HUSSEIN ARBAOUI

Texte de la première page
Lêemla
(L’inondation)
Tamâayt n yimekrazen-nni
Deg yiwet n taddart akken
Llan akken ib$a Rebbi
Di talwit i ttidiren
Akken kan ara d-kkren
Änun i$ewdan-nnsen
Tameddit ad d-u$alen
S ccnawi s ixxamen-nnsen
Win ixeddmen yett$ellit
Sâan ur ten-ixuû ara
Dderya irden talwit
Rebbi yezmer ma yeb$a
Maâni tagi d ddunit
La tettneqlab am tata
Ïîsen armi d taûebêit
Afen-tt-id maççi d tinna
Ay asmi teôâed ur tewwit
Tamurt içça-tt uêavum
Acêal ur d-tgir tiqit
D ufellaê la yessuggum
Acêal uya wer d-teswi
Siwa iîij yettlawaû
La yettsudu deg yigenni
Xas la yettawi irutas
Testewêac tegnitt teqqur
A yemma anda ara neddu
Qlent t$ezza d lbur
Di tmurt ikkat bururu
Tajmaât d$a ad tennejma
Taluft ad s-d-taf ixf-is
Ad d-inîeq wa yernu-d wa
Ay awal tif tsusmi-s
Di kra n yim$aren akken
I éerren akin i tizi
Armi d imir-en ad d-neîqen :
Atan wamek i nettwali :
Twalam adrar-ina
Wagi ay atma zdat-ne$
Deg yiwen n ugelmim dinna
Ad tsew akk taddart-nne$
Lfayda ad truêem ad s-d-teréem
Meâni $urwat a tarwa
Ansi i as-tettêawalem
Weâren waman i twaîîfa
Ad teswem di l$erv-nnwen
Igran-nni teçça tmes
Ad rnunt ttjur-nnwen
Mi nekfa yes-sen ad ten-neêbes
£urwat alday d takessart
Rwala tessihriwem-t
Ihayen tin-as tejmaât
Yyaw yyaw ad nruêet
Taddart akk ad teggugi
Ïîfen abrid $er dinna
Yal yiwen d acu yewwi
Iglezyam ticeîîuba
Mi wwven r ugelmim-nni
Bdun tendeh lxedma
Yal wa ansi la d-itt$izi
Yal yiwen yeîîef-d tama
Haw ahaw ay atmaten
Lkurao qrib ad nfak
Asgunfu d ayen nniven
Ti$imit ul’i $ d-tettak
Ahaw ur mazal ara
Meêsub dayen nessali
Ay alday i s-neldi da
A tehri yecban tagi
Ay aman yafen tawwurt
Ad d-ff$en ne$ ad d-ff$en
Ugur zdat-sen d acu-t
S yigenni i la ttgellfiâen
Srid $er taddart-nni
Deg yiv-nni i asen-ânan
Mi d-ukin azekka-nni
Afen-d ddmen-ten waman
Akka i tettmuj teqqarev
Ye$req urgaz tameîîut
Si taddart akken ad teff$ev
Tlaq-ak a gma teflukt
Kra din iruê mavi
Tidi n ddac d aseggas
Ad ânun im$aren-nni
D kenwi akk nnan-as
Tigad-agi akk sseg-wen
D yir rray da$-temlam
Yessegrareb-a$ $ef usawen
I tura d acu tennam
Di rray neggal ma nezgel
Yin-as yiwen seg widin
D kenwi i yeffe$ leâqel
Teldim-as-d akk kra din
Ciî kan i yettimliêen
Sser ma drus i k-nnan
A taqbaylit-nni-nnwen
Ur neîîif ayen i s-d-ooan
Tamâayt-iw Rebbi ay yga
Di tnisit d warraw-is
S nnver i ten-id-trebba
Yenna Ccix deg wawal-is
Ma d keççini a gma rwala
La yekkaten udi s ufvis
Asemnun d uzukni
(Le lierre et le thym)
Nna$ a gma i k-sêasfe$
Ay im$i yettu Rebbi
Akkagi i awen-qqare$
S-inna usemnun i wzukni
Abbuh ay asmi tefre$
A yir tawenza am tagi
A lbext-ik a yir ile$
Meskin ur newwiv sani
Teôwiv a lhem aênunef
D ééher-ik i k-i$ullen
Yefka-yak Bab-ik îîef
D ayagi i ak-d-iûaêen
Wali zi$ s ile$ n dadda-k
Yegman d tasaft yuli
Atnin a nnger n yemma-k
Haten haten deg yigenni
Lqedd a gma ma nni$-ak
I yenîeq yenna uzukni
D ûûeê $ezzifev sli$-ak
Maççi am nekkini dagi
Lameâna sel-d $er dagi
Nekk iman-iw i bedde$
Maççi s wayev am keççini
Ur tufiv wi $ef ttekle$
La ssmaê i tasaft-nni
K-igan afud tbeddev
Tili wanag ass-agi
Ad y-tezwirev ad teênunfev
A kra yesseqdacen awal
La d-reîlen si lberrani
Xas ttmektit-d tikwal
D wayen s-inna uzukni
Amusnaw d imiâruf
(Le philosophe et le chat-huant)
Yiwen n umusnaw i k-nnan
Si lbaîel yeffe$ tamurt
D atmaten-iw i di yi-nnfan
Lli-n a l$erba tawwurt
Qim a tamurt di lehna
Deg nekkini a wer tt-afe$
Ad ruêe$ ur kem-$ave$ ara
Anda i di-tella ad tt-awve$
Kra n tektabin deg-ufus
D ûûwab-is lemmer ad t-ifak
Innejla yerra f uqerru-s
Tamurt i tayev ad t-tettak
Armi d acu-t wass-nni
Weêd-s yeqqim yettxemmim
Deg yiwet n teégi akkenni
Yettmeyyiz kan yetttewhim
Mi akken yedha d umeyyez
D imiâruf i s-ivehren
Mi yué iwakken ad yefreé
D iju$a$ d igarfiwen
Wigi i wmiâruf zzin
Am akken b$an ad t-wwten
Regmen-t akk ur as-ooin
Zzin-as ttâeggiven :
Wwtet d axennab wwtet
Ïîfet-t d aâdaw n tmurt
Sencewt ay atma snecwet
I wfuêan heggit taccuyt
Ardeqqal ntekki-yas
Amcum ad yafeg uqerru-s
Yir netta d aya i d ddwa-s
Lmut i wmurvus drus
Ar imiâruf bu tgennurt
Taqerruyt-is hatta kan
Abbuh ay atmaten rout
Melt-iyi d acu yellan
Axi ur hudde$ Mekka
Acu n twa$it i d-nessas
Deg win i s-yeslan dinna
S te$rit $lin fell-as
Amusnaw mi t-iwala
Ad t-i$av yegzem tasa-s
£ef yifrax iger d tazzla
Ruêet ad truêem îixert-as
Deg yifrax d$a ad rewlen
S imiâruf yenîeq yin-as :
Ayen akkagi i ak-kkren
Aya d acu i d ssebba-s
Yerr-as-d imiâruf : a mmi
Ur sen-xdime$ ur tufiv
Nnan-ak amek akkagi
Acimi ttwali$ deg yiv
A$yul afennan
(L’âne et la flûte)
Ccetla n wungifen
Tekkat deg-s lbaraka
Kra din yeshel $ur-sen
Ur ten-ttâanad ara
D lebda zhan ferêen
Yufa we$yul tabarda
Yiwen wass yiwen ctata
Ikes akka deg buneqqar
Ivher-as yiwen umeksa
Di tjewwaqt la yetturar
S kra n win yellan dinna
Yin-as : wagi d aseêêar
D$a a$yul am win yeççêen
I muqel tura yin-as
Llin deg ja$i$en-nnsen
Deg ugvi ittuvu umessas
Zi$ akka i sen-ttaâoaben
Urrif d rrwaê i d ddwa-s
Mi akken ittxemmim akkagi
Ad iger asurif ne$ sin
Yer yiwen ifilku iwali
Yiwet n tjewwaqt u$anim
Wissen aniwa ameksa-nni
Yuraren armi yeooa-tt din
A$yul iseggem iman-is
Aêlil wi ur s-neêvir ara
Imuqel-itt akka deg yidis
Caylelleh tirgit tefla
Yessebded deg-yimeééa$-is
£ur-es daweêda yekna
Mi yemlal d tjewwaqt-is
Issers anfufen-is fell-as
Deg-s isuv mîul loehd-is
Rebbi di leb$i iddu-yas
Yeffe$-d ûûut iman-is
Igerrez iâedda tilas
A$yul qrib isneêneê
A le$rur yexlan taddart
Yegrareb yeddem-it lferê
Di tburejqella yekkat
Yettâeggiv yenwa d ûûeê :
Ssne$ ula nekk i tjewwaqt
Tamâayt-iw $ef kra umeddaê
Yi$ilen lfen d asêerêer
£ef yise$ ur yeooi amraê
Anida yedda yfetter
In-as i gma aqzazaê
Wi ib$an ad d-iban yeffer
Amcic d iéiwec
(Le chat et le moineau)
A yelha leêder tikwal
Maâni ciî i ymelliêen
Ara k-inin lâeqqal
Nernu-d deg wawal-nnsen
Kra n yiéiwcen akkenni
Ttilin deg yiwet n lâezla
Deg yiwen n yiger n yilni
Tama n yiwen uxxam dinna
Akkass d nutni dinna
La kessen sçewçiwen
Labas ur ten-yu$ wara
Siwa ilni i la kkaten
Amcic n uxxam-nni
Ëerqen-t ur sen-yufi ara
Akkass ad sen-yettezzi
Ad ten-yeîîef ulamek ara
Ad yewwet yewwet ulaêed
Ssnen aâdaw mel-asen
Akken ara t-walin yeffe$-d
Iéiwcen ad srifgen
Armi d yiwwas yaf-itt-id
Yin-as : rou ad asen-mmle$
Tagejjirt-iw awi-tt-id
Deg waman d$a ad tt-yebbe$
Ssin yerr-itt $er yilni
Winna intev-d akk fell-as
S urejdel d$a iâeddi
Yeânu iger r tlemmast
Yawev yu$al tinegnit
Taqejjirt-is $ef sawen
Yeqqur ambiwel ulac-it
D aqejmur gar yis$aren
A yemma i tqejjirt-nni
Amek tuf i teqqeéber
Am âellal-nni lâali
N yilni mi ara k-yeççar
Afrux d nniyya ad yamen
Ata-ya akken ad yenqeb
S tqejjirt-nni nniven
Amcic yin-as : xxerqeb
Äecrin d afrux akkenni
Itett kan yeqqar mazal
Anida yteddu akkagi
Wagina yefk-a$ i rrmal
Deg yiwen n yiéiwec akkenni
Iger tamawt i têilet
Yin-as : ma teîîfev-iyi
Xas bdu-yi si tferret
Lameâna seg ass-nni
Mi ywala kra n tyedret
Yin-as d taqejjiôt-nni
Yeooan atmaten-iw sellken-tt
D$a s awdef-is yeânu
£er berra ma ad d-yennunnet
Iûber i laé la yettru
Yettmettat wala ad yemmet
Uccen d uqjun
(Le chacal et le chien)
Tamâayt n yiwen wuccen
D-imlalen yiwen weydi
Di sin akken ad dduklen
Leêêun deg yiwet n teégi
Ma ad yettu a mmi tigad-is
Uccen deg uydi ittmuqul
Dayen illué twa$it-is
Daymi akka i la yesmuhbul
Yeb$a ad t-ine$ yeçç-it
Lameâna ur as-yufi ara
Aydi annect n txeddit
Ulansi i as-yekk ara
Yerna yeqqed yeqlelli
A yemma a tiêerci-s
Ittaker imetman seg yimi
D zzaweq $ef yiman-is
Deg ubrid imi d-ruêen
Uccen la yesmuxluâ akk
Deg-s ammar wi d-yeggaren
A laman yerna-k ccekk
Ad yenîeq uqjun yin-as :
D acu tugadev akkagi
Lêu a mmi-s n yemma-s
Ur ttagad aql-i dagi
Yerr-as-d s wawal wuccen
Yin-as : ansi ad d-yekk laman
Zgi$ ugade$ akk medden
Ay ixf-iw êed wer yuksan
Yin-as weqjun : amalah
D iâdawen-ik irkel medden
Txeddmev ala deg yihwah
Dir-ik ur teooiv yiwen
Tamaâyt-iw ula i ternuv
Deg uêdiq yessmed aâwin
Ini$ irden d ubelluv
Nnan di leâmer yezdin
Titbirt d mmi-s
(La colombe et son nourrisson)
Tamâayt n tetbirt-nni
Yettrun imi ur tessidir
Ciî n tedfert a Rebbi
Tin-as nnve$-d i Wubdir
Lemmer d ayen d-nessasay
Ad nhebber ûûbeê meddi
Maâna tagi d dderya
Maççi d ayen d-nettâiri
Yiwen wass zik tanezzakt
Teççali akka di teégi
D$a taf yiwet n tmellalt
Teooa lall-is dayenni
Am tmellalt n tmilla
Ur meqqret ur meééiyet
Deqs-is d taqedrit telha
Tebbeêdudez legga$et
Ay ass aseâdi ay ass-a
Tin-as xerûum ad zedle$
Ad cbu$ tizzya-w tura
Ad d-rebbi$ wa ad d-ssekkre$
D$a ad tâeddi tezdel
F tmellalt di lâecc-nni
Ssin maççi tembawel
Tsemmeê ula deg uççi
Waêed u âecrin yum âeddin
Ad d-ivil wayyur n lâid
Winna akken teroa lesnin
Ass-a yger-it-id webrid
Fell-as terr-itt i âawaz
Têuseb tebded $ur-s
Akken ad t-id tesker d argaz
Yal agejdur tewwet yes-s
Aqcic ur t-yu$ wara
Yeddeknenni d ayen kan
Maâni d acu-t akka wa
Ur d-yerri s imawlan
D acu n uqamum-nni
A yir allen d wafriwen
D acu-t akka d$a wagi
Ar yemma-s terva s wayen
Akken ad t-id trebbi $ef ûûwab
Tessufe$-it-id d aâervi
Tin-as : a mmi lhan leêbab
Di ddunit telha tdukli
Tettakev lehna i yixf-ik
Talwit âzizen attan deg-k
Akken a mmi ad tafev iman-ik
I yelhan zeggwir seg-k
Mi akken i tt-tu$ thedder
Deg yiwen n yiéiwec ata-ya
£er din iwwet-d s yifer
D tama-s ad d-ires akka
Akken ara yeîîilli deg-s
Mmi-s-nni iddu-tt fell-as
Di yemma-s ad tefreê yes-s
Yerra-d mmi-s $er yemma-s
Tin-as : a lxir-iw s mmi
Deg unebgi ur yebri i wallen-is
Akken iger $ur-s wali
Am yiwen seg watmaten-is
A lferê-is ur nennekmal
Nna$ a lhejna a lfeqâa
Mi tval di mmi-s axelxal
Afuêan ur nessevêa
Ad yemme$ $ef ufrux-nni
Yeîîef-it-id tekfa ddunit
T-isnecw içç-it irkelli
Ageswaê macci y$av-it
Mejjir ma ad ibeddel aéar
In-as kulci d îîaba
S kra d-trebba ur iqar
A zi$ d mmi-s n tmedda
Tawekka
(La chenille)
Yiwwas mlilen am akka
Lêiwan la ttqessiren
Tagast1 akken din tella
Bdan la tt-ttcekkiren
A yir tice$latin-is
A nnver i s-yefka Rebbi
Ala ayen ur teéri tivt-is
Ddi$ éri$ a l$aci
Deg yiwet n twekka dinna
Ulac lêal ma yeâoeb-as
D$a ad tezzi $er wida
Amek akkagi d$a tin-as
Rwala tettcekkirem-tt
A leêzaza m aa tendeh
Ula w ad d-yinin tidet
Muêemmed rasul lleh
Amek d$a kulci tessen-as
Ur tugadem ara Rebbi
Ëeqre$-k a lâebd amessas
Yeéran tidet wer tt-inni
1
Tagast : Ver à soie.
Uccen yellan yessusem
Armi d imir-en ad d-yenîeq
Yin-as : uuh awah ssem
Ula wi d-yinin lêeq
Akka yakk dagi tellam
Nekk nni$-as tfehmem
Lalla ay atma mi tennam
Ula d nettat tettellem
Aydi d tixsi
(La brebis et le chien)
Nnan-ak aydi yiwwas
S tixsi iruê iccetka
£er sin n lbizan fell-as
Yin-as : terr-a$-d i s-nefka
Tixsi tin-as : d tikerkas
Annect-agi ur yelli ara
Neîqen $er weydi inin-as :
Awi-d inagan ihi
Iâeddi iruê wexnanas
Yawi-d uccen d inigi
I s-innan la tettwalas
Deg wayen i wen-inna akkagi
D$a fell-as ad êekmen
Tsellek ayen akken ur teççi
Qqimen d acu qqimen
Armi d ass-en teîîilli
Di kra n yivan ad xenqen
Afuêan n wuccen-nni
Tajmilt a sidi Rebbi
Tin-as tixsi deg ul-is
F lbaîel d-gren fell-i
Ddre$ yu$al i bab-is
Amcum d acu d-yessali
Yerr-iyi ciî a nnger-is
Agrud d temle$t
(L’enfant et le miroir)
Yella zik yiwen uqcic
Deg yiwet n taddart akken
Ma yeêrec ne$ ur yeêric
Ayagi d ayen nniven
Arrac am akken teériv
£ur-sen urar d ddunit
Yettwali g lemri di lêiv
Mi d-yennejmaâ tameddit
Di tazwara yettewhem
Yu$al iâoeb-as wudem-is
Yettmuqqul deg-s issusem
Yemma-s ihenna-tt mmi-s
Ïîbiâa n uqcic kan
Ne$ ahat n win meqqren
Ayen akk iêemmel yakan
Maâezza-s ad t-imeêêen
Aqcic deg-s ad yesmejger
Deg-s yekres tanyirt-is
Tamle$t tamcumt ad s-tt-id terr
Aqcic ad d-yali wul-is
D$a yruê am win yeççêen
Yekmes lbunya-s $ur-s
Winna di temle$t di$en
Izâef isxanfer-d deg-s
Agrud n twa$it yerfa
Akka i la yettergigi
Temses ur tt-ittawi ara
Yewwet winna $er lemri
Yeîîef ifassen-is yettinéi
Meééi tiyita teqreê-it
Iêeccir-is yettnerni
Dayen yessev a tawa$it
Yu$al wudem-is d azegga$
Ad yewwet yezdi lqedd-is
Yekker $er lemri ad t-yenna$
Afuêan ad d-yesfi allen-is
Leâyav imeîîi isdukel
La yekkat deg lemri-nni
Yemma-s tger-d mmhafel
D acu akka i yu$en mmi
Tessuden deg-s têawet
Tu$al tger-as irebbi
Aqcic yenna ha yexmet
Yemma-s d$a ad as tini :
Tebdiv-tt a mmi d asmejger
I wagi i k-yesne$nan
Wali tura amek yesker
Xas la k-d-ittezmumug kan
Tevsiv-as la k-d-ittavsa
Tferêev g udem-is yefreê
Muqel m’ur tezâifev ara
In-as zi$ tura ad yeççeê
Lmeâna a mmi f tmetti
Fell-as i d-yewwi wawal
Lemri di temâayt-agi
Akken i la teddun lec$al
Ad k-t-ini$ akken nniven
A mmi amayaf amayaf
Lfayda am akken qqaren
Win ixemmen kra ar t-yaf
Jean-Pierre Claris de Florian
(1755-1794)
Adaptation : Hussein Arbaoui
(L’inondation)
Tamâayt n yimekrazen-nni
Deg yiwet n taddart akken
Llan akken ib$a Rebbi
Di talwit i ttidiren
Akken kan ara d-kkren
Änun i$ewdan-nnsen
Tameddit ad d-u$alen
S ccnawi s ixxamen-nnsen
Win ixeddmen yett$ellit
Sâan ur ten-ixuû ara
Dderya irden talwit
Rebbi yezmer ma yeb$a
Maâni tagi d ddunit
La tettneqlab am tata
Ïîsen armi d taûebêit
Afen-tt-id maççi d tinna
Ay asmi teôâed ur tewwit
Tamurt içça-tt uêavum
Acêal ur d-tgir tiqit
D ufellaê la yessuggum
Acêal uya wer d-teswi
Siwa iîij yettlawaû
La yettsudu deg yigenni
Xas la yettawi irutas
Testewêac tegnitt teqqur
A yemma anda ara neddu
Qlent t$ezza d lbur
Di tmurt ikkat bururu
Tajmaât d$a ad tennejma
Taluft ad s-d-taf ixf-is
Ad d-inîeq wa yernu-d wa
Ay awal tif tsusmi-s
Di kra n yim$aren akken
I éerren akin i tizi
Armi d imir-en ad d-neîqen :
Atan wamek i nettwali :
Twalam adrar-ina
Wagi ay atma zdat-ne$
Deg yiwen n ugelmim dinna
Ad tsew akk taddart-nne$
Lfayda ad truêem ad s-d-teréem
Meâni $urwat a tarwa
Ansi i as-tettêawalem
Weâren waman i twaîîfa
Ad teswem di l$erv-nnwen
Igran-nni teçça tmes
Ad rnunt ttjur-nnwen
Mi nekfa yes-sen ad ten-neêbes
£urwat alday d takessart
Rwala tessihriwem-t
Ihayen tin-as tejmaât
Yyaw yyaw ad nruêet
Taddart akk ad teggugi
Ïîfen abrid $er dinna
Yal yiwen d acu yewwi
Iglezyam ticeîîuba
Mi wwven r ugelmim-nni
Bdun tendeh lxedma
Yal wa ansi la d-itt$izi
Yal yiwen yeîîef-d tama
Haw ahaw ay atmaten
Lkurao qrib ad nfak
Asgunfu d ayen nniven
Ti$imit ul’i $ d-tettak
Ahaw ur mazal ara
Meêsub dayen nessali
Ay alday i s-neldi da
A tehri yecban tagi
Ay aman yafen tawwurt
Ad d-ff$en ne$ ad d-ff$en
Ugur zdat-sen d acu-t
S yigenni i la ttgellfiâen
Srid $er taddart-nni
Deg yiv-nni i asen-ânan
Mi d-ukin azekka-nni
Afen-d ddmen-ten waman
Akka i tettmuj teqqarev
Ye$req urgaz tameîîut
Si taddart akken ad teff$ev
Tlaq-ak a gma teflukt
Kra din iruê mavi
Tidi n ddac d aseggas
Ad ânun im$aren-nni
D kenwi akk nnan-as
Tigad-agi akk sseg-wen
D yir rray da$-temlam
Yessegrareb-a$ $ef usawen
I tura d acu tennam
Di rray neggal ma nezgel
Yin-as yiwen seg widin
D kenwi i yeffe$ leâqel
Teldim-as-d akk kra din
Ciî kan i yettimliêen
Sser ma drus i k-nnan
A taqbaylit-nni-nnwen
Ur neîîif ayen i s-d-ooan
Tamâayt-iw Rebbi ay yga
Di tnisit d warraw-is
S nnver i ten-id-trebba
Yenna Ccix deg wawal-is
Ma d keççini a gma rwala
La yekkaten udi s ufvis
Asemnun d uzukni
(Le lierre et le thym)
Nna$ a gma i k-sêasfe$
Ay im$i yettu Rebbi
Akkagi i awen-qqare$
S-inna usemnun i wzukni
Abbuh ay asmi tefre$
A yir tawenza am tagi
A lbext-ik a yir ile$
Meskin ur newwiv sani
Teôwiv a lhem aênunef
D ééher-ik i k-i$ullen
Yefka-yak Bab-ik îîef
D ayagi i ak-d-iûaêen
Wali zi$ s ile$ n dadda-k
Yegman d tasaft yuli
Atnin a nnger n yemma-k
Haten haten deg yigenni
Lqedd a gma ma nni$-ak
I yenîeq yenna uzukni
D ûûeê $ezzifev sli$-ak
Maççi am nekkini dagi
Lameâna sel-d $er dagi
Nekk iman-iw i bedde$
Maççi s wayev am keççini
Ur tufiv wi $ef ttekle$
La ssmaê i tasaft-nni
K-igan afud tbeddev
Tili wanag ass-agi
Ad y-tezwirev ad teênunfev
A kra yesseqdacen awal
La d-reîlen si lberrani
Xas ttmektit-d tikwal
D wayen s-inna uzukni
Amusnaw d imiâruf
(Le philosophe et le chat-huant)
Yiwen n umusnaw i k-nnan
Si lbaîel yeffe$ tamurt
D atmaten-iw i di yi-nnfan
Lli-n a l$erba tawwurt
Qim a tamurt di lehna
Deg nekkini a wer tt-afe$
Ad ruêe$ ur kem-$ave$ ara
Anda i di-tella ad tt-awve$
Kra n tektabin deg-ufus
D ûûwab-is lemmer ad t-ifak
Innejla yerra f uqerru-s
Tamurt i tayev ad t-tettak
Armi d acu-t wass-nni
Weêd-s yeqqim yettxemmim
Deg yiwet n teégi akkenni
Yettmeyyiz kan yetttewhim
Mi akken yedha d umeyyez
D imiâruf i s-ivehren
Mi yué iwakken ad yefreé
D iju$a$ d igarfiwen
Wigi i wmiâruf zzin
Am akken b$an ad t-wwten
Regmen-t akk ur as-ooin
Zzin-as ttâeggiven :
Wwtet d axennab wwtet
Ïîfet-t d aâdaw n tmurt
Sencewt ay atma snecwet
I wfuêan heggit taccuyt
Ardeqqal ntekki-yas
Amcum ad yafeg uqerru-s
Yir netta d aya i d ddwa-s
Lmut i wmurvus drus
Ar imiâruf bu tgennurt
Taqerruyt-is hatta kan
Abbuh ay atmaten rout
Melt-iyi d acu yellan
Axi ur hudde$ Mekka
Acu n twa$it i d-nessas
Deg win i s-yeslan dinna
S te$rit $lin fell-as
Amusnaw mi t-iwala
Ad t-i$av yegzem tasa-s
£ef yifrax iger d tazzla
Ruêet ad truêem îixert-as
Deg yifrax d$a ad rewlen
S imiâruf yenîeq yin-as :
Ayen akkagi i ak-kkren
Aya d acu i d ssebba-s
Yerr-as-d imiâruf : a mmi
Ur sen-xdime$ ur tufiv
Nnan-ak amek akkagi
Acimi ttwali$ deg yiv
A$yul afennan
(L’âne et la flûte)
Ccetla n wungifen
Tekkat deg-s lbaraka
Kra din yeshel $ur-sen
Ur ten-ttâanad ara
D lebda zhan ferêen
Yufa we$yul tabarda
Yiwen wass yiwen ctata
Ikes akka deg buneqqar
Ivher-as yiwen umeksa
Di tjewwaqt la yetturar
S kra n win yellan dinna
Yin-as : wagi d aseêêar
D$a a$yul am win yeççêen
I muqel tura yin-as
Llin deg ja$i$en-nnsen
Deg ugvi ittuvu umessas
Zi$ akka i sen-ttaâoaben
Urrif d rrwaê i d ddwa-s
Mi akken ittxemmim akkagi
Ad iger asurif ne$ sin
Yer yiwen ifilku iwali
Yiwet n tjewwaqt u$anim
Wissen aniwa ameksa-nni
Yuraren armi yeooa-tt din
A$yul iseggem iman-is
Aêlil wi ur s-neêvir ara
Imuqel-itt akka deg yidis
Caylelleh tirgit tefla
Yessebded deg-yimeééa$-is
£ur-es daweêda yekna
Mi yemlal d tjewwaqt-is
Issers anfufen-is fell-as
Deg-s isuv mîul loehd-is
Rebbi di leb$i iddu-yas
Yeffe$-d ûûut iman-is
Igerrez iâedda tilas
A$yul qrib isneêneê
A le$rur yexlan taddart
Yegrareb yeddem-it lferê
Di tburejqella yekkat
Yettâeggiv yenwa d ûûeê :
Ssne$ ula nekk i tjewwaqt
Tamâayt-iw $ef kra umeddaê
Yi$ilen lfen d asêerêer
£ef yise$ ur yeooi amraê
Anida yedda yfetter
In-as i gma aqzazaê
Wi ib$an ad d-iban yeffer
Amcic d iéiwec
(Le chat et le moineau)
A yelha leêder tikwal
Maâni ciî i ymelliêen
Ara k-inin lâeqqal
Nernu-d deg wawal-nnsen
Kra n yiéiwcen akkenni
Ttilin deg yiwet n lâezla
Deg yiwen n yiger n yilni
Tama n yiwen uxxam dinna
Akkass d nutni dinna
La kessen sçewçiwen
Labas ur ten-yu$ wara
Siwa ilni i la kkaten
Amcic n uxxam-nni
Ëerqen-t ur sen-yufi ara
Akkass ad sen-yettezzi
Ad ten-yeîîef ulamek ara
Ad yewwet yewwet ulaêed
Ssnen aâdaw mel-asen
Akken ara t-walin yeffe$-d
Iéiwcen ad srifgen
Armi d yiwwas yaf-itt-id
Yin-as : rou ad asen-mmle$
Tagejjirt-iw awi-tt-id
Deg waman d$a ad tt-yebbe$
Ssin yerr-itt $er yilni
Winna intev-d akk fell-as
S urejdel d$a iâeddi
Yeânu iger r tlemmast
Yawev yu$al tinegnit
Taqejjirt-is $ef sawen
Yeqqur ambiwel ulac-it
D aqejmur gar yis$aren
A yemma i tqejjirt-nni
Amek tuf i teqqeéber
Am âellal-nni lâali
N yilni mi ara k-yeççar
Afrux d nniyya ad yamen
Ata-ya akken ad yenqeb
S tqejjirt-nni nniven
Amcic yin-as : xxerqeb
Äecrin d afrux akkenni
Itett kan yeqqar mazal
Anida yteddu akkagi
Wagina yefk-a$ i rrmal
Deg yiwen n yiéiwec akkenni
Iger tamawt i têilet
Yin-as : ma teîîfev-iyi
Xas bdu-yi si tferret
Lameâna seg ass-nni
Mi ywala kra n tyedret
Yin-as d taqejjiôt-nni
Yeooan atmaten-iw sellken-tt
D$a s awdef-is yeânu
£er berra ma ad d-yennunnet
Iûber i laé la yettru
Yettmettat wala ad yemmet
Uccen d uqjun
(Le chacal et le chien)
Tamâayt n yiwen wuccen
D-imlalen yiwen weydi
Di sin akken ad dduklen
Leêêun deg yiwet n teégi
Ma ad yettu a mmi tigad-is
Uccen deg uydi ittmuqul
Dayen illué twa$it-is
Daymi akka i la yesmuhbul
Yeb$a ad t-ine$ yeçç-it
Lameâna ur as-yufi ara
Aydi annect n txeddit
Ulansi i as-yekk ara
Yerna yeqqed yeqlelli
A yemma a tiêerci-s
Ittaker imetman seg yimi
D zzaweq $ef yiman-is
Deg ubrid imi d-ruêen
Uccen la yesmuxluâ akk
Deg-s ammar wi d-yeggaren
A laman yerna-k ccekk
Ad yenîeq uqjun yin-as :
D acu tugadev akkagi
Lêu a mmi-s n yemma-s
Ur ttagad aql-i dagi
Yerr-as-d s wawal wuccen
Yin-as : ansi ad d-yekk laman
Zgi$ ugade$ akk medden
Ay ixf-iw êed wer yuksan
Yin-as weqjun : amalah
D iâdawen-ik irkel medden
Txeddmev ala deg yihwah
Dir-ik ur teooiv yiwen
Tamaâyt-iw ula i ternuv
Deg uêdiq yessmed aâwin
Ini$ irden d ubelluv
Nnan di leâmer yezdin
Titbirt d mmi-s
(La colombe et son nourrisson)
Tamâayt n tetbirt-nni
Yettrun imi ur tessidir
Ciî n tedfert a Rebbi
Tin-as nnve$-d i Wubdir
Lemmer d ayen d-nessasay
Ad nhebber ûûbeê meddi
Maâna tagi d dderya
Maççi d ayen d-nettâiri
Yiwen wass zik tanezzakt
Teççali akka di teégi
D$a taf yiwet n tmellalt
Teooa lall-is dayenni
Am tmellalt n tmilla
Ur meqqret ur meééiyet
Deqs-is d taqedrit telha
Tebbeêdudez legga$et
Ay ass aseâdi ay ass-a
Tin-as xerûum ad zedle$
Ad cbu$ tizzya-w tura
Ad d-rebbi$ wa ad d-ssekkre$
D$a ad tâeddi tezdel
F tmellalt di lâecc-nni
Ssin maççi tembawel
Tsemmeê ula deg uççi
Waêed u âecrin yum âeddin
Ad d-ivil wayyur n lâid
Winna akken teroa lesnin
Ass-a yger-it-id webrid
Fell-as terr-itt i âawaz
Têuseb tebded $ur-s
Akken ad t-id tesker d argaz
Yal agejdur tewwet yes-s
Aqcic ur t-yu$ wara
Yeddeknenni d ayen kan
Maâni d acu-t akka wa
Ur d-yerri s imawlan
D acu n uqamum-nni
A yir allen d wafriwen
D acu-t akka d$a wagi
Ar yemma-s terva s wayen
Akken ad t-id trebbi $ef ûûwab
Tessufe$-it-id d aâervi
Tin-as : a mmi lhan leêbab
Di ddunit telha tdukli
Tettakev lehna i yixf-ik
Talwit âzizen attan deg-k
Akken a mmi ad tafev iman-ik
I yelhan zeggwir seg-k
Mi akken i tt-tu$ thedder
Deg yiwen n yiéiwec ata-ya
£er din iwwet-d s yifer
D tama-s ad d-ires akka
Akken ara yeîîilli deg-s
Mmi-s-nni iddu-tt fell-as
Di yemma-s ad tefreê yes-s
Yerra-d mmi-s $er yemma-s
Tin-as : a lxir-iw s mmi
Deg unebgi ur yebri i wallen-is
Akken iger $ur-s wali
Am yiwen seg watmaten-is
A lferê-is ur nennekmal
Nna$ a lhejna a lfeqâa
Mi tval di mmi-s axelxal
Afuêan ur nessevêa
Ad yemme$ $ef ufrux-nni
Yeîîef-it-id tekfa ddunit
T-isnecw içç-it irkelli
Ageswaê macci y$av-it
Mejjir ma ad ibeddel aéar
In-as kulci d îîaba
S kra d-trebba ur iqar
A zi$ d mmi-s n tmedda
Tawekka
(La chenille)
Yiwwas mlilen am akka
Lêiwan la ttqessiren
Tagast1 akken din tella
Bdan la tt-ttcekkiren
A yir tice$latin-is
A nnver i s-yefka Rebbi
Ala ayen ur teéri tivt-is
Ddi$ éri$ a l$aci
Deg yiwet n twekka dinna
Ulac lêal ma yeâoeb-as
D$a ad tezzi $er wida
Amek akkagi d$a tin-as
Rwala tettcekkirem-tt
A leêzaza m aa tendeh
Ula w ad d-yinin tidet
Muêemmed rasul lleh
Amek d$a kulci tessen-as
Ur tugadem ara Rebbi
Ëeqre$-k a lâebd amessas
Yeéran tidet wer tt-inni
1
Tagast : Ver à soie.
Uccen yellan yessusem
Armi d imir-en ad d-yenîeq
Yin-as : uuh awah ssem
Ula wi d-yinin lêeq
Akka yakk dagi tellam
Nekk nni$-as tfehmem
Lalla ay atma mi tennam
Ula d nettat tettellem
Aydi d tixsi
(La brebis et le chien)
Nnan-ak aydi yiwwas
S tixsi iruê iccetka
£er sin n lbizan fell-as
Yin-as : terr-a$-d i s-nefka
Tixsi tin-as : d tikerkas
Annect-agi ur yelli ara
Neîqen $er weydi inin-as :
Awi-d inagan ihi
Iâeddi iruê wexnanas
Yawi-d uccen d inigi
I s-innan la tettwalas
Deg wayen i wen-inna akkagi
D$a fell-as ad êekmen
Tsellek ayen akken ur teççi
Qqimen d acu qqimen
Armi d ass-en teîîilli
Di kra n yivan ad xenqen
Afuêan n wuccen-nni
Tajmilt a sidi Rebbi
Tin-as tixsi deg ul-is
F lbaîel d-gren fell-i
Ddre$ yu$al i bab-is
Amcum d acu d-yessali
Yerr-iyi ciî a nnger-is
Agrud d temle$t
(L’enfant et le miroir)
Yella zik yiwen uqcic
Deg yiwet n taddart akken
Ma yeêrec ne$ ur yeêric
Ayagi d ayen nniven
Arrac am akken teériv
£ur-sen urar d ddunit
Yettwali g lemri di lêiv
Mi d-yennejmaâ tameddit
Di tazwara yettewhem
Yu$al iâoeb-as wudem-is
Yettmuqqul deg-s issusem
Yemma-s ihenna-tt mmi-s
Ïîbiâa n uqcic kan
Ne$ ahat n win meqqren
Ayen akk iêemmel yakan
Maâezza-s ad t-imeêêen
Aqcic deg-s ad yesmejger
Deg-s yekres tanyirt-is
Tamle$t tamcumt ad s-tt-id terr
Aqcic ad d-yali wul-is
D$a yruê am win yeççêen
Yekmes lbunya-s $ur-s
Winna di temle$t di$en
Izâef isxanfer-d deg-s
Agrud n twa$it yerfa
Akka i la yettergigi
Temses ur tt-ittawi ara
Yewwet winna $er lemri
Yeîîef ifassen-is yettinéi
Meééi tiyita teqreê-it
Iêeccir-is yettnerni
Dayen yessev a tawa$it
Yu$al wudem-is d azegga$
Ad yewwet yezdi lqedd-is
Yekker $er lemri ad t-yenna$
Afuêan ad d-yesfi allen-is
Leâyav imeîîi isdukel
La yekkat deg lemri-nni
Yemma-s tger-d mmhafel
D acu akka i yu$en mmi
Tessuden deg-s têawet
Tu$al tger-as irebbi
Aqcic yenna ha yexmet
Yemma-s d$a ad as tini :
Tebdiv-tt a mmi d asmejger
I wagi i k-yesne$nan
Wali tura amek yesker
Xas la k-d-ittezmumug kan
Tevsiv-as la k-d-ittavsa
Tferêev g udem-is yefreê
Muqel m’ur tezâifev ara
In-as zi$ tura ad yeççeê
Lmeâna a mmi f tmetti
Fell-as i d-yewwi wawal
Lemri di temâayt-agi
Akken i la teddun lec$al
Ad k-t-ini$ akken nniven
A mmi amayaf amayaf
Lfayda am akken qqaren
Win ixemmen kra ar t-yaf
Jean-Pierre Claris de Florian
(1755-1794)
Adaptation : Hussein Arbaoui
Partager ce document
Télécharger le fichier
Faire un lien vers ce document
Lien permanentpour un message, un forum, un réseau social
Lien courtpour un SMS ou un profil
Code HTMLpour un site ou un blog
Du même auteur
- Di tmurt n leqbayel16/02/2018
- MISE AU POINT14/12/2017
- BAZIN. CH. DE FOUCAULD15/11/2017
- M. SEHRANE. AWAL ΓEF YIΓERSIWEN19/10/2017
- HOMMAGE A MOLOUD MAMMERI10/10/2017
- ROUSSEAU. DU CONTRAT SOCIAL21/09/2017
- PLATON. LA REPUBLIQUE21/09/2017
- POLITIQUE D'ARISTOTE21/09/2017
Voir les autres documents de cet auteur
- S. BOULIFA. LE DJURDJURA A TRAVERS L'HISTOIRE21/09/2017
- MAMMERI. LA SOCIETE BERBERE20/09/2017
- ILUGAN N TIRA N TMAZIGHT18/09/2017
- TIFRANIN I16/09/2017
- نافذة على الإسلام10/09/2017
- MASQUERAY. FORMATION DES CITES DE L'ALGERIE09/09/2017
- KANOUN DE CHEURFA28/08/2017
- R. ACHAB. A PROPOS DE L'AUTONOMIE DE LA KABYLIE25/07/2017
- L'ALTERNATIVE DEMOCRATIQUE REVOLUTIONNAIRE25/07/2017
- R. BASSET. LA ZENATIA DU MZAB09/06/2017
- A. GIACOBETTI. 511 PROVERBES BERBERES DE KABYLIE09/06/2017
- M. REMOND. 122 PROVERBES BERBERES DE KABYLIE09/06/2017
Sur le même sujet
Les mots qui reviennent le plus dans ce document. Chacun lance une recherche dans les fichiers publics.






