veron.
l. 1. trait. 16. р. 13o. (5 l. z. под. 2.1. р. 2.09. nunon.
Deinde , AuIIar op. ас.
т. 6. 1. 5. рой Simililer , adde, Zeno Veron. l. l. tr.

16. p. 13o. сит. Deinde, Aufl. gruß. Btc.
Pjal. VIII. Y. 4.1. xo. рой mot, acide , Арт! Zenon.
Veran. l. z. mu?. 2.2.. pall 1.13. Et videbo сын ‚ орет digi
птт tuorum. Deindc, Арт! S. Риф/шит, Gcc.

мы. Х I I. Y. z. l. 6. рой bomirnnn `adda: , Zeno Veron.
l. 1. над. 7. p. 66. дантиста: 'ueriunem à для: bami
num.
Y. 3. l. 1. рой Y. 3. ndde, Zena Veron. I. l. над. 7.
p. 66. Varia [acuti fum unufquifque ad....­ labia лиф ,in
aarde [acutifunt mala. Deinde, Brew. Mol. ôte.
v. 4. l. 2.. рой Compl. adde , Zeno Veron. l. 1. над. 7.
р. 66. Difperdat Deut, 25:. qua in или.
_
W. 5. l. I. рой Y. 5. adde, Itidem Zena Veran. #bifu
рт. Deinde, Арт! Auguß. Btc.
ври. XIII. 11%. 3. ** l. 5. рой lebiop. adde, Item
арт! Zenonem Veran. l. т. trat). 13.p. 97. bittantùm mu
tatis .‚ Sepulcrum patent
linguit fuit dolarê вдетая...
Quormn at malediŕîa {5 amaritudine..... сшита gg miferia
in mit eamm, £5 iter paci: non cagnovemnt : non ej? , Ue.

Deinde , Ambrof. все.

1711. XXII. V. 4. l. 10. рой 1477. b. adde, gg’ Ze
полет Veran. l. 2.. traf?. 13. (5 14.. pp. 180. 187.
y. 5. l. 3. рой тент , adde . Zena Veron. I. 2.. tr. I4.

p. 187. Para/Ii im... Impingua/Ii aleo три: meum : £5 pa

ron. l. 2.. trail. 6. р. 151. выпас, Angnjl. все.
Pfal. L X XIX. 7. 1.1. 4. рой fiepra, addc , 141114112:

пошт Veron. l. 2.. tmÜ._ 17. p. 2.18. ha: paura : In [нет ,
pra bit qui immutabunmr. Deindc , Арт! Аида/2. dec,
Pjal. LXXXI. Y. 6.1. 1. рой Y. 6. adde, Стат

Zeno Veron. l. 2.. tr. 1 3. p. 181. Ae. Deindc, Ver. Iren. acc.
Pßsl. XC I I. т. z. l. 3. рой/ирга. adde, Арт! Zeno
nem Veran. l. 2.~ "ад. 6. р. 151. Ритм fede: tua Deut ex
tune.' б Амин: tu et. Deinde, Арт! Angri/I. вес.
Pfal. XCI II. t. 1 1.1. 5. poßjimt ‚ adde , Zena Ve
ron. I. 1. tr. 3. р. 31. Novit Deut :agitazione: fapientium ,
quiafunt рам. Deinde, Аид” epi/I. Bec.
Р!“- XCV. Y. 5.1. I. рой 32.1. b. acide, Zeno Veran.
I. 1. trail. 15. р. 1 11. Deinde , блттр 8‹с.
Pfal. C. Y. 1. *1. I. рой Sic , adde,Zeno Veran. I. z.
trail. 2.1. p. 108. cum. Dcinde, Атм; асс.
Pfàl. CXIII. Y. 4. l. 8. рой bominum , adde , Item

арт! Zenanem Veran. I. 1. nati. 1o. р. 80. Idola gomium
мутит {5 aurum. Dcindc , Bene quidem .‚ 8cc.
Pfal. C X I V. V. 7. l. l. рой legit , addc , Zeno Veran.

l. 1. trail. 16. р. 133. cum. Deinde. Hilar. dec.
W. 8. l. 4. рой pra de , addc, Zena Veron. I. I. tr. 16.
р. 133. Quia liberar/it animam meam à marte, Eje. ш in

Vulg. выпас ‚ Ambraf. ôte.
V. 9. l. 1o. рой шт , adde, Zenone Veron. l. Ltr. 16»
р. 133. mman. Deindc , Caßîad. все.

Pjal. CX VIII. V. 103.1. 3. рой necnon npud,addc,
Zenonem Veron. l. 2.. trat?. 38. р. 2.38. Deinde, Pra/ìerum .
Fulgent. ш. Item infra , lin. 9- рой dulfiora fum, addc,

eulum raum e'uebrianx quam preclarum .I Dcinde , Ambra/l

Ima` Hilar. in Pf 1 18. tal. 388. ri..5. тЗ 'öffne/nm, agno

все.

z'x'jfe 'videtur , eilm dicat .' Verbum Dei ex carrie malus abri
рёв , quod ultra mel £5 faz/um in ore яда/едим Deinde , Ат

"’

P/ill. XXIII. Y. 1. * 1. 12.. рой Concinunt , adde,

Zeno Veron. l. 2.. trail. 15. р. 191. Deinde ‚ Ambrojiajler ,
асс.
10’. 7. 1. 3. рой Similiter , adde , babet Zeno Veron. I. 2..

traái. 6. p. 151. Item. Deìndc , Ambrof. все.
Pfal. XXX I. W’. 1. l. 7. рой 440. c. adde, Zeno V ­
ran. l. 2.. tr. 39. р. 2.38. Deinde. Augujl. асс.
Р1211. XXXIII. у. 11. l. lo. рой bono, adde, Zeno
Veron. l. 1. пая. 3. р. 34.. requirentet autem Dominum,

bra/Í все.
Pfal. CXXVI I . Y. l. lin. 3. рой Videjit, addc 2:1

потт Veron. l. I. п. 8. р. 69. £5. Deinde , Ambraf. все.
Pjal. CXX X. W. 1.* 1. 2.. рой Itidem. adde, Zeno
Veran. l. I. "ад. 7. р. 66. (5. Deinde, S. Paulinus.
Y. 2.. l. 17. рой Apud ‚ adde , Zenanem Veran. I. 1. tr.

W’. 12.. l. 4. рой Grao. adde, Zena Veran. l. 1. trail. 8.

7. р. 68. nernon. Deinde , Ambra/Ã все.
Р в о v в к в.
Сир. V. V. 17. l. 6. рой 381.f. adde , Item Auf?. Дим.
Pulg. Donat. appendJa. 9. Aug. cal. 7. d. ita riferi : Fans aque

р. 69. legit Dei , non ‚ Domini.
y, 19. l. 8. рой/211114111: ‚ adde , Zena Veran. I. l. tr. 7.

me pri'uamt fie tibi , ne qui/quam сигами: cammunieet tibi.
V. 18.1. 6. рой 16. 17. adde ‚ nemen Auŕlarem l. tant.

non minnentur amnibut banis. Deinde . Gmc. все.

. 66. Proximus с]! Deut rantrilrulatit cardo.' E5 bumiletfpi­ _ Fulg. V. 17.

ritu лишим Deindc .. [Шаг Тип. асс.
Pfal. X XX VI. 7.1.5. 1. 8. рой Panam, addc, Zeno Ve
ran. l. I. tr. 3. р. 34.. Акай/Ест“? fue', @fenuùö nun
кит t@di jre/lum dereliŕlum ‚ necfenten ejut учит: panem.
geindc, Ambrof. бсс.
.
Pjizl. XLIV. Y. 2.. l. 9. рой 365. J. addc, Zeno V ­
ron. I. 1.. traf?. 7. £5 13. pp. 157. 178. выпас, Ambrof.
все.

Pßl. XL IX. 77. 7. l. 2.. рой fupra. adde . Zeno Veron.
l. 1. trai?. 15. p. 3. Audi popula: ment.
loquar ,' Ifrael,
£5' „Миш tibi : quaniam Deus , ggf. Deinde, Арий Аи
gujl. все.

V. 12.. l. 2.. рой ult. Gr. acide ‚ Similiter Zeno Veran. l.
:1. traŕi. 15. p. 3. ab bit , Мец: ej! orbit ,6o.
7. 13. l. 2.. рой 181.. a. adde, Zma Veran. ubi fìipm.
Deinde, Аида/1. dec.
w. 14. l. 1. рой 154. c. adele, Zena Veran. l. 1. trail.
15. p. 112.. Deinde, Ambraf. 8сс.
V. 15. l. 7. рой сшит , adde ‚ Zeno Veran. ubi [ирга :

Е: in'uam me in die tribulationit tua ( МГз. 2.. in tribulatio
ne ma: ) {5 eripiam te , {5 magmßmbit me. Dcinde ‚ In А
¿Iit , Bcc.

Pßl. LX I. v. 12.. l. 1. рой 17. 12.. adde,Zeno Veron.
l. z.. тай. 13. р. 178. ita legit : Semel lacutut ffl Dominus,
{5‘ bac fina audivimut. Vtt/gala vera'. Deinde, мстит Hi
lar. асс.

Pfrl. LXX III. т. 12.. l. I. рой Ita , adde , Zena Ve

Cap. VIII. V. 30. adde .Maximim Arian. арт! Aug.
и. 8. cal. 67o. d. e o пат ad quem adgamiebat qualidt'et
latabar autom ante v¿dem ejus in omni tempore.
Y. 31. acide` Maximin. Arian. ubi jup. riem lataretur
arbe perfida . {5 lamretur in film baminum.
Cap. IX. W. 18. acide ‚ Anil. l. cont. Pulg. Donat. append.
la. 9. .luga/I. ral. 7. d. ita re/èrt : Ab aqua aliena „шт:
te ‚ {5 de _fimte nliena ne [liberi: ‚ ut lar/ga 'viz/.tt tempore, {5

mijieienmr tibi anni vita.

Cap. XXIII. V. 3. addc, Angri/1.171 Iab. 15. rol. 709.
g. 710. а. quad/1' ae/iriznr et , noli eaumprßere nba: ejut .‘

ha: enim trimm babem [чтить
Y. 4. addc, Аида/1. in lob. 15. col. 710. a. Noli exten
dere te , cum/it panper , comm Лиши: : tuo autom туя/и
:lb/line te.
Y. 5. Сггс. 'Eair ¿niçicpç -rÈ 631 einem orpi; abfir, ou'
Aa/eii nani-rai’ цыганами: ‘rip aiu-rfi:` wie'pu-,sç diarrea aie

­ri§» è livres'fe'oet el; та: einer -rii паучий-го; aiu-11;.
1
Е c c 1. в s.

Cap. VII. Y. 17. lin. 6. рой орет: ‚ addc,Zeno Ve-A
ron. l. I. trail. l. р. I3. Noli (Л? jitpient multi/m : @j nali
argumentan' plufquam иронии. Dcinde . Бита“: . 8cc.
y. 2.1. l. ult. рой re/.bandent р‘р. adde, Angri/I. inIab.
16.1a. 3. col. 731. b. Nan г]! jre/1u! in term, дик/Дин: ba
num , ¿ç non рати.

S А Р 1 в N т.
Спр- II. Ñ. I. lin. 3. рой cogitantet , £51. Заде, Zeno

‘хххп

Veron. l. 1. troll. п. р. 89. fieldit . eum-Vulgota : Exo'
guum, U cum tedio . ш. qu fupm. Deinde, Gmc. все.
W. 2.. lin. 3. рой/блина ‚ we. adde, Zeno Veron. uh'

[при : quin ox nibilo nati fuma: . {5 ре]? boe идти: tan
­quam qm' non [плётки , 5 шт efl rever/ioßnit . Ur. Je W.
5. putermißt тишь Deinde . Grate , Btc.
t. 5. lin. 6. poli ult. Paulino ‚ аддс. Zeno Veron. l.

7. 2.6. lin. 4. pofiìfje- adde, ZenoVeron. l. 1.".18. т
p. 14. Multe: emm feduxit [фига Шотт . £5’ in 'vanite
п , Eje. gua [пр DcindC , Gnu.
Cap. XV. Y. 18. lin. 5. рой ¿abitur et', addc, Zeno

Veron. »rotem ‘1. I. та. и. р. 92.. legit : Ante bomineno
¿onumß' тупит ‚ тип g5 'vita : quod elegen't , boe ¿abitur

1. orafi. u.. p.'90­ 'ö non vf! revnßofnit noÍIrQLquoniam

ei. Dclndc , Tertul. вес.
Сир. XVI. 7. 1. lin. 3. poli in др}: ‚ adde . Zeno Ve

con/:gnam в]! , {5 nemo терпишь

ron. I. 1. tr. 5. р. 5o. @ß multiplitentur flu“, non olle

т. 6. lin. 4.. poll ult. Compl. adde .Zeno Veren. :bißc
‚т .‚ jímilz'ter legit : Venite ngo, ßuamur boni; . que _liant :

[5 utamur creatura tanquam дара-шпиц“ M/l I. мирит

`уишгшщ) telertter.

ат: in illit , ß non tj? итог Domini :um illit. Deinde ‚

Angie/ì. Bcc.
10'. z..
ройbob.
reffexerit
‚ addc,лягте-Шпинат:
Zeno Veron. l. I.
trag.
‚ар.Пахни.
5o.» initio
­Non confident

`

1r. 7. lin. z.. poll 1060. e. addc, сит Zenone Veron.
u1n` fitpra. Deinde,Gmc. loco , все.
10'. 8. lin. 3. POR ult. quod non, 25:. adde, Арт“!!
пдшт Veron. loro cit. omnia ut in Vulg. excepto uno Tranf

timque , Melo'or ell em'm , ige. de Wwfeq.

oat., pro pmronfeat.

ron. l. 1. паб. 1.3. »13. ¿to legit.' Меди qui deßdtjenfu in

y. 9. lin. u.. poli ult­ мат. adde, Zeno Veron. ubi
gesp. :um Amlerojt'o tontt'nít .­ buie em'm Лимит Y’. рысей.
ullum pramm ßt . quod non пап/гм [ихш’йп noflm : ton

timore , quien qui вбил/л: aßun'a w, £9’ или/днём” legem.

Cap. XX IV. Y. 5. lin. 3. poil: 574. adde ,mman a
рт! Zenonem Veron. l. z. troll. 7. р. 157. ni/ì quod atu

‘tinuêfìobdit : Ubin/4e "Планами: /ìgna latin.: .' джигит bac

bt'gue. Deinde , dee/l wx ‚ GLC.

all por: elo/Im . £5 bz: for: : дети“ ijli тай? , Nemo no`
`llri`1m exfort, Ur. де Vulgata.
‘Слр. Il I. ï. 4. lin. 6. poil ult. (gc. :iddc ,Zeno Veron.
l. z.. tr. "6. pp. 151.. 153. lit/s' спит bominibut tormenta
‘popîfuemnt . fines eorum титана/[мн plena е]? : Mf Pomp.

v. 3. lin. 1. poli Ita legit, adde , Zeno Veron- ubi/iep.
eam- Deinde , ладил. все.

Cap. X IX. 17. 2.1. lin. -ult.pofi ‘Т-ф/ь-и , add: , Zeno Ve

Cap. XXXIV. т. 1.3. lin. 6. poll: 32.8. 6. :dde . £5
арт! Zenonem Veron. l. 1. tr. 15..p. 114. Deinde, In Gra
co , 8“:- .

1 s A 1 n
Cap. I. i. z.. lin. 18. poll: 575. adde, ¿y Zeno Veron.

шт edit. Venu. pqüifuerint , per ватт immortalitatit ple
no e .

l. z.. m18. zz.. р. “2.151. Deindc , Audi cte/um, асс.
у. и. lin. 13. poll nolo . адде, Zeno Veron. l. 1. trat?.

5. l. 4. ofi cit. acide, mm Zenon. Veron. l. z. tr.
6.,. 153. Demdc . In М]: etiam , все.

I5. р. Ilz.
uo` mibi multitudinem fatrtfriorum 'ue/Iro
rum I’ .plenut fum шиши/дата“: arietum . E5’ pinguomine a

if. '6. lin. lo. poll ho/Iiam ‚ adele , Zeno Veron. l. z. tr.
6. р. 153. {ff/naß’ [Маши/готам accept то: , 25o. упад

дпагит: fànguinem murofum, {5 bircnum nolo : eur/km l.

pra. Deindc , Gmc. асс.
' y. 7. lin. ult. poll Афин-ат. adde, Zeno Veron. l. z.
troll. 6. р. 153. hun: verßculum omttlt't, quamz/it £5’ ante

2.. "ад. 68. р. 182. yplenu: fum штаммом arietum ,if
pwguamine-aguofum. Deinde , Alla mart. kc.

l. 1. trail. 9. p. 75. Quid profuit „дымит ? autquid

V. Iz. lin. 7. poli 2.80. a. adde, шт Zenone Veron. l.
1. tf. 15.11. lxz. Deinde, qui: mim, все. Ibid. lin. 8.
poll 183. d. adde, шт eodem Zenone, l. z. tr. 68. y. 2.82.
Deinde ‚ qui: , асс.
Сир. VII. 1t’. „9. lin. 5. poli intelligetx'tl , adele, Zeno
Veron. l. 12111161- 3. р. 31.. сит. Deinde ,'Amlmyx'aß. kc.
y. 13. lin. 1. рой i7. Ь. addc, шт Zenom Veron. l.

¿initiation Militia сотни: noáis 3' Deinde, Anil. op. imp.

z. tr. 7. р. 160. Deinde, llenan: vero, dec.

kc.

V. r4. lin. 17. poll ad verbum, add: , Zeno Veron. l.
z. над. 7. р. 160. Propter boe dabie Deut mbit лущат.

cedentem {5 jiob/equenttm babeat.
Y. 8.1!'. 4. poll 346. 6. addc . cumZmone Veron. ubi
Тир—л. Deinde ‚ me "фляги“! , Bec.
Сир. V. V. 8. lin. 6. Poli 309. c. acide , Zeno Veron.

v. 9. lin. uit. poll hoc, их. a. addc. Zeno Veron. l.

1. и. 9. р. 75. Tranßerunt ¿flo omnia tanquam umlom.
E с с L 1.
Cop. I I I. Y. и. lin. 7. poßfuen's, addc, Zeno Veron.

_1. 1. пай. 1. р. 14. Атом te ne que/ieri: , бранит te
.ne [питии ßt. Que рта-ври tile' Deut, Ша cogim /ëmpen

g5’ in plurimi: „рты: illorum non eri: turiofut. Deinde ,
Гниет. l. I­ RE.

Eroe 'virgo in utero март , {5 pariet [Нит ‚ £5' 'vokabitur

5:1":- 4. 'vombit ) nomen :jus Emmanuel. Deindc, Ambroj:
с.
W. 15. lin. 6. poll: elige: bonnen , адде. Zeno Veron. l.
z. tml?. 7. р. 160. Bulyrum {5 mel „шайтан: , иди/фиат
cognofmt ршг bonum , out шиит. Deindc , Phnom-kc.

\

п" -›Ъ—-А

­

.

.

'

l
\
.
.
.'.mwd
щ_3..':с..„ы „fé-ui. „L_-...1
u. .n „ч- l..1--...“
,_ „

д

nnb

хххш

ФФФ'Ф'Ф‘ Ф'ФФ'ММ'ФФ'ФФФ' дФ'Ф'Ф ФФ'МФ‘Ф'МО'ФФФФ'ФФ'ФФ'ФФЁ’ФФОФ #Q О'ФФФ'ФФФ-ФФФд-Ф

М О N I T U M
1N VETEREM (шпион EvANGELIsTARUM
INTERPRETATIONEM.
D revocandam in lucem antiquam Veteris Teßamenti Interpretationem , [ере copia
luxque codicum Manußriptorum , quos ad id opus adbiberemus, defuit. Defuere Ó*
SS. Patrum aliorumquefiripta Doc'iorum , ex quibus qua deerant delibaremus. Hint Ьф:
aqua fepius ,‘ eaque laborantes inopia, totos nonnunquam libros ita exßinc't'os, aut maximam

eorum partem ita deperditarn, ut nulla eam aliquando recuperandifpes afulgeat , 143011111
mus; nec quidquam aliud potut'mus , quàm ingemifcere, no/Írarnqueßere Ú dep/orare infe
licitatern.

Nunc fverò demum eam Scripture partem attigimus, ad cujus antiquam Verßonem exci
tandam non eadern laboramus inopia , 111113 111 magna monumentorum abundancia werßmur.

Ábunde enim nobis adßtnt manu exarati codices ,° фит librorum , ex quibus 'vetus Now'

Taj/lamenti Interpretatio paßt reßitui.
Nimirum incredibile alim Novum Teßamentum legendi ßudium fuit Patribus mßris ;
hac fvita tverba meditandi inexplebilis in iis erat afuiditas. Exemplaria ßtcra , ßirnulan
tibus ad id 'verbo до exemple pa/Íoribus , diurna noáîurnaque manu тип/4114111; ca_/la pu/Íaris

ßntul Ú' gregis delicia erant. А!) his ttt/elli nequidem mortis metu paterant : plurirnos
narnque domi Ланит, mortis periculo, Ó- ip/am quoque mortem oppetiijfe potiiis , quitm
_ßcros tradidi/ß' libros eripere volentibus, praclaris boi/loria docet exemplis. En quo ex fonte

tanta Mf. codicum Ú- monumentorum , quorum ope fveterem Now' Teßamenti Interpretatio
nem recuperavimus, mana'vit copia. Cum enim tantus banc preßanttßmam ßcrarum Scri
pturarum partem legendi ardor eßêt omnibus, Ú- quaß certamen , шиш? fuit 111 101 ßeppete

rent manu exarati codices , quot 141110 ('7 tam laudabili explendo ardori фирм.
Haud equidem dixerim tot cadices 14111 longinqua тет/4115 ad nos per'ventße incolumes.
Unum contendo, tam multa excm laria , qua ßx prioribus Eccleßa fieculis Cbri/lianorum

manibus тег/414111111 , 11011 114 per/{eriorum incuria ßculorum excidiße Ú» incerti/fe omnia,
ut non aliqua/altem commune naufragium шит/011111. Deinde loi longe antiquißmi codices
labentibus retro feculis exfcripti funt. Sic cadicum crefuit numerus ,' fuel certì jarfîura tt/e
terum, qui temporis incuria ccciderant, partim reparata eß. Fatebor equidem , no'va bac
exemplaria , /i jure antiquitatis certetur, iis cedere quaßcnt antiquiora , ßtoqueßnti propiora г
41 licet ratione atatis cedant , bac una duntaxat /unt inferiora , quôd recentiori manu _ßnt

exfcripta ; cateritmjide дм 41117011141е pene ex aqua debent certare.
Prater manu exaratos codices , immenßi SS. Patrum 'volumina 111 confilium adhibuimus.

Cum autem in his infinitis propemodum firiptis fuix ulla ßt agina , qua , in quamcunque
woluminis partem oculos conjicias, plures non exbibeat Nowl ç'eßamenti 'verficulos ; mirurn
quantas ex lois Луч/41111: difvitias hau/erimus. Плит loic e/ì, quod circa excerptos e SS.
Patrum ßriptis 'verficulos nobis monendus eß leáïor. Scilicet SS. Doílores, dum interÍ(liri

bendum ßcra E'vangeliorum 'uerba u/itrpant , nonnunquamßlent quo ex Evangelio,

at

tbai, 'verbi ¢grafia, alteriufue , ea haußrint. Cum autern Evangelißa res non madô ea/dem ,

_fed eas д- lverbis aut omnino aut pene iifdem narrent , dißicile fuit ~/Ãtpius di'vinare Ú» certo
a//i'qui quo ex Evangelio defcriptusfuerit ruer/iculus , qui aliquundo apud Mattbaum, Mar..
cum , aut etiam apud plures reperitur Evangeli/las ; Ó' qui tarn ex una quitm ex altera, tam
ex Matt/aaa quàm ex Marco , tam ex Luca quicm ex Joanne 'videri poßit defiriptus. Quid

inter bas angu/Íiasfaëio opus erat Р Hat potior fui/a с]! ßntentia .'/Íngulis Evangelißis in
ßruimus bujufmodi verficulos , qui ex/inŕulis Витязей/115 deßripti pari ratione ФИ ßtnt :
aut certe ‚ ji eos ubicunque inferere lice at, non infèruimus, lecîorem monuimus, eju/que
rem judicio permißmus , ut cui liberet adfcribere , ad/cribendofque cenßret , etiam adfcriberet
pro arbitrio. Hat топит/41 e/l ; nec appoßtione exemplorum opus effe opinar.

.lam 'vero quod ad 'veterem [ЧМ/1 Тф4тт11 Interpretationem fpec7at, non tanta tß fve
teris (y noz/.e Interpretationis difcrepantia , quanta in antiqua Teßamenti librorum Ver/ione

nofva (y ruetere occurrit. Nec mirum. Cum enim antiqua Interpretatio Veteris Te amenti
ex Gratis , @ï- nofua ex Hebrais fit elaborata, шеф? fuit ut ex dife/erfis fontibus marrantes
rie'uli unda: nonni/Jil di'uerßts tralierent. Magnam eninrverò diftrepantiam effe inter Не
Тат. 111.

C

xxxiv
braun: Veteris Tof/lamenti textum, (jv Спиши ‚ norunt omnes. _Qua taufe [т loujus diffre
рант: in utroque'textn , no/lri non e/l inflituti inquirere :
e/l cdere caußzm? cur non
tanta ßt inter veterem (‚до novam Novi Te/Íamenti l/etjlonem dtfcrepantca. Id qutdem ago.
Libri omnes Novi TejlamentiJi unum duntaxat Matthai Evangelium exciloias , Graco/er
monefcripti ßcnt. Ех Ьос uno яхт utrague Novi Tcßamenti Ver/io , tam veins gunna nova ,
confec'la eß, adeoque magna inter utramque dìfcrepantia ф neguit. Quid ergo` altera differt

ab altera , vetus à nova? Sat/Je vocesßtnt diverfe , aut Phrafes [то tantum di/crepantes, „ф
quod alia aliis fait interdum ßgnijícantiores. Menda ínterdum Дм: ‚ qu.: aut librariorum
фиата ‚ vel , ß mavis, ignorantia irregferunt, aut eruditulorum temeritate , qui aliquando
defuo addere, reßcare ‚ mutare gua minus intelligelunt , non ßcnt verici. Poßrcma hac funt,

que D. Hieronymum novam „тщеты interpretationen: elaliorare : Ad Graeearn origi

nem revertentes ‚щи, pref. in quatuor Evang. ea , quae vel а vitiolis interpretibus malè
edita , vel à prœlumptoribus emendata perverlîùs , vel à librariis dormitantìbus addita
Гит aut mutata, corrigirnus.

Ат: autem at quifguam his deceptus Hieronymi тег/‚25,

gua „тяги antiguam Interpretationen; ,/i de ea accipiantur , extenuare videntur , exißimet
hoc uno tantum dijerre inter ß geminam Novi Teßamenti Interpretationem, quòd antigua
vitiis laßoret ,fitque :1_/[beffa matt/lis , guibus nova al: Hieronjmo elaborata libera/it Ú' ex
purgata. Si hat una foret diftrepanlia, profeílö latins erat dormire, Ú“ delitefccntem in

.fl/lfs. veterem Interpretationem relinguere , quiten tot vigiliis tantoque labore menda Ó» vitia
ì’ tencßris, quiltus digna erant , in lucent preferre. l/eriem ut concedamus novam veteri pra
­ßare Interpretationen; , atgue utilem Ú- laudandam in ißud opus tollatam ab Hieronjmo
'operam ; ßen quo'gue velen~ laus effe debet , ßcague utilitas e/l д» maxima. Sed de his jam
multa fatis in рифмам priori хоте/2741214 diximus. Quad трети proßquor , lli/Que
generatim утят: 4е antigua novi фаты; Vetfone , ad veterem Evangeliorum Inter
pretationem _1Q/lino.

Nuno prim/)nt ltirodit in lucem ver/io Italica quatuor Evangelißarum ex
Colbertino,
gui numerica nota 40 51. e/l inßgnitus. Probatißima nota codex ille {Д , non ramen remo
tißme antiguitatis, ßq'uidem vix illi Ищут; anno: conce erimus : utlibet , nota ¿ß

«liftima ßdei. Matt/oai Evangelium jamolim vulgavit Млн/472445 noßer ex duobus
'ongè antiguiß'mis codicibus. Unus ф Corbeien/is ‚ num. 21. Älter Sangermanen/is , num.
'15. Poßliabi'tis tamen bis codicibus , tametß Colbertino antiquioribus, ißo ufl ßcmus. Col..
Lertinus „туш, litet retentior, cateris longe рифм. Prin/um quidem integra quatuor
Evangelia contplecflitur, tiem codices Corbeienjts Ú' Sangermanenßs nonniß unum Matt/ui
Evangelium exhißeant. Deinde illud ipßtm Matt/aai Evangelium in codice Colbertino

v‘niagis olc't veierem Interfretationem, Ú“ certiora ejus indicia риал! fcrt, quam in codicileus
Corl/eien/i до Sa'ngermane'n/i. Utergue , fateor , in multis antiquam Др: l/erfionem non ß
cus ac Colbert/‘nus ,' at in pluribus di/irepat , negue eam videtur нутрии/е ,- aliguando
etiam ita nova l’ulg.1ìaßmilis ¿j? , utv ovum ab ovo citiits difcernas. Exemple ф poßitnt
Priora
Corneien/is capita, gua/ic cum Vulgata conveniunt, ut vix ullam animadvertas
di/irefantiam , gua tamen magna с]! in Colbertino, imò дн in Salzgermanen/i. Ha ergoßen!
taufe, cur cateros manu e'xaratos cod/ces, licct antiguißmos , (fo/berlino codiciftylbabucri

mus : хо. codex Colbert/'nus fuis omnibus l[Jartibus ф ехрйхш : 1°. omnes variationes Ó»
‘difcrefantiaß que fiparatim in aliis occurrunt codicibus , ilo/e unus omnes , aut pene omnes

[стр/462514? : 5'0. alias ßlus ‘ex/.tibet difcrepantias, Ó quidern in/igtzes , guasfifu/lra in aliis
gu.e1eris_codicil'us : 4°. Quid [dura Р ver/iculi Evangeliorum, gua/cs in SS. Patrun/ volu
'minibus laudantur, maxime in Hilariifcriptis , tales leguntur iißlemgue veréis in codice
­Colltertino ; nec `ulla с]! di/irepantia , ji quando aliqua occurrit , gue non alicujus antigui

Боб/072: teßìmonio рот: confrmari. Quad argumento у]? debet, eo codice illam cont/'neri
'Script/ira: [тайга/211072077}, qua uji/unt antigui Scriptorçs. На autem non alia cß, gulzm
vetus Pic/gata.
Quamvis nemini dignus videri 'non debeat Colbertinus codex , qui cateris praferatur;
>non ita tamen illi loalmam dedimus , ut alios nullo ordine liaoeremus. Imo ulti ventum e/l
ad Joannis Evangelium; cum lures veteris Interpretationis nota in ßx prioribus capiti/zus
»ln/.jus Evangelii in codice Cor “Леи—Д altera , num. I 95 ‚ quiten in Colberttno apparerent , (y

ijle ad novam
Vulgatam
videretur
accedere,Nec
con/iliumfuit
[их
illaconßlium
priora capita
ex codice
k(forl/eicn/i1
, ред/946110
Colbertino,
defcribere.
verô tantum
fuit
, ßdjam
pene
perfeceramus , d» penitus etiampetfecijfêmus , ni mutare fententiam viri doo'li сотри/урна
Nimirum , inquit/liant, camel i antigua Interpretationisßgna praßrat codex Сойдёт/13 in

illis fex „122454: , id non tanti Щ? debet, ut loropterea mutetur codex , ex quo integra qua
tuor Evangelie: , exceptis tantum /ex illis capitibus, defcripta funi. Urgebant praterea ve
lirmentiits , contendentesßx illa capita codicis Colbertini non ita novam l/'ulgatam redolere ;

дыр/ж que interdum ab ea difcrepaect , aigue etiam cum

aliis codicileus longì’ 471125411]?

щ. ._

„Ада-3.1!

. .‚.. мимы...“ _

‚ ‚

"‘W‘W` и

`хххт7

mi: , Ú cum Patribu: conveniunt. Hi: 'uitrit' rationibu: щит ~Ioanni: Evangelium ex
Colbertino edimu:. Id autem monendum leíŕorem exißimafuimu: ; cuju: judicio , pro more ,
rem totam permittimu:. l/aria: lectione: codici: Corleienji: fuljecimu: , guion: letti.: colla

ti/aue , pene: ip/um erit judicarc uter codex antigua Interpretationißt propior.
Nec fuero tantum adbibuimu: codice: Corbeienß'm Ú Sangermanen/em , fed Ú alia: pra..
terea quofcunque nanci ci patuimu: ; nempe Corbeien/em alterum, altcrum item Sangerma

nenßm , Claromontanum , Cantabrigienfem ; codice: quogue S. Mauri Foßzten 1:, S. Ga

tiani , S. Martini, Ú- Маши Mona/lerii Типаж/5. Deßnguli: hifce exemplarilu: bre
rz/iter dicere, atatem aßignare ,' quiltu: con/lent , guión: careant part/lu: , quibu: laborent
'z/itii: , referre Ú explicare opera pretium fuerit.
Ex illorum numero codicum tre: ad calcemßci in Apocalyp/im Commentarii rtvulgafvit It’.
Р. Domnu: Áugußinu: Calmet , magnum Congregationi: S. l'itoni , ne dicam totiu: ordini:

Benediciini , decu: Ú ornamentum. Hi [шт Corbeienß:, S. Gatiani , Ú Majori: /l/Íona/le»

rii 4codice:. АЬ bi: dicere incipiam. Primu: [ЭЙ фи canitie lvenerandu: alter Corbeien/i:
codex nient. I95. (de altera, qui num. I 5. infcriltitur ,jam diximu:. ) Quatuor Evangeli
_/t'a: eo ordine, Mattbaum ,Ioannem , Lucam , Marcum, complecïitur perantiguu: ille codex
ante anno: mille Ú amp/iii: litteri: uncialibu: exaratu: , шлёт pluriůu: ßci particu: trun
catu:. In Evangelio namque Matthai deßcnt tota undecim priora capita : in Evangelio

Luca dimidium capiti: noni it 72'. 49. ad ‚диет ußiue : ic i.. I. cap. Io. ad i. 22. Ú à if.
44. cap. I I. ufque ad if. 7. cap. Iz. in Evangeliofoanni: it 1t. I 5. cap. I7. ad р. 9. cap.

18. it i'. 22. cap. zo. ad medium fuer/iculum oc'iafuum capiti: 21. Ni tot partibu: e/ßt
truncatu:.ille codex сойдет/75, poterat ex .equo contendere cum codice Colocrtino, quem
спят anthultate rUtnctt.

Non eodem ordine habemu: gemino: alio: codice: ad calcem Commentarii in Apocaljpßm
cdito:, nempe S. Gatiani Ú /l/Íajori: Monaßerii, guion: fuidetur ßciandu: S. Martini co
dex , ne Turonenßfm bunc codicem à popularilu: рт devel/amm. Si qui: autcm codicum

illorum уже}! eta: rcquirat ,' codice: S. Gatiani Ú S. Martini atate pare: тигры anno:
circiter fvindicant , codex Majori: Monaßerii oliingento:­ Inßnguli: codicibu: quatuor Егип—
geli/lx proprio ordine deftripti рт: ‚ Ú guidem litteri: aurei: in codice S. Martini, ex quo
varia: lec7ione: Marci, Luca, Ú Joanni: tantum (жир/тих.

Prater

codicem Sangermanenßm ßib num. nota I 5. de дно/ат tz/erlafecimu:, alter

eß Sangermanenß: , cuju: etiam meminimu:, cui nulla nota numerica e/Í appa/rta. I: codex
anni: albinc circiter oéîingcnti: exaratu: ad fupcriorem codicum claßem proxime accedit;

ßd codici Colbertino nonni/i longo proxirnu: e/l intervallo.
л
Nec protermittendu: codex antiguo: in S. Germani bibliotheca afferfuatu: ,° Ефим/Еж
dico codicem ‚ qui certe eximiu: ф. Pracipuum id ißiu: с]! codici: ante nongento:, ne di

cam mille, albinc anno: exarati litteri: Anglo -Saxonici: , quod „флоты: Ú capituli:
„доте Evangelii capiti [Шейхи]: аш‘7щ. Licet mille circiter annorum ft codex Fofa
tenß: , minime tamen ltalicam ßpit 'verßonem , ni/iforfan ~Ioanni: Evangelium excipia: , in
quo nec unam , nec lefui: momenti diferepantiam animad'z/ertiniu5.

Denia/ue altera inßgnium Дошил exemplarium manu exaratorum cla]]i5. Codice: hißtnt

Cantabrigienß: Ú Claromontanu:. Uterque longe тет/фит: eß ‚ atque ut de i/Ío primilm
dicam , anni non minif: centum ßcpra mille Claromontano codici ßint tribuendi. Copiarn
Iruju: ncbi: fecere perhumaniter prafec't'i bibliotheco Collegii Ludofvici /l/Iagni RR. Р Р.

Touôot Ú Languedoc. Codex ille Efuangelii juxta Matt/:aum rz/etfonem Italicam continet;
in plcrifgue cum Colbertino cont/enit, atque pra cateri: alii: antiguam ftp/'t Interpretatio
nem. Át tribu: fere prioriêu: capitiltu: eß mutilu:, Ú totidem alii: circa medium , nempe

дар/{Бди I 5. 16. I7. necnon tertia parte capiti: 18.

Quod ad дышит po/lrema louju: exemplarium claßi: codicem i/[`>¢'c‘7at, ccleberrimu: loic
ille cß codex , quo rIloeodoru: Berzo acadeniiam Cantaurigicnßm dona'vit , uude illi nomen

Cantabrigienß: , [тю/й: controfuetfii: gua: inter "Uiro: dof/o: excitafuit. Non noßrum с]?
tanta: lite: componere, imo ne guident ea: referam : tantum dicam de ijlo codice , uti de ca
teri: dixi ; paulo tamen ubcriii:, quoniam /unt gundam in eo admodum [иди/та. Hunt
ad no: codicem tant accurate deftriptum , ut exemplum quod pra mani/ru: loaliemu:, pro ar

chetypo род?! haberi , mij/t tvir dociu: Ric/:ardu: Бондари. Ingrati certe e/ßfmm,
fuiri
lont: artilu:ßudi/fque expoliti (штат perinde rvera Ú orthodoxa fdc futjßn imbutur’ )
urban/tati: atout’ etiam munificentia in no: meminerimu:. Ita enim officio noli/cum certa
lvit, ut petentiliu: duntaxat copiam nobi: codici: fieri, totum рт deßriptum impenß: ad
no: mißrit. Ad codicem тяги/о. Nulla: ex cuncii: codicibug quo: loac7enu: memora'uimu:,

cantaor/'giant codice e/Í antiquior, quippe qui ЛЬ! duccnto: /icpra mille anno: fz/indicat.
Quatuor Evangelio Grace Ú ­Latine una cum Áffibu: Арфа/отит сотр/еП/шг. Nonna/la

etiam ex alii: мы Ici/lamenti „тещ ßtperßcnt reliquia: , gua indicio effi po unt totum

­XXXVIs

fortajjï: alim Novum Teßamentum illo in codice exaratum

, parternque maxima»

cemporum injuria excidißê. Sed neguidem integri Ú» incolumc: ad no: pervenere Evan
geliorum Ú Ac'luum Ápo/t'olorum libri, .plurima namgue in ipji: de/tderantur.
guatuor Evangelia primitm exhibet codex ille ,fed perturbato ordine. Matthaum fegui
tur vanne: , deinde Luca:, po/lremò lWarcu:. 'Marci autom Evangelium in bac verba de
ßnit, Noliteftìmere.: .lefum uœrìt-is, bifque verbi: clauditur pagina. Verba verò ißa,
Crucifixum : furrexit , non е ~hic , фа. 44 fnem ufque capiti: leguntur in duabu: pagini:
ßquentibu: ,fed alia, edque recentiori , manu fcripta Ó' -reßituta , baud equidem ex antigua

дефиле , fed ex Vulgata no/ira , qua praßo fuit librario , ex gua de/cripfít qua deerant, ne

mutilum Ó» imperfel'ium (т: Marci Evangelium. Eadem ­guoque recentiori manu fcri

bitur 44 calcem ejufdem Evangelii : Evangelium fecundùm Marcum explicit. Incipìunt
Aêlus Apoilolorum. Sed imperitì ineptègue poßrema verba e рт addidit librariu:,'
quandoguidem pagina, qua proxime fequitur , 4bi: verbi: prima manu fcripti: exorditur:
Qui male fecit , non vidit Deum : qua verba, verba рт: extrema verßculi undecimi
тли Joanni: epi/lola. Ad calcem verö i/liu: epi/lola , »que bi: verbi: clauditur , saluta

amicognomìnatim ,fcriptum legitur eadem manu antigua : Epiflola JOanniS Ill. explicit.
Incipit Aûus Apollolorum ; que manifejtì indicant muti/um 4/4 ст codicem , Ú» olim
inter Evangelium Marci à Attu: Ápo/Íolorum , ßtltem tre: Joanni: epißola: defcripta:
ßcijfe, иди: inde dctraála: efß’. ,Quin Ó' laceratum eo loci codicem effi manifeßi: patet
indiciis. Нм _]ì animadvertißet -librariolu: recen: , errorem [шт pervidi ¿t , nec inßclà

гнул/[21 ad calcem -Evangclii juxta Marcum : lncipiunt Aflus Apoll ошш.

Nec verb tantum bic mutilu: eß codex Cantabrigienfi: , ßd pluribu: alii: in loci: , in
quibu: qua deßcnt, ex Vulgata шефом re/tituta _func manu recentiori 600. ferme anno-v
rum. Loca :fla minutiic: рт indicanda. In Evangelio Mattbai deßtnt undecim verßt:

priore: capiti: primi, necnon caput ßcundum it verßc 2.1. ufque ad у. 8. cap. 3. Defunt
paritcr omnia ab initio Evangelii ßcunditm Joannem , ufgue ad medium fore verßcm 16.

cap. 3. ßcbinde omnia it verßt 2. cap. 18. гул/404 Evangeli/ta, ufque ad ver/um I. cap.

zo. Ápud Marcum verô it verßc 6. cap. 16. ufque ad ‚Япет. Qua omnia loca ex 1/4!
gata verßone re/Íituta Лап: manu recentiori 600. ferme annorum , ut jam dixirnu: , ji modo
exceperi: initium Evangelii ßcundùm Mattbaum, Ú» initiurn Evangelii Joanni: , quod
omnino dijideratur. Richardu: Simoniu: а/рт ultimo: Marci verßc: , nempc it ver u 6.

cap. 16. ad Лает u_/èue Evangelii , in Graco щи:

ф indicio Ó- Latine olim афиш;

, cum in bocce

codici: reperiri ,' quod manife/Ín

Latinum e regione Graco ad

verbum re/pondeat , ita ut Gracum in una pagina , Latinum vero in altera collaterali in

fcriptum videatur : unde fît utß avellatur foliurn unum , cuju: prior [agina Latinam ver..
_ßoncm exhibent , Grucum, quod eidem refpondet it Лиг/1715, manera' de cat integrum , utpote
quod infcribatur in folii antecedenti: averfc Jßzcie. Hat obiter diäta ßnt advenir: eo: gui
veteran: aliquot Eccle/ìaßicorum Scriptorum jìde, quorum commentaria in Marcum ad ver

/itm ufque 6. capiti: 16. tantummodo progrediuntur, eo loci definen’ Marci Evangelium
рт: opinati.

Iam verò qualem ver/ionen: contincat Cantabrigienß: ille codex, non ita ajfequi facile
ej?. Ita/¿cam certe vix credere fa: ф :pretcrquam quòd wif” "fÃ/limi' шт

""ßfif

Corba-WF, Chrom. Smggrmau. дм. conveniat, /apc fepiu: ab antiguorum Patrum и]?!
„шли alienu: e/Í. Verbo dicam.
ille ita ßngulari: ф , ut it cateri: alii: plerumgue
¿jffnlpeL Non ramen dtßitebor Evangelia Marci d* 100ml! #l Plüflmùï” “717187117" шт

М]; Carbgim/i, qui in multi: Italicam fapit : fed eo uno cateri: antecellit Cantabrig. uid

magi: 44 verbum Gracum exprimat , utfacile crediderirn interpretationen: peculiarem „2112:
re ab aliguofac'tam, cui vulgares interpretatione: Latina non placuerint , ob bancfbrta e ra
tionern , quod Gracum ilia non рт 4767? reddant. At no:, qui шефом”; illam indaga-l

mu:, quali: publice alim legebatur in Eccle/ia, Ú in antiquorum Patrum libri: citari no
tum ¿ß , illo: praferre debemu:

codice:, qui cum varii: ex iißlem Scriptoribu: prelati:

[0L-¿5 magi: concordant. Quad certe textui no/Iro Colbertino uptime convenit.

—-

.__ __д..д. . ..„.'___;;__› ,qd

„_A..._.e..­h­~,'n . 4

ik ш›\_1.ц_..›...„

.

. n..

f. r., aan.“ „l

J

_ W

*v_ivv г

й» ' n* 'wf'wm'ix г“ www

v

v

w»f~­

v

«v

— Пn*

-

.‚ J

‚.

„fn-

_

"+vvvvvxv+vëvvvyä§yväzvâëvävgvveyvxîïàj

ëëääèäää ëëäß.àßä

56

ё äâëäßéäœéàœß

rrrrrrtrrerrrrrerrrrrrrerrrrrreerrrrrrreiretrieveri

àintoroous IN M'minimunì
Ex МС Colbert. n. 4051. аппог. circiter 600. opt. not'aá.
р

l Ат т Н Е U s Iicur in ordine primus ponìrur ‚ Evangelium in шт pŕirńuä

1

fcripfit z cujus vocatio à Deo ex publicanis aêiibus _fuit. Duorum in gene-1

ratione Chrifii principia praefumens', unius, culus` prima circumcilio 'C carnis; alteJ

rius, cuius fecundùm cor eleŕìio fuir :
ex_utr1lque d partrbus_Chr1fius:_iieque
quarernario numero triforrniter polito, p__rincipium acredencli fide 111 е1е&1ош$ terna'
pus porrigens, 8: Ё е1е&1опе in tranfmigrationis diem dmgens't atque a tranirni-i

gratione ufque ad Chrilium deliniens. decurfam adventus Domini oliendit gene;
rationem : ut 8: numero f fatisfaceret 8: temporl', 8: fe elle quod effet ofiendens;
8: Dei opus in fc monflrans, etiam in his, quorum genus 5 pofuit , Chrilii ope-‘
rantis à principio tellimonium non negarer. .Quarumpmmum rerum tempus', or;

do, numerus , difpolitio, vel ratio, quod ñdei neceíIarium ‚ elli. Deus Chrilius eil: ‚
qui faëìus ей ех muliere , faéius fub lege , natus eX virgine , .palfus 1n carne , om
nia in cruce fixìt : ut h triumphans ea in fernetìpfo, refurgens 1n corpore, 1 8: Farris
nomen Patri reliituens 8: Filii; fine principio , line line , oíiendens unum fe cum

Patre elle , quìa unus eli. In quo Evangelio utile ell deliderantibus Deum lic pri
ma, vel media , vel perfeéla cognofcere , u't 8: vocationem Apolioli', 8: opus Evan.
gelii, 8: dilectionem Dei in carne nafcentis , per univerfa legenres 1nrelligant', k ас;

que in eo quo adprehenli funt , 8: adprehendere expetunt , recognofcant. Nobig
enim hoc l Rudio argumenti fuit, 8: tidem faêiae rei tradere , 8: operanris Dei m in

rellìgentiam diligentem elle difpolirionem quaere'ntibus non tacere. Amen.
Explicit Praefatio.
Norte.

i Hic Prologi'us'tbtidem pene Verbis editus eli à Маг—
danzo nofiro ante Evangelium Matthzi fecundùm Veriio-

di: ufqu: in СИЗ/шт, Sec. fubinde in Ml'. l. Triton'. dèi
curfum , non decurßam.

nem Italicam. Is autem non xeperitur in Mfs, duobus S.

f Satirßuem, at. Edit. _latir/fatica; 55’ tempuri , б

Germ. n. 15. 8c Corb. n. al. unde hoc Evangelium Mar

qui/l cßìt ojlmdmu , if; Dei ври: in /è дети/гита“. Ытйа
liter in Mf. Turon.n. 174. excepris his , б]: quad egim.;
gg Der" in ji: apn: mon/Imm. ln altero Turon. б
quod
:Fei ojlmdms , non offender" ,‘ dein , £5 Du' in fr ори:
mou/irán: ‚ ut fup.
‚ >
y

tianaeus eruit ‚ fed in alio quodam codice , cujus notam

minime indicavit. In MI. nofiro Colb. prœfixus habetur
idem Prolo us eo quo nunc exhibemus modo: reperitur
ctiam in allis duobus Mii. Eccleiiz S. Martini Turonen
iis ‚ uno aureo, abfque numerica nora а alrero (ub num.

174. annotum 900. In editione Martianœi ful) hac pro
fertur infcriptìone r Incipit ‚лифта Mnxrbai ,_ cuntlarurn
anngeIi/iarum arcbc. In aureo codice S. М. Turon. nul
lus invenitur rirulus. In alteto n. 174. ifie: Incipit «r
‘иттшт fccundìlm Mattbaum.
Ь Marrianzi edirio cum МГ. S. Marr. Turon. n. 174.
Mattbaux ex Judea ,_/ìcut in ordine prima: ртт, im Evan
gclium..... сир“ шит ad Deum; МГ. ad Dominum.
С Camif. Edit. in carne. Ml'. Turon. п. 174. umu/iu»
jufâue prima circumci/io­ in came.

Pam'bus , 8cc. Edit. cum МГ. Turon. n. 174. in рд
_xn'lmy ..... /icque „метит numero. Alter Turon. /irque
уплатит: denaxio (1.11тауй) numero.
¢ видит. Mf. I. Turon. elcŕlio. Alter n. 174. cum

8 Pafuir. Sic etiam in Mfs. Corb. n. 18. 8c I. Тают
in edit. verò expafuit.
y
_
Í* МГ. Turon. n. 174. triumphant :am ‚ non nl.

i Et Patri: nomen Pam' , ôte. Edit. £5 Parri: пития in'
раж/т: Filio , '(5 Filis' namen Patri re/Iimern in [Мг , jx'
пе principio, асс. Iridem in МГ. Тцгоп. 11. 174. prœter

unum придем ‚ loco „длить Item in alio Turon. Ряд
m' терпит: in flii: ‚1012, все. paulò vcrò poli , unan#
_[ë cum Pane г”? ‚ qui шт: cj! , non guia.
k Ml'. Tuton. n. 174. nique icl in ra in quo. Edit. ai;
que in eo ifi quo.

~

l Hoc/indio. МГ. Thron. n. 174. _Cum edit. boc in Лида;

m Intelligentiam diligenum effe. МГ. Turon. 174. inni:
ligendam diligent" effi dißio/ńiomm , вес. Edit. [нитрид

¿am diligent" dijpryiiiomm ‚ все.

Idir, cx clcŕlionc; paulòque poll , argue À нац/тритий:

ТО,”

f
'
_

1|.-A

1

11.-’ŕ

l'

A

А

`f
„-

А

./.Í-.l

l..

И

1,
‚‚ l 1“

‚и

/

_

i A,
I [_

2

ae«eaeaaaaaaaeaaaaaaaaaaaaeaa
f INCIPIUNT CAPITULA

МАТТН/ЕПМ ,

Ex 4eode'rn MI: Colbert.
l.

Atìvita: Cbtißi ‘in Бег/Лит Ъ Judea. cap.
'

L. i'. I.

11. Magi manera обетам ‚ ф— infante: эмират.
tur. с. z.. uw. r. 16.

III. Ведите jefu -ex «Едут »in Nazareth. e. a..
11. 19. zo. 1;.

vIV. De baptifma Johannis in Jordan: , Ó' Cb'rißt'
baptifmate. с. 3. w. g. 1;.

"Ч. С Diabolu: tentavit jefum ‚ è' jejunavit qua
draginta diebut. c. 4. if. 2.. 3.

VI. Ubi Johanne: traditu: eff , ó' d fece/ji.' jefa:
inCapbarnaum. c. 4. we. n.. r3.
VII. Ubi Petrutn (y Andreatta pifcatare: сопим“.
с. 4. 7. 18.

VIII. De beatitudine -‚ Ó» cetera mandata ad dif
cipulo: quuitur. с. 5. 719. 3. 13.

IX. Non venir Jefa: [моете legen: `° aut .prophe

и: , fed мир/т. с. g. т. 17.
X. Non iitœtbmrdum. c. 5. 7. 2.8.

XI. De -dileéh'one inimicarum. c. 5. w. 44.
XII. De eleemofyni: .' Nefciat fmißra tua quid fa»
ciat f dextera. с. 6. H. 2.. 3.
XIII. In мили: поп contrifiandum , ф- in orario

rita non mittendu ante parrat. c. 7. n. 3. 6.
XVI. Intrate per anguflam portam ; Ó' i cavete à
falñs prophetìs. с. 7. и. 1 3. xy.
XVII. k Nonomnis, qui dicìt mihi, Domine , Do»
mine , intrabit in regnum cœlorum : da» de dame
edificata [ирга ранит, Ó» arenam. e. 7. n.
2J. 1.4. 2.6.

XVIII. Deftenden: Jefu: l de monte , leprafum
munda'uit. с. 8. iut. 1.3.

XIX. Ubi растит m “типом: Jefu: [лит/дай.
с. 8. w. 5. 6.

XX. n Sacrum Petri febribut liberavit. с. 8. w.
t4. rg.

XXI. Ubi quidam dixit: Magiûer fequarte : ф— alia
dixit Jefa: : Sequere me : (y in navioula dor
mien: extitatur à »difcipuliß с. 8. rtf. :9. и.
1.4. z f.

XXII. In terra Gerafenorum ° legiauem demania
1um ejecit. 'c. 8. v. 2.8.

XXIII. Ubi paralytieum jußît ire cum letfiasò`
Миг/мат vaaut de tbolonea. с. 9. 7:9. z. 6. 9.
XXIV, P Non egent fanì medico , fed malè habenL

tes. c. 9. if. n..

ne non multùm quuendum -, ó' de tbeßzuro in XXV. Ч Non jejunant filìì fponii, quandiu cum illit
tœlo. c. 6. м. 7. 16. 2.0.

XIV. Nemo poteíì duobus domînìs Ген/Эге: Ó' de
'volatilibut , 8 Ó' lilii: agri, á' de jallieitudine

diei. с. 6. 1l#- 2.4. 2.6. 2.8. 34.

XV. De ‚fejluu ú- trabe in шло : h de marga

ей fponfus. c. 9. Y. rg.

­

XXVI. Ubi mu-lierà f ßuvia fanguini: [магия 5
Ó“ jilia principi: à marmi: refufcitatur. c. 9.
wir. 2.o. ц.

XXVII. Ubi ceti: arulo: f армий: t à' [таит @

Nora.
`¢ Eadem capìttrla prœfert МГ. S. Germani . n. 15. аппог.
8 Edit. Martianœì add. cieli , voci „шиит; со);
nirciter 900. quo ex codice edita funt à Martianœo no
ÍIro in fronte Evangelii S. Matthœi fecundùm veríionem
Italam. Nos autem illa proponimus , quomodo leguntur
-in МГ. codice Colberrino ‚ fubnexis ramen infra varian~

Iit verò Icq. £5’ lilii: agri.

tibus Ieéìionibus non paucis lprzdiéti МГ. Sangermanerr
(is ‚ ubi (ic haberur infcriptio: capitulatie Evangelii fe

.propbm'n Стас. ПросЁхНе ¿w8 'rëv феидсарофйтёу.
Index x. apud Martian. artic. vl. pluraliter ‚ Non

~¢undùm Mattbaum. Nonnullos alìos id genus Indices fix
tiIè reperias in Mfs. Bibliis , quorum tres diverfos vul»

`gavit idem Martianœus initio fupradióri Evangelii fecun~

umile: qui ditunt ‚ Domine. Domine ‚ intrat'bunt in ‚ все.
l Edit. топит ‚ поп de monte.
’n Index I. араб Martian.'arr. vtr. tribuni, non ten

dùm Matthœurn. SimiIes quoque editi funt tituh à Cußam
tio nofh'o ante Commentarium S. Hilarii Piéìavienûs

Стас. t'xatfo'v'lapxoç.

epifcopi in Matthzum , fub hac infcriptione: Ineipiunt
партии S. ними fuper Mattbnum. 'a Magna nobis , in~
к quit editor, oboritur fufpìcio titulos illos jam Hilarii aevo
u in Evangeliorum exemplaribus prznotatos fuiIIe , Шит—
«c que ex ris felegilfe , quorum utilìorem duceret explana

к
к
к
u

tionem..... Нос verò illa шаге uütatum conIìrtnatl Hie
ronymus de Script. Ecclef. ubi Fortunatianum Aquileien
fern epifcopurn in Evangelie так: ordinati: brei/i £5 ru
[lita _fermette tammentaria: fm'Mßë commemorat. Qua: cùm

u ita fmt, opinari lice: Hilariutn , etfi non ipforum titu

'h Edit. pluralitcr , de тог—дани: поп mittendir.

_

i Similiter in I. Indice edito à Martianxo , ad artic.
vl. А pfeudapropbeti: сит/сидит. Vulg. .Attendt'te à ДМ?

ttm'oni: r Iimiliter так”; in Indire Hilatiano , artic. vtr.

u Edit. Ubi' fai-rum Petri àftbrt'bux ‘liberar/ir.

° Edit. [финт damanum ejicx't. Index r. apud Mar
tian. artic. vm. Цитата ejiox't. Index 3. ibid. artic.
xxvtu. ¿mania ejecit. Index HiIar. artic. vm. De dua~
bu: demandati: in term Gerafenorum. Gtœc. с. 8. Y. 2.8.

Aula ¿awaited/¿trot ‚ 6c inf. Y. 31. ot' Ii Aatßumç парней“:
nr alu-reir. все.
P Index l. ap. Martian. artic. Ix. Din't FMH/airmail

eßì ори: validi: medita : tertius ibid. art. xxx. nan efe
ори: jimi: medicum. Similiter infra in textu Со1Ь. с. 9.

к1ошт ‚ falrem eorum colleéìionis , feu prœvii Indicis
u гите auéìorem. At certè non recentiorem cum exißimarc
u cuiquam permittitur , quem plerique МВ. etiam antiquio

Y. Iz. Non е]! орт/21:15: medicus. Vulg. Non ej! cpu: w
lentr'bu: median. Gr. Oo' кря/аи Ё'хвшу aî «"Xu'oůeç fat-rpg'.

u res exhibent fub laudata infcriptione. n Нес Hilarii ca»

родит Iii jponjì jejunare , quandiu cum illi: с]! jpanjiar.’
Vulg. lit' [tion/i' [идеи ‚ quandiu ‚ вес. Gr. тает, ftp'
door, ас.
\

pitula ‚ 'Íìcut 8c alia id geruis à Marrianzo vulgara, hue
revocare poffemus: fed prœterquamquod jam edita fun:
fuis locis , ubi facile confuli ротик ; illa profeéìò non
ita differunt inter fe ‚ vel ab his que: reperiuntur in МГ.

Colbertino , quin Гавре ‚ 8c in multis inter fe congruere
videantur. Quamobrem illa prœtermittenda duximus. Sic

Ч Similiter infra in rextu Colb. c. 9. V. 15. Nunquid

f Edit. Martian. à рте/114050 ßlttgur'nìr...„ à marte refujl
сшит. Index 1. ibid. artic. x. Mulierem à praflu'vr'a h'
bemt ; (5 fliam principi: :ujn/dum mortuam fufcimt. Тег
tius ibid. artic. xxxrr. Filiam printipi: martuam dum ш

ubi ramen in ipfîs aliquid поташ dignum invcnitur,

dit fieftitare , талант à рифма liberal. Index Hilar.

vel quod capitulis Colbertinis Iucis aliquid afferre queat,
illud obfervare non omittemus.
ъ Similiter infra in textu Со1Ь. Judea , non Juda,

art. rx. De prafhwia mulini: ; de flits principi: штат
à martuis. Textus Со1Ь. infra с. 9. Y’. zo. Et ette mulier,

qu.: лишит: proflum'um bnbebat i Vulg. quajanguinirflu

quod habetur in Vulg. Grœcè patire: ”идиш.

хит pntiebatur ; Gr. aîyaßp'ůa.

C Edit. Martian. è МГ. Sangerm. n. lf. Ubi diabalu:
‚тип Iefum , £9' jejunl'uit Ítfu: xl. diebu: £5’ m5511141.

ap. Martian. artic. x. Caei: аки/о; aperr't t fiatimque,

d Edit. паи}.

r Edit. прет , non армий. Similiter haber Index 1.‘

д Edit. Marr. dele: hoc, aut ¿if-apbeuu2

furdum {5 mutum damam'um ejicit. Index 3. ibid. artic.
xxxlrr. Cari @culi aperiuntur .‘ furdum {5 mutum dama

f Edit. ¿mera им.

mum фот“. Index Hílar. De диода“ taci: .° Je furda 3

i
mutum demonium ejicit. с. 9. w. 17. 32.

тщете»: elevar. c. ‘14. wir. "1.5. 50. 3i.

XXVIII.\ Mefiis multa , operarii autem pauci: (y

XLIV. In terra Gennefar multi ouratifunt ‚ ‘tanL

dat Apojiolis а pote/latent ourationis. c. 9. y. 57.l

gente: P fimbriatn 've/ìimenti Jefa. c. 14. H. )4;

с. 10. Y. 1.

is- зб-

l

XXIX. Nomina Apo/lolorum Ь ditit , quos mi/ît
:um omni doŕìrina. c. 1o. 11. 1..
A
XXX. Si vos perfequuntur in unam civita'tem,
fugite in aliam. с. 10. 11. 2.3.
XXXI. С Quì diligìt patrem aut matrem fuper me,
non ell: me dignus. с. to. n. 37.

XXXII. Johanne: ad jefum де eartere d mittits
Ó' Jefìix dejabanne ad turba; loquitur : lexët pro
plieta: ufque ad Johannem. с. 1 x. 1w. 2.. 7. 15.

I

XLV. De manilzu: lavandiss (y де bis que de ori'
_ схеме, ~quiaqipfa toinquinant, non que intranr.
с. 15. w. 1.. 11. 18.

XLVI. ‘ Filiam шиит: a demonio caravit. с. 111
Vir. 1.1. 7.8.

XLVII. De [арест paniì/u: @e paucìs piftibus i»
f quatuor millia virorum : ci' шиит рееит ai*
Jefa jignum :de fermento Pbarifaorum. с. tgt
17. 34. с. 16. 1H. 1; 6.

XXXIII. Ubi improperat C Сидите Betbjaide XLVIII. De epifcopatu Petri fupra ртам. e. 161
civitatibus. с. 11. u. 1.1.
.
y. 18.
XXXIV. Conñteor tibi Domine Pater , qui abf XLIX. ‘ Dititjefux: Qui vult poli me venire , tol
condiûi hœc à fapìentibus , 8c reveIaIIi ea par
lat crucem fuam , & fequatur me. c. 16. v. 14;
L. u In monte сит Moyfe в» Elia apparet s Ó»
vulis f tuis. c. 11. 1r. 1.5.

XXXV. 8 Diftipuli fpita: vellum мыт. c. 11..

puerum lunatitum falvat idyde ßde (“едем/1011

шапитЛпарЕдс. 17. 1110.1.~14. 19.
XXXVI. h Manum aridam fanavit , ¿f bominem Ll. Didragma шт Petro reddere : X de ßattre qui
fuit in ore шт. c. 17. M. 1;. 16.
a demonio :acum ú' mutum синий. с. 11.. nu.
Y. I.

LII. De bumilitate/icut Y рвет; де manu, Ó'pe#

'10. 1.1.1

XXXVII. i Scribe à' Pbarißti l/fgnum petunt ab

de, Ú' oculo eruendoi Ó' део‘ие erratita. с. 181

jefu. c. 11. 1r. 58.
w. 1.. 3. 8. 9. 11».
,
XXXVIII. k Mater ‚ 86 fratres tul foris Rant, di LIII. De Z correptione fratrum 5 (у indulgeri дев
Ьете alterutrum. c. 18. un. 1;. 11.
tunt Jefa. с. 11.. y. 47.
ui tonfervum fuum propter делите teni
XXXIX. Sedens in navicula jefus , turäis parabola: LIV. и

exponit : де femine l [ирга petram , едят: , ф

tum u осип с. 18. it. 1.8.

_

LV. Uxo1em non дебете dimitti: bb jpadoniůus ali-`

in [шпат terram femìnato. с. 13. it. 1.. 19.

XI.. m De Дылда финта: , Ó' de granojìnapis»,
@fermento с.13. in. 1.5. 51. 331

XLI. De tbefauro abftonfo in agro , Ó' de bona
margarita , д ф- де tetiaculo mijfo in mari. c.

ч- w- 44- 46~ 47

tit.c.19. w.' 3. 9. 11..
'
LVI. ‘C De divin, quem дятел: intrare in regnum'
(аз/отит. с. 19. n. 1.3.

`LVII. Erunt primi noviIIimi , 86 noviIiimi primi. c1
19.

XLII. De Johannis capite in difcos ó” de quinque
­ panibus , (y диода: pifoibus in quinque millia

7. 3o.

_

_

LVIII. De filiis Zebedai ‚ á» ¿d primo “сити
сапе. С. 1.o. 177. 1.o. z8.

LIX. De duoúus tacit fetus ‘viam fedentibus. e. до;

bomimlm. с. t4. 71?. 11. 17.

XLIII. Ubi ° Jefus`fupra mare ambulat s Petrum

Y. до.

Noris.

тип. In Vulgata parirer с. 9. l11?’. 27. memorantur duo
can' ; at infra n’. 32. habetur limpiiciter : отлит et'
Lontinem mutum damom'um babentem.' in textu verò Colb.
hominem тишт {5 furdum детищем babentem; quz re

(рыщет variìs titulis fupra. Grace, ¿bep/acer 112067 Аси—
нсигбщуоу. Porro naquit,- non rantùm fiirdus, fed 6c mu
ш ; à 115111701 ‚Денди; тира? тЗ иекбрбш 'nir Sena ‚ quia ca:
fus , hoc eff, laefus voce 5 ш: vocem fcilicet non audiat ,

f Edit. quinque millia : alii verò Indices , quatuor nii!

lia ‚ cum Vulg. 8e Graeco.
t Edit. Ubi dim Je/u: : Si qui: 'vn/t, 8tc.
u Edit. Ulu' in monte шт Mofe £5 Elia apparet; £9'
растит lunaritum firme ‚ бес.
x Edit. U де flatere.
У Edit. [сие puemm , non раст.

t Edit. питаете.
д Edit. De eo qui сап/Этим ßeum , вес.

nec ipfe eloquatur : hinc mpio» ‚ до; ‚ 8c ¿œ 5 exjitrdo,
Ладим reddo, [иудеи Schrevel.
а Edit. curandi pote/hmm.
Edit. im onit, {5 nii/it, loco дм: , quo: mi/ìt.
с Item in . in textu Colb. c. 10. Y. 37. ,Qui iii/ign;

etiam Colb. с. 19. V. 1x. legitur , fune em'm Лидии:

Vulg. Qui amat.

nuebit.

iterumque infra 8c tertiò : in инд. сопЦатсг eunuebi;
6c in aliis Indicibus duobus editi: à Martianato , де eu-k

l

‘C Edit. De дед/211131611: quilms manu: {три/141: ,‘ i5’ де dl-`

d Edit. nti/ft.
с Edit. Самшит
f In edit. deeII pronom. luis.

ы’ Edit. {5 де fpadom'bus. abfque (eq. авт. In textil

'vite .‚ quod diffrilè introíbit in терпит ralorum.
y

8 Edil'. Ulu' diftipuli [pim: wellunt fitlzbdlif.

q

h Edit. Ubi mannen ладят, &с.‚‚ехпет0 Index Hi
Iar. habet, мент £9’ dammiacum curar/it. Alii duo ap.
Martian. artic. x11. xxxvru. a` demonio :acum £5 ти—
tutti , ut in Colb. (ирга.

i Edit. Ubi Sm'ba..... ренте ab eo.
k Edit. Mater tua ‚ £5 ß-atrex ruil,... dieunt ad ‚Те/Вт.
l Edit. fuper pelram , f5 in лит.
'

m Edi1.Demu„1'a in triiimm..... £5’ де fermento.

Edit. p10 primo actuLitu шип , hab. де minimo ma-'
joret fieri. At in 1. Indice apud Martian. fic ad art. xx.'
De ритме fliorum Zebedai ; $5’ de primi: испытал сед
na. Similiter in Indice tertio artic. Lxxiv. Lxxv. Dejï~­t
Iii: {ее/„м : де primis истин: тис. Item in Indice Hil

lariano : De fliis Zeliedai : де primo aecubitu. In his etiarxx~
quatuor Indicibus proximè fequitur capìtulum ißud: De'
Juobu: tacit. Porro in Vulgata noßra Matth. cap. 201
inter 7. zo. 6c it'. go. ubi lit mentio de ñliis Zebedaeig
8c de duobus catcìs ‚ nihil interpofitum legitur de pri

n Edit. б де retia mißîz in mare. Item inf. in textu Colb.
cap. 13. V. 47. Simile ejì..." miie та]: in mare,- in

mi: aetubitilmr een: ‚ vel de hoc ,- e` minimo nwjore: feti.
« Unde ,- inquìt Martianzus in prolegorn. evidens exfur

“1841?“ ‚ è Gr. сайт.

git argumentum. capitula iam dicta propria 1111111: ат1—

° In edit. abeß nomen Ie us.
I) Edit. fmbriam ejut.

I

‘I In edit. deefi ipßi. Notandum in МГ. Со1Ь. hoc ca
pitulum va. poni ante x1.1v. fed aperto errore librarii,
cùm verliculi utrique capitulo reipondentes non inver
tantur infra in textu. Ordo etiam capitulorum rité {erva
tur in editis à Martianzoi
" Edit. Ubi filiam таит: Cbanamea à ¿amonio eura
vt't. Indices 1. 8c 3. apud eundem Martian. loco Cba

quœ Vulgatœ 8c Italicz Verfioni ‚ quœ in Matthœo non

папа retinebat ex aliis Evangeliis . ac praïcipuê parabo
lam invitati ad cœnam. n Нгс autem parabola è Luci
capite 14. 70W. 8. 6c feqq. derivata ell in Matthzi caf
put zo. ut ibidem legi poteII infra in textit Colb. poil:
Y. 28. ubi lic : Ум antem ‚атм: де pußllo crdi-ere .£5 де
majore minor ел? : fiatimque: [титек autem {5 rogati a

пиит , вес. qu: deiiderantur её loci in Vulgara ‚ а in
Grzcot

паям , fctibunt Syropbœnißîe , ut in Vulg. Marc. 7.#1 16.'

Тот. 111.

Ai;

.LX. ‘fr rùm jefas federn {прет pullum afina:
же, nummulanos ерш dc templo. с. п. H. 7.

LXVIII. f тщету]; proxima” diem 'novi/ji»
mum , Ó' отойдет “тратит , ф— pfeudopro
p/)l't4$. C. 1.4. 1v. 5. 1.1.. 1.4,

I I.,

LXI. De arbore Лай, qua barida [дал eff.' Ó» bo

LXIX. De дист virginibusi d* de ralentir. c.

mine qui yilios [nos in штат minir: (y parabo
-lam ат: de publicara: а mercrricibus. c. 1.x.
1/9. 19. 1.8. 31.

1X1-I. De vinca [они colonir, ubi тифе)“:
тШо: ad fe S ó' invitati conrcmnunt 'venire ad
nuptias. с. п. w. 55. 55. с. 2.2. 11.3.
ШХПГ. С Reddite Deo quae Гипс ВСЁ‚‘& (Jaafari quœ
Cazfarìs.
ц. y. quam
1. x. липидами ЬаЬигтт‘
ALXIV.
Dec.muliere,
uxorcm : Ú'difdpulos {талям de Clmflo, fu

1.5. ifi'. 1.13.

LXX. De [галдящие ‘ovium à' шипит. с. 15.
y. 31.
LXXI. De тайне, qua angúcnto Мгла: при:
_]е[и. c. 26. t. 7.

LXXII. Et difit Jefa: ad difcipulos fuor, qubd
«та: гит traderer : ci' facramentum строп: Ó'
fanguini: fui для. c. 1.6. ‘я'т. 1.x. 1.6.
LXXIH. Prnonifir quod rrr zum g хомутами
¿Het : h orario _le/u ad Рахит, ubi Juda:‘eum

jus dßliur eßet. с. 1.1.. w. 1.5.1.6. 41..
­
-LXV. „Qua Нит/42 dicunt, и: )îanrs fed qua

"adorer : (7 Petras зета i abnegavit, Ó' la

crjmatur : (y ubi judas laqueo лущили: : de
agro )iguli : dc paßione jrfu. c. 1.6. H. 54. 39.

fariunt , e nonfaciant. c. 1,-. w. а.

LXVI. De рифма i de juramento; d: ватт ф
culice ; de catino lavando s de monumenti: deal
batis; á' de monumenti: Prophetarum. с. 1;.

47.69. 75.c. 1.7. M. 5. 7. 1.7. feqq.

LXXIV. De илистом Jefus itèmque manda
ta , Ó' doůrina :ju: de Baptifmo. k Amen. c. 2.8.

777.15. 16. 1.4. 1.5. 1.7. 2.9.

§71. 1.. 19. 1.o.

1'ХЧН. jerul'alem , Jerufalem , quae interlicis Pro

l Expliciunr capital» Батут Muri/ui.

.phetas. c. 1.3. v. п.

_

N o т в.

° Edit. Et 1r u! f'dil ß?" ртит..... £5' nummularivr

‚ум: ‚ kc.
ь Edit. май.
0 Edit. каши qua Doi fum , Deo; i5’ que [Ели Сл
‚Тлтдц Cafari.

d Edit. filiu: ßr.
° Edit. non fam.

f Mr. viriose штаты/н .- те]. in edit. D. Pf.“
Jocbri/lo..... $5 опиши tempnum ‚ £5 pfmdopropbexis.
ß Edit. „сушил.
h Edit. £5 oraria. Index Hilarii ad artic. xxxr. hœc

£5’ d' "m" "ima/Im “flue “d то'т” '° d' ‘nli"’­/"P”­m‘

bile с]? irnnjire à

dv дым prompte ‚ £5 :am: ¿afi-ma.

б mrfum: Pater, non ран/1 bic :alix tran/ire ni/i {Лит

biqu ,fai штат: tua. Vulg. c'. 2.6. Y. 36. non идти:
legit . led шит ,' textus Colb. pradium 3 Gr. prícy
fubinde in Vulg. Seilen bic , done: шиит illu: , б сит:
at in texru Colb. pene ut fupra : Selm bf: , dom: :o На
luc qm" : Gr. Kuß/647i ciw?, :as if" ¿757.9151 ‚ тросы/Ее
нш exfî.

i Edit. negar.

k In edit. deefl: Amen. '

.l Edit. .Explicit тритий ßcundùm Машины.

-habet I Cilm 'venir Jrfus in agrum ‚ qui difitur Спорта—

au', б для щадит fuis.-­ шт доте «т illu: oran l.;
\

на"

l

#s А N с т U М
` ЗЕЗП CHRISTI
EVANGELIUM
Üëgeßœëeeœeœßůëœ@Eêëëůeœeůœůßůëëîfâüläůœë ФЗЗФФФФФФВФФФФЗФ



PRIMUM.

С А Р U Т

VULGATA

Vansto AnTrQUA.

NovA.

‚ . ‘ han generationis Jefu Chrì- 1_
lue. 3.

gt.
Gemf.
11. S-

a 63:11

белел

Ex

fri ñlii David, ñlii Abraham.
2. Abraham genuit llaac.
Ifaac genuit Jacob. _ t
Jacob autem genuit Judam,

lli iilii David , filii Abraham.
_

z.. Abraham genuitlfaac. “
Ifaac autem genuit Jacob.
Jacob autem genuit Ju

ôt fratres ejus.

’ dam, & Fratres ejus.

‚доят
3. Judas autem genuit
29, 35, Phares, & Zaram de Thamar.

­ [вы geuerationis Jefu Chti-_

`

3. Judas autem genuir Phaà
t'es , ôt Zaram de Thamar. _

Phares autem genult Efron.

Phares autem genuit EfrOn.

Efron autem genult Aram.
331- 2'9- Efron autem genuit Aram.
. dfn
2.4.
NOTE Ab VensonEM ANTIQUAM.
4. lamb
R
.

’f in МГ. S. Germani,
ann. circ.
900. tails
. n. IS.

.
. eil

Adam ufque ad Chnflum
, 1d
Adam (сне:
.
. eil, a. primo
.

L Ь“, inferi tio : Im'n'um виляет jecundìun Manbaum. Tum
z s
fubjicltur priorum Patriarcharum feries ab Adam ufque
I °
ad Abraham д hoc modo : Deus fri: Adam. Adam де.

no homing ‚ за fecundum 6e cœleßcm hominem , de que
Apoßolus 1. Cor. 15. 47..
4

nuìr Serb. Serb genuie Enns. Ели: genuit Сатин. Caiman
germi: Маши]. Maleleel germi: Gererb. Iarerli детей Enoch.
.Enacb germi! Mutbußilem. мае/„фил germi! Lamer/J. Ln
тег]: germi: Nue. Noe дети: Sem. Sem germi: Афиш. Ar­­

V. I. Sic habent lrenasus l. '3. с. и. за 16. p. 19h
a. 2.04. с. АшЬгоГ. |. 3. in Luc. col. 1316. b. 1317. f.
8c de apOl. Dav. 716. с. necnon Auguß. l. 2. de conf.
Evang. to. 3. 2.7. с. Tertulllanus verò l. de carne Chr.
p. 553. a. Liber Хитин! I. C. für' Dna/id ‚ flix' Abraham.

ахи: germi: Salatb. Salatb днищ Eber. Eber germi: Phu*

Hilar. in Matth. col. 610. b. Liber generazioni: ]. С. fla

lerb. Pbalecb ¿mail Карт. Raga# genuit Зета/1. Serur'b

Dar/id, бы Abra/m. Ira quoque Аид}. op. imp. in Matth.

зелий: Nacbnr. Кис/т— genuir Thum. Tbam germi: Abra
ham. Deinde fequitur: Liber generatiom'r ‚Уфа Cbrijli filii

7eráaswç ..... v'ii; “Quintin

David , für’ Abraham, 8ec. ira ramen ut inter priorum
Patriarcharum feriem , 8c initium ipfum Evangelii Mat

thaei , aliquod fparium intercedat , quo fignìiìcetur Prio
rem feriem non effe Matrhœi evangelìílœ,l fed ‘ibrariì ,
aut alterius cujufdam additamenrurn , Evangelio prxfia
sum; quippe, ni fallor , ut generationum feries apud

Matthzum , illi {eriei à S. Luca contextœ ( c. 111. 2.3. )
aliqua ratione refponderet. Quomodo enim Lucas, teile

Leone M. ep. I7. al. 13. rerrnrrìlm fucreßionum grndn: rele
деп: , ad ipfum ‚штанг `generis prinripem redir , и: Adam pri

hom. 1. p. 11. ar paulò (ирга legit Abraham. Gr. В/Смд
Ú. 2.. Conjunélio media ищет , bis omittitur in МГ;
S. Germ. falrem 1. manu , poll так ‚ а: Pofì ‚ИШЬ; in
Corb. decil: tanrùm pofl: {Глас , ur in Colb. Ambroiius .
1 3. in Luc. col. 131.0. a. textui Sangerm. confonatá
Urzc. Vulgatae.

y?. 3. Hoc med. б 2лтт de Потам поп legitur in
МГ. Sangerm. addirur ramen ad marg. {5 Zur.: de Tha
тат, iecl fecunda manu , 6e forte alicnâ. Ml'. Corb. hab.
б Zara ex Tbamnr, paulòque рой fcribit Брат ‚ cuni
Aucft. op. imp. in Matth. Ambrof. l. 3. in Luc. col. 1314.

mum, {5 Adam nwxßimum eje/'dem идти: natu'm ; ita
librarius , vel alius quivis . apud Matthzum , ordine

f. ait: Pimm fuir flint Jud.: prinripis triliâr: deinde.'

immuni fsrvato ‚ generation“ ducîtas videri voluit ab

1320. а. 132.1. а. Juda.: винт generi: Шт: ‚ £5 Ватт и

Hic generar/it Hefren , {5 Heßon generar/it Aram.“ à infrd

Calleri»

num. 4051 . arman

einher 600;
nom.

»ph

6

EVANG. ste. МАТТН/ЕПМ. capi.
VULGATA NovA.

Увкзю ANTIQUA.
Ix М

Galßrrì.

4. Aram анкет genuit Aminadab.
Aminadab анкет genuit Naallon.
Naaffon autem genuit Salmon.
ç. Salmon анкет genuit Booz de Rahab.

4. Агат анкет genuit A-minadab.

Aminadab autem genuit Naafon.
»Naafon autem genuit Salmon.
t ь
5. Salmon autem genuit Booz de Rabat).
Booz анкет germi: Obed ex Ruth.
Booz autem genuit Obeth ex Ruth.
AObed autem genuit Jeffe.
Obed анкет genuit Jelle.
Jeil'e анкет Зепнйк'ОачМ regem.
.lelie autem genuit David regem.
6. David autem rex genuir. Salomonem ex ea
6. David autem rex genuit Salomonem ex ea
qua: fuit Urine.
‘quae fuit шах.
7. Salomon анкет genuit Roboam.
7. Salomon autem genuìt Roboam.
Roboam autem genuit Abiam.
~>Roboarn autem genuit Abiud.
Abias анкет genuit Afa.
Abiud autem genuir A'faph.
8. Afa autem genuit jofapliar.
_ 8. Afaph autem genuit Jofaphat.
Jofaphat autem genuit Joram.
»Jofaphat autem genuit Joram.
Joram autem genuir Oziam.
>Joram autem genuit Oziam. _
9. Ozias autem genuit joarham.
p 9. Ozias autem genuit Joatham.
Joatham
autem genuìt Achaz.
-Joat'ham autem genuit Achaz.
Achaz autem genuit Ezechiam.
Achaz autem genuit Ezechiam.

ì ю. Ezechias autem genuit Manaffen.
Manaíi'es autem genuit Amos.
Amos autem genuit Jofiam.

11. Jofias autem genuit Jechoniam, 8: frarres
'ejus in ttanfmigrationem Babylonis.
12. Et 'poli tranfmigrationem Babylonis : Je

‘chonias genuit Salathiel.
Salathiel autem genuit Zorobabel.
t g. Zorobabel autem genuit Abiut.
yAbiut autem genuit Eliacim.
Eliacim autem genuit Azor.
14. Azor autem genuit Saddoch.
задашь анкет genuit Achim.

tres ejus in tranfmigrarione Babylonis.

.

Salarhiel autem genuit Zorobabel.

,

t 3. Zorobabel autem genuit Abiud.
Abiud autem genuit Eliacim.
Eliacim autem genuir Azor.
14. Azor autem genuit SadoC.
Sadoc autem genuir Achim.

germ. verò fecundus , Jam: autem, non Joram ; 8: Iam,

pro O_ß'am. Ambrof. l. 4. Hexa. col. 71. a. Et Ajit gli
nuit Jaßipbat. El Iojfzpbnt ¿snuit Iomm. Et Joram gentil
Oßam. Auéì. op. imp. in Matth. cum Vulgata conciuit
8: Gtarco.

«шт Obed..... Obed autem..." ‚ЕЛЕ getauft Dat/id ”Зет.

V. 9. In Mf. S. Germ. z. confianter legitur Ia: , pto

Sangertn. t. 8: z. confiantet fetunt Obnb; Gr. ’QCM'J
( al. ’£26110 , кейс Millio ;) at fup. confianter, так“ ‚

OLiar t paulòque рой ‚ Joatbar ашет. Apud Auët. op.
impetf. in Matth. bis barium. Grœc. Vulgatz accinit
cum Mfs. Corb. 8: Со1Ь.
ï. lo. Amor fimiliter legitur in Mfs. Corb. Sangerm.
I. 8: z. 8: apud Анд}. ор. imp. in Matth. ln Gr. ed.

На ищет Клад ‚ pa/Iquam mfp/it Salman ‚ nominata :ß

Вт: genuit Obed ex Rutb. Obed autem зета: _lt_0?. ì е

germi: Dat/id идет. Auér. op. imp. in Matth. p. 16. con
ñanter fctibit Olmi): 8: pofi paulò: Ießì ищет ¿muil
Dat/¿d идет : МГ. Sangetm. l. omittit идет.

Rom. ’Amin in Mfs. Barb. 1. Med. M. Colb. 8. ’Ayœ';,
кейс Millio. Ptœtcrea Запасти x. haber Manaßìm , non
Munajfm , Gr. 'rìr Martian.
'

Y. п. Solus Colb. haber in tranfmìgratiomm; Gr. ¿al
»fît детшт'щ. De Irc/Boni.: autem vide not. ad у. feq.
V. lz. Huc ufque murilus etat textus I_.atinus in Mf.

Cantabtigienli: nunc verò (ic haber: Paß rmnfmx'gratiw
шт Bubylom': , 8:с. Mf. Corb. 8: Sangerm. duo , шлёт:

1:7. 6. ln Mf. Sangerm. x. omittitut icl , mmm rex;

con tuunt; Grœcum, Mf. Cantabrigienfi. Huc tevocanda
duclmus ‚ qua: de duplici Jechonia monet Hieron. it1 Matth.

in alteto verò deefi tantùm nx ,­ abell: quoque o' Бывшей:
ab Eph. Syr. Arab. Perf. relie Millio : nec legitur rex
apud Auët. op. imp. in Matth. р. 17. Mf. Corb. opti

I. to. 4. col. 7. a. Si тля/итал“ , inquit ‚ Iecínmiam in
fue prima ( l. [Египте ) "Лат datadir poner: ‚ in рахит?
поп :runt quatuardetim ‚ jid "сдаёт : ßìamu: Ерш: .Ie

mè concordat cum Vulg. licur etiam Стас. nifi uòd ha
bet Eaaayß'y'ìa ‚ loco Salame/nem ; Mf. S. Gatiani Turon.
ваттом,” ; Sangertn. t. выстоит: obfervat etiam Mil
Iius in Gratcis Mfs. pluribus fcri tum EvoßÄva.
V. 7. Mf. Corb. Vulgatœ accinlt , una cum Auéiore op.

choniam priarem ‚ ipfum еДЁ qutm б Joacim ; fecundum
тает _filium , пап рисует ; quorum prior per c E5 m ‚ fi

imp. in Matth. p. 18. fed prior Sangerm. codex hab.

уши: per ch б n ритм; quodftn'prorum это , i5 lan
gimfline nmpvrum apud Graw: Lan'mzfque сан/идти с]?!
rurfum in Dan. l. to. 3. col. 1075. a. Nemo драит ри—
и:
eundem in Danieli! rincipio (Л? Joacim ‚ qui in El#
:bidi: exordio Joachin fcfrx'lzitur.' rfi: mim цистит fylla

Alu'mb. Abiutb autem gmail Aßpr; Sangerm. alter ‚ Aln'ud.
Jlbiud autem ¿snuit Aßipb ‚ ur in Colb. fupta. Gtzc. Vul
ваш accedit ‚ fi primum nomen excepetis Володей, ut

fecundùm Marrbzum una „Шиит daß? generaría: quin fe

bam chin babe! , ille cim. Et al1 banc мирит in Eva/:gebit

8: ifiud , 'A1311'. loco Abiam , 8: Abias. Codex Maj. Mon.

cunda noruega.; Ёжик; in JOacim dt/r'nit flic „o/12v, {5' мил

fett Замша”: Sangerm. l. Зайти; exinde МГ. Maj.
Mon. Roban; ; Barb. t. Gr. ’Ando , ficut Armen. Ethiop.
Copr. Perf. li Millio fides. Apud Ambrof. l. 4. Hexa. col.
70. f. 7i’. a. Abia germi: АД. De nominum autem muta

inn'pit à Joachin flic Joacim. Quad ignoran: Porpbiriu:
mlumnìam /iruit Erde/ì.: , [imm afiendmr imperiu'am, dum
wangeli/lœ Marziani targuer: „шт fai/harem. Confulen

tione feu cottuptione .in anriquis codicibus, non femel
ìuetitur Hieronymus а v. g. in Ezech. xt.. V. 7. ubi air:

t шляпке”: , б [ludiofum Ieflarem ndmancndum param..

3,12%,

15.8.
LPI“
mi'

LP'“
37;'

n.. Et poll: tranfmigrationem Babylonis :]e­ „_ 10.
chonias geuuit Salathiel.
ü’ 1.5.

corrupta ‚ firiptarumque viti@ defaut/ata," g5 ¿um d: {т—

Racbub. МГ. etiam Sangerm. t. haber ex Racbab. Millius
топе: in МГ. Gonvill. deelfe e'x. -riíç Тихим, сх incu-`
tia fctibae. Ambrof. ramen id fimiliter omittit l. 3. in
Luc. col. 1314. f. ubi fic: Bt Salman generar/¿r Baha.
Е: Bobo@ _generar/it Obed. Е: Obtd делегат: ‚ТеЛё. Е: Jeßë
generar/it Dat/id. Сана. Brix. in ferm. p. 955. f. le it:

143:3 if'

18. 27.

l t. Joíias autem genuit Jechoniam , 8: fra-

nundmis ftrilmmur inemmdatiara , de verbi! Hebraicx'r fuffa
еЛё Sarmatim ‚ ¿ma 11u/liu: genti: i dum £5 Hebrea ел: dg»
ßerinr ‚ E5 aliena :ßì non трапы.
Y. 8. Similiter habenr A/àpb , Mfs. duo S.- Germ. Sam

non Rabab. Auci. op. imperi'. in Matth. p. 16. a. ait:

3-1“!

Amon autem genuit Jofxam.

‘Vulgatac favet, nilì quòd haber Zara'. а: ’Emi/4. ln МГ.
S. Germ. Eajìbon, 8: Ezfrom.
.

V. 5. МГ. СогЬ. Snimm шиты... de Rarbab. Boul ge

1. ILS.
n.14.

27:9. ‘
z. Pm.

Norm An VanstoNi-:m ANTIQUAM.

7. 4. Concinit МГ. Corb. nifi quòd bis habetNanßìn;

Rari.
4‘1‘1
I ¿I_'I1"g‘

to. Ezechias autem genuit Manalfen.
Manaifes autem genuit Amon.

ì'bamßr. РЪлт genuû Eßon. Efran ¿mais Aram. Grace.

Sangetrn. I. Мифа; Анё‘к. op. imp. in Matth. p. I4.
Nita/im, inf. Мифа. Ambrof. l. 3. in Luc. col. 1314.
f. Ек Aram гепатит: Hamminadnb. Е: Hnmmx'nadab ge
rurafuit Nabaßim. Et Nabajfan делегат: Salman. Сггс.
Vulgatac confonat.

Num»
7' n"

dus etiam hat de te Auflor op. imp. in Matth. p. zz..
Y. 13. МГ. Corb. haber МЫШЬ: 8: Sangerm. ambo
Eliacbim ; Cantabtig. АИшЬ..... Eliecib. Нашим пиит,
8:с. Grœc. 'Acts/J..." ‘ЕмакеЁн. ’ENaxsr'ß АЗ. все.

Щ für“ omnia prop: 'yerba Hebm'ica E5 nomina, qua in

У. t4. ln МГ. Corb. вали; in Sangetm. utroque

Grau б Latina "мятом fun: ‚фи , „дм v_crußau

Sanidad: ‚ ut in СОЦ). Extrçmò Сет. l. heb. Achim ¿amil

1.1)".
36. t. x.


Documents similaires


Fichier PDF mimosa
Fichier PDF codex nag hammadi
Fichier PDF 164
Fichier PDF omne datum optimum bulle papale innocent ii
Fichier PDF omne datum optimum bulle papale innocent ii 1
Fichier PDF ecran ade la tribune


Sur le même sujet..