Aller au contenu

Ula deg wawal Inzan n Teqbaylit

Aperçu du document Ula deg wawal    Inzan n Teqbaylit.pdf, page 1 sur 116
Page 1 sur 116Lire le document
Texte de la première page
Amaréne Hammou

Ula deg
wawal...
Inzan n Teqbaylit

HCA, 2012

A Rebbi semlilaγ-d d widen iγ-yifen,
ad nettεanad ad t-naweḍ
wamma widen i d-nemsawa,
ula w irefden wayeḍ

TAJMILT I :

-Yemma, TASSADIT SAOUDI,
-Σemti, AMARENE LOUIZA,
-Massa, BACHIR MELAID.

ABUDDU :
Adlis-agi ad tbuddeɣ i:
Baba d yemma,
Tamettut-iw,
Akked warraw-iw INAS akked LAKHDAR

TANEMIRT I:
I yal win id yegren afus-is, yeqreb neγ yebεed.

I-Tazwart :
“Win yebγan ad yerwu, yečč s ufus-is”, d awal i dğğan imezwura d nnkuẓ i win yettkalen γef wiyad. Nek
iwiγ-t-id, iwakken ad d-ssegziγ d akken Imaziγen ur ilaq
ara ad tteklen γef uberrani ad sen-yesseflali Tamaziγt.
Ala nekkni i izemren ad tt-nesseflali, ala nekkni i
izemren ad tt-nessali s igenni. Meεna s wacu ?
Yeshel maḍi !
At zik ḥerzen-tt d leqrun-aya, wa yeqqar-itt i wa,wa
yettağğa-tt-id i wa, s wawal, s isefra, s tmucuha, s
temseεraq, s yenzan…atg. Ass-a nesεa-yas tira, nesεa-yas
aṣaduf, nesεa-yas idles, nesεa-yas iqerra, nesεa-yas akk
acu teḥwağ tutlayt iwakken ad ttenerni. Ihi ur ilaq ad dnaf tafakult iwakken ur tt-nettaru wara. Ass-a Tamaziγt
tezmer ad ttenerni nnig tutlayin nniḍen, ma ncemmer i
iγalen-nneγ, u neldi tiwwura i wallaγen-nneγ.
Tamaziγt, ilaq ad as-d-nerr ttar, seg ihwah n leqrun
i tquzem, si maḥyaf n yemharasen yerran tamurt-nneγ
am tqerrabt. Ulac win ur tt-id-nzur. D acu ma ttzurun
medden tiqerrabin, ttawin ddeεwat n lxir, ttağğan
lewεadi. Imharasen ttzurun-aγ iwakken ad awin tamusni
d tbaγurin u ttağğan-aγ-d imeṭṭawen d unezgum. Almi
tameslayt-nneγ di leεmer-is tḍebber deg uxxam-is, γas
ulamma d nettat i d lal-is.

-7-

Tiririt n ttar : zik, s trad, s treggaγt, s cwal. Ass-a s
wallaγ, s tmusni, s tira d tikta. Alma nessufeγ Tamaziγt
γer tizi.
Tamaziγt ilaq as-d-nerr azal, d nettat i d yemma-s n
tutlayin, d aẓar i seg i d-frurint akk tmeslayin. Aṭas i s
yeqqaren Tamaziγt tekk-ad si Tefniqt, γas ulamma s tidet
d Ifniqiyen i yeqḍan si ssuq n umaziγ, γas ulamma d
Ifniqiyen i igemmren tamusni sγur Imaziγen, γas
ulamma d nutni i yugmen iman (ṛṛuḥ) seg ugellal n
Imaziγen... Yak yal amharas akka i yeqqar !
Ula deg wawal : " Ttεennin medden isiεi yettnawal deg

rfayes, wama i wmezluḍ meskin d acu-tt lfayda-w
γures?".

II-Awal γef udlis-agi :
Tikti tamezwarut i d-yusan s allaγ-iw d ass mi i γriγ
adlis n mass Meqran Cemim deg useggas n 1993, i wumi
yefka azwel : (Aḍar iteddu s aẓar). Syin akkin tusa-yi-d
tikti ad d-semmdeγ ula d nek inzan seg ẓriγ iman-iw
ssneγ kra, u zemreγ ad d-gemmreγ γer medden awac
ttγimiγ d imeqranen u smuzguteγ nezzeh i wacu id dttmeslayen.
Tis snat d asmi i d-gemmreγ ddeqs n yenzan, tlul-d
tikti n tira. U d nettat akk iyi-demmren almi uẓeγ di
leqdic-iw. Leqdic-agi i yi-wwin azal n krad iseggasen.
Awac nudaγ aṭas n temkerḍiyin d waṭas n yedlisen i
wakken ad ssizedgeγ inzan i d-gemmreγ seg wid i dyeffγen yagi deg yedlisen i d-uran wiyaḍ am udlis n mass
-8-

Σebdennur Σebdeslam, d udlis n mass Yusef Nasib i dyeffγen ilmend n "Useggas n Lezzayer di Fransa", neγ
adlis n mass Taher Hamadac; rnut γer-s kra n yedlisen

nniḍen i d-yeffγen s Taεrabt neγ s Tcawit. Гas ma llan
kra i wumi i d-ulseγ, s unamek-nsen. Ahat γurneγ
ttwannan s tenfalit yemgarden γef tin i d-yusan yagi deg
yedlisen-agi i d-bedreγ, neγ yella kra n weftus i idersen
nek rriγ-t-id.
Tis krad d azwel i yas-fkiγ i wedlis-a, ( Ula deg
wawal…) yellan d aḥerfi kan meεna yesεa anamek.
Azwel-agi bγiγ-t ad yili acku neqqar-it s tmeslayt-agi
nneγ kan, awac win yekkren γer wayeḍ ad as-yini : " ula
deg wawal", zun " am akken yella deg wanzi ". Tabeε
akka i d-wwiγ ula d inzan-agi war ma skecmeγ-asen
tasremt¹ ulag ad asen iruḥ unamek-nsen d cbaḥa-nsen.
Am akken ara yaf win ara yeγren adlis-a tafelwit usegzi n
imeslayen, n tedyanin, n wudmawen imechayen² d kra n
imeḍqan ur nettwassen ara.
AMARU

-9-

III-Awal γef yenzi ?
Anzi d awal i d-yettwannan s nnkuz u yesεa azal
meqqer, d awal igan d lemri i wayen yeḍran yagi deg izri.
Awac yettara-yaγ-d tignatin yeḍran acḥal aya fell-asent, d
timuddirin, m yal mi ara d-temlil d tegnit yunzen γursent. D awal wezzilen di tinawt³ d tira, yeqqen s tmeẓla⁴
γer tikta, yeskan-d tigzi n wemdan d tfelsafit-is di
tmeddurt gar-as d tmetti-yis.
Anzi d awal id-yenna yiwen, yuγal yuzzel akk deg
ilsawen n wiyaḍ. Tikti itteddem, tseggem, d timeswit, u d
tamḥazit. Anzi, yeskan-d tikli n wemdan, yeskan-d
tansayin-is neγ tigad n ugdud s umata, neγ tigad n
taddart d udrum... atg, am akken daγen id-igellu isriren⁵
d isallen neγ amezruy s umata. U yettlal-d si krad n
yegnan : - Asefru - Tamacahut - Ameslay.
1- Asefru:
Deεwessu n lwaldin tewεer
tgezzem am terṣaṣin
wa teffeγ-as di dderya
yectaq tiγimit di sin
wayeḍ teffeγ-as di sεaya
ur yeṛwi tibexsisin
wayeḍ teffeγ-as di ccada
awal n Rebbi ur t-yessin.

- 10 -

2- Tamacahut:
“Yesker, yesker, nnig wakka d inker” i tenna tḍeggalt i
uḍeggal.
Anzi-yagi ttawin-t-id medden γef yiwen d amaynut
i yessulyi. Tuγ yagi taḍeggalt-is tesseḥrec yelli-s amek ara
texdem i wergaz-is i wakken ad t-rnu. Sebεa wussan n
teslit zrin, dγa tekker ad d-εel imensi. S imi yewwa,
tekker tefka-t i wergaz-nni-ines ad t-yawi i yemma-s
nettat ad t-eεreḍ ma yesker neγ ala. Yuγ lḥal ixxamennsent mbaεaden, yiwen si rif-a wayeḍ si rif-in. Tiwin n
imensi i tḍeggalt tikelt-a tamenzut tefka-yas-t-id di
“teccuyt”. Argaz ameγbun, yerfed taccuyt, yekker
yessaker iḍaren-is si rrif n taddart ar wayeḍ, win iεeddan
iwala-t, tajmaεt twala-t. Asmi yiweḍ γer tḍeggalt yefkayas taccuyt dγa tin teddem-d tijγelt teεreḍ cwiṭ dγa
tenna-yas : ” In-as yesker meεna ixuṣ cwiṭ”.
Kra wussan kan tekker daγ s imensi asmi yewwa,
tekker tefka-yas-t-id di tḍebsit iwakken ad t-id yawi i
tḍeggalt-is ad t-eεreḍ. Am tikelt tamenzut, yerfed
taḍebsit yegla iḍarren-is γer tḍeggalt. Asmi yiweḍ, yefkayas taḍebsit-nni dγa tin teεreḍ cwiṭ u tenna-yas : “Ass-agi
daγen yesker nnig umezwaru d acu mazal cwiṭ, wissen
acu-t uεeqqar is-tesxas”.
Tikelt taneggarut tekker teslit s imensi , asmi
yewwa, terfed tijγelt teččur-as-tt-id u tefka-yas-tt i
wergaz ameγbun ad tt-yawi i tḍeggalt ad teεreḍ imensi n
yelli-s.
- 11 -

Akken kan yekcem di tewwurt, tmugger-it-id tḍeggalt
tekkes-as tijγelt teskef-itt u tenna-yas : ” In-as i yelli,
yesker, yesker, nnig wakka d inker”.
3- Ameslay : - S wudem n umeḥṛum !⁶
Yettwanna, mi ara iɛeṭṭel yiwen ur d yerzi ara fellaγ, dγa ass mi ara d-yejbu, ad nessensef yes nezzeh
meεna ad nezimmet fell-as, dγa ad as-nini : ” s wudem n
umeḥṛum !” amzun nebγa ad s-nini "Ayγer i tεeṭleḍ ?"

IV-Iswi d tenfalit n yenzi
Anzi s umata yessebgan-d aswir adelsan n yal
timetti, tikta n ugdud, tanellayt-is⁷, tameslayt-is,
amezruy-is, ...atg.
S yenzi nezmer ad nẓer anda yessaweḍ wegdud tamusniyis, ma d ilelli neγ ala, ma yesεedda yir tmeddurt neγ ala
...atg. Anzi yeskan-d udem n tidet n ugdud deg yal akud
u deg yal taγult⁸.
Inzan n teqbaylit unzen γer tmenḍawt neγ γer
isuḍaf n tmetti. Wa inehhu, wa yettweṣṣi, wa yettṛebbi,
wa yiwi-d isalli, wa d amezruy … atg. Ulac anzi ur
nessikir ara allaγ n umdan γer axemmem d uxebbel γef
tidet tusnant⁹. U annect-a yuγal γer-s amdan Amaziγ
yessnen nezzeh ad yesseqdec tutlayt-is deg yenzan-agi :
1°- Yesseqdec allaγ-is s ubrid amek ara d-yessiweḍ izenis¹⁰ s talγa tarusriḍt¹¹ si zik ar ass-a.
- 12 -

2°- Yesseqdec Tamaziγt-is s usdukku¹² n waṭas n
wawalen deg yenzan ; wid izemren ad d-gen amawal
s timmad-is.
3°-Yeǧǧuba-d abrid i s ara yeḥrez taγerma-yis seg yal
amharas d yal acengu.
S krad n yejga-yagi i teqqim Tamaziγt tettwaḥrez ar
ass-a u tquzem leqrun d yir talliyin.
Aṭas n yefran¹³ id-yessenfalay yenzi di tikta
itteddem, aṭas n nnkuz i d-igellu : ti erci, tigzi, ṭṭmeɛ,
adres, tidet, asirem ...atg.
- Ti erci : - Ffer awal ar d-yas wass-is.
- Tidet : - Dunnit am teḥbult n uγrum, ur tettewwa ara

γef yiwen wudem.

- Asirem : - Awah yiwen d nek yiwen am ek, ad nexdem

taxxamt i deg wer yelli ccek.

Am akken i d-gellun yenzan s waṭas n tedyanin i
wumi ur neḥdir ara nekkni. D tidyanin tiqburin nezzeh,
walit-ett kan di temεayt i d-ttawin Leqbayel γef tiḥerci n
inisi d tkerkas n wuccen, asmi icerken tibḥirt, dγa asmi i
d-yeḥder beṭṭu, kkren ad bḍun s leεmer; win meqren d
netta ara yextiren d amezwaru d acu ara yeddem, ihi
Mḥemmed ¹⁴ bu tkerkas iγil yeḥrec seg i t-yesteqsa inisi
γef leεemr-is dγa yenna-yas :
- 13 -

"cfiγ asmi ilul jeddi !". Din inisi yerra-yas :" d aya ? Nek
cfiγ i wasmi yeqqur lebḥer !"
Si tama n umezruy mačči d kra n yenzan i yellan
ttmeslayen-d γef kra n tedyanin, am " Lfetna n
Meryem"¹⁶ yeḍran di lεerc Amceddal¹⁷ di lweqt n Turk,
neγ amennuγ n leεrac n tama tasammart n Tubiret¹⁸.
Aṭas deg yenzan n teqbaylit i yeqqnen γer tesreḍtnneγ (Ddin), mačči yiwen mačči sin n yenzan i dyettmeslayen deg umḍiq n ddin segmi imdanen ur ssinen
ara taεrabt. Ihi ahendaz¹⁹ aqbayli ixemmem amek ara
sen-d-yessegzi ddin s useqdec n yenzan d isefra d
tmucuha. Walit anzi-yagi :

- “A laxert am uxertum, a taberkant uqadum, amaqwa n
win ibeṭṭun aksum d uγrum”.

Am akken i d-ttaddren daγen timεemrin d teqerrabin i s i
tettwassen tmurt n Leqbayel s umata d tama n Tubiret
ladγa, am Yemma Xliǧa²⁰, Sidi Behlul, Sidi Σmer Crif
…atg.
S annect-a akk ad d-smektiγ d akken inzan-agi
sehḍaren-d iγersiwen, tiγawsiwin, igḍaḍ d ibeεac akk d
wid yemmuten ẓer-t-ett di mi ara k-inin : " Yenna-yas
wuccen", "Yenna-yas ukerra", "Yenna-yas ujaγiγ",
"Yenna-yas Lexḍer Musa"²¹ …atg.

- 14 -

Inzan-nneγ ur ğğin acemma war ma ur t-id-bdiren
ara, ama d iḥinnaḍ²² d cbaḥa-yis s idurar n Ğerğer,
isaffen, iγezran, tiγaltin, d tuga yellan deg-sen, d
iγersiwen d yegḍaḍ-is. Ama d lewqat n tyerza d wallalenis akk d tensayin n imezdaγ n tmurt n Leqbayel deg yal
taswiɛt. War ma ǧǧan-aγ-d ssegzin s wassaγen²³ yellan
gar at uxxam kan neγ gar At uxxam d iberraniyen, ama
gar temγart d teslit, gar urgaz d tmeṭṭut-is, gar dderya d
imawlan, neγ gar yemdanen d iγersiwen yettidiren deg
uḥinnaḍ n tmetti taqbaylit zik d tura.

Ula deg wawal…d adlis i d-yewwin ammud n

yenzan n Leqbayel. di tegti-nsen, yezmer ad ilin ur
ttwassnen ara imi werǧin d-ddan deg idlisen nniḍen.
Yuklal ad yettwiγer s tseddi d umeqqet²⁴.

- 15 -

-A-A Ceεban Izerkuken, lehdur deg unebdu ay fukken.
-A dunnit iεewjen, d aγerda i ijewǧen, amcic yedda d
aqeffaf, yečča tislit di tesga.
-A dunnit yessanazen, yettarazen, tettara win zzuren
rqiq!
-A Faḍma ɛas axxam, a Rebbi εas Faḍma.
-A laxert am uxertum, a taberkant uqadum, amaqwa n
win ibeṭṭun aγrum d uksum!²⁵.
-A leεǧeb yeεuǧǧben, teqqen taγaḍt d wuccen !
-A leṣlaḥ ṛwaḥ.
-A lfeṭṭa n ubzim arqaq iwwten wudayen, win irewlen
fell-i yumayen, nek rewleγ fell-as εamayen.
-Allah, allah, ayen yellan yallah !
-A lwerd ireggm-ik leḥcic.
-A lwexda iṣaren, yuγal uqelmun s iḍaren.
-A mu zriru, yak ula d tawenza trennu.
- 16 -

-A Rebbi dawi neγ awi.
-A Rebbi deg-k ineṭṭef, mačči deg cebki n ṛṛef.
-A Rebbi semlil-aγ-d d widen iγ-yifen, ad nettεanad ad tnaweḍ, wannag wid id-nemsawa, ula wa irefden wayeḍ.
-A sidi Σli n tulmut, teḍra yid-i tmacahut, tilufa n
medden akk frant ma d nek simmal ara d-rennunt.
-A skenjbir a bu qacuc, γef yekkat wanu d ncuc, jemεed
udi-yiw seg yal aqbuc.
-A taciṭa n tleggwit is-id-sefḍeγ taxabit, ma wer d-yusi
wergaz-iw ṣbeḥ, ad d-yas tameddit.²⁶
-A talxuxt yebban, yellebban, id-yeffγen s ddaw leεziza,
argaz ma yebra i wallen-is is-yelhan d nnecraḥa, s ufella
taḍsa turart, ar daxel wwet-as meḥḥa.
-A Tamguḍt ²⁷ yeεlan, yersen γef aman, yak tella Yemma
Xliğğa tbeddel-am tugdi s laman.
-A tamekḥelt n Lbariz, yal wa γer bab-is εziz.
-A tameṭṭut ! argaz am uzrem, simmal tessusumeḍ,
yettaẓ-d ar γur-m.

- 17 -

-A tamγart a m tjujal, kem awer trebḥeḍ nekni awer tnennal.
-A tamγart a m ureḥruḥ, ad yili wawal iruḥ, terreḍ-d degs ṛṛuḥ.
-A taninna a tabeḥrit, kemmini d gma-s n ṭṭir, aqcic ma
ixedm-am ccer kemmini xdem-as lxir, mi id-tiweḍ tizi
ad tt-ferqem deg wul a kem-id-yettfekkir.
-A taγeddarit, nneḍr-im xedm-it, argaz d ahudi ma
iḥawel d tiγrit.
-A taxxamt-iw tameεzuzt, ma lluẓeγ ad geγ aḍemmin.²⁸
-A tiregwa n leεmer, i zwaǧ n Qasi Weεmer !
-A ṭṭir ur ttafeg, ur ttrus?!
-A Wejbara a Wejbara! ad teεyuḍ di lmenṭara, ad duγaleḍ alma d aḍar-a
-A wid id-yeğğan lqid, iεerq-aγ cced uyeddid.
-A win i wumi tmal, lexrif-ik yečča-t lmal.
-A win ijebbṛen ur yettruẓ.
-A win imeggren addad, Rebbi atan d lmendad.
- 18 -

-A win yettamnen dunnit, ajdaṛ yuγal d tixeddit.
-A win yettwarzen s lḥif, yekfa-yak wadif, ur ttεawan
Rebbi deg uγilif.
-A Yat wudmin d At wudem-a, ṣyada di tizi tecrek, ay
Ibehlal d Ccerfa, abeḥri nwen ad d-iḥerrek.
-A Yeḥya Weεli a ṭbell ilili, ulamma ceṭṭḥeγ tiṭ-iw
tettnadi
-A yessetma tijiratin, ma ḥusseγ dlemt-iyi, γas ulamma ur
xdimeγ lxir muqlemt i wudem n rebbi.
-A Zubir a bubendir, a bujewwaq γer deffir.
-Aεudiw yeqqar:” allah “ ma d aγyul yeqqar:” ccah “.
-Aεdaw-ik ml-as tidet, ma ytebε-ik yenfeε iman-is, ma
yeqqim iḍur iman-is.
-Aεdaw ass mi id-aγ-yeḥkem, i neẓra kullec ad t-yexdem.
-Aεdaw d lxadeε, aḥbib d ṭṭameε ala rebbi ma yecfeε.
-Aεebbuḍ d urγib, win ur s ngi lqid, ur iεeddel aḥbib.
-Abeckiḍ, amuziḍ, muqel d acu id-iwiḍ.
-Ac xlaf gar inebgawen, yeεreḍ sin yeǧǧa yiwen.
- 19 -

-Acebḥan yebγa taxlult, aderγal yebγa taẓult.
-Acḥal i telha nniya lamer ur tessengar atmaten.
-Acḥal i yezha i lexrif, di ccetwa yedda εeryan.
-Acḥal semmeḍ am wedfel wul ur nḥemmel.
-Acengu, d asulef i yettrağğu.
-Ad akk nemmet.
-Ad aγ-yefk Rebbi leεqel anaṭṭef ar aγ-d-iḥudden si lkaf.
-Ad aγ-yefk Rebbi : - lğehd ukerruc,
- d tuqsa uberbuc,
- d lhiba n lewḥuc.
-Ad aγ-yemneε Rebbi si: - tuččit n lqanun,
- d yir xenfuc γer lkanun ,
- d tyerza s umanun .
-Ad aγ-yemneε Rebbi si tyita n deffir d udγaγ uffir.
-Ad d-iban ddheb si bublik.
-Ad d-kren wid yemmuten?
-Ad d-nuγal s awal γef i nzant tγeṭṭen.
- 20 -

-Ad ineγ, ad iwajeh.
-Ad k-iger Rebbi γer tessirt n Imerjaj, ma wer k-kisen
azgen, ar d ak-wwten.
-Ad k-yexzu Rebbi a cciṭan, yefk-ak aṭṭan, yeml-ak abrid
s iḥerqan.
-Ad k-yezzenz Rebbi ṛṛay akken it-yezzenz i Wsasi.
-Ad mriren tisfi!
-Ad myeḥkun tiqdimin.
-Ad necḍeḥ ur aγ-yehwi, di ddewla ujenwi.
-Ad nečč aberčeču²⁹ γef wudem n ciccu.
-Ad nehder cwiṭ, ad nefhem aṭas.
-Ad nemmet ad nismiḍ, ad nesred i usemmiḍ.
-Ad nessired dnub ma numes.
-Ad ruγ i tettru tammwat, tasa tekka nnig tagmat.
-Ad tili menğa tεewweq, ard taγ argaz teεluleq.
-Ad tt-arweḍ, ad tt-iḥnineḍ.
- 21 -

-Ad tteεqel tyuga axemmas!
-Ad ttečč-eḍ a lḥağ si nwal-ik.
-Ad ttemlil tasa d way turew.
-Ad tt-id-neẓẓeg wer turiw.
-Ad tt-iniḍ d mmi-s n tmellalt.
-Ad tt-iniḍ yexleq di tmellalt.
-Ad tt-ruḥ taffa s annar?!
-Ad yaγ tamayelt.
-Ad yečč umaẓuẓ ma yelluẓ.
-Ad yeṛwu weḥnin taḥnint, ad yeṛwu ubazin³⁰ tasilt.
-Ad yesseḥlu Rebbi tiqdimin, yesεed tijdidin.
-Ad yetter uyeddid tadlawt?!
-Aεebuḍ am lebḥer, ayen is-tegreḍ yezder.
-Addud si leεtab.
-Aderγal yeḥwağ tafat am yinig yeḥwağ tifrat.
- 22 -

-Adγaγ it-yettruẓun d gma-s.
-Aḍad-ik deg uqemmuc-iw, a win yettnadin γef cwal-iw.
-Aḍar yetabaεen later du laqrar ar d yenṭer.
-Aḍeggal am wemrabeḍ, aγ afus-is tεeddiḍ.
-Afus-nneγ di tgeccult ma nufa d udi i nebγa ma ulac ula
d iγi yelha.
-Afus nnig uṭennir³¹, γer seksu n Sut Ufella.
-Agacuc³² yebγa tikli, ifadden kkiwen.
-Agellid d yewziren, tilawin d yergazen, ur ẓrin i
yettṣaren.
-Agerfiw mi yetthuz tuyat, nek regwleγ si nneḍḥa, iγil d
rennu id-iyi-rna, ladγa regwleγ si rriḥa.
-Aḥlil afellaḥ, aḥlil bab n tyuga.
-Aḥlil-k a win irebḥen lεar, iger ifuk.
-Aḥnin ad yewret.
-A ezzeb i

aba d lmu iba.
- 23 -

-Akka is-nniγ i Rebbi xedm-as, bab n tyuga err-it d
axemmas.
-Akka neγ ad yeks.
-Akka neγ ad tekker takka.
-Akken iga wegma-k tgeḍ, ma wer tezmir-eḍ ekker ad
tt-gağğ-eḍ.
-Akken iyi-d-γennaḍ, nek ad ak-ceḍḥeγ.
-Akli is-tedden tḥeṛṛit ula s tinzar ad tt-yaγ.
-Aksum n medden d amerγan.
-Ala akal ar ad tt-yeččaren.
-Ala aγyul i ynekkren laṣel-is.
-Ala deg wass amcum i tettarew taγaḍt.
-Ala sḍel i yettruḥun s ufus.
-Alamma nenna-d:”mmuh “.
-Alebεeḍ yezweǧ wer yendim, wayeḍ ara yessikir aglim.

- 24 -

-Alebεeḍ yezha-t mmi-s mi yettmurud iferreḥ, Alebεeḍ
yezha-t cci-s mi yettǧuǧǧug ifetteḥ, Ma d nek a sidi
Rebbi efk-iyi ttuba n ṣṣeḥ.
-Allen snat, azal yeḥma.
-Am tirget deg waman.
-Am uγerbal, ur yettεebbi, ur yessenγal.
-Am win yeḍsan am win iεekkan, yiwen webrid i yekkan.
-Ama da, ama din, neγ da i yaxir n din.
-Amek ar ad teẓreḍ taggara n leεmer?
Mi ara yili yiwen ɣef lḥeq ihedder, meεna iḥeqqer,
Mi ara yili yiwen yectaq iḥder, meεna isekkeṛ,
Mi ara yili yiwen yessutur leqder, ma di nnif-is
yehder.
-Ameksa n Σli Uεezzuz, yewwet uccen iḥuz agenduz.
-Ameẓyan iserreḥ i tlufa, ameqran tura i d-yestufa.
-Amakur: si tsegnit γer tmellalt, si tmellalt γer telγemt.
-Aman γef myenqaren idurar.
-Aman s anda llan i rennun.
- 25 -

-Amayaf, amayaf, yal yiwen ayen yexdem ad t-yaf.
-Am tudert n wandur, itteṭṭeḍ kan yettuzur.
-Amcic daymen d amcic.
-Ameggel n ikiccer³³, a wer d-yefk iger, a wer nečč iḥder.
-Amezwaru γer din, aneggaru γer din ala Rebbi ara dyegrin.
-Amqerqer n lbuṛ, ccmata yerna lehdur.
-Amγar yekka-d ssuq, tamγart tettnadi imsewqen!
-Anda ḍemεeγ ad ččeγ tixsi, nsiγ bla imensi, anda ur
ḍmiεeγ imensi, ččiγ-d tixsi.
-Anda tensiḍ ad yali wass.
-Anda tessawḍeḍ aman xdem tissirt.
-Anda llan wakraren, i ttemberrazen.
-Anebdu n uẓawali, ccetwa n bu dwaṛi.
-Aneggaru ad s- yerr tawwurt.
-Anesga i s tekkiḍ i Σeggac³⁴ d asawen.
- 26 -

-Anesga i tεedda taγaḍt, teḍfer weltma-s.
-Anwa i d gma-k ay azger? “D win akk-id d-qneγ “.
-Anwa ay afen axeddam am umextaf, mi yexdem s-yes
ard yessali, ad t-iεelleq.
-Aγeggaḍ 35 d aγeggaḍ-inu, tizemrin-is d abandu36.
-Aqcic d-teqcict msebγan, at ttaddart γelben iḍan.
-Aqejjir n weγyul yeqqar-as negreγ, tabeε-is yeqqar-as
xelfeγ.
-Aqerruy-iw d aferḍas!
-Aqlih am Buεemmar, ur yufig yecba leḍyur, ur iris
yedda γef ḍar!
-Aqlaγ am lmal mebla ameksa.
-Aqlaγ am seksu ddaw texsayt.
-Aqlih am tbuzegrayezt, ur leqḍeγ zerriεa ur ssexṣareγ
tayerza.
-Ar wuγur tettarra twaγit? Γer win yerwan tiγimit d win
is-yeqqaren ar dennit.
-Ar d-yejεu weγyul si lebḥer.
- 27 -

-Ar d-yeǧuğğeg lemleḥ, ad yesεu weεdaw ṣṣeḥ.
-Arbib d arbib, d aṭṭan wer nesεi ṭṭbib.
-Argaz am uḍemmin n tdikelt, anesga id-yekka mecḥ-it.
-Argaz am uksum yewwan, mi tεeddaḍ tewwiḍ cwiṭ.
-Argaz d tmeṭṭut, lγiḍ-nnsen deg iciwi-nsen, mi kkren ad
asen-yeγli.
-Argaz d win itent-iferrun, mačči d win itent-iḍellun.
-Argaz s yergazen, ala Rebbi i yemden.
-Argaz war acengu, d acu-tt lbejla i yseεu.
-Argaz yessebded awal s yemdukal, aggur icebbeḥ igenni
s yetran.
-Areṭṭal n yizem i teγyult!
-Areṭṭal d gma-s n ddel
-Areṭṭal tetebε-it tririt.
-Aγrum yewwa times ulac, lḥes yella imdanen ulac, leftek
yella leεbad ulac, ala kem d nek a Σica yelli.
- 28 -

-Aγyul d aγyul-iw, rniγ rrekba γer deffir.
-Asif mi meqqer i tteddem.
-Asfel yesseḥlay tiṭ, aḥeckul d-tagdiṭ.
-Asγar yeγlin si tezdemt, yenqes si teεkemt.
-Ass mi i tella nniya, aεlaw12 yedel meyya.
-Ass mi akken i nebḍa aqessul, i neggul ur nettdukul.
-Ass mi akken tazmart tella, nessečč i medden yal rbeḥ,
ma d-tura mi neγli deg tesga, ferḍen-aγ medden deg
meṣleḥ.
-Asuter n urgaz d imeṭṭi.
-Ata lḥeb ata ukerfa, ata wammus atta nneεma.
-Atmaten am iḍudan n ufus iten-icerken d-tidikelt.
-Atmaten am yinyen, wa izellem wa.
-Atmaten ttemyuğğun, icenga ttemcuddun.
-Atmaten-ik xeddmen lecγal, kečč ay arẓug38 ẓẓenẓun!
-Attaya ccetwa ad tteglu s tefsut.
- 29 -

-Awah a lbaz! Ad nemyekmaz, ad nemḥennaz,ad neẓẓeg
timguyaz ad nernu ula d tilqaqin.
-Awah zwaǧ d agguren, ad ẓren medden ara aγen.
-Awah yiwen d nek yiwen am nek, ad nexdem taxxamt i
deg wer yelli ccek.
-Awal iεedda izerref, yuγ abrid n At Yexlef.
-Awal ma ihedr-it waras isem-is mesεud, ma yeggul jmaε
liman, war ma yerna lεahud.
-Awal n wanguf yeččur ula d aserfuf .
-Awal-agi zik it-nesla, d aqerraḍ yeggar times, mi itt-iger
mebεid ar ttenteε, ad yazel d amḥad ad tt-yesnes.
-Awer yemmet, awer d-yekcem s axxam, lerbaḥ ad tenid-yessekcam.
-Awer d-yerr agelzim s axxam.
-Awid kan i yettilin deg-m a taylut?
-Axxam wer nesεi tamγart, yecmet ula di turart.
-Ay aεquq n leb el yegmen ifu el, ulamma γezzifeγ d
mmi-s n las el!
- 30 -

-Ay abendayer, amek i teḍra d Lezzayer?
-Ay aberčečču, mačči d lεib ma nettru.
-Ay aḍerḍaq id-yemγin deg yeγzer iḍaq, kra n win
irebḥen, yin-as d nek i d qessam n lerzaq.
-Ay afenğal, tizyaw tezweğ nek mazal.
-Ay agujil si yemma-s, ahat deg ugudu n leflas, ay agujil
si baba-s ahat deg irebbi n yemma-s.
-Ay ajeğğig aweεli, lkaf a wagi ibeεden ula ansi.
-Ay ameksa bu tfexsa i wumi yecbeḥ ttfiṛ, Ur tetteγ seg
imurḍusen, ur εennuγ seg ir lemsiṛ, Ma newεa lḥeğla
nṣeffer-as, ma ulac ṣber i yaxir.
-Ay amuḍin ma ad tteččeḍ!?
-Ay aneznaz yekkaten, nellexs ur neksi!
-Ay Aqemqum 39 i zewwiren i lqum!
-Ay asaru mačči akka i nεud ad tteḍru!
-Ay asekim mačči d lεib ma neqqim.
-Ay asennan amellal, yal yiwen ayen yemger ad t-yennal.
- 31 -

-Ay aṣeggad Amceddal id-yeqqimen mebεid i lexyal.
-Ay azemzi ulac lεib di tmusni.
-Ay aẓru n ssris, ibedden ur iris, Lalla Faḍma γef yiwen
wawal gezmen ifassen-is40.
-Ay inujal id-aγ-d-yettaken tijujal.
-Ay irgazen a tifeγwa, sseqcer kan tegreḍ s imi.
-Ay itri n tafat, yeqqel d lemγerrer.
-Ay izem yettebririḥen nnig yemsaḥen, nnuγen akk
medden fran, i nekwni εniγ d imxalfen.
-Ay izimer a bu tuεlect, dunnit γezzifet annect.
-A yul-iw ečč aḥetḥut, lεali wer k-id-iṣaḥ, lεali tečča-t
teḥbubt, tegriḍ-iyi-id a bu tzelbubt.
-Aydi wer neqqin deg wexxam-is, ur yetteγẓaẓ iγessan-is.
-Aydi yečča awtul yiwwas, ğğan-t i laẓ yal ass.
-Ayen akk texdem tuccent, ttarrant medden γef uccen.
-Ayen din atan din, taqerract n Rebbi tendi.
- 32 -

-Ayen iğğant tfellas, kemmlent-as tuẓẓal.
-Ayen xedmeγ di Tεerqubt, tiwi-it-id tqendurt!?
-Ayen yelmed ma yettu-t enγ-it neγ zlu-t.
-Azger ikerz-itent, aγyul yečča-tent.
-Azger iledha d tyerza, tayuga tiwi cciεa.
-Azger n ttpu, ttpu41!
-Azger yeεqel gma-s, akken kan i ttdukulen.
-Azger yessen lmers-is.
-Aẓar ujeğğiḍ42 ma wer icebbeb ur itett.
-Aẓawali medlul yesem-is, ur jegjent yessi-s, ḍḥant-as-d
am lemḥemga43.

- 33 -

Σ
-Σawneγ-k ay azger di lfert-ik lfud terriḍt-id akk fell-i.
-Σeddan akk medden la ḥir, mi Σeddaɣ nek yerdem
weεfir.
-Σeddaγ di turtit sliγ-as yewt-itt, ma fell-i itt-yewwet, ma
hwa-yas yenγ-itt.
-Σemmi Σumer yedderwec, tuγ-it tawla γef lekrawec.
-Σemmi yeεma-yi, xali yexla-yi, anda-k a baba lεali.
-Σerḍeγ-t-id ad yezziẓen, yerna tuccṛa n iḍarren.
-Σerḍeγ-t-id yečča-t akk.
-Σuhdeγ-kem a taduṭ n rrbiε yeqqimen almi d lyali,
tekker tegreḍ azenniḥ tenna-yas : “ata usan-d lwali “

- 34 -

B
-Bab-ak γer baba d nned, kec d aγrud nek d anekruy.
-Beεεu γef lillu ⁴⁴.
-Bu laṣel ḥeğben-t leswar, ur t-ttağğan ad yemmenṭer.
-Bu lbext uzqim yexdem neγ yeqqim, bu lbext urqim
ahat di tesga i yeqqim.
-Bu snat yiwet ad as-truḥ.
-Bu texlult yerna awal!
-Bḍan-aγ am ibawen γef lluḥ, win yegrarben iruḥ.
-Bges txelleḍ, d anguf id-mlaleḍ.
-Buddeγ-as i baba leflas, d sebεa tullas, d wayla-s am
dlala.

- 35 -

C-Č
-Cbaḥa n urgaz d tirrugza, cbaḥa n tmeṭṭut d leḥya.
-Ccer-nneγ d imezgi ula deg isγaren n teẓgi.
-Cciṭṭan ur yessin lemqil, ur yessin ad iqil.
-Ccix-nneγ d amerbuḥ iḥemmel ula d acedluḥ.
-Cuḥ iruḥ!
-Cuḥ mi yella, mačči mi yekfa.
-Ččan irdawen, εellen udmawen.
-Ččaw, ssaw.

- 36 -

D
-D abendir ixuṣ cwiṭ, d ṭbel izad cwiṭ.
-D acu ara yessegnen Aεḍar Weεli Bwar ⁴⁵, d usu neγ d
taduli.
-D acu i d-yessali win yettrebbin ibki ? ur yellis taduṭ ur
yeẓẓig ayefki.
-D aγelmi neγ abeqri, annus wer yelli.
-D asennan id-aγ-ineğğren abrid.
-D awles i d-yiwin makes a Ṭawes wamma ad nḥewwes.
-D axenfuc n uḥuli! ⁴⁶
-D aẓru ay nettḥib yal ass ad t-nettbib!
-D iles-iw i d imxerreq, i tegnit ma di tneṭṭeq?
-D imi-nni i yjerrmen aγrum, i yjerrmen di lqum.
-D isem-is i d cceγl-is.
- 37 -

-D gma-nni i yid-yeqqaren”ccah” i yeqqaren i weεdaw
“awwah!”
-D lemḥayen i yessefrayen.
-D tafruxt, d tafruxt, mi turew d tayaziḍt.
-D tamara id-aγ-yerran γer tmeṭṭut yebran.
-D tifeγwa i yesneggren yemma-s n taga.
-D tismin i yehban leεrac, alarmi iheddren warrac.
-D tizizwit kan i yberriken.
-D ṭṭiεna i yseččayen iẓẓan n iyuzaḍ.
-Dderya d lexrif n lkanun.
-Dderya n teḍsa, win ur neḍsi ad t-yezzem Rebbi.
-Ddiγ d yir rfiq, yeğğa-yi deg yir mḍiq.
-Ddwa n umedyan d ayla-s, ddwa n llufan d yemma-s.
-Deεwesu kkes-d win wer telqif ula d aγbub tesself-as.
-Deεwessu n lwaldin tewεer, tgezzem am terṣaṣin :
-Alebεeḍ tefγ-as di dderya, yectaq tiγimit di sin,
-Wayeḍ tefγ-as di sεaya, ur yeṛwi tibexsisin,
- 38 -

-Wayeḍ teffeγ-as di ccada, awal n Rebbi wer t-yessin.
-Dekkar-ik teffeγ-it tizit.
-Deg yal tiγmert yebded yeqwi, nek ula swayes nehreγ
ulli.
-Di lmux n wuccen i yettili ddwa!
-Di sebεa ur εebban i weγyul.
-Din i tuḍen icc-is.
-Din itt-yezla yessaker-itt.
-Dunnit akk d asawen, ula akken ur d tt-yekrih yiwen.
-Dunnit am teḥbult n uγrum, ur tettewwa wara γef
yiwen wudem.
-Dunnit am wedγaγ, yal axxam tettwaγ seg wergaz neγ si
tmeṭṭut.
-Dunnit d timisit am ṣbeḥ am tmeddit.
-Dunnit ḥedd wer tt-yeqḍiε, felḥed Mḥend At Mniε⁴⁷.
-Dunnit mi ara tṣeggem, bab-is ar ad t-exdem γas ma
yella d ḍḍayeε.
-Dunnit n Bexxi, kullec d xixxi.
- 39 -

-Dunnit tejba-d nek jbiγ.
-Dunnit tjebbed nek jebbdeγ.
-Dunnit tettufaras!
-Ḍemεeγ yella kra deg uḍellaε, ziγ d abelluḍ alma d lqaε!

- 40 -

E-F-G-H
-Ečč a Mḥend ur tesεiḍ ḥedd.
-Ečč ar d tterwuḍ, lqanun azgen.
-Ečč i tufiḍ a tin wer nessin aqeffu ⁴⁸, els i tufiḍ a tin
wer nerbi alaku ⁴⁹.
-Efk-as i umeγbun turin ur yessin tifessudin.⁵⁰
-Efγ-ed a Mḥend ad k- erεeγ!
-Efγ-ed a Zineb n inurar ad nurar!
-Effer awal ard d-yas wass-is.
-Egzem εeẓẓi sgud meẓẓi.
-Ekkes i tamart, txelfeḍ i claγem.
-Erfed aẓru, ad d-yeddu imexnez!
-Exdem tafeḍ.
-Exdem yella, qim ulac.
-Felḥed bu iteğğan * yeγra εad ay aneğğar n tjeγlin.
- 41 -

-Gar leḥbab d wayyawen, i yemyuqqaden wulawen.
-Gar uḥeggan d nnisan, i jebden wussan!
-Ger i lεar ger i telεart, tgeḍ i win ik-ed-ger tesγart.
-Hatt γur-k a bu nniya, bu tḥilet laεmer itt-yiwi.
-Heddreγ-as, iγelli-yas.
-Ḥedd yeεceq di leqraya, di lğameε la yettkerrir, ḥedd
yeεceq di tiffulḥa, yessečč lεebd yerna ṭṭir, ḥedd yeεceq
di timmudḥa, d tin i d lsas n ddin.
-Ḥerk-itt ad tteẓd!
-Ḥmed N Twerrutt51, tasaft iqelε-itt εad a tulmut.

- 42 -

I
-I lehna n ddaw yifer, d acu id-suter?
-I tεebbuḍt yesεan aṭas, amek ara txaṣ?
-I teḍra yidi a yemma, am tuccerka d wemrabeḍ, ma
ruḥeγ d daεwessu, ma qqimeγ taqeḍεit tiweḍ!
-I tmisit ma tettfukku? Ala aεbar ma yettdukku.
-I tṣeḥḥa i tga azemzi, i tewεer mi ar ad d-tezzi.
-I uggadeγ d bab n lxir ula ansi ar ad s-terreγ, wamma
bab n ccer ula si lγerba ad s-t-id-ceyyεeγ
-I wacu imu yelha wewtul? I wesluγ uqessul.
-I wass mi itt-yebḍa qessam yufa-yid deg iγzer ara
gemmreγ zzeγḍer, ssutreγ-t ad iyi-yefk ayla-w, yennayi:” ulac zheṛ”
-I wcerrid ma day d aγrum, i wkeckuc52 ma day d aksum?
-I weydi ma yesεa imawlan?!
-I win i yxeddmen γef xalt-is, ur yerbiḥ adrim, ur yeṛwi
rray-is.
- 43 -

-I win ur d-ṣaḥ lkelfa, ayγer ara yesmendeg isufa?
-I wumi ik-freγ a leεtiq? I wass n ṭṭiq.
-I yat tismin, d acu id-ssulin?
-I yebγun ixedm-it wezger ma d rrebg yurez-it!
-I yebγun teγzifeḍ-t a yiḍ, du laqrar ad yali wass!
-I yettwiḥemlen d bu tteffaḥ, wamma bu lebṣel yettraḥ.
-I yexlan d wid is-yennan, ad ruḥeγ ad k-ğğeγ a Sliman.
-I ytteksen iεkukal d imdukal.
-I yuran fell-ak a rras, tluleḍ-d di Fes yeddem-ik-id Wasif
Aεebbas, mazal-ak times d ttehras.
-I yurweγ d way urweγ, ur ufiγ d win ar ad d-qqimeγ.
-I yxeddmen d ilfan d wid i wumi kfan.
-I zzur wudem iṣeḥḥa, a Σica Welt Buleḥfa, ad d-yazu
sgem lmelxa, ad iles anebdu ccetwa.
-Iεac deg uzagur n medden am tilkit, leεmer yessager
tiqit.
-Ibeddel uḍeggal tiḍulin!
- 44 -

-Iberdan ara ḥekkun γef uzedgan d umeεfun.
-Ibiw-iw neγ ad bezḍeγ times!
-Icum-itt i uqerru-yis!
-Id ak-nniγ d nnefε-ik, alwerdu xdem rray-ik.
-Iḍ d wass nek d axeddim, lfud yuss-ad bu wedrim, yiwi
lḥeb yeğğa-yi alim.
-Iḍegger gma-s acqiq, yiwi-d Aεrab wissen ansi!
-Ifat icud ur iḥebbwa.
-Ifat-ik lefjer ay amγar.
-Iger afus-is di lkanun.
-Iger, it-ikessen d smaṭa.
-Iger-itt i leεmer-is.
-Igenni yebεed γef tmurt, argaz yeγleb tameṭṭut.
-Igenni yeγleb lqaεa s lehwa, argaz yeγleb tameṭṭut s
lhedra.
-Igerrez-as tisebbaḍin.
- 45 -

-Iḥder n ukermus, i yebḍan s lmus, argaz bu takna ifuḥ d
amurḍus.
-Iḥeḍer-d γiz w enṭel!
-Iḥemmel-d wasif yiwi-d ameqyas, nesεa yiwen weqcic
neggar-it-id d alemmas.
-Iḥus wezger, qden aγyul.
-Ikecm-ed d abumeεac, yuγal-aγ d abuneεac.
-Ili yidsen, tefγeḍ yidsen, ad tefγeḍ γef ddin-nsen.
-Imi tagnit tekmer, taγaḍt ad tarew izimer.
-Imi uεlec yerreẓ, i umayeg amek ara ifeẓ?
-Imi yesseblaε, tiṭ tettqaraε.
-Imensi i terkeḍ taγaḍt!
-Imenγi n iḍebbalen, mačči γef cnawi γef yedrimen.
-Inagan n bu yetman, iruḥ ad d-yawi atemmun, yufan
anebdu yeffeγ.
-Indeh-itt wahruḥu!
- 46 -

-Indeh-itt waẓakin!
-Inebgi i γef iga ucedluḥ, iḍ-a nensa, azekka ad nruḥ.
-Inebgi n telt yyam, yeẓra lbaḍna n uxxam.
-Inifif, yiwen cγel i yessen.
-Irgazen am ifeggagen, wa nnig wa, wa yettεerri wa.
-Irgazen am ibuqalen, wa ur ikeččem deg wa.
-Irgazen am yedraraḥen, kkaten am udfel qerḥen, ma
llan di tizi akinna, ad d-jbun si tizi γer da.
-Irgazen ččan ikerri, nek celleγ idammen γef yimi
-Iruḥ am teydert yečča weγyul.
-Iqerḥ-iyi uqerruy-iw cuddeγ cced n imuzzar, ur qqimeγ
deg uxxam-iw ur mniεeγ si tikli uzal.
-Iγaḍ-iyi lḥal γef win i wumi nniγ yenna-yi, wamma
aεdaw nγiγ-t yenγa-yi.
-Iγyal d iγyal akk, meqqar xtiret aγyul-nneγ i yessnen
adaynin53.
-Isem mechur, axxam meḍrur.
- 47 -

-Isuḍ deg wedγes.
-itett si tbarda am weγyul.
-Iwiγ-ed amcic ad iyi-wanes, yettberriq deg wallen-ines.
-Ixuṣ iwwi!
-Izem ik-yeččan wer yeṛεid!?
-Izem qabl-it s ttlaliw!

- 48 -

K
-Kkant nnig yeεlamen.
-Kkiγ sin wussan γef ucenfir n umeksa.
-Kra yebri, kra yewwi-t ubeḥri.
-Kseγ taεeqqayt-is!
-Kullec ma meẓẓi yecbeḥ, ula d taḥbult di bufreḥ.
-Kunnemti a Sut Wartilan, tineḥab s ddaw teẓra, mi
tegullemt ṣbeḥ γef kra, ḥṣu γer tmeddit yeḍra.
-Kulci d lebxat, ar tibḥirt d abḥat.
-Kulci dmiγ-t ad yeḍru ar tamettant n weẓru?!
-Kuku⁵⁴, ur yekkat ur yettfukku.

- 49 -

L
-Lεali yettban i ṭlam, war ma tmeddeḥ-it yemma-s.
-Laεmer yeεyi wezger deg icc-is.
-Lεezza tiweḍ agadir win yebγun yemmet neγ yidir.
-La lum ay At Sellum.
-Lamana tiweḍ bab-is.
-Lamer cḍeḥ s tγimit, yalfi ad xedmeγ tawaγit.
-Lamer d anεam, ad t-naru di tebratin, lamer d lefhama
ad neffeγ ar medden ad tt-id-nissin, imi wagi d zzher
akka i yura di twenziwin.
-Lamer d aγrum, win yellan ad-iyi-εreḍ, imi d aqcic, ur tyefki ḥedd i wayeḍ.
-Lamer d lεebd iyi-kksen ad t-εelleγ d tabenεemmet ⁵⁵,
imi d Rebbi id-iyi-kksen ad fkeγ azaglu i tayet.
-Lamer d rray n Ḥsen, ad k-refdeγ s sin ifassen, imi d
rray n Mensur, teẓram-t akk a medden meεdur.

- 50 -



Partager ce document

Ula deg wawal Inzan n Teqbaylitfichier-pdf.frPDF116 pages

Vos contacts verront cette carte, avec la première page en image.

QR Code de ce document
Sur un téléphoneScannez le code pour ouvrir le document.Enregistrer le QR Code

Télécharger le fichier

Première page du document
Téléchargement gratuit

Ula deg wawal Inzan n Teqbaylit.pdf

PDF 1.63.9 Mo116 pages

Faire un lien vers ce document

Lien permanentpour un message, un forum, un réseau social
Lien courtpour un SMS ou un profil
Code HTMLpour un site ou un blog

Du même auteur

Voir les autres documents de cet auteur
Proposés d'après le contenu

Documents similaires

Sur le même sujet

Les mots qui reviennent le plus dans ce document. Chacun lance une recherche dans les fichiers publics.