Tatabatata (tullist) n Aït Kaci Mohamed Arab

Texte de la première page
Aït Kaci Mohamed Arab
Ṭaṭaba
Ṭaṭabaṭa
ṭabaṭaṭ
ṭaṭa
(tullist)
Tizr
izrigin internet
Ṭaṭabaṭaṭa
L
liɣ
liɣ qqimeɣ deg yiwet n tarba t
inelmanen, i degdeg-i xelḍen
xelḍen warrac d tullas.
Llan ttqessiṛen
ttqessiṛen ɣef ulac akked ulaḥed.
Ssusmeɣ
Ssusmeɣ amzun akken smeḥsiseɣ. Nek, tikelt ad lliɣ allenallen-iw ad
bell aɣ imeẓẓuɣenimeẓẓuɣen-iw. Tikelt nniḍen
nniḍen ad medleɣ allenallen-iw, ad dd-lliɣ
lliɣ
imeẓẓuɣen
imeẓẓuɣenẓẓuɣen-iw. Yiwen segseg-sen yennayenna-yas: “ugiɣ
“ugiɣ ad ḥemleɣ
leqṛaya,
leqṛaya, ittwaraittwara-yiyi-d Ṛebbi d lweqtlweqt-iw i da neqqeɣ
neqqeɣ dagi...
ṭaṭabaṭaṭa…ṭaṭabaṭaṭa…”
Ur sliɣ
sliɣ ara acuɣer yugi ad tttt-yeḥmel,
yeḥmel, urd iyiiyi-d-tewqi ara
lma na, lliɣ txemimeɣ amek ara dd-sweɣ
sweɣ lqahwa n tameddittameddit-agi.
Zemmeɣ
Zemmeɣ allenallen-iw, sliɣ
sliɣ i wayeḍ: “kennemti
“kennemti s tullas tettargumt
izerman a kentkent-eded-yawin tattefaḥt…
tattefaḥt… ṭaṭabaṭaṭa… nekni ḥala
temses n tudert i nezmer ad kentkent-nefk d tarzaft… ṭaṭabaṭaṭa …
ṭaṭabaṭaṭa…”.
Nek, lliɣ
lliɣ yiɣ din am ugellid ur neẓri d acu i tt-ixuṣen,
ixuṣen,
ttmuquleɣ
ttmuquleɣ tullas i dd-itt eddin din.
din. Ta tecbeḥ
tecbeḥ ciṭuḥ, tayeḍ tecmet
aṭas; acu kan ḥulfaɣ imirimir-en i taẓayt
taẓayt isseggasen i la ttbbibint
maṛṛa.
maṛṛa. Amek ad dd-kecment d tuqraṛ
tuqraṛ ɣer tesdawit, allaɣallaɣ-nsent
yenneḍ
yenneḍ di lḥaf n nniya. Amek ara fɣent s tirga n wezrem uḥric,
tattefaḥt
tattefaḥt ger ifassenifassen-nsent.
Arrac d tullas, mazalmazal-iten la ttqeṣiṛen
ttqeṣiṛen ɣef ulac akked ulaḥed
“… ṭaṭabaṭaṭa… ṭaṭabaṭaṭa…”
Cwiṭ
Cwiṭ akka, makken ijaḥ wallaɣwallaɣ-iw deg igenwan, tewweḍ
tewweḍ-ed
yiwet n teqcict ɣurneɣ. AllenAllen-is meqṛit
meqṛit aṭas am temda ur nes i
taqa att, AcebbubAcebbub-is am leḥrir,
leḥrir, ɣezzif, tserḥas
tserḥas ɣer deffir. TennaTenna-d
yaɣ
yaɣ-ed: “Azul fellawen.” Tes eddaedda-d afusafus-is ɣef yal yiwen degdeg2
neɣ
neɣ. Teǧǧa
Teǧǧaǧǧa-yi d aneggaru imi iḍarref
iḍarref ciṭuḥ wanda qqimeɣ. TefkaTefkayiyi-d labas s ucmumeḥ,
ucmumeḥ, ad asas-tiniḍ
tiniḍ tessentessen-iyi meqbel. Tuɣal
Tuɣal tezzi
ɣer tullas nni i ss-eded-igan amkan gerger-asent. Syin kemlen lehduṛ
lehduṛnsen; tenṭeq
tenṭeqṭeq-ed yiwet si tullas: “tḥesbem
“tḥesbemḥesbem-aɣ am tɣenǧawin,
tǧa lem melmi telluẓem aɣaɣ-eded-teddmem…. ṭaṭabaṭaṭa…
ṭṭaṭabaṭaṭa”
Lliɣ
Lliɣ ttmuquleɣ ar teqcictteqcict-nni i dd-yusen d taneggarut. Cukkaɣ
Cukkaɣ
ula d nettat la dd-tettmuqul ar ɣuri. Tkemmel Kahina lehduṛ
lehduṛ-is:
“neẓra
“neẓra d cbaḥa i d agerrujagerruj-nneɣ
nneɣ nekenti s teḥdayin. Amek tebɣa
tebɣaɣam ad nqemmeṛ
nqemmeṛ talwittalwit-nneɣ
nneɣ yal mara ad dd-yess yiwen seg arrac,
za ma d win i ɣɣ-yebɣan.
yebɣan. Nekenti ur neẓri ma yella ilaqilaq-aɣ neɣ
ala… ṭaṭabaṭaṭa … ɣuri arrac ilaq ad ssufrin
ssufrin akken ad aɣ
aɣawḍen…
awḍen… ṭaṭabaṭaṭa….”
Nek mazalmazal-iyi ttmuquleɣ
ttmuquleɣ di teqcictteqcict-nni, bɣiɣ
bɣiɣ ad asas-hedṛeɣ,
hedṛeɣ,
bɣiɣ ad issineɣ amek i iga ṣṣutṣṣut-is. TfaqTfaq-iy Jeǧǧiga.
Jeǧǧiga. Dɣa tewwitewwi-ttttid seg afus ar ɣuri; tennatenna-yas isemisem-iw, tennatenna-yiyi-d isem n teqcict
illan teṭṭaḍṣa
teṭṭaḍṣa mi d ii-ye req d acu ara dd-iniɣ.
iniɣ.
-Ayɣer
Ayɣer i teggugmeḍ, i yiyi-idid-tenna.
- Waqila ur iban d acu i kk-yuɣen!!
yuɣen!! Hihi…
- Awah, lliɣ
lliɣ ttxemimeɣ kan amek ara dd-swaɣ
swaɣ lqahwa tameddittamedditagi.
- Ur ttagad, ma tebɣiḍ
tebɣiḍ d nek ara kk-tttt-idid-ixelṣen.
ixelṣen.
- Ala, nniɣ
nniɣ-am qal ttxemimeɣ
ttxemimeɣ ɣef lqahwa, dɣa mimi-d-tewwḍeḍ
tewwḍeḍ ttuɣ
lqahwalqahwa-nni. Tta ṛaḍeɣ ad dd-mektiɣ
mektiɣ anda i kemkem-walaɣ.
walaɣ.
Tenehnah d taḍsa.
taḍsa. TezziTezzi-d Jeǧǧiga
Jeǧǧiga ɣurɣur-es; tennatenna-yasyas-ed:
“Ass“Ass-agi tferḥeḍ
tferḥeḍ a Faḍma”. TeḍṣaTeḍṣa-yas i Jeǧǧiga,
Jeǧǧiga, teḍṣateḍṣa-yiyi-d s
tuɣmas
tuɣmasɣmas-is timellalin, igan am ur ẓriɣ d acu!
Wiyaḍ
Wiyaḍ zren deg wayen akken i ɣef ttmeslayen: “tayri“tayri-yagi d
acuacu-tt … ṭaṭabaṭaṭa”. Ma nek nezɣeɣ deg allen n Faḍma… “tayri
d tikellax, akken ad naweḍ
naweḍ wayeḍ mebla …. ṭaṭabaṭaṭa…”.
TqarbTqarb-ed Faḍma
Faḍma talajurt i ɣef teqqim ɣer tamatama-w, tebdatebda-yiyi-d
ameslay:
- Ula d nek
nek iweḥḥa
iweḥḥaḥḥa-yiyi-d Ṛebbi yella wanda i kk-walaɣ.
walaɣ. Ahaqel
tettruḥuḍen
tettruḥuḍen ɣer Iwaḍiyen”
- Ih, Ttṛuḥuɣ
Ttṛuḥuɣṛuḥuɣ-en. Acu kan yewwas i zman!!
- Din ahat i kk-walaɣ,
walaɣ, yernu ula d nek ttṛuḥuɣttṛuḥuɣ-ed ɣer dagi, ar
tesdawit.
3
- Anda i teqqareḍ?
teqqareḍ?
- Ur d a qqareɣ
qqareɣ ara, staxṛenstaxṛen-iyiiyi-d…. hi hi hi …. I keč d acu
teqqareḍ,
teqqareḍ, iban ɣef udemudem-ik d “Technologie” . Wiyaḍ
Wiyaḍ mazalmazal-iten
deg isuragisurag-nsen: “ kenwi s warrac tḥemlem
tḥemlem kan imaniman-nwen, imi
win ibɣan
ibɣan taqcict yelhan ibɣaibɣa-tt kan i yimanyiman-is. Tzemreḍ
Tzemreḍ ad dd-iniḍ
iniḍ
kenwi d inekkiyen; vous etes des egoistes . Anwa i izemren ad ddyin bɣiɣ
bɣiɣ imaniman-iw i teqcictteqcict-inna… ṭaṭabaṭaṭa…..”
Ur iban anwa ii-s-eded-yerran: “ Mara neḥmel
neḥmel alba ḍ, nek ɣurɣur-i
ad asas-nebɣu
nebɣu kan ḥala ayen ilhan… ṭaṭabaṭaṭa.”
Zziɣ
Zziɣ ɣer Faḍma, nniɣnniɣ-as:
- Ɛyiɣ di lehduṛlehduṛ-agi i dd-yettuɣalen
yettuɣalen am yiṭij yal ta
taṣebḥit…
- Nek bɣiɣ
bɣiɣ ad qeṣreɣ yidek, ḥala keč ur ssineɣ ara dagi. Yerna ur
iban d acu i ttwaliɣ
ttwaliɣ deg allenallen-ik!
Cmumeḥeɣ
Cmumeḥeɣḥeɣ-as.
TennaTenna-yiyi-d:
-Tzemreḍ
Tzemreḍ ahat ad iyiiyi-tṛafqeḍ ukessar. Ḥlaǧeɣ imaniman-iw.
- Ih...Ih.
Fehmeɣ
Fehmeɣ belli d aman n tasa. Syin nekker
nekker di sin, nebda tikli.
Wiyaḍ
Wiyaḍ mazalmazal-iten zren di tektiwintektiwin-nsen yettemčaqlalen: “tamurt
tetnak irkelli… ṭaṭabaṭaṭa .”.
Steqsaɣ
Steqsaɣ Faḍma:
- Acu i kemkem-idid-yewin assass-agi ɣer dagi. Tes iḍ cɣel neɣ d aḥeweṣ
kan!
- S iɣ cwiṭ n cɣel, akk daɣen d aḥeweṣ. Di sin …hi hi hi…Ad ddttbaneḍ
ttbaneḍ te yid am umɣar n tmenyin isseggasen.
- Acu tibɣiḍ,
tibɣiḍ, aqlih tmanyin isseggasen i yelliɣ dagi, ugiɣ ad fɣeɣ si
tesdawittesdawit-agi n ccum. Lemmer mači dayen ifut lḥal
lḥal ɣef nddama, tili
Wellah ma wwiɣ
wwiɣ-t-id d lbaklbak-agi amcum.
- Ur dd-qqar…
- Aḥellil
Aḥellil win ur njeṛeb. Di tudert n win ur dd-newwi yara lbak ẓriɣ
igerriigerri-d dima degdeg-s cwiṭ
cwiṭ n tacallawt.acu kan…
Tekcem s abduz, nek qqimeɣ
qqimeɣ zdat tewwurt la tttt-ettṛaǧuɣ
ettṛaǧuɣ
sima ara dd-teffeɣ.
teffeɣ. Dɣa ula d nekkini kecmaɣ ɣer webduz n
warrac, rriɣ
rriɣ rrefda n ccema
ccema ɣer ddaw ucenfurucenfur-iw ufella. ḤulfaɣḤulfaɣ-as
imirimir-en i lmaṣa
lmaṣa mi la tettalxas s imetmanimetman-iw. Acu kan qimeɣ
qimeɣ-ed ar
tama n tewwurt ttṛaǧuɣ
ttṛaǧuɣṛaǧuɣ-tt melmi ad dd-teffeɣ.
teffeɣ. Nniɣ as gerger-i d
yimanyiman-iw akka ixir ad sgenfaɣ
sgenfaɣ tagnitt akken ad kksaɣ nnefḥa n
4
ccema. Ihi akken i tttt-walaɣ
walaɣ teffeɣteffeɣ-ed, kksaɣ
kksaɣ-ed s uɣiwel
uɣiwel rrefddarrefddanni n cemma i ḍeggṛaɣ s abidun iḍuman u ssardeɣssardeɣ-ed imiimi-w
akked d wudemwudem-iw. Amezwaru akken ad dd-kksaɣ
kksaɣ rriḥa n cemma
segseg-s, wis sin akken ad d -tkakiɣ,
tkakiɣ, ahat aqliaqli-yi di targit, nek i
tettṛaǧu
tettṛaǧu akka teqcict yifen aggur. Ur walaɣ
walaɣ ara amek tezmer ad
tessiweḍ
tessiweḍ taɣect n Si Muḥ neɣ n Zimu ad dd-tini acḥal
acḥal yedebdeb
wulwul-iw imirimir-en.
Makken i dd-fɣeɣ ɣurɣur-es s wudem ansi i dd-neggin waman,
tessufeɣ
tessufeɣ-ed tamacwaṛt
tamacwaṛt tazedgant seg uqrabuqrab-is, syin tebda la yiyitseffeḍ
tseffeḍ timeqwa n waman seg udem
udemdem-iw akked wulwul-iw ibezgen
seg acḥal
acḥal isseggasen usirem yuysen, tennatenna-yiyi-d imirimir-en :
- Kenwi s warrac, ur tessinem iqiḥ
iqiḥ di tmectaḥtmectaḥ-agi n sser !
Teḍsa
Teḍsa imirimir-en, ḍsiɣ ula d nek yidyid-es. Inelmaden akked
tinelmadin gezzmen abrid gerger-aneɣ,
aneɣ, nek ttmuquleɣ yur
yur-es am
tarzeft i yiyi-d-yusan assass-a seg igenni. Ternuḍ
Ternuḍ-as, nek snaɣ
snaɣ imanimaniw, werǧin
werǧin snaɣ amek i ttmeslayen i tullas; qus(4) isseggasen di
tesdawit n Ḥesnawa ur ssawḍeɣ ara ad ǧǧeɣ taqcict yidyid-i ugar n
snat smanat. Ɣas d taqcict s yimanyiman-is ara yiyi-d-yeddṛagin
yeddṛagin,
ṛagin,
amecwaṛ
amecwaṛ kan ad terwel fellfell-i akken ireggul uyaziḍ
uyaziḍ ɣef uccen. Nniɣ
gerger-i d yimanyiman-iw belli ittif tasusmi cwiṭ,
cwiṭ, ahat xerṣum assass-a ad ṭṭfeɣ
imaniman-iw ur dd-qqaṛeɣ
qqaṛeɣ ara albaε
albaεḍ n laε
laεǧubat.
Ikulwaṛen
Ikulwaṛen n ''science ecо
ecо'' ččuṛen
ččuṛen d inelmaden, ugadeɣ
lemmer i yiyi-tettaε
ettaεṛaq ger igulfanigulfan-nni n warrac d tullas ileḥḥun
ileḥḥun ɣer
yal tama. Mi dd-newweḍ
newweḍ ɣer tsemmit n '' L'institut '' anda issereḥ
issereḥ
cwiya webrid, tneggeztneggez-ed fellfell-i am teqcict tamecṭuḥt;
tamecṭuḥt; tesε
tesεeddaedda-d
afusafus-is seddaw teɣruṭ
teɣruṭɣruṭ-iw, u tennatenna-yiyi-d belli tugad ad iyiiyi-tsareḥ,
tsareḥ,
mulac
mulac ad asas-ttwakreɣ
ttwakreɣ s walba ḍ n tullas. Dɣa rriɣrriɣ-as belli nek
mači d taɣawsa
taɣawsa akken ad ttwakreɣ. TerraTerra-yiyi-d s unehneh akked
cwiṭ
cwiṭ n leḥṛaca ɣef allenallen-is: «wi yeẓṛan
yeẓṛan ?». KkseɣKkseɣ-asas-ed afusafus-is
seg iɣil
iɣilɣil-iw, u nniɣ
nniɣ-as s cwiṭ
cwiṭ unecraḥ :
- ƔurƔur-em ad tǧa
tǧaε
ǧaεleḍ
leḍ bɣiɣbɣiɣ-kem !
Terraerra-yiyi-d :
- Meḥsab
Meḥsab ala ! Ẓriɣ tebɣiḍtebɣiḍ-iyi. Nek, arrac yark bɣan
bɣanɣan-iyi. Irkelli.
Muqleɣ
Muqleɣ imirimir-en s udemudem-is yettfeǧiǧen
yettfeǧiǧen am lefnaṛ, faqeɣ belli
ayen i dd-teqqar d tidett. Dɣa
Dɣa akken i twala d win inezɣen degdeg-s,
terna tennatenna-yiyi-d s teḍsa
teḍsa :
- D aqesseṛ
aqesseṛ kan i ttqeṣireɣ.
ttqeṣireɣ. Lemmer ad iyiiyi-iẓer....
5
Tessusem. Nek ur ssusmeɣ
ssusmeɣ ara :
- Anwa ara kem iẓren
iẓren ?
TerraTerra-yiyi-d am tin ur necli ara seg usteqsiusteqsi-inu:
- Fiḥel
Fiḥel d ayen ! Beddel ameslay. IniIni-yiyi-d dɣa
dɣa ma tebɣiḍtebɣiḍ-iyi ? neɣ
neɣ
ala !
Ḥesleɣ acu ara ss-iniɣ
iniɣ i teqcictteqcict-agi tameslubt,
tameslubt, i sneɣ
sneɣ yiwet n
tegnitt ur newwiḍ
newwiḍ ara azal n ssaεa
ssaεaεa-yagi. AllenAllen-is nɣant
nɣantɣant-iyi; ḥulfaɣḥulfaɣasent am yiṭij
yiṭij unebdu deg uzal, deg yiwen uẓaɣar anda ulac isem
useklu. Tuɣmas
Tuɣmasɣmas-is i dd-yettaran ifeṭiwjen
ifeṭiwjen n tafat si temlel ɣeẓẓant
cwiṭ
cwiṭ n laεqel
laεqel yeffer wallaɣ
wallaɣ-iw. Teɣ
Teɣzizi-ines n tɣanimt
tɣanimt yewwan seg
aman, tezmeḍ
tezmeḍ lebɣilebɣi-w yeqquren ɣer usigna n targit. Lḥaṣun
ḥulfaɣ i yimanyiman-iw ḥesleɣ am ufrux ubučenis deg umardax
xeddmen iṣeggaden
iṣeggaden i lbaz. Lemmer di tella yemma din ad ttttsudnaɣ
sudnaɣ seg unyir, u ad tttt-ḥelleleɣ ad ii-tedε
tedεu akken ad yi
yi-tttt-yefk
Ṛebbi.
Rriɣ
Rriɣ-as imirimir-en am win iḥaṛcen
iḥaṛcen :
- D kem i dd-yennan arrac yark bɣan
bɣanɣan-kem. U nek d aqcic !
TerraTerra-yiyi-d :
- Cekka keč d aqcic? ttxilek ma urd i dd-tenniḍ
tenniḍ acḥal di laεme
laεmeṛ
εmeṛ-ik ?
Rriɣ
Rriɣ-as :
- 24 isseggasen. I kem acḥal
acḥal ?
TerraTerra-yiyi-d :
- 19 isseggasen.
isseggasen.
Nniɣ
Nniɣ-as cɣel
cɣel s ustehzi :
- Ad dd-tettbaneḍ
tettbaneḍ meqreḍ cwiya! IniIni-yiyi-d kan ttxilem acu i kemkem-ididyewwin assass-a ɣer tesdawit ? Neɣ ahat kem d tanelmadt ?
TerraTerra-yiyi-d s teḍsa
teḍsa am tin iselben :
- Ṣṣaḥ, ṣṣaḥ, assass-agi ṛuḥeɣṛuḥeɣ-d ad ḥewṣeɣ akk akken ad ttuɣ
ttuɣ
axḍib
axḍibḍib-iw. Ggulleɣ
Ggulleɣ assass-agi ad afeɣ
afeɣ axḍibaxḍib-nniḍen.
nniḍen. AssAss-agi nwiɣ
nwiɣ ad
d-afeɣ
afeɣ aqcic ara ḥemleɣ, ara yiyi-ḥemlen. AssAss-agi ad tttt-fruɣ
fruɣ di
ddunitddunit-iw. Daɣen
Daɣen ilaq ad teẓreḍ belli xesṛeɣ lbak asseggasasseggas-agi
iεeddan. Aqli ad asas-ttε
ttεawadaɣ.
awadaɣ.
Teṭṭerḍeq
Teṭṭerḍeq d taḍsa, syin tezwar ɣer zdat. Nek ttmuqulaɣttmuqulaɣ-tt am
tmexlult i wumi yedebdeb wallaɣ.
wallaɣ. Akken i tttt-walaɣ
walaɣ tettɣawal,
ɣawleɣ ula d nekkini akken ad tttt-qeḍ
qeḍεeɣ. Nettat segmi i trennu
aɣiwel am tin yebɣan ad tazzel. TbanTban-iyiiyi-d tebɣa
tebɣa ad turar cwiṭ
yessyess-i. Dɣa
Dɣa akken tewweḍ ɣer yiwen
yiwen uqejmuṛ
uqejmuṛ n weẓru, tuli ɣef yiri
6
n uzaguruzagur-is, tsers idaṛen
idaṛenṛen-is ɣef anda ttɣimin medden. Akken
wwḍaɣ
wwḍaɣ ɣurɣur-es, beddaɣ
beddaɣ zdatzdat-es am tɣanimt
tɣanimt ur nesε
nesεi iẓuṛan,
iẓuṛan, ur ẓriɣ
acuacu-t waḍu
waḍu i yiyi-ttawin ɣer timheṛṛefttimheṛṛeft-agi yifen Lunǧa
Lunǧa taryel n
tmucuha di cbaḥa.
cbaḥa. AllenAllen-is zzuɣur
zzuɣurent
ɣurentent-iyi ɣurɣur-es am tecriḥt
tecriḥt
yezzuɣuren
yezzuɣuren amcic yelluẓen. Bɣiɣ ad ss-fkaɣ
fkaɣ abeqqa imṣerṣeṛ ɣer
teddmujtteddmujt-is tazeggaɣt
tazeggaɣt am teṭumaṭict. Acu kan ugadeɣ ad dd-tezzi
fellfell-i, ad iyiiyi-tesbehdel zdat wanectwanect-en n tullas akked warrac
yettε
yettεeddin si tama ɣer tayeḍ am iweḍfen ifenyanen.
ifenyanen.
TennaTenna-yiyi-d imirimir-en, cɣel
cɣel d aqessaṛ :
- Ayɣer
Ayɣer mači d keč ara yilin assass-a d axḍib
axḍibḍib-iw ? Neɣ
Neɣ ahat tesε
tesεiḍ
taxḍibt
taxḍibt ula d kečini ?
Rriɣ
Rriɣ-as :
- Ur sε
sεiɣ ara taxḍ
taxḍibt! Acu kan kem, ur kemkem-ssineɣ
ssineɣ ara. Anwa ara
yiyi-d-yinin kem mači si ttbiṭ
ttbiṭaṛ n wadƐ
wadƐisi i dd-trewleḍ
trewleḍ! Ahat kem d
albaε
albaεḍ n teryula i dd-irewlen si tmucuhatmucuha-nni istewḥ
istewḥacayen, tidak i
d-ḥekkunt temɣ
temɣarin ɣef yiri lkanun i warrac imecṭ
imecṭaḥ yettargigin si
tagdi!
Teḍ
Teḍsa imirimir-en. Syin teẓẓ
teẓẓel
ẓẓelel-ed ifassenifassen-is, tṣ
tṣeggemeggem-iyiiyi-d lkul n
tebluzttebluzt-iw. Makken
Makken i dd-telha yidi wallaɣ
wallaɣ tuɣ
tuɣmasmas-is timellalin am
udfel akked taḍ
taḍactact-is tamecṭ
tamecṭuḥt yerɣ
yerɣan. Dɣ
Dɣa, ṭṭfe
ṭṭfeɣ
feɣ-ed afusafus-is,
muqlaɣ
muqlaɣ s usenqed taḍ
taḍactact-nninni-ines yerɣ
yerɣan. Nettat teǧǧa
teǧǧaǧǧa-yi
ttmuquleɣ
ttmuquleɣ deg ifassenifassen-is am akken ara teǧǧ
teǧǧ amejjay ad ttttyessenqed neɣ
neɣ ad tttt-inadi. UlUl-iw iḥ
iḥebbek am tmacint ucaṛ
ucaṛbun
iḥaren ad taweḍ
taweḍ sani tleḥḥ
tleḥḥu.
ḥḥu. ImirImir-en kan tennatenna-yiyi-d s yiwet n
taɣ
taɣect tarqaqt igan am usbecbec n temɣ
temɣarin :
- Amek dɣ
dɣa, d tidett, tugiḍ
tugiḍ-iyi ? Ur tebɣ
tebɣiḍ ara ad iyiiyi-d-txeḍ
txeḍbeḍ
beḍ seg
imawlanimawlan-iw ? Tugiḍ
Tugiḍ-iyi akka kan neɣ
neɣ d cbaḥ
cbaḥa ur cbiḥ
cbiḥeɣ ara ɣer
ɣurur-ek ? Neɣ
Neɣ lε
lεeqliyaeqliya-w ur kk-neε
neεǧib ara?
Mazal afusafus-is ger sin ifassenifassen-iw. Rriɣ
Rriɣ imaniman-iw am akken ur
asas-sliɣ
sliɣ ara, kemleɣ
kemleɣ anadi deg tiduḍ
tiduḍacinacin-is leggaɣ
leggaɣen am leḥ
leḥrir.
Dɣa nniɣ
nniɣ-as :
-Acu i kemkem-yessarɣ
yessarɣen akka di tdaḍ
tdaḍectect-imim-agi tamecṭ
tamecṭuḥt ?
Dima s teḍ
teḍsa, tennatenna-yiyi-d :
- Ad tṛ
tṛeggleḍ
eggleḍ seg usteqsiusteqsi-inu. Ma yella ur d iyiiyi-tebɣ
tebɣiḍ ara, iniini-iyiy-id
kan, ur tteḍḥ
tteḍḥi
ḍḥi yara... Aḥ
Aḥbes, muqelmuqel-iyiiyi-d s allen, syin iniini-yiyi-d
qbala: '' ur kemkem-bɣiɣ ara d taxḍ
taxḍibtibt-iw ''
Zreɣ
Zreɣ allenallen-iw deg allenallen-is tiqehwiyin am lfeṭṭ
lfeṭṭa
dɣa
ṭṭa tazedgant, dɣ
7
ttuɣ
ttuɣ imaniman-iw di tsaε
tsaεattatt-nni i wumi faqeɣ
faqeɣ, imirimir-en kan, mači d tin
ara dd-yettuɣ
yettuɣalen aṭ
aṭas di ddunitddunit-iw.
Tidett kan, ur zmireɣ
zmireɣ ad sebṛeɣ di tmuɣli n wallenwallen-nni i ddyeṭṭeggiṛen
yeṭṭeggiṛen lemwwas n tafat i yiyi-gezzmen mumu n wallenwallen-iw
yettwasfesden
yettwasfesden s tmuɣli
tmuɣli n teḥdayin di tesdawit. Lemmer ttafeɣ
imirimir-en ad rewleɣ
rewleɣ ar tε
tεelliṭ
elliṭ-nni n yemma i d ii-yefren ṭam(9) n
wagguren si lebɣi
lebɣiɣi-yagi n lmut yugin ad dd-yass.
Leqḍaɣ
Leqḍaɣḍaɣ-ed yark ifaddenifadden-iw si tesraft anida teffer targittargit-iw,
nniɣ
nniɣ-as :
- ur ẓriɣ ara
ara acu i kemkem-idid-iceggε
iceggεen ar ɣurɣur-i assass-a, waqila tebɣiḍ
tebɣiḍ ad
iyiiyi-tessufriḍ
tessufriḍ ugar n wayen akka ssufriyaɣ. Ugadeɣ d urar i
tetturareḍ
tetturareḍ yessyess-i; ugadeɣ
ugadeɣ amam-eded-iniɣ,
iniɣ, syin ad nedmeɣ ansi ur ttttidid-ttaraɣ.
ttaraɣ. Teẓriḍ tayri n tullas am ssem ur nesε
nesεi ddwa n ḥellu... a
Faḍma,
Faḍma, neɣ
neɣ akka i d isemisem-im, iniini-yiyi-d ma yella dɣa
dɣa s bu nessaḥ i
yiyi-d-steqsaḍ?
steqsaḍ?
Din tennatenna-yiyi-d s wecmumeḥ
wecmumeḥ :
- Ur ẓriɣ ara ! Muqel keč acu i tebɣiḍ !
Kkseɣ
Kkseɣ-ed allenallen-iw seg allenallen-is, xedmeɣ
xedmeɣ cwiṭ
cwiṭ n lkuṛ
lkuṛaj i yimanyimaniw, nniɣ
nniɣ gerger-i d yimanyiman-iw : '' ad dd-tawi neɣ
neɣ ad tawi ''. Dɣ
Dɣa kkreɣ
kkreɣ
ruḥ
ruḥaɣ. Ǧǧiɣ
Ǧǧiɣ-tttt-in akkenni teḥ
teḥdaqer di teḍṣ
teḍṣa
ḍṣa-ines i tesseblaε
tesseblaε am
imetman rẓ
rẓagen. Si tama nniḍ
nniḍen ur umineɣ
umineɣ ara s wayen akka
iḍeṛṛun
ṛṛun yidi, imi deg yiwet n teswiε
teswiεt teḍṛ
teḍṛa
ḍṛa yidi am targit
yettazzalen mebla aḥ
aḥbas : « taqcict icebḥ
icebḥen am aggur
aggur tekkestekkes-iyiiyid seg udiguti yugaren lmut, u tennatenna-yiyi-d akka kan ma yella bɣ
bɣiɣ
ad uɣ
uɣaleɣ
aleɣ d axḍ
axḍibib-is».
Ur zziɣ
zziɣ ara ɣurɣur-es ar deffir. ḌefṛeɣḌefṛeɣ-ed adrid n ddaw '' Genie
civil '' akken ad dd-uɣaleɣ sanda akken qimen imeddukalimeddukal-iw, ɣer
temṛaḥt
temṛaḥtṛaḥt-nni nnig n '' Departement n tmaziɣt
tmaziɣt ''. Mazal lḥiɣ sin
imeccaqen mi ḥulfaɣ i tkaskiṭtkaskiṭ-iw tettwakkestettwakkes-yiyi-d, zziɣ
zziɣ ɣer deffir
walaɣ
walaɣ-tt tettaḍṣa
tettaḍṣa am llufan. Syin tellitelli-d ṣṣakṣṣak-is, terra takaskiṭ
takaskiṭ-iw
ɣurɣur-es. Akken walaɣ
walaɣ akken, bdiɣ la seεdala
seεdalaɣ
εdalaɣ s ifassenifassen-iw deg
ucebbubucebbub-iw yeṭṭṣen
yeṭṭṣen.
ṭṭṣen. Dɣa
Dɣa imirimir-en kan tessufeɣ
tessufeɣ-ed si ṣṣakṣṣak-is yiwet
n temceṭ
temceṭ s wacu tebda la yiyi-tmeččeḍ
tmeččeḍ zdat inelmaden i ddyettεeddin din s teḍṣa.
teḍṣa. ImirImir-en kan i zṛiɣ
zṛiɣ belli dayen ḥemlaɣḥemlaɣ-tt.
Bɣiɣ
Bɣiɣ ad ruɣ, bɣiɣ ad sxenčwaɣ acebbubacebbub-iw. Bɣiɣ ad dd-sfiɣ
sfiɣ
allenallen-iw, ad tenten-fkaɣ
fkaɣ i wemcic d leftuṛ.
leftuṛ. Bɣiɣ ad zluɣ imaniman-iw s
lmus yeḥfan
yeḥfan arma uɣaleɣ ctaqeɣ lmut. Bɣiɣ ad dd-sneṣlaɣ
sneṣlaɣ iccareniccaren8
iw s ukelab neɣ
neɣ s iɣemdan alamma kfan idamen segseg-i. Bɣiɣ ad
ɣeẓẓa
ẓẓaɣ aksumaksum-iw alamma ur ttafeɣ
ttafeɣ ara anda sarsaɣ
sarsaɣ snat tuɣ
tuɣmas.
Bɣiɣ ad rewleɣ
rewleɣ seg ulul-agiagi-inu amcum
amcum i yiyi-ittkelixen yal tikelt, win i
yiyi-ttawin ɣer tesrafin anda zedɣ
zedɣen leḥ
leḥzen d nddama. Bɣ
Bɣiɣ ur ttttbeqquɣ
beqquɣ ara teqcictteqcict-agi tameslubt yetturaren s wulwul-iw akken
yetturar wemcic amecṭ
amecṭuḥ s tkerayt n taduṭ
taduṭ, mi yeε
yeεya degdeg-s ad ttttyeǧǧ.
yeǧǧ. Ɣef ayagi yark nniɣ
nniɣ-as: « waqila Ḥemleɣ
emleɣ-kem ».
Yeffeɣ
Yeffeɣ-ed seg imiimi-iw awalawal-nni ur bɣ
bɣiɣ ara, win akken ggulleɣ
ggulleɣ
ur tt-idid-ssufuɣ
ssufuɣeɣ ara alamma ḥerṣ
erṣenen-iyi leḥyuḍ
leḥyuḍ n zwaǧ yewwas
nek d tmeṭṭut
tmeṭṭut i d ii-yuran. ImirImir-en kkseɣ
kkseɣ-asas-ed ifassenifassen-is seg
uqarruyuqarruy-iw, dɣa
dɣa temmeɣtemmeɣ-ed ɣef ifassenifassen-iw, tezzu
tezzuɣ
zzuɣeṛ-iyi ɣer yiwet
akken n lxezna n ssima anda i yiyi-tessɣ
tessɣim. TeqqimTeqqim-ed ula d nettat
ar tamatama-w, tennatenna-yiyi-d :
- ƔurƔur-ek ad tǧa
tǧaε
ǧaεleḍ
leḍ nek d yiwet n tmeslubt, acu kan assass-agi
ṛuḥaɣ-ed ad kkseɣ
kkseɣ cwiṭ
cwiṭ n lxiq ɣef yimanyiman-iw. Bɣ
Bɣiɣ kan ad ḍṣa
ḍṣaɣ
cwiṭ
cwiṭ, u ma yella ssarfaɣ
ssarfaɣ-ek cwiṭ
cwiṭ ɣas surefsuref-iyi. Dɣ
Dɣa amek tebɣ
tebɣiḍ ad
ḥemleɣ
emleɣ albaε
albaεḍ, netta ur tewwiḍ
tewwiḍ ara ssaε
ssaεa degmi i tesneɣ
tesneɣ. Ẓriɣ
riɣ-k d
aqcic n lε
lεali, acu kan nniɣ
nniɣ-as ahat d win iḥ
iḥemlen anecreḥ
anecreḥ...Yakk
ur terfiḍ
terfiḍ ara ?
Muqlaɣ
Muqlaɣ ɣer txenfucttxenfuct-is yeẓ
yeẓdan am tḥ
tḥebbuyin n wukbal
makken kan
kan ara dd-yemɣ
yemɣi, ḥulfaɣ
ulfaɣ i wallaɣ
wallaɣ-iw mi la yeddelwiḥ
yeddelwiḥ am
teflukt deg illel iḥ
iḥecṛ
ecṛen. Ddmeɣ
Ddmeɣ-ed ticebbubin i ss-eded-yeɣ
yeɣlin ɣef
allen, refdaɣ
refdaɣ-asas-tent. Syin nniɣ
nniɣ-as :
- Acḥ
Acḥal ayagi ur walaɣ
walaɣ ara taqcict icebḥ
icebḥen anect i tcebḥ
tcebḥeb! IniIni-yiyid ttxilem ɣer wumi i dd-tefɣ
tefɣeḍ? ar
ar babababa-m neɣ
neɣ ar yemmayemma-m ?
Makken i tttt-steqsaɣ
steqsaɣ, lliɣ
lliɣ sε
sεeddayaɣ
eddayaɣ-ed iduḍ
iduḍanan-iw ɣef udemudem-is
zeggaɣ
zeggaɣen, leggaɣ
leggaɣen am teblalact. TerraTerra-yiyi-d asteqsiasteqsi-inu:
- Mači ar baba, wala ar yemma. Nek ttčabiɣ
ttčabiɣ aṭ
aṭas ɣer setti.
- Amek? ɣer wamek? ɣer wimi?
- Setti, yaya, jidda,
jidda, ḥebbus ! Akken i d akak-yehwa semmisemmi-yas.
- Ah! ihi iban tecbeḥ
tecbeḥ settisetti-m! ahat, lemmer a nn-ṛuḥeɣ ad kemkem-ididxeḍ
xeḍbaɣ
baɣ ɣurur-es, ad iyiiyi-d-teqbel ?
MazalMazal-iyi tturareɣ
tturareɣ s tcebbubintcebbubin-is amzun d albaε
albaεḍ imeddukalimeddukaliw snaɣ
snaɣ si zik, nettat tuneftunef-iyi ur dd-telha yara deg ifassenifassen-iw. Ur
tecliε
tecliε ara yark seg usami i tttt-ttamiɣ.
ttamiɣ. TettbanTettban-ed am tin i d iiyesnen si zik n zik. Nek si tamatama-w, ḥulfaɣḥulfaɣ-as am tin akken sneɣ
sneɣ
seg asmi i dd-ḍallaɣ ɣer ddunit. AssAss-agi, am win i tttt-yufan umbe d
9
mi ss-teε
teεṛeq tẓa(7) n leqṛun. AssAss-a ugadeɣ
ugadeɣ daɣen
daɣen ad iyiiyi-tṛuḥ tikelt
nniḍen
nniḍen akken i yiyi-ṛuḥent yark tɣawsiwin bɣiɣ seg ulul-iw. Nniɣ
Nniɣ-as :
- IniIni-yiyi-d tidett, ttxilem. Acu i kemkem-idid-yewwin assass-agi ɣer tesdawit,
tṛuḥeḍṛuḥeḍ-ed ad dd-tesfiḍ
tesfiḍ ulul-iw neɣ
neɣ yella wayen nniḍen i kemkem-ededyewwin ?
Tesnejla deg yiwen umecwa
umecwaṛ
ecwaṛ taḍsataḍsa-nni s wacu i dd-teccebbeḥ
teccebbeḥ
udemudem-is si sgelli. Am usekṛani
usekṛani i dd-yetkakin, tṣeggem
tṣeggemṣeggem-ed lqeddlqedd-is,
terna terra acekkuḥ
acekkuḥ-is ɣer deffir. Dɣa tennatenna-yiyi-d s yiwet n taɣect
taɣect
imeṭṭi
imeṭṭi :
- AggurAggur-nni iε
iεeddan i d ii-yeǧǧa
yeǧǧaǧǧa-yi uxḍib
uxḍibḍib-iw deg umur n yiwet n
teqcict i dd-yemlal
yemlal ɣer xwalixwali-s. Ur ẓriɣ ara! Waqila si fṛansa i ddtusa; ad dd-qqaṛen
qqaṛen tecbeḥ; u tezzitezzi-yas yark allaɣ
allaɣ-is felli. Zaε
Zaεfen
fellfell-as imawlenimawlen-is, netta yerrayerra-yasen akken ad yerr ɣef yimanyiman-is
belli nek mači d tameṭṭut
tameṭṭut i ss-ilaqen, u nek d yiwet itnefcicen, ur
nessin ara acḥal
acḥal teswa ddunit. Yenna felli belli nek mazalmazal-iyi d
taqrurt ur newwiḍ
newwiḍ ara mraw(10) isseggasen di laε
laεmeṛ
meṛ-is. Ɣef aya i
ẓriɣ Ṛebbi ur iyiiyi-ittaǧǧa
ittaǧǧa yara. Imi mazal iwweḍ waggur segmi i
mfaraqaɣ
mfaraqaɣ yides, iceggeε
iceggeε-ikik-id Ṛebbi ar ɣurɣur-i, am tarzeft....
Gezmaɣ
Gezmaɣ-as awal imirimir-en, dɣa
dɣa nniɣnniɣ-as :
- Iban d adarɣel
adarɣel weqcicweqcic-agi, netta ur nwala yara zzin i ss-iṛuḥen.
Ahat d yemmayemma-s i ss-yedε
yedεan yewwas wayen n diri.
Xedmaɣ
Xedmaɣ lkuṛaj i yimanyiman-iw, rriɣ
rriɣ imaniman-iw am akken ayen akka i
d-teḥka
teḥka d awal n menwala, ur neswi acemma.
acemma. Kemleɣ
Kemleɣ nniɣnniɣ-as :
- Aha kan, eǧǧi
eǧǧiǧǧi-kem segseg-s. Aqla kem assass-a tufiḍ
tufiḍ degdeg-i mmimmi-s n
selṭan
selṭan n tmucuha, ageldun n targit, ageldun mesraren akken
qqaren iṛumyen.
iṛumyen. Ma tebɣiḍ seg assass-a d tasawant eḥseb
eḥsebḥseb-iyi d
axḍib
axḍibḍib-im!
TelqefTelqef-iyi imirimir-en awal s taḍsa
taḍsaḍsa-nninni-ines i ss-eded-yuɣalen
yuɣalen din din
:
- Amek ara tiliḍ
tiliḍ d axḍibaxḍib-iw ma yella mači seg imawlanimawlan-iw ara yiyi-dxḍbeḍ? Tǧaε
Tǧaεleḍ
leḍ imi d nek i kk-idid-iluε
iluεen d tamezwarut belli nek d
taqcict ibardan. Yernu keč si zik i kk-snaɣ,
snaɣ, ɣurɣur-ek ad tǧa
tǧaε
ǧaεleḍ
leḍ keč d
abaṛṛani
abaṛṛani fellfell-i.
Ur fhime
fhimeɣ
imeɣ ara yark acuacu-t akka i dd-tesxartim. Acu kan segmi
theddeṛ,
theddeṛ, u segmi i ttmuqulaɣ deg udemudem-is, tabandutttabandutt-nni i ss-giɣ
giɣ
deg ulul-iw segmi tettnerni, tettuɣal
tettuɣal am uzaɣar ur nesε
nesεi tilisa. SserSseris akked cbaḥa
cbaḥaul-iw am asif mara dd-yeḥmel,
yeḥmel, yewwiyewwiḥa-s gant deg ul10
yark ayen i dd-yufa, deg ubridubrid-is, n cfayat akked tiktiwin. D tin i
tikelt tamenzut i degdeg-i walaɣ
walaɣ ulul-iw makken i la itezzer di tiselbi ur
nesε
nesεi iẓuran.
iẓuran. Bɣiɣ ad tt-idid-ṭfeɣ ɣer yiri n tegzirt n talwit, iḥnuceḍiḥnuceḍ-iyi
si ger ifassen, wwinwwin-t-ett tinga(lemwaǧ)
tinga(lemwaǧ) n tayri i dd-ihedfen
ihedfen fellfell-as
s tufra.
Steqsaɣ
Steqsaɣ-tt, s cwiṭ
cwiṭ n taḍsa di taɣecttaɣect-iw:
- Amek iyiiyi-t-sneḍ
sneḍ ?
- Umbe d ad kk-eded-iniɣ.
iniɣ. Mači d ayen isεan
isεan azal tura. Nek bɣiɣ
bɣiɣ ad
ẓreɣ amek ara yiyi-d-xeḍbeḍ
xeḍbeḍ seg imawlanimawlan-iw. U lemmer ad agin
imawlanimawlan-ik amek ara txeḍmeḍ;
txeḍmeḍ; ad iyiiyi-teǧǧeḍ
teǧǧeḍ neɣ
neɣ ad tbeddeḍ yidi
mgal imawlanimawlan-ik? IniIni-yiyi-d ttxilek?
- Lemmer tamsalttamsalt-agi n zweǧ
zweǧ d tin imawlan, tili aqli acḥalacḥal-ayagi i
d-wwiɣ
wwiɣ tameṭṭut. Wellah, ar nitni ma tḥeṣlasen yark temṣalt agi n
zwaǧ
zwaǧ-iw. Lemmer ad asas-iniɣ
iniɣ azekka i yemma, a nṛuḥ ad ddnexḍeb,
nexḍeb, ugade
ugadeɣ ad iyiiyi-tezwir s axxamaxxam-nwen; nettat tḥar
tḥar ad ddtezweǧ
tezweǧ i yiwen seg warrawwarraw-iw. Aɣbel
Aɣbelɣbel-is d tameɣra
tameɣra ara texdem.
Ahat meqbel ad asas-eded-addreɣ
addreɣ anwa i kemkem-ilan, imirimir-en ara tebdu
leḥsab
leḥsab anwa ara dd-taε
taεreḍ,
reḍ, anwa ara teǧǧ akken ad dd-terr ttsaṛ
ttsaṛ
segseg-s, imi ur tttt-ye riḍ
riḍ ara yewwas, asmi yes a tameɣra. Ma d
baba ur yeẓri
iḥuza--d
yeẓri ma zzant, la rɣant. Netta ad yeddu kan, ma iḥuza
tagaṭutt
tagaṭutt d win i d lfaṛḥlfaṛḥ-is. Mulac ad yessusem neɣ
neɣ ad yehder ma
yella babababa-m yeḥmel
yeḥmel cwiṭeḥ n tasartit.
Werǧin
Werǧin walaɣ anect imeddukal deg yiwen wass
wass am assass-nni.
Ad asas-tiniḍ
tiniḍ inelmaden yark sneɣ di Ḥesnawa sε
sεan cɣel
cɣel assass-nni di
'' Genie civil ''. Win dd-iεeddan ad iyiiyi-d-iwehhi s ufusufus-is, u kra gergerasen ḥebsenḥebsen-d akken ad iyiiyi-d-fken labas. Nek ẓriɣ d taqcicttaqcict-nni
yellan ɣer tamatama-w, i bɣan
bɣan ad walin s lqerb. Ḥulfaɣ imirimir-en belli Tizi
wezzu yark d tatiṭuct
tatiṭuct uɣerda anda ur yezmir ula d yiwen ad
yeẓẓel
yeẓẓel iḍarreniḍarren-is. Ssarmeɣ
Ssarmeɣ u lemmer di Legliz neɣ di Marikan i
sneɣ
sneɣ taqcicttaqcict-agi iselben am nek. Ulac albaε
albaεḍ seg ičefčufeničefčufen-agi
sneɣ
sneɣ ara dd-yasen ad iyiiyi-isexṣeṛ
isexṣeṛ tiɣimittiɣimit-agi ḥlawen, nek d Faḍma.
Ẓriɣ yewε
yewεeṛ wemdan ad yaf taqcicttaqcict-nni ara irennun cbaḥa
cbaḥa akked
leḥmala
leḥmalaḥmala-s segmi ara irennu tamuɣli
tamuɣli ar ɣurɣur-es. Mmektaɣ
Mmektaɣ-ed
tigeswaḥin
tigeswaḥinḥin-nni i degdeg-i εyiɣ
yiɣ deg umuqelumuqel-nsent umbe d smana
segmi i tenttent-snaɣ.
snaɣ.
TekkerTekker-ed si sufella lxezna anda
anda neqqim. Kkreɣ
Kkreɣ-ed ula d nek
yides. NeddaNedda-d akken amzun d sin imeddukal yettswasnen si zik,
11
tersters-ed gerger-aneɣ
aneɣ yiwet akken n tsusmi ḥlawen igezzem
ucmumeḥ
ucmumeḥ n yiwen i wayeḍ. Ur bɣiɣ ara ad iyiiyi-d-yali wawal, seg
asmi i dd-kecmaɣ
kecmaɣ ɣer tesdawittesdawit-agi n ccum i ssaramaɣ
ssaramaɣ ad sε
sεuɣ
taxḍibt,
taxḍibt, am nek am medden maṛṛa, d wimi ara lḥuɣ ger
ibatimuyen n Ḥesnawa. Yal tikelt d acu i d aɣbel : tikelt d nek i diri
i teqcict, tayeḍ
tayeḍ d nettat ur necbiḥ ara, tayeḍnin diridiri-yaɣ
yaɣ di sin.
Lḥaṣun qrib i yiyi-d-mɣin wacciwen n tewser di Ḥesnawa meqbel
meqbel
ad sε
sεuɣ taxḍibt ara yeqqimen yidi azgen n ssε
ssεa.
Si tama nniḍen
nniḍen imeddukal ur xuṣṣeɣ ara; arrac, tullas. Anda
ma ddiɣ
ddiɣ ad dd-afeɣ
afeɣ tarbaε
tarbaεt ara yeṭhellan
yeṭhellan degdeg-i. Acu kan ḥemlenḥemlen-iyi
yark am gmatgmat-nsen. Ladɣa
Ladɣa tullas i yiyi-tttt-muqulen am uṛfiq
uṛfiqṛfiq-nni i
wumi ẓid
ẓid yiles, yelha wul, beqqunt yark ad qiment, akk ad ddunt
yides. Nek, zdaxelzdaxel-iw rɣiɣ
rɣiɣ mur ufiɣ ara tin akken ara yiyi-ssibninen
tuderttudert-agiagi-inu rẓagen.
rẓagen. Bɣiɣ s wayen yark yellan n lebɣi deg ulul-iw
ad idireɣ
idireɣ tadyant am tin akken ttwaliɣ deg isura n ssinima.
Ttarguɣ
Ttarguɣ ad iyiiyi-d-tedṛu
tedṛu tmacahutt n tayri am tidak icennu Ait
Menguellet. Ad tttt-idid-mlileɣ,
mlileɣ, ad iyiiyi-d-temlil, ad nennaɣ
nennaɣ cwiṭ akken
ad nemyeḥmal
nemyeḥmal ugar, syin imawlanimawlan-iw ad ruḥen
ruḥen s imawlanimawlan-is. Ad
iyitudert-iyi-tttt-idid-xeḍben.
xeḍben. Dɣa akkenni kan am tikli n wasif di luḍa, tudert
nneɣ
nneɣ ḥlawen
ḥlawen ad teṭṭef
teṭṭef abridabrid-is metwal ɣer tewser yesε
yesεan sser s
warrac yettagaden Ṛebbi, iḥemlen imeɣban, yeɣran, iḥeṛcen.
Nuɣal
Nuɣalɣal-ed ɣer terbaε
terbaεt-nni neǧǧa.
neǧǧa. Tuɣal Faḍma teqqim ger
tullas am akken acemma ur yelli gerger-anaɣ;
anaɣ; ula d yiwet n tikelt ur
d-tmuqel ar ɣurɣur-i. Nniɣ
Nniɣ-as ahaqel d ayen ur tttt-εǧibeɣ ara, dɣa
ikcemikcem-iyi imirimir-en yiwen n leḥzen
leḥzen isbarbren ɣef udemudem-iw am ṭlam
bu tellis.
Dɣa
Dɣa bdiɣ a ttaε
ttaεraḍaɣ
raḍaɣ amek ara dd-akreɣ
akreɣ yiwet n tmuɣli segseg-s,
ur zmireɣ
zmireɣ ara. Tuɣal tuderttudert-iw deg yiwen umecwaṛ
umecwaṛ d alejlej n yir
targit n waɣzen
waɣzen yeččan arrawarraw-is di tmucuha. Bɣiɣ
Bɣiɣ ad ruɣ, ur ufiɣ
ara tiqit imeṭṭawen
imeṭṭawen deg allenallen-iw yettinẓẓifen.
yettinẓẓifen.
ImeddukalImeddukal-iw mazalmazal-iten ttqeṣiren.
ttqeṣiren. Rnan di ḥamu n tuɣactuɣacnsen. YennaYenna-yasen yiwen : « ṛuḥeɣ ar baba, nniɣnniɣ-as bɣiɣ
bɣiɣ
taǧarett
taǧarettǧarett-nneɣ».
nneɣ». IddemIddem-ed afus n tfelluct dɣa
dɣa yerẓayerẓa-t-id ɣef
uzaguruzagur-iw. Steqsaɣ
Steqsaɣ-t, seg imi n tewwurt sani i dd-rewleɣ,
rewleɣ, acuɣer i
d-iyiiyi-d-iwet. YennaYenna-yiyi-d s taḍsa
taḍsa belli mazal sneɣ aḥrured, negzeɣ
ɣer zwaǧ. Dɣa irgemirgem-iyiiyi-d s wayen yark yessen n imeslayen n
diri… ṭaṭabaṭaṭa ... ḥemle
ḥemleɣ baba imi netta yeẓra….ṭaṭabaṭaṛa...
12
Tenṭeq
Tenṭeqṭeq-ed yiwet n teqcict : « kenwi s warrac tḥemlem
tḥemlem kan ad
tkelxem i tullas, umbeε
umbeεd mi turarem yesyes-sent akk mi tententessamsem zdat medden, ad tenten-teǧǧem
teǧǧem neɣ ad tenttent-ḍeqrem am
ucifun yumsen. Syin ...ṭaṭabaṭaṭa...
...ṭaṭabaṭaṭa... ur teb
tebɣam ara....
ṭaṭabaṭaṭa....». Ifuṛ wallaɣwallaɣ-iw si lehduṛ
lehduṛ-agi i sliɣ
sliɣ ma drus sin mraw
iberdan. U lemmer mači d Faḍma
Faḍma i yellan din, tili aqlih uɣaleɣ ɣer
texxamt ad ruɣ
ruɣ ɣef zheṛzheṛ-iw yetturaren yessyess-i am tcirett.
Seddaw tiṭ
tiṭ ttmuquleɣ ɣer tama n Faḍma akken
akken ad iyiiyi-dtmuqel. TbanTban-ed am tin ur necliε
necliε ara yark segseg-i. Ad asas-tiniḍ
tiniḍ ur
nehdiṛ
nehdiṛ ara ayen yark nehdeṛ gerger-aneɣ,
aneɣ, am akken ulac ula d
yiwen n wawal gerger-aneɣ.
aneɣ. ḤulfaɣḤulfaɣ-as i wanectwanect-en am tiyta n tenhizt
ẓẓayen zdaxel n yedmarenyedmaren-iw yebɣan
yebɣan ad dd-ṭareḍqen seg uḥbak
akked uṭenṭen
uṭenṭen i dd-yeǧǧa
yeǧǧa usirem iṛuḥen n Faḍma yeqqimen tura
zdatzdat-i, ur tebε
tebεid ara ula s snat n lmitrat. IsemIsem-is ḥlawen yuɣalyuɣal-iyi d
imeslayen n lmuziga yezzenzunen zdaxel iẓuran
iẓuran n wallaɣwallaɣ-iw.
Bɣiɣ ad asas-cmumḥeɣ
cmumḥeɣ acu kan ggumant wallenwallen-iw ad dd-ɣlint d
wallenwallen-is. Ur ẓriɣ ara ma yella d nettat i tenttent-yesserwalen fellfell-i,
neɣ
neɣ d nek i yuɣalen d adarɣal.
Zziɣ
Zziɣ ɣer Samir akked Nanuṛ, sutreɣsutreɣ-asen ma yella win
yesε
yesεan gerger-asen alfin fṛank
fṛank ad iyiiyi-tenten-yefk ad dd-sweɣ
sweɣ lqahwa ɣer
Dda Mbarek. ḌsanḌsan-iyiiyi-d s anzaren ɣef ayen
ayen i sensen-ssutreɣ,
ssutreɣ, imi ula
d nitni ur sε
sεin ula d duṛu
duṛu di lǧiblǧib-nsen. Syin zziɣ
zziɣ ɣer Ṛabiε
Ṛabiε d
Murad, wehhaɣ
wehhaɣ-asen s iḍuḍan
iḍuḍanḍuḍan-iw akken ulac anta ara yiyi-d-iwalin
si tullastullas-nni. Ma d Ḥakim meqbel ad tewwiɣ yennayenna-yiyi-d belli ur
yesε
yesεi yara assass-agi ula d tiqremt n duṛu.
duṛu. Dɣa yerna leḥzen n
lqahwa ur dd-tesseɣ
tesseɣ ara assass-a ɣer leḥzenleḥzen-nni i dd-teǧǧa
teǧǧa tin yuraren
yessyess-i deg ulul-iw. Taggara zziɣ
zziɣ ɣer Mamuḥ ma yella ad iyiiyi-d-yefk s
wacu ara dd-sweɣ,
sweɣ, netta ẓriɣ mači d win ara ineḥsen fellfell-i.
Icmumeḥ
Icmumeḥ-iyiiyi-d s leḥya
leḥya amzun d win yessuturen asuref
asuref imi ur tenttentisε
isεa yara. Dɣa
Dɣa imirimir-en teslatesla-d Linda, tameddakelt n Ḥakim,
tessaweltessawel-iyiiyi-d : « a Yuyu, iban d lqahwa i tebɣiḍ
tebɣiḍ ad dd-tesweḍ,
tesweḍ,
cukkaɣ
cukkaɣ ur tufiḍ ara anwa ara kk-tttt-idid-ixelṣen
ixelṣen assass-a ?». Ḍsan yark,
akken nuɣ
nuɣ tannumi neddes ɣef temsalttemsalt-agi n lqahwa; nek imirimir-en
nneḥcameɣ,
nneḥcameɣ, imi tella din teqcictteqcict-nni i iyiiyi-yewwin ulul-iw.
TekkerTekker-ed imirimir-en Faḍma
Faḍma si tama n tullas anda tella teqqim,
tennatenna-yiyi-d, ula d nettat s taḍṣa
taḍṣa : « ma tqebleḍ d nek ara kk-ttttixelṣen
ixelṣen assass-a». Nek s lfaṛḥ
lfaṛḥ nniɣnniɣ-as “ih”. ImirImir-en issekcem
issekcemed
cem
13
imirimir-en Samir imaniman-is, yennayenna-d ula netta yebɣa
yebɣa ad yeddu ma
yella ulac aɣilif.
aɣilif. Xeẓṛet imirimir-en am yizem yelluẓen.
yelluẓen. Ifhem imaniman-is
mebla ma yuliyuli-yiyi-d wawal, imi acḥal
acḥal d abrid i nemsefham gergeraneɣ
walbaεεḍ
aneɣ di texxamt ma yella yiwen yebɣa ad yenṭeḍ netta d walba
n tullas, ur ilaq ara wiyaḍ
wiyaḍ ad asas-cenfen tagnitt neɣ
neɣ ad tt-ceṭnen
ceṭnen di
lecɣal
lecɣalɣal-is. Yuɣal,
Yuɣal, imirimir-en kan, yeqqim ɣef tlajuṛttlajuṛt-is, yettaḍṣa
yettaḍṣa fellfell-i.
Di lawanlawan-nni wiyaḍ
wiyaḍ zren deg umeslayumeslay-nsen..« nek ḥemlaɣḥemlaɣ-tt
armi i ss-uɣaleɣ d tili n weqjunweqjun-is ...ṭaṭabaṭaṭa...»
...ṭaṭabaṭaṭa...» wayeḍ.....«
wayeḍ.....« tullas
am tɣeṭṭen...
tɣeṭṭen... ṭaṭabaṭaṭa... » «... arrac am ilfan hemlen di teqwiṛin
n... ṭaṭabaṭaṭa...»
Neṭṭef
Neṭṭef abrid n '' l'institut d'informatique '', yessufuɣen ɣer ''
science eco''. Teḍsa
Teḍsa aṭas fellfell-i . Nek feṛḥeɣ,
feṛḥeɣ, bɣiɣ ad suɣaɣ i widak
yark yellan
yellan ad dd-leḥḥun
leḥḥun mezlagu, aqli d nek d tin ḥemleɣ.
IceggeεIceggeε-iyiiyi-tttt-id Ṛebbi assass-agi d tarzef, ur iban acu i xedmaɣ
xedmaɣ
yewwas n wayen ilhan, nek i dd-yekren ddunitddunit-iw maṛṛa
maṛṛa d tiɣimit
ɣer ṭṭabla s ustilu deg ufus.
Amecwaṛ
Amecwaṛ kan tesεedda
tesεeddaafus-is seddaw yiɣ
yiɣilil-iw, ḥulfaɣḥulfaɣ-as
εedda-d afusimirimir-en i teɣṛuṭ
teɣṛuṭɣṛuṭ-is taleqqaqt mi dd-tsuma takaεburt ufusufus-iw. Yernu
terna tsennedtsenned-ed taqaructtaqaruct-is ɣef tayetttayett-iw. Nebɣa
Nebɣa ad naweḍ ɣer
lqahwa n Dda Mbarek, u d tin i tikelt tamezwarut i degdeg-i ur ḥareɣ
ara ad awḍeɣ
awḍeɣ ɣer din. TmuqelTmuqel-ed ɣurɣur-i s leḥn
leḥnana,
ḥnana, dɣa
dɣa tennatenna-yiyi-d :
-Tɣileḍ ad kk-anfaɣ
anfaɣ ad trewleḍ segseg-i, umbe d mi kk-ufiɣ.
ufiɣ. Dayen tura
keč inu, tebɣiḍ
tebɣiḍ neɣ tugiḍ ! Hahahaha... keč inu d ayen!
Teḍsa,
Teḍsa, ḍsiɣ yides. Tkemmel awalawal-is :
- Tezriḍ
Tezriḍ acḥal ayagi i kk-ḥemleɣ ?
TmuqelTmuqel-ed ɣurɣur-i makken i lliɣ
lliɣ allen
allen-iw; caṛqeɣ
caṛqeɣṛqeɣ-tent am win ur
nefhim ara, neɣ
neɣ ur neẓri yara.
- Aqli ma drus sin neɣ
neɣ qrad isseggasen segmi i kk-ḥemmleɣ, u
lemmer mači d lexḍubegga
lexḍubegga i ttuxḍbeɣ si temẓitemẓi-w tili acḥal
acḥal ayagi
segmi i dd-ṛuḥeɣ neɣ i dd-ceggε
ceggεeɣ ɣurɣur-ek.
Wehmaɣ
Wehmaɣ imirimir-en degdeg-s. Nniɣ
Nniɣ-as ur umineɣ
umineɣ ara belli taqcict
icebḥen
icebḥen am tagi, tečča ziɣemma lekwaɣeḍlekwaɣeḍ-is. Dɣa
Dɣa steqsaɣsteqsaɣ-tt :
- Amek i yiyi-tḥemleḍ ma yella kem ur d iyiiyi-tessineḍ
tessineḍ ara ?
TerraTerra-yiyi-d s wecmumeḥ
wecmumeḥ issefsayen aẓru :
- Teẓriḍ
Teẓriḍ Nunu, tameddakelt n Rabiε
Rabiε, d nettat i taǧaṛett
taǧaṛettǧaṛett-nneɣ
nneɣ di
taddart,
taddart, d nettat iyiiyi-n-yettawin tteṣwirat
tteṣwiratṣwirat-nwen, u tḥekku
tḥekkuḥekku-yiyi-d fellfellawen yiwen yiwen. U keč, tikelt tamezwarut i kk-walaɣ
walaɣ di tteswṛa,
14
assass-nni kan i kk-ḥemmleɣ.
Nniɣ
Nniɣ-as imirimir-en, ula d nek s wezmumeg :
- Waqila tselbeḍ
tselbeḍ a Faḍma!
Mebla ma yella uṛǧiɣ
uṛǧiɣṛǧiɣ-tt, terra afusafus-is ɣer deffir, tefkatefka-yiyi-d
tabeqqact i dd-iyiiyi-izemmen imiimi-w azal n mraw n dqayeq.
Ur ẓriɣ acu i zemreɣ ad dd-arnuɣ
arnuɣ umbe d tabeqqacttabeqqact-nni, ɣas
ma ur iyiiyi-teqriḥ
teqriḥ ara deg uksumuksum-iw, teqreḥ
teqreḥ-iyi deg ulul-iw, imi ayen i
s-nniɣ
nniɣ d aqessaṛ kan. Ur ǧa
ǧaεleɣ
leɣ ara d yiwet ireffun amecwaṛ kan.
Dɣa nkemmel akken tikli di tsusmi, s laε
laεqel amzun d sin ur
nemyussan ara. U tikwal ttaǧǧaɣ
ttaǧǧaɣǧǧaɣ-tt s kra imejjaqen ɣer zdat.
Cwiya kan armi ḥulfaɣ i ufusufus-is iε
iεeddaedda-d daɣen
daɣen seddaw teɣruṭteɣruṭ-iw.
Tedṣa
Tedṣaṣa-yiyi-d, dɣa
dɣa yuɣal zε
zεafaf-nni yefsi
yefsi am umurṣu
umurṣu n wegris di tniri,
ulac ula d lǧeṛṛa
lǧeṛṛaǧeṛṛa-s. TennaTenna-yiyi-d imirimir-en :
- Ewtaɣ
Ewtaɣ-k-id imi i kk-ḥemmleɣ, ur bɣiɣ ara win bɣiɣ ad aɣeɣ, ad iyiiyid-yini belli nek selbaɣ
selbaɣ ass amezwaru i degdeg-i nemlal nek yides.
Nek bɣiɣ
bɣiɣ assass-agi ad dd-yeqqim d ass ẓiden ḥlawen ara
ara dd-neḥku
neḥku i
werrawwerraw-nneɣ
nneɣ asmi ara nuɣal d imɣaren. Neɣ, yakk ur telliḍ mgal a
nesε
nesεu arrac ? Yakk, keč mači d aneḥḥas
aneḥḥas ɣef yimanyiman-is ? Yakk
tebɣiḍ
tebɣiḍ ? Nek, bɣiɣ ad dd-nesε
nesεu arrac zik zik, imi ur ilaq ara aɣ
aɣ-ededafen d imɣaren.
imɣaren. Yakk akka ?
Nniɣ
Nniɣ-as:
- Nek bɣi
bɣiɣ
ɣiɣ ad nesε
nesεu sin. Amezwaru d aqcic asas-nsemmi Yacine,
ma d wissin d taqcict asas-nsemmi Ṛadya am weltma tamecṭuḥt
yemmuten.
TegzemTegzem-iyiiyi-d awal :
- Ad fellfell-as yaε
yaεfu Ṛebbi weltmaweltma-k-agi, acu kan yelli ur asasttsemmiɣ
ttsemmiɣ ara s yisem agi ucmit n Ṛadya. D tidett yelha yisem
yisemem-agi
n Yacine; ula d nek si zik d Yacine i yebɣiɣ.
yebɣiɣ. Acu kan isemisem-agi n
Ṛadya, ur tebɣiɣ ara; ad asas-nsemmi Lilya.
Nniɣ
Nniɣ-as :
- Si tura i tebdiḍ
tebdiḍ iɣilifeniɣilifen-im. Nek, nniɣ
nniɣ-amam-ed Ṛadya u d Ṛadya,
tebɣiḍ
tebɣiḍ neɣ tugiḍ.
Neṭerḍeq
Neṭerḍeq di sin d taḍṣa. Dɣa tserstsers-ed taqeṛṛuct
taqeṛṛuctṛṛuct-is ɣef tayetttayettiw makken neffeɣ
neffeɣ si tsemmit n wuzal n Ḥesnawa yettawin ɣer
lqahwa n Dda Mbarek anda neṭṭef
neṭṭef yiwet n teɣmeṛt ɣer zdaxel.
Neqqim din am sin yefrax, nettaḍṣa.
nettaḍṣa. Lamaṛa d Ɛacuṛ, ixeddamen
i iserbayen leqhawi, ččanččan-iyiiyi-d s tmuɣli
tmuɣli akked uɣemmez ;
15
ttwehhinttwehhin-iyiiyi-d s idebbuzenidebbuzen-nsen belli telha teqcict i dd-wwiɣ
wwiɣ yidi
assass-a. Nek, akken ad tenten-ssusmeɣ,
ssusmeɣ, ur dd-qqaren ara albaεḍ
albaεḍ n
thedduṛin
thedduṛin ara yesxeṣren tagnitt, ṛuḥeɣ ɣurɣur-sen, u ɣas ma yella
mači d win iḥemlen
iḥemlen lekdeb, nniɣnniɣ-asen belli taqcicttaqcict-nni d weltma
tamectu
tamectuḥt
mectuḥt i dd-wwiɣ
wwiɣ ɣer tesdawit. Dɣa beddlen wudmawenwudmawen-nsen,
uɣalen ɣer leqdeṛleqdeṛ-nsen n zik.
Neswa s laεqel lqahwalqahwa-nneɣ;
nneɣ; d lqahwa s uyefki akked
tgaṭutt.
tgaṭutt. Faḍma akken ad iyiiyi-tessekfeṛ
tessekfeṛ cwiṭ, tserstsers-ed, seddaw
ṭṭabla, tisebbaḍintisebbaḍin-is yumsen d akal ɣef isebbaḍen
isebbaḍen-iw i dd-serǧeɣ
serǧeɣ
taṣebḥit
taṣebḥitṣebḥit-nni. D ameddakulameddakul-iw, Bakir amecṭuḥ,
amecṭuḥ, i yiyi-d-yefkan cwiṭ
cwiṭ n
ssiraǧ
ssiraǧ di lkaɣeḍ. Dɣa ula d nek ṭfeɣṭfeɣ-tttt-id seg ucekkuḥ
ucekkuḥ-is, kkseɣ
kkseɣasas-ed imessaken i ss-t-yeṭṭfen
yeṭṭfen ɣer deffir. Yuɣal yeɣliyeɣli-yasyas-ed ɣef
tuyattuyat-is. Dɣa
Dɣa tbantban-iyiiyi-d tecbeḥ
tecbeḥ am tziri n yi
yiḍ n tefsut yebbuḥran.
Nniɣ
Nniɣ-as acuɣer
acuɣer ur asenasen-tserriḥ
tserriḥ ara i yimzurenyimzuren-is. TerraTerra-yiyi-d s
wecmumeḥ
wecmumeḥ n wallen belli nek bɣiɣ ur tttt-ttǧǧan
ttǧǧan ara warrac tṛankil
deg ubrid. TennaTenna-yiyi-d belli tikwal ḥala tiyta kan i dd-ttmazal ad ttttwten. Rriɣ
Rriɣ-as belli ad teskiddib imi tidett ur tesε
tesεiḍ acu izaden degdegs. TerraTerra-yiyi-d belli nettat am tullas maṛṛa,
maṛṛa, teḥmel cwiṭ n zzux akk
teḥmel
teḥmel ad dd-tban tecbeḥ
tecbeḥ ɣer medden.
YerraYerra-yas imessakenimessaken-is. TerraTerra-ten deg ucebbubucebbub-is. Syin
ṛuḥen ad dd-fɣenɣen-d lqahwa umbe d mi ss-eded-tefka idrimen, s wacu
wacu
ixelleṣ,
ixelleṣ, seddaw ṭṭabla. D tin i tikelt tamezwarut ara dd-yeṭṭef
yeṭṭef adrim
sɣur taqcict d wumi akken kan yebda ileḥḥu. U di tsusmi
tamenzut i dd-yersen gerger-asen umbe d tufɣa sɣur Dda Mbaṛek,
yaε
yaεreḍ
reḍ ad imeyyez ɣef acu akka i ss-iḍeṛṛun; yeqqim yettweḥid di
Ṛebbi
Ṛebbi i ss-eded-yellin tiwwura usirem deg yiwet n tṣebḥit.
tṣebḥit. Yebɣa ad
yebbi neɣ
neɣ ad yekrec imaniman-is akken ad imuqel ma yella ad dd-yaki
si targittargit-agi i degdeg-i yella. Dɣa
Dɣa imirimir-en kan tkakiɣ
tkakiɣ-ed seg useweq
iseweq wallaɣ
wallaɣ-iw yuɣalen
yuɣalen iheddeṛ ɣef yimanyiman-is. Xziɣ
Xziɣ cciṭan u
ǧǧiɣǧǧiɣ-en taqcict ad iyiiyi-teḍfeṛ
teḍfeṛ si zdeffir.
Faḍma,
Faḍma, akken i yiyi-d-twala nezɣeɣ,
nezɣeɣ, tuzzeltuzzel-ed ɣurɣur-i. Teṭṭef
Teṭṭefṭṭef-iyi
seg ufus am tin yebɣan
yebɣan ad iyiiyi-tsebbeṛ.
tsebbeṛ. TennaTenna-yiyi-d :
- Ur ttagad ara, ad asas-nsemmi Ṛadya ma tebɣiḍ. Dayen qeblaɣ!
Nniɣ
Nniɣ-as cɣel
cɣel s ustehzi akked cwi
cwiṭ
wiṭ n nzul :
- Waw! waqila tettuɣaleḍ
tettuɣaleḍ ad tlehhuḍ! acuacu-t lmelklmelk-agi i dd-yersen
fellfell-am akken ad asas-enen-ini ad dd-yers fellfell-aɣ. Lemmer mači d
leḥya
leḥya n lɣaci i dd-yettε
yettεeddin akka, tili tura ad dd-sudnaɣ
sudnaɣ tidikelt
16
ufusufus-im.
TennaTenna-yiyi-d am tin yebɣan
yebɣan ad iyiiyi-tejqari
tejqari :
- D amezgaamezga-k. Ɣas exdemexdem-itt ma yella dɣa
dɣa tesε
tesεiḍ lkuṛaǧ!
Nniɣ
Nniɣ-as :
- FellFell-am kan i yugadeɣ
yugadeɣ amek ara kemkem-idid-walin lɣaci.
lɣaci. Mulac
dayen isehlen maḍi.
maḍi.
TennaTenna-yiyi-d :
- UkessarUkessar-inna, di tseddaṛin
tseddaṛin ulac lɣaci. Aha tṛac, xdemxdem-itt ma
yella dɣa
dɣa d bu tissas!
tissas!
Newweḍ
Newweḍ ɣer tlemmast n tseddaṛin, ddmeɣddmeɣ-d afusafus-is s leε
leεqel,
subbeɣ
subbeɣ imaniman-iw s uɣiwel
uɣiwel ssudneɣssudneɣ-ed tidikelt ufusufus-is. Dɣa
Dɣa tennatennayiyi-d s wallenwallen-is yeččuṛen
yeččuṛen d imeṭṭawen :
- IniIni-yiyi-d melmi ara nn-tawiḍ
tawiḍ imawlanimawlan-ik s axxamaxxam-nneɣ?
nneɣ?
Ur aṛǧiɣ
aṛǧiɣ ara asteqsi
asteqsi-yagi imirimir-en. Ɣas ḥemleɣḥemleɣ-tt akken
yezmer wulwul-iw ad yeḥmel
yeḥmel yiwet kan n tikelt, lecɣallecɣal-agi n
lexḍubegga
lexḍubegga werǧin i dd-εeddan ger wallenwallen-iw neɣ
neɣ deg allaɣallaɣ-iw.
Akken ur treffu yara fellfell-i, nniɣ
nniɣ-as :
-AggurAggur-agi neɣ
neɣ aggur i dd-iteddun. Akken i dd-amam-yehwa!
Dɣa
Dɣa tekkestekkes-ed afusafus-is seg ufusufus-iw am tin yerfan. Tuzzel,
teǧǧa
teǧǧaǧǧa-yi beddeɣ
beddeɣ waḥdi am ujeɣlal aḥarfi di tlemmast n tseddaṛin.
Wehmeɣ
Wehmeɣ acuɣer, u daɣen ur ẓriɣ acu ilaq ad xedmeɣ. Ihi akken i
tttt-walaɣ
walaɣ tessenɣes di tikli uzleɣuzleɣ-ed deffirdeffir-es armi i tttt-idid-qeḍ
qeḍεeɣ. U
meqbel ad iyiiyi-d-yali wawal, tennatenna-yiyi-d s leḥṛaṛa
leḥṛaṛa :
- IniIni-yiyi-d kan ur d iyiiyi-tebɣiḍ
tebɣiḍ ara! Daya, iniini-d kan tesε
tesεiḍ albaε
albaεḍ n
tullas i kk-yettraǧun
yettraǧun di taddarttaddart-nwen neɣ
neɣ di Ḥesnawa. Iban keč d
yiwen i yebɣan
yebɣan ad tezhuḍ yessyess-i, syin ad iyiiyi-tḍeggreḍ am icifaḍ
iqbuṛ
iqbuṛen. Ẓer kan a mmimmi-s n babababa-s d yemmayemma-s nek mači d taqcict
iberdan, ɣas ḥemleɣḥemleɣ-k ad kk-ttuɣ!
ttuɣ! Dayen isehlen maḍi!
Akken ṛuḥeɣ ad asas-sfehmeɣ
sfehmeɣ liḥala i degdeg-i ttidireɣ,
ttidireɣ, iḍalliḍall-ed
Mamuḥ
Mamuḥ di ṭṭuṛna, yiwen akken seg imeddukalimeddukal-iw neǧǧiɣ
neǧǧiɣ iwsawen
di Ḥesnawa. Netta d amecṭuḥ
amecṭuḥ di lqedd, s tčamart ixṛebqen am tin
n rrebrab, ɣas ma yella iǧǧa taẓallittaẓallit-is. YelsaYelsa-d yiwen akken
urunǧaṣ
urunǧaṣ deg iḍareniḍaren-is i tt-yugaren. Iban d win iččan kra iḥedren
iḥedren si
lekwaɣeḍ
lekwaɣeḍɣeḍ-is, ɣas ma yella ulul-is yelha cwiṭ.
cwiṭ. U meqbel ad asas-iniɣ
iniɣ
trent, iḍegger
iḍeggerḍegger-aɣ-ed s uɣiwel,
uɣiwel, akken yuɣ tannumi yettmeslay, kra
n wawalen i yiyi-d-yessuksen :
- A Yuyu assass-agi di ''L’ILE '', d ssardin ara dd-fken. Ɣas awi “la
17
fiance” yagiyagi-inek ad dd-tečč ssardin. Nek lemmer mači ddin n
yemmayemma-s n “TEC 6”' tili ad dduɣ
dduɣ yidwen.
Yezzi
Yezzi ar Faḍma
Faḍma am win i tttt-yesnen si zik, yennayenna-yas :
- Yakk ad tedduḍ
tedduḍ yides ɣer ''L’ILE '', ad dd-teččeḍ
teččeḍ ssardin ?
Tecmumeḥ
Tecmumeḥ-as Faḍma.
Faḍma. TennaTenna-yas :
- Ma yebɣa
yebɣa ad iyiiyi-yawi. Nek ur sε
sεiɣ ara lkaṛṭa d tanelmadt.
YerraYerra-yasyas-ed :
- Ur ttaggad ara ɣef '' la carte'', Yuyu yettwassen di tesdawit ktaṛ
ktaṛ
n yeqjan n Ḥesnawa, iε
iεessasen yark d imeddukalimeddukal-is. Acu kan alialit ɣef uḍar imi assass-a ulac “transport”, ḥebsent yark lkiṛan. '' Allez ''
qimat di lehna; nek ḥareɣ.
Akken iṛuḥ
iṛuḥ umeslubumeslub-nni umeddakelumeddakel-iw, steqsa
steqsaɣ-tt ma yella
teḥmel
teḥmel ssardin. TerraTerra-yiyi-d belli di lε
lεezzaezza-s ssardin. Dɣa
Dɣa tesε
tesεeddaeddad afusafus-is seddaw yiɣil
yiɣilɣil-iw am akken acemma ur yeḍri
yeḍri imirimir-nni.
Bɣiɣ ad asas-sfehmaɣ
sfehmaɣ liḥalaliḥala-inu amek tella, ur ẓriɣ ara acu i yiyi-diqemḍen
iqemḍen iles si zdaxelzdaxel-iw.
Am lbaz akked tmedda deg igenni n Tizi wuzzu, ufgen sin
yelmeẓyen,
yelmeẓyen, aqcic akked teqcict, deg issafen ubeḥri i dd-itekken
seg Umalu. Ɣaben lɣaci seg allenallen-nsen, uɣalen
uɣalen d lexyalat
yettε
yettεeddin ɣer tamatama-nsen. Ulac zhir n tkeṛwas,
tkeṛwas, wala ssuɣat n
warrac i dd-itefɣen
itefɣen si lakulatlakulat-nsen.
nsen. Zren deg yiwet n tsusmi i ddyexleq uḥalfu
uḥalfu n tayri i yettnernin gerger-asen; talwit tersters-ed fellfell-asen
am ubarnus n lubeṛ
lubeṛ makken ara yers ɣef tuyat uterras ur
nettaggad yiwen ḥala Yiwen. Awal yuɣal am lmuziga ḥlawen
cennun yefrax n tayri di lexlawi. Amek izemren
izemren ad dd-ṭṭfen tagnitttagnittagi ziḍen
ziḍen yettuɣalen d ayen yezrin, ikečmen deg uxernuq n yiḍelli
anda yella lwaḥc
lwaḥc n tatut itetten yark ayen yufa, neɣ lwaḥc umekti
i tt-itefren akken ad dd-yesru yess asirem uzekkauzekka-nneɣ.
nneɣ.
Mi nebda tikli n tsawent n Ḥesnawa yettawin
yettawin ɣer tlemmast n
temdint, tekkestekkes-ed Faḍma
Faḍma afusafus-is seg iɣil
iɣilɣil-iw. Fehmaɣ
Fehmaɣ-tt mebla
ma tennatenna-yiyi-d belli tettaggad lemmer i dd-tettemlili albaε
albaεḍ i ttttyesnen. Syin nε
nεeddaedda-d ɣef tḥunna yellan akkin i wannar n
ddabax imi abrid n Ḥesnawa d acenṭi anda ulac ula d yiwet
yiwet n
texxamt yekfan s lebni. Nek s yimanyiman-iw ttwehimeɣ
ttwehimeɣ amek izemren
lɣaci ad bnun deg uḥecrarufuḥecraruf-agi. Qqareɣ
Qqareɣ-as d aḍegger
aḍegger i ṭṭeggiṛen
lɣaci adrimadrim-nsen, ur walaɣ
walaɣ ara amek zemren yewwas ad rebḥen
adrim deg iḥecrarufen
iḥecrarufenḥecrarufen-agi.
18
Tamdint n Tizi tuɣal
tuɣalɣal-aɣ d annar
annar n umennuɣ
umennuɣ ɣef anida ara
nezdaɣ
nezdaɣ umbe d zwaǧzwaǧ-nneɣ.
nneɣ. Nek qqaṛeɣqqaṛeɣ-as di Tizi ara naɣ
naɣ
axxam, nettat tebɣa
tebɣa di Lezzayer. TeqqaṛTeqqaṛ-iyiiyi-d di Lezzayer yella
lebḥeṛ.
lebḥeṛ. Nek qqaṛeɣqqaṛeɣ-as ur ssineɣ
ssineɣ ara ad mmesliɣ s taε
taεrabt. TerraTerrayiyi-d belli nek d ahwic imi di Lezzayer zemreɣ
zemreɣ ad heddṛeɣ
heddṛeɣ ḥala
taqbaylit. Lḥaṣun
Lḥaṣun ayen i yiyi-d-tenna, nek ad asas-iniɣ
iniɣ ur tt-qbileɣ
qbileɣ ara,
wala ayen yark ara ss-iniɣ
iniɣ tettɣimitettɣimi-yiyi-d di tsawent, tettsagitettsagi-t.
Ssardin s usečču n '' L'ILE '' d aziḍan
aziḍan am tament, neččanečča-d
sin iberdan. U yal tikelt di laccan, nettemqela
nettemqelaε
temqelaε ɣef ulac akked
ulaḥed,
ulaḥed, imi nebda a nbennu tuderttudert-nneɣ
nneɣ uzekka yiwet yiwet. U
deg učči, tazwara ad nebdu s tuksa n wa i wayeḍ
wayeḍ tisardinintisardinin-is.
Taggara wa yettaε
yettaεraḍ
raḍ ad yerr i wiyeḍ ayen i ss-eded-yekkes. Yiwet n
tikelt, makken walaɣ
walaɣ mači aṭas inelmaden i yellan di teɣmeṛt
teɣmeṛt
anda neqqim, ddmaɣ
ddmaɣ-ed amurṣu
amurṣu amecṭuḥ n tsardint, wehhaɣwehhaɣ-as i
Faḍma
Faḍma s imi. TeččaTečča-t s taḍṣa.
taḍṣa. Syin ula d nettat tekkestekkes-ed yiwet n
teḥdert,
teḥdert, tesseččtessečč-iyiiyi-tttt-id. Waqila assass-a, i tikelt tamenzut yark di
ddunit, i ččiɣ
ččiɣ ssardin ẓiden anectanect-agi. Terra
Terra Faḍma
Faḍma assass-iw
yebdan s usbbeṛbeṛ
usbbeṛbeṛ imeddukal d ass yelhan yark di tuderttudert-iw.
Neṛwa
Neṛwa assass-agi aḥewes
aḥewes di temdint n tezṛuṛeq n wass, neḍṣa,
nennecṛaḥ.
nennecṛaḥ. LuqbaɣLuqbaɣ-tt ɣef tiklitikli-s igan am tikli n welɣum,
welɣum, tluqebtluqeb-iyiiyid ɣef tinnitinni-w igan am tin n webṛik.
webṛik. Neḍsa. Nuzzel.
Nuzzel. Nestaε
Nestaεfa deg
tebḥirin
tebḥirin n Tizi. Nehder alarmi i ɣɣ-kfan lehduṛ.
lehduṛ. Nessaweḍ armi i ddnesnulfa tutlayttutlayt-nniḍen
nniḍen imi uɣalen ifassenifassen-nneɣ
nneɣ akked wallenwallennneɣ
nneɣ d nitni i yettmeslayen deg umurumur-nneɣ.
nneɣ.
Tewweḍ
Tewweḍ-ed tmeddit amecwaṛ
amecwaṛ kan. Dɣa ssawḍaɣssawḍaɣ-tt ɣer
Medduḥa
Medduḥa anda
anda i gganent tullas. TennaTenna-yiyi-d assass-agi din ara teṭṭes
teṭṭes
ɣer yelliyelli-s n xaltixalti-s. Azekka, zik ara tuɣal
tuɣal s axxam, imi tesε
tesεa
taɣuri.
taɣuri. U meqbel ad tekcem ɣer zdaxel n '' la cite '', teε
teεreḍ
reḍ-iyi
tikelttikelt-nniḍen
nniḍen ɣer yiwet n lqahwa inelmaden. Qebleɣ s lfarḥ, imi ur
bɣiɣ ara yark ad iyiiyi-teǧǧ
teǧǧ assass-agi tmeṭṭut
tmeṭṭut n ddunitddunit-iw, tin ara yiyi-dyefken Yacine akked Ṛadya.
Nessuter sin ifenǧalen
ifenǧalen n latizan d leḥbeq. TsersTsers-ed idaṛen
idaṛenṛen-is
ɣef issebbadenissebbaden-iw yeččuṛen
yeččuṛen d aɣebbaṛ, tennatenna-yiyi-d :
- A Yuyu, amek ara txedmeḍ
txedmeḍ i yimawlanyimawlan-ik?
- Dayen
Dayen isehlen, selsel-azekka ad awḍaɣ
awḍaɣ yemma, u nettat ad iyiiyi-dtefru tamsalttamsalt-agi. Dayen isehlen maḍi,
maḍi, ma tebɣiḍ smanasmana-yagi ad
nemlil akken a nesqerdec di sin tamsalttamsalt-agi. Akken a nemsefham
19
ɣef tmectaḥ. Kem daɣen εeggeneggen-asen i yimawlanyimawlan-im, xeṛṣum
xeṛṣum d
yemmayemma-m.
Tidett kan,Nek, Ṛebbi a zizen yeẓra, ur ksibeɣ ula d iqceṛ n
ṣṣabun deg uxxamuxxam-nneɣ.
nneɣ. Acu kan assass-a yeččuṛ
yeččuṛ wulwul-iw d asirem,
ḍemε
lexḍubegga-ḍemεaɣ di sin neɣ di qrad (3) isseggasen ara teqqim lexḍubegga
nneɣ,
nneɣ, ad dd-kfuɣ
kfuɣ leqrayaleqraya-w, u ma yella fkanfkan-iyiiyi-d lkaṛṭa
lkaṛṭa n lε
lεeskeṛ,
eskeṛ,
ixeddim
ixeddim yeshel ad tt-yaf wemdan di tmurttmurt-agi n ckupi. Axxam
dayen isehlen di taddart. Aṭas
Aṭas n yexxamen i yellan d ilmawen, imi
imawlanimawlan-nsen zedɣen
zedɣen yark di temdinin. Ladɣa yiwen wexxam n
laε
laεmummum-iw, ur walaɣ
walaɣ ara amek zemren ad iyiiyi-tekksen. Yuɣal
Yuɣal
yeḥma
yeḥma wulwul-iw s tiktiwin
tiktiwiniktiwin-agi. Nniɣ
Nniɣ-as ɣas ur ufiɣ ara ixeddim
yelhan, alqaḍ
alqaḍ n uzemur akked d uzenziuzenzi-ines d zzit, ternuḍ
ternuḍ-as
asaɣur
asaɣur unebdu i dd-yessekcamen cwiṭ
cwiṭ n tedrimt ad iqidd sin
yebɣan
yebɣan ad bnun axxam akken ur ttmettaten ara si laẓ. NniɣNniɣ-as
daɣen
daɣen ad zenzeɣ timkarḍit n (100)
(100) meyat n yedlisen sε
sεiɣ deg
uxxam. Kullec ibaniban-iyiiyi-d yeshel maḍi.
maḍi. Asawen ttwaliɣttwaliɣ-t d luḍa
luḍa s
Faḍma
Faḍma yellan ɣer tamatama-w.
Nniɣ
Nniɣ-as :
- A Faḍma,
Faḍma, Wellah ma tneddmeḍtneddmeḍ-tt ayen akka tebɣiḍ
tebɣiḍ ad txedmeḍ
yidi. Ur kemkem-ttaǧǧaɣ
ttaǧǧaɣ ara ula d yiwet n dqiqa di ddunit. Yal mara
temdekwaleḍ,
temdekwaleḍ, ad iyiiyi-d tafeḍ
tafeḍ ɣer yidisanyidisan-im; am uɣaleɣ
uɣaleɣ d win ɣef
wumi tzemreḍ
tzemreḍ ad tsendeḍ mkul mara teε
teεyuḍ.
yuḍ. Ur ttagad, ad kemkemseččaɣ,
seččaɣ, ad kemkem-selsaɣ,
selsaɣ, ad mm-dduɣ
dduɣ di lebɣi. Ma yella tuḍneḍ ad
amam-eded-awiɣ
awiɣ amejjay, ad εiwzeɣ
iwzeɣ ɣurɣur-em, ad amam-sirdeɣ
sirdeɣ leḥwayeǧleḥwayeǧim, ad mm-eded-sewwaɣ
sewwaɣ uččiučči-m. Ur ttaggad ara, a Faḍma,
Faḍma, ur kemkemttnaɣeɣ
ttnaɣeɣ ara s ddɣel, ur kemkem-kkateɣ
kkateɣ ara, ur kemkem-ttḥeqiṛeɣ
ttḥeqiṛeɣ ara, ur
kemkem-ssarfayeɣ
ssarfayeɣ ara, ur am tedduɣ ara di nneqma. IdmarenIdmaren-iw ad
am uɣalen
uɣalen d usu anda ara testaε
testaεfuyeḍ,
fuyeḍ, iɣaleniɣalen-iw d isekla ɣef acu
ara tejgugle
tejgugleḍ
leḍ makken ara ixettsef wakal si ddaw iḍarreniḍarren-im. A
Faḍma
Faḍma sneɣ meqbel ad dd-tlal, ad amam-uɣaleɣ d ajenwi s wacu ara
tezluḍ
tezluḍ iɣeblaniɣeblan-im. Ayen bɣiɣ
bɣiɣ segseg-m ḥala yiwet n tɣawsa; bɣiɣ kan
ad iyiiyi-tḥemleḍ !
Tṣubb
Tṣubb allenallen-is imirimir-en, tuɣal
tuɣal d tazeggaɣt. Deg yiwen
umecwaṛ
umecwaṛ tuɣaltuɣal-ed leḥya
leḥyaḥya-nni yellan ɣef udemudem-is taṣebḥit
taṣebḥitṣebḥit-agi.
LulentLulent-ed tmeqwa imeṭṭawen
imeṭṭawen ɣef allenallen-is. TennaTenna-yiyi-d :
- A Yuyu, ilaq ad tezreḍ
tezreḍ belli assass-agi mači d tikelt tamezwarut i ddṛuḥeɣ ɣer Ḥesnawa, imi ṛuḥeɣṛuḥeɣ-d snat d tikal meqbel. Ilaq kan ad
20
teẓreḍ
teẓreḍ belli
belli mkul tikelt, fellfell-ak i ttnadiɣ.
ttnadiɣ. Snat tikal timenza ur kk-ididufiɣ
ufiɣ ara. TikeltTikelt-agi, Waqila yebɣa
yebɣa Ṛebbi aε
aεzizen, ufiɣ
ufiɣ-k-id akken i
d-wwḍeɣ.
wwḍeɣ.
Tessusem cwiṭ
cwiṭ , syin tesgerger yiwet n tcaṛibt si lkas n
latizan. Dɣa
Dɣa tennatenna-yiyi-d :
- Ur ǧaε
ǧaεleɣ
leɣ ara assass-agi ara kk-eded-iniɣ
iniɣ awalawal-agi s neṣṣaḥ.
neṣṣaḥ. Ihi, ilaq
ad teẓreḍ
teẓreḍ imeslayenimeslayen-agi idid-yiyi-tenniḍ
tenniḍ wwḍenwwḍen-iyi s ul. Ɣef aya ad
akak-eded-iniɣ
iniɣ ihi assass-a: « ḥemleɣḥemleɣ-k!»
TsersTsers-ed ifassenifassen-is yerɣan
yerɣan ɣef ifassenifassen-iw. ČčurentČčurent-ed
wallenwallen-iw d aman; bɣiɣ
bɣiɣ ad ḥemdeɣ Ṛebbi i yiyi-d-ceggε
ceggεen taqcict
taqcict
icebḥen
icebḥen akk ifehmen am tagi s ttliliw, lemmer mači d lɣaci
yeččuṛen
yeččuṛen lqahwalqahwa-yagi. D acu yeẓriɣ
yeẓriɣ ḥala yewε
yewεeṛ kan ad dd-yuɣal
yuɣal
wass icban assass-agi.
Umbe d, mi yebda ad dd-iɣelli ṭlam ssawḍaɣssawḍaɣ-tt kra n lmitrat
yellan ger lqahwa anda neqqim akked tnezduɣ
tnezduɣt n tullas di
Medduḥa.
Medduḥa. Ugiɣ ad asas-sarḥeɣ
sarḥeɣ i ufusufus-is makken tebɣa
tebɣa ad tε
tεeddi
tisemmit n wuzzal. ḤulfaɣḤulfaɣ-as i yimiryimir-en am akken ad iyiiyi-d-tekksen
tiḥdert
tiḥdert meqqren seg ulul-iw. walaɣ
walaɣ-tt makken lexyallexyal-is yebda la
iteffer ger igelfan n tullas akked tillas i dd-iɣellin.
ɣellin.
Syin uɣaleɣ
uɣaleɣɣaleɣ-ed weḥdi
weḥdi ɣer Ḥesnawa ɣef uḍar.
……………………………………………………...........
.....................................................
.....................................................
………………………….
Tameddit, di texxamt, ččanččan-iyi
iyi imeddukalimeddukal-iw s isteqsiyen
akken ad asenasen-d-ḥkuɣ acu yeḍran nek d teqcictteqcict-nni walan
taṣebḥit
taṣebḥitṣebḥit-agi yidi. Rabiε
Rabiε, Muṛad,
Muṛad, Yugurten, Ḥakim, Nanuṛ, Samir,
Mamuḥ,
Mamuḥ, Bakir zzinzzin-iyiiyi-d am yemcac ɣef tecriḥt. Bɣan ad ẓren ma
yella tuɣal
tuɣal d tameddakelttameddakelt-iw neɣ
neɣ ala. Nek, akken
akken ad iyiiyi-hennin,
nniɣ
nniɣ-asen belli taqcicttaqcict-nni tettwaxḍeb,
tettwaxḍeb, ur ilaq ara a nehdeṛ aṭas
ɣef tullas medden. Dɣa akken ad ssismḍen tasatasa-nsen ɣlinɣlin-ed fellfelli s titiwin armi bdiɣ
bdiɣ la ttsuɣuɣ caε
caεfeɣ
feɣ i win i d iyiiyi-d-ixelqen.
Ticki beddlen awal, Nek mazalmazal-iyi qqime
qqimeɣ
qimeɣ di tirgatirga-inu. Bdan,
akken uɣen
uɣen tannumi am inelmaden n ddunit maṛṛa, ameslay ɣef
tullas. Inṭeq
Inṭeqs-nniɣ
nniɣ bɣiɣbɣiɣ-kem, imirimir-en i
ṭeq-ed yiwen : « asmi akken i s21
tebda la treggel fellfell-i am yir aselluf… ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa...
nniɣ
nniɣ-as amek ara d ii-yagi babababa-m, ma
ma yella ur d ii-yessin ara...
ṭaṭabaṭaṭa... nek mači d amṛabed ! Dayen isehlen ad tt--uɣaleɣ
... ». Wayeḍ
Wayeḍ yerrayerra-yasyas-ed : «... ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa... tewε
tewεeṛ
ddunit a čiču ... ». Nek mazalmazal-iyi di tirgatirga-inu. Udem n Faḍma
Faḍma yugi
ad yetixeṛ
yetixeṛ si ger wallenwallen-iw. Amzun
Amzun d win yuḍnen
yuḍnen tawla ubeḥri
asemmaḍ,
asemmaḍ, nek faqeɣ i yimanyiman-iw teṭṭef
teṭṭefṭṭef-iyi yiwet n tawla yerɣan,
yerɣan, ululiw yettinẓif
yettinẓif am inisi ijerḥen, allenallen-iw bɣant
bɣant ad runt, imiimi-w
yeggugem, allaɣ
allaɣ-iw inzeɣ
inzeɣ deg umekti n wasswass-a.
Tura makka ẓleɣ deg usu, u tɣumtɣum-iyi tferṣadit
tferṣadit ɣef allen akked
lehduṛ
lehduṛ imeddukalimeddukal-iw, bdiɣ
bdiɣ ad dd-ttaraɣ
ttaraɣ azrar n wasswass-iw iε
iεeddan
am ifeṭiwej
ifeṭiwej n tmes di tuderttudert-iw yeččuṛen
yeččuṛen d tillas. Acmumeḥ n
Faḍma
Faḍma iččuṛ iɣisan n wulwul-iw s tafattafat-is, ḥareɣ ad tttt-ẓreɣ tikelt
nniḍen.
nniḍen. Ugadeɣ ad mteɣ si ccuq ussanussan-agi i degdeg-i ur tt
tt-ttwaliɣ
ttwaliɣ
ara. Ḥareɣ ad ẓreɣ allenallen-iw di teksumt n wudemwudem-is leggaɣen
leggaɣen am
lemri, udemudem-nninni-ines igan am ubellaṛ
ubellaṛ yuɣen s zzit n tzemmurt
usammar.
Tikwal akka fehmaɣ
fehmaɣ-ed kra si lehduṛ
lehduṛ-nsen : « amek tebɣiḍ
tebɣiḍ ad
yeqqim wemdan di tmurttmurt-agi... ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa... ulac
ixeddim, ulac axxam, ulac asirem, ulac zwaǧ...
zwaǧ... ṭaṭabaṭaṭa...
takaṛḍa,
takaṛḍa, timeḥqranit, tabenε
tabenεemett, sin isseggasen n lε
lεeskeṛ.
eskeṛ...
ṛ...
ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa...»
AzekkaAzekka-nni, i wakken ad tttt-ẓreɣ, uliɣ ɣer Medduḥa. NniɣNniɣ-as
ad aṛǧuɣ
aṛǧuɣ zdat tewwurt
tewwurt arma teffeɣ
teffeɣ-ed, syin ad tttt-ṛafqeɣ s amḍiq
ifurguten. Acu kan deg ubrid mmektaɣ
mmektaɣ-ed belli ur ilaq ad imsuseɣ
imsuseɣ
ɣurɣur-es. Dɣa
Dɣa si tlemmast n webrid i dd-berneɣ
berneɣ ɣer Ḥesnawa.
AssAss-nni ɣriɣ yark tiswiε
tiswiεtintin-iw. Ɣas ma yella zdaxel n wesmil i
yelliɣ,
yelliɣ, lmuxlmux-iw isseweq
isseweq deg isefra n Zimu anda akken argaz
yessawal i tmeṭṭut
tmeṭṭutṭṭut-is akken ad dd-tuɣal
tuɣal s axxam. Lliɣ ttarguɣ belli
Faḍma
Faḍma tennuɣna umbe d zwaǧzwaǧ-nneɣ,
nneɣ, dɣa tṛuḥ s axxamaxxam-nsen
teǧǧa
teǧǧaǧǧa-yi, u nek s leḥzen
leḥzen yeččuṛen d lfarḥ ad ṛuḥeɣ ad tttt-ididḥellelaɣ. Di lε
lεezzaezza-w makken ara d-tecmumeḥ
tecmumeḥ ɣurɣur-i, makken ara
d-tneggez fellfell-i am tsekkurt, makken ara d iyiiyi-tsemmeḥ
tsemmeḥ seg ulul-is,
ad teqbel ad dd-tuɣal
tuɣal s axxam. Ttwaliɣ tuderttudert-iw yides am tufɣa
tufɣa n
zzit seg ulqim makken ara dd-tettṣubbu
tettṣubbu s laε
laεqel. Akken ula d nekni
tikli tafessast, afus deg ufus,
ufus, ddunitddunit-agiagi-nneɣ
nneɣ i ɣɣ-yettṛaǧun
yettṛaǧun ad ttttnidir di sin.
22
Ihi smanasmana-nni wwḍeɣ
wwḍeɣ yemma s axxam. ḤkiɣḤkiɣ-as ɣef teqcictteqcictnni n tmucuha i dd-mlaleɣ
mlaleɣ di tesdawit. NniɣNniɣ-as acḥal
acḥal teḥdeq, u
acḥal
acḥal tezyen am tmerqemt ɣef usennan. TennaTenna-yiyi-d umbe d mi
yiyi-d-testeqsa ɣef imawlan
imawlanwlan-is : « ɣurɣur-ek a mmi, tullas weε
weεṛent. ƔurƔurek ad dd-teɣliḍ
teɣliḍ di yir laṣel ». Dɣa
Dɣa segmi i ss-eded-ḥkiɣ fellfell-as amek
nesε
nesεedda assass-nni di Tizi wezzu, teḍṣa
teḍṣa u tedε
tedεa-yiyi-d ad yili Ṛebbi
yidi di temsalttemsalt-agi. TennaTenna-yiyi-d, melmi d ii-yehwa ad nṛuḥ
nṛuḥ ad ddnzer imawlanimawlan-is, acu kan ilaq ad dd-steqsiɣ
steqsiɣ ma yella win i tentenyesnen.
Ḥesnawa tbantban-iyiiyi-d mecṭuḥet,
mecṭuḥet, u tullastullas-is ur tesε
tesεiḍ acu i
izaden degdeg-sent. Dayen friɣ
friɣ-tt tura gerger-i d yimanyiman-iw : ad ǧǧeɣ
ccema, ad uɣaleɣ
uɣaleɣ ɣer waddal. NniɣNniɣ-as tura ad ttazzalaɣ
ttazzalaɣ nek d
Murad akked Ɛezdin,
Ɛezdin, si Wad εissi ɣer Ḥesnawa. U cwiṭ n
yedrimen i d iyiiyi-tefka yemma seg ayen akken i tezenz imendilen i
txaḍ
txaḍ i tlawin, uɣeɣuɣeɣ-d yessen yiwen userwal n tiṛgal
tiṛgal akked
tqemǧett
tqemǧett n taḍuṭ. Syin ṛuḥeɣ ɣer mmimmi-s n xali akken ad iyiiyi-dyerḍel
yerḍel yiwen usebbaḍ abarkan. Nni
Nniɣ
niɣ-as akka asmi ad dd-tuɣal
tuɣal
Faḍma
Faḍma ad iyiiyi-d-taf heggaɣ
heggaɣ-ed imaniman-iw. Ur bɣiɣ
bɣiɣ ara ad tɣil belli win
ara taɣ
taɣ d aε
aεeṭṭaṛ. Bɣiɣ ad tzux yessyess-i ger tizyiwintizyiwin-is. Ayen
ssaramaɣ
ssaramaɣ ur tetteḍḥi yara yessyess-i makken ara ṛuḥeɣ ad tttt-ididxeḍbaɣ
xeḍbaɣ seg imawlanimawlan-is.
Tε
Tεedda smana,
smana, u Faḍma
Faḍma mazal ur dd-tuɣal
tuɣal ara. UlUl-iw yebda
la tttt-yettictiqi akken yettectiqi weẓrem
weẓrem yexwan talleqimt n
weɣrum.
weɣrum. Ɣas akken uɣaleɣ, tikelttikelt-agi s tidett, ɣer tɣuritɣuri-w, acu kan
yal mara yiliɣ
yiliɣ deg usmil ḥala fellfell-as i ttxemimeɣ.
ttxemimeɣ. Ssawḍeɣ armi
isqecṛeɣ
isqecṛeɣ yiwet n ti
tiṭuct di sbiɣa n lemri n teɣmeṛt anda ttɣimiɣ. Ẓriɣ
ma yella tussatussa-d Faḍma
Faḍma ɣer Ḥesnawa, ur tezmir ara ad teqqim ur
d-tettε
tettεeddi yara deg ubridubrid-nni i dd-ttwaliɣ
ttwaliɣ teɣzi n wass. Yernu mkul
mara wε
wεuɣ ttṛuḥuɣttṛuḥuɣ-ed ɣer temṛaḥt anda akken uɣen tannumi
imeddukalimeddukal-iw ttɣ
ttɣimin. Dayen ibanen, ma yella tussatussa-d ɣer
Ḥesnawa ɣer din ara dd-tass. Tikwal ur dd-ttawḍeɣ
ttawḍeɣ ula d aggaḍ
ɣurɣur-sen, si lebεid ara dd-muqleɣ
muqleɣ ma yella tella gerger-asen, syin ad
uɣaleɣ ɣer wesmilwesmil-iw.
Di texxamt ur tesεiḍ
tesεiḍ anwa ifaqen acu i yiyi-iḍeṛṛun ussan agi.
agi.
Am zikzik-iw ssusumeɣ
ssusumeɣ makken ara bdun atfelsef yimeddukalyimeddukal-iw. Ur
ḥmileɣ ara ad dd-sbeggneɣ
sbeggneɣ acu iḍeṛṛun zdaxelzdaxel-iw, ur bɣiɣ
bɣiɣ ara ad
23
ɣiḍeɣ ula d yiwen. Imi bdiɣ
bdiɣ la ttaysaɣ ad dd-tas Faḍma.
Faḍma. NniɣNniɣ-as
ahat yella kra i tttt-yuɣen
yuɣen neɣ d imawlanimawlan-is i tttt-inin-yeṭṭefen
yeṭṭefen ur dd-tuɣal
tuɣal
ara. Si tama nniḍen
nniḍen nniɣ gerger-i d yimanyiman-iw, s usirem, iban smana i
d-iteddun ara dd-tuɣal.
tuɣal.
Ɣas akken nek d asusam ameqran, tikelttikelt-agi tasusmi tzad
degdeg-i, tuɣal
tuɣal tekcemtekcem-iyi am usemiḍ
usemiḍ mara yekcem tafekka n win
yemmuten. Ttḥareɣ
Ttḥareɣ ad kecmeɣ s usu akken
akken ad arguɣ
arguɣ Faḍma,
dima ttwaliɣ
ttwaliɣ-tt s tqenduṛt
tqenduṛt tazeggaɣt yeččuṛen d zagzag, teqqim di
leḥcic
tama--s,
leḥcic azegzaw yellan zdat '' science eco ''. Nek ɣer tama
allenallen-iw deg allenallen-is, teqqarteqqar-iyi s yilesyiles-is ẓiden am tament acḥal
ula d nettat i yiyi-tectaq di smanasmana-yagi i deg
deg-i ur d iyiiyi-teẓri
teẓri yara.
Iwweḍ
Iwweḍ-ed wass amenzu n smana. Nniɣ
Nniɣ gerger-i d yimanyiman-iw assassa, mebla ccek, ad dd-tass ɣer tesdawit. Ccucfeɣ s waman
issemaḍen,
issemaḍen, imi ur ufiɣ ara aman iḥman, reḍleɣreḍleɣ-ed cwiṭ
cwiṭ n rriḥa ɣer
Smaε
Smaεil, seṭleɣ
seṭleɣ tamart u lsiɣlsiɣ-as aserwalaserwal-iw ajdid
ajdid akked d tqemǧett
tqemǧettǧettnni tajdiṭ
tajdiṭ s usebbaḍ iserǧen am lemri. Win i yiyi-d-yemlalen seg
imeddukal ad iyiiyi-d-yini ma yella ar tmeɣra
tmeɣra i leḥḥuɣ. Nek ad asasḍseɣ syin ad beddleɣ awal. Dɣa, ass kamel, nek d tamuɣli ɣer
zdat n webrid n temkaṛdit
temkaṛdit talemmast n “Ḥesnawa” si
si tetiṭuct
tetiṭuct i giɣ
di lemri n teɣmeṛt
teɣmeṛt anda ttɣimiɣ deg usmil. Daɣen rniɣ asmaṛǧeḥ
ger temṛaḥt
temṛaḥtṛaḥt-nni anda ttɣimin
ttɣimin imeddukalimeddukal-iw akked wanda qqareɣ.
qqareɣ.
Ulac yiwen di ddunit i izemren ad iḥus
iḥus i wayen ḥulfaɣ tameddit n
wasswass-nni umbe d mi tteklaɣ ur dd-tettas ara Faḍma
Faḍma ɣer tesdawit.
UlUl-iw yuɣal
yuɣal am ufrux mazal dd-issemɣin
issemɣin rric i wumi mmuten
imawlan. Ḥulfaɣ tameddittameddit-nni am akken yella kra yenejqaqen
degdeg-s. Ṭlam yersyers-ed ula ɣef ulul-iw akken i dd-yers ɣef akal. Kecmeɣ
zik s usu akken ur dd-zzakaneɣ
zzakaneɣ ara i yimeddukalyimeddukal-iw acu id yiyiyuɣen.
yuɣen. Kecmeɣ daɣen akken ad dd-mmektiɣ
mmektiɣ seddaw tduli udemudemnni ḥlawen i yiyi-d-yettaḍṣan
yettaḍṣan di tsawent n Ḥesnawa yettawin ɣer
tlemmast n temdint. Lemmer ufiɣ
ufiɣ ad susmen di texxamt, u
naddam ur dd-yettas ara. Bɣiɣ
Bɣiɣ ad qqimeɣ deg usfilletusfillet-agi i ddttε
ttεawadaɣ
awadaɣ deg allaɣallaɣ-iw am usuru n ssinima. Nek d Faḍma
Faḍma yelsan
taqenduṛt
taqenduṛt n leqbayel tawṛaɣt deg uxxam n laε
laεmummum-iw di taddart,
la nettnecṛaḥ
nettnecṛaḥ am arrac imecṭaḥ zdat tilibizyu; nettat tebɣa ad
twali asaru imaṣriyen,
imaṣriyen, nek bɣiɣ ad waliɣ timlilit n ddabax ger ''
Liverpool'' akked walbaε
walbaεḍ n terbaε
terbaεtin nniḍen.
nniḍen. Lḥasun taggara
umennuɣ
umennuɣ-nneɣ
nneɣ tkeffu s usexsi n tilibizyu akken a nqesseṛ ɣef
24
ayen nessaram ad tt-nexdem di tuderttudert-nneɣ.
nneɣ.
AzekkaAzekka-nni iga am ussan iε
iεeddan. KkesKkes-ed, assass-a tura, ur
kcimeɣ
kcimeɣ ara ɣer wesmil. Qimeɣ ɣer imeddukalimeddukal-iw ma yella
yella kra ad
d-ibanen. SteqsanSteqsan-iyiiyi-d acuɣer
acuɣer ur ɣriɣ ara assass-agi. Rriɣ
Rriɣ-asen belli
aεyiɣ
yiɣ ussanussan-agi, ilaqilaq-iyi cwiṭ
cwiṭ ustaε
ustaεfu si tusnakin akken ad dd-yaf
lḥal allaɣallaɣ-iw issereḥ
issereḥ meqbel ''les examens ''. Nek, Ṛebbi yeẓra,
acḥal
acḥal i yezdeg, uxemmem ɣef Faḍma, allaɣallaɣ-iw. Ur
Ur sε
sεiɣ acu
zemreɣ
zemreɣ ad xedmeɣ ḥala aṛaǧuaṛaǧu-ines deg umḍiq
umḍiqḍiq-nni anda i d iyiiyi-dtufa ass amezwaru.
Ulac acu ur meyzeɣ
meyzeɣ ara yeḍrayeḍra-yas. Nniɣ
Nniɣ-as ahat tuḍen,
tuḍen, hatthattan deg usu s tawla isqeṛqicen
isqeṛqicen iɣsan, neɣ ahat d babababa-s i ttttyeqnen deg udanin, yugiyugi-yas ad dd-teffeɣ
teffeɣ seg uxxam, imi yuggad
ad dd-terwel ɣurɣur-i. Neɣ
Neɣ ahat d yayayaya-s i da yettweddiε
yettweddiεen, ur tebɣa
tebɣa
yara ad nn-teǧǧ
teǧǧ axxamaxxam-nsen yenhewwel. Neɣ
Neɣ ahat tebɣa ad iyiiyitessufri cwiṭ
cwiṭ akken ad yennerni lebɣilebɣi-w ɣurɣur-es. Lḥaṣun
Lḥaṣun ulac acu
ur dd-nεedda yara deg uqeṛṛuy
uqeṛṛuyṛṛuy-iw.
Smana
Smana-yagi tis snat uɣaleɣ
uɣaleɣ am umeslub di Ḥesnawa. Tiɣimit
weḥdi
weḥdi deg yiwet akken n ccuka i dd-iqublen tamṛaḥt
tamṛaḥt anda nettɣimi
tuɣal
tuɣalɣal-iyi d tannumi. Mi yewwiɣ
yewwiɣ albaε
albaεḍ n yedlisen yidi ad
staε
staεemleɣ
emleɣ belli qqaṛeɣ, u dima ttaε
ttaεṛaḍeɣ ad freɣ imaniman-iw akken
ulac anwa ara yiyi-d-iεeqlen seg imeddukalimeddukal-iw. Imi ur bɣiɣ
bɣiɣ ara ad
iyiiyi-ceṭṭen
ceṭṭen walbaε
walbaεḍ segseg-sen. Bɣiɣ
Bɣiɣ ad dd-griɣ
griɣ weḥdi di lbirlbir-agi i degdeg-i
greɣ
greɣ imaniman-iw mebla ma yella faqeɣ.
faqeɣ. Si tama nniḍen ttε
ttεassaɣ
assaɣ-ed
tullas yark i dd-yettε
yettεeddin syin. Ẓriɣ zdaxelzdaxel-iw belli amejjaq
amezwaru ad dd-tger
tger Faḍma
Faḍma di tsemmit n wuzal n tesdawit ad asasḥalfuɣ. Imi tuɣaltuɣal-iyi am rriḥa
rriḥa umezzir ger izuliɣenizuliɣen-agi i yiyi-d-yezzin.
Ẓriɣ ad iẓer wulwul-iw makken ara dd-tsers taqejjarttaqejjart-is tamezwarut di
Tizi wezzu.
Yiwet n tikelt, makken ẓleɣ di leḥcic azegzaw seddaw ''
l'institut n l'informatique '', walaɣ
walaɣ tarbaε
tarbaεt-nni imeddukalimeddukal-iw ad ddleḥḥun
leḥḥun sanda qqimeɣ, ger ifassenifassen-nsen snat n tḍella
tḍellaε
ḍellaεin
timeqṛanin
timeqṛanin akked d qraḍ (3) iculliḍen iberkanen seg ansi i ddyettban tiqurar n lgazuz akked yiẓmi
yiẓmi n ččina. Dɣa akken i ddwwḍen
wwḍen ɣer din,
din, sersensersen-d sin iḍebsiyen
iḍebsiyen imeqṛanen n seksu akked
weksum. Akken kan kfant tullas aheggi, neẓdem
neẓdem nekni s warrac,
am iwaɣziwen
iwaɣziwen icaḍen, ɣef iḍebsiyeniḍebsiyen-nni. Deg yiwen umecwaṛ,
umecwaṛ,
yegrayegra-d ḥala usṭenṭen n tɣenǧawin deg uzzal aḥarfi.
25
Makken i nettqessiṛ,
nettqessiṛ, walaɣ
walaɣ Nunu mi tleqqeḍ di leḥwal,
tettaraten ɣer iḍellaε
iḍellaεen, mmektaɣ
mmektaɣ-ed imirimir-en awalawal-nni i yiyi-d-tenna
Faḍma
Faḍma ɣef Nunu. TennaTenna-yiyi-d belli nettat d taǧarett
taǧarettǧarett-nsen. Syin
ulac ayen ur xdimeɣ
xdimeɣ ara akken ad ṭfeɣ Nunu weḥdes deg albaε
albaεḍ
n ccukat mebla Rabiε
Rabiε. Dɣa
Dɣa akken i yiyi-tettunefk teswiε
teswiεt weḥdi
weḥdi d
Nunu, nebε
nebεed ɣef tmeẓẓuɣin n wiyaḍ, steqsaɣsteqsaɣ-tt ɣef teqcictteqcict-nni i
d-yusan, azal n mraw (10) n wussan ɣer Ḥesnawa.
Acu i yiyi-s-weḥmen
weḥmen ugar, mi d iyiiyi-d-tenna belli ur tttt-tessin ara
akken ilha imi meẓẓiyet
meẓẓiyet fellfell-as aṭas.
aṭas. TennaTenna-yiyi-d belli d tidett d
taǧaṛett
taǧaṛett n watmatenwatmaten-is acu kan ur tesε
tesεiḍ acu i tessen fellfell-as, u
ma bɣiɣ
bɣiɣ ad tttt-tẓer, d ayen isehlen imi ur wwiḍen ara sin wussan i
degdeg-i i tttt-twala di Wed Ɛisi nettat d weltmaweltma-s.
AwalAwal-agi aneggaru, ḥulfaɣḥulfaɣ-as am tiyta s tdebbuzt n ddkir ɣef
tmelɣiɣt
tmelɣiɣtɣiɣt-iw. Qrib i dd-ruɣ
ruɣ mi d iyiiyi-t-i-d-tenna Nunu. Ur ttumineɣ
ttumineɣ ara.
Nniɣ
Nniɣ-as gerger-i d yimanyiman-iw, ahat teε
teεṛeq di teqcict ɣef anta i
nheddeṛ.
nheddeṛ. Dɣa akken twala mači d win yebɣan ad yamen anectanecten, tennatenna-yiyi-d belli yezmer tessexleḍ
tessexleḍ ger tullas. Acu kan
kan ma yella
bɣiɣ ad ẓreɣ taqcittaqcit-nni, zemreɣ
zemreɣ ad tttt-idid-mlileɣ
mlileɣ ɣer yiwet si snat
yessetmayessetma-s yeqqaṛen
yeqqaṛen di tesdawit. Imi ussanussan-agi tesseqwatesseqwa-d tikli
ɣurɣur-sent. Steqsaɣ
Steqsaɣ-tt imirimir-en ɣef yessetmayessetma-s. TennaTenna-yiyi-d belli
yiwet teqqaṛ
teqqaṛ di Wad Ɛisi, tezdeɣ di Medduḥa. Tayeḍ teqqa
teqqaṛ
qqaṛ di ''
L'ILE '', tezdeɣ
tezdeɣ di Buxalfa. Xemmeɣ imirimir-en belli yezmer tṛuḥ
tṛuḥṛuḥ-ed
ɣer Ḥesnawa, u nek lliɣ ahat deg usečču n tesdawit neɣ di lakul,
zdaxel n wesmil.
SeksuSeksu-nni s uksum i ččiɣ
ččiɣ akked imeddukalimeddukal-iw yuɣal
yuɣalɣal-iyi ṛẓag
am qedṛan
qedṛan deg iẓermaniẓerman-iw. Ur ṛǧiɣ
ṛǧiɣ ara akka i tezmer ad tkemmel
tmacahutttmacahutt-agiagi-inu. Ur fhimeɣ
fhimeɣ ara acu yark iḍeṛṛun yidi : « tṛuḥ
tṛuḥṛuḥ-ed
teqcict ɣurɣur-i, tennatenna-yiyi-d ḥemleɣḥemleɣ-k. Dɣa
Dɣa ɣliɣ fellfell-as ḥemleɣḥemleɣ-tt. Syin
tɣab ɣef allenallen-iw amzun d tikellax i d iyiiyi-tkellex. Neɣ
Neɣ ahat d zheṛ i
yulac akken a nemlil
nemlil tikelt nniḍen.
nniḍen. Ahat mkul mara dd-tass ɣer
Ḥesnawa, nek ad iyiiyi-d-yaf lḥal
lḥal ttwaṭṭfeɣ anda nniḍen ».
Maεlic! Ḥala idurar ur nettemlili yara. Ihi tura, d nek ara
iṛuḥen ad tttt-idid-nadiɣ.
nadiɣ. Ur tesε
tesεiḍ anwa izṛan acu yeḍṛan yides. Ahat
d imawlanimawlan-is i ss-yugin ad iyiiyi-tẓer umbe d mi sensen-tenna fellfell-i. Ahat
yessetmayessetma-s timeqranin i tttt-yettε
yettεassan akken ur dd-tettṛuḥu
tettṛuḥu yara ad
iyiiyi-tẓer. Neɣ ahat tendem ɣef acu iyiiyi-d-tenna, u tura ur tebɣa
tebɣa yara
26
ad tessendef ulul-iw imi teẓra
teẓra belli assass-nni i degdeg-i nemlal, meqbel
ad dd-yeɣli
yeɣli ṭlam, nek dayen ulul-iw ijaḥ
ijaḥ deg iẓuɣar n tayri.
Acu kan nek maleɣ
maleɣ ɣer tama n rrayrray-nni belli tussatussa-d ad iyiiyitẓer ur d iyiiyi-d-tufa yara. Izmer mači kan yiwet n tikelt i dd-tṛuḥ ɣurɣuri. Izmer tesseṛwa
tesseṛwaṛwa-d tassin ɣer Ḥesnawa. Acu kan nek zheṛzheṛ-iw d
aquran yeqquren
yeqquren am tqeclalt ansi fɣen
fɣen waman. Tura dayen ad ttttidid-afeɣ,
afeɣ, u lemmer ad dd-nadiɣ
nadiɣ tamurt n leqbayel tardast tardast.
Amdan yezmer ad yesleb xeṛṣum
xeṛṣum yiwet n tikelt di ddunitddunit-is. Ihi
assass-agi d ass n tisselbitisselbi-inu.
AzekkaAzekka-nni, wwiɣ
wwiɣ-tttt-id di Wad Ɛisi meqbel
meqbel leftuṛ.
leftuṛ. LḥiɣLḥiɣ-ed si
tsemmit n wadda armi d tisemmit iwsawen. AllenAllen-iw ur ǧǧant ara
yiwet n teḥnact
teḥnact ur muqlent ara ɣurɣur-es. Syin ṭṭfaɣṭṭfaɣ-ed lkaṛ
lkaṛ i yiyi-dyewwin ɣer Ḥesnawa anda i zziɣ yiwet n teswiε
teswiεt, syin daɣen
daɣen ṭfaɣ
lkaṛ
lkaṛ n tesdawit iyiiyi-wwin ɣer Buxelfa anda i dd-nudaɣ
nudaɣ yark
tixejḍatin.
tixejḍatin. Taggara uɣaleɣuɣaleɣ-ed ɣer Ḥesnawa. Deg ubrid ḥebseɣ di
'' L'ILE '' anda i nesε
nesεeddaɣ
eddaɣ xeṛṣum azgen n tsaε
tsaεett.
Ayen i yuggadeɣ
yuggadeɣ d akken zemreɣ ad iliɣ deg yiwen wemḍiq
di lawan nettat tettnadi fellfell-i deg umḍiq
umḍiq nniḍen. Yernu ḥareɣ ad ttttsfarḥeɣ
sfarḥeɣ belli imawlanimawlan-iw qeblen ad ddun yidi s axxamaxxam-nsen
akken ad iyiiyi-tttt-idid-xeḍben.
xeḍben. Acu kan si tama nniḍen ugadeɣ ad iyiiyid-tini asmi ad tttt-idid-mlileɣ
mlileɣ belli dayen tendem ur d iyiiyi-tebɣi
tebɣi yara.
TamedditTameddit-nni ṛuḥeɣ s asečču n tesdawit; xedmeɣ tagganit
tagganit
(lacan) nek d imeddukalimeddukal-iw, acu kan amecwaṛ
amecwaṛ ḥulfaɣ i tuzya
uqerruyuqerruy-iw; ḥulfaɣḥulfaɣ-as i tiklitikli-nni lḥiɣ
lḥiɣ assass-a seddaw yiṭij
yiṭij n tefsut
isḥeṣḥen.
isḥeṣḥen. Tiwwura uqerruyuqerruy-iw qrib ad dd-taṛedqent
taṛedqent seg uqraḥ.
Armi d imirimir-en i faqeɣ
faqeɣ s wayen yark lḥiɣ i laẓ d fad, teɣzi n wasswassagi. Uɣaleɣ
Uɣaleɣɣaleɣ-ed melba ma ččiɣ
ččiɣ-ed ɣer texxamt anda ɣliɣ si
naddam akken kan sumaɣ
sumaɣ tasumta. Lemmer mači d imeddukalimeddukaliw n texxamt i d iyiiyi-d-yessakin akken ad ččeɣ
ččeɣ akaskrut i yiyi-d-wwin
yidsen, tili ad dd-awiɣ
awiɣ taṣebḥit s tguni am lmegget.
Seg assass-en, ussanussan-iw uɣalen
uɣalen d tazliwin ger Ḥesnawa d
Medduḥa,
Medduḥa, ger Wad Ɛisi d Buxalfa, ger '' L'ILE '' d wanda ḥebbsen
ifurguten yettawin s iwaḍiyen.
iwaḍiyen. Ḥulfaɣ i yimanyiman-iw am widak
yettnadin uwṛaɣ
uwṛaɣ deg idurar n Lalaska neɣ am iminigen n tniri
yettnadin aman. Ula d učči sneɣseɣ
sneɣseɣɣseɣ-t, imi yiwet n tikelt kan i
kečmeɣ
kečmeɣ deg ass s asečču n tesdawit. Ttuɣ leqṛayaleqṛaya-w, ttuɣ
ttuɣ
imeddukalimeddukal-iw. Yuɣal
Yuɣal aɣilifaɣilif-iw ameqṛan
ameqṛan amek ara yiyi-d-taf Faḍma
Faḍma
27
asmi ara dd-tuɣal.
tuɣal.
ƔurƔur-i ilaq ad iyiiyi-d-taf ttemceε
ttemceεlaɣ
laɣ am lemri; ilaq ad iyiiyi-d-yaf
lḥal seṭṭlaɣ tamart, kkseɣ
kkseɣ accaren, mecḍaɣ acebbubacebbub-iw, zeddigit
leḥwayeǧ
leḥwayeǧḥwayeǧ-iw, d timellalin tuɣmas
tuɣmasɣmas-iw, allenallen-iw ur cufent ara si
leḥzen,
leḥzen, asebbaḍasebbaḍ-iw yessureǧ.
yessureǧ. Lḥaṣun bɣiɣ ad asas-uɣaleɣ d
ageldunageldun-nni n tmucuha iṛumyen,
iṛumyen, neɣ d Bṛiṛuc teḥmel Lunǧa n
teryel. Bɣiɣ
Bɣiɣ ad asas-yuɣal
yuɣal ubeḥri i yiyi-d-ttsamin d lmuziga ara ttttyezzuznen teɣzi
teɣzi n tudert i ss-eded-mazal di ddunit.
Umbe d snat smanat yebda wallaɣwallaɣ-iw a yeččikki deg ayen
yeḍṛan
yeḍṛan nek d Faḍma asmi i dd-tusa ɣer tsedawit. YeqqarYeqqar-iyiiyi-d belli
nettat d taqcict tamecṭuḥt
tamecṭuḥt i dd-yusan ɣer tesdawit akken ad dd-tawi
cwiṭ
cwiṭ n wakud s yiwen i tttt-yugaren. Ahat tebɣa
tebɣa ad dd-tesbeggen i
yimanyiman-is belli tezmer ad teε
teεǧeb anelmad n tesdawit, iban belli asasnni teε
teεweq deg acu ara tezhu, u d nek i d afeṛṛuǧ
afeṛṛuǧ amezwaṛu i ddtemlal, dɣa
dɣa ɣliɣ deg umeṛdax n cbaḥacbaḥa-ines. Imi tullas icebḥen
icebḥen
aṭas, mači d yiwen i tenttent-ittedṛagin
ittedṛagin deg ass; uɣent tannumi
tturarent s warrac akken i tturaren nitni s tcirett n ddabex.
Yiwet n tikelt, makken lliɣ
lliɣ ttnadiɣ ɣef Faḍma di Wad εisi,
mlaleɣ
mlaleɣ-ed Nunu, taxḍibt
taxḍibt n Rabiε
Rabiε. Mmektaɣ
Mmektaɣ-ed imirimir-en kan
kan belli
nettat d taǧarett
taǧarett n Faḍma, u ḥala nettat ara yiyi-d-yessukksen seg
umrujumruj-agi lqayen i degdeg-i ɣliɣ s lebɣilebɣi-w. Umbe d mi tttt-ḥelleleɣ cwiṭ
u ggulleɣ
ggulleɣ-as s yemmayemma-s yemmuten, tuɣal
tuɣal teqbel ad tttt-ceggε
ceggεeɣ
ɣer Faḍma ass n lexmislexmis-agi i dd-iteddun. Ssutreɣ
Ssutreɣ-as ad tṛuḥ ad ttttidid-tẓer, ad tttt-testeqsi ɣef acuɣer ur dd-tuɣal
tuɣal ara ad iyiiyi-tẓer, u ma
yella kra i tttt-iceṭnen
iceṭnen nettat d imawlanimawlan-is; ma yella ahat uginugin-iyi imi
ur d iyiiyi-ssinen ara.
Nniɣ
Nniɣ-as i Nunu, ad asas-tini belli nekkini weǧdeɣ,
weǧdeɣ, u melmi i ssyehwa ad nn-awḍeɣ
awḍeɣ s axxamaxxam-nsen, nek d yimawlanyimawlan-iw. Ahat mara
walin belli nek d mmimmi-s n tfamilt, ad uɣalen
uɣalen ad fsin am tament
yemmuẓeɣlen.
yemmuẓeɣlen.
Uɣaleɣ
Uɣaleɣ ɣer tɣuritɣuri-inu. TafekkaTafekka-w tetteli deg usmil, allaɣ
allaɣ-iw
meskin ijaḥ
ijaḥ deg igenwan anda yezdeɣ lexyal n Faḍma. Sani rrant
wallenwallen-iw ad dd-mlilen ẓẓerb n taḍsataḍsa-s i dd-yemɣin
yemɣin di yal tama.
TiktaTikta-inu weḥlent
weḥlent deg yiwen wexmiṛ i dd-ttakkent wallenwallen-is.
Tamuɣli
Tamuɣliɣli-s tesseqraḥ
tesseqraḥ-iyi ulul-iw akken iqerreḥ
iqerreḥ yiṭij allen n win
ittmuqulen ɣures. Bɣiɣ ad tttt-sefḍeɣ
sefḍeɣ seg alleɣalleɣ-iw akken iseffeḍ
iseffeḍ
umelmad lluḥ
lluḥ n tira,
tira, acu kan tteswiṛa
tteswiṛas
weḥdes
we
ḥdes
i
dd
tettefruri
nnig
ṛa
28
lluḥ
lluḥ s wacu yettwabna wulwul-iw.
Ugadeɣ
Ugadeɣ ad selbeɣ. Ugadeɣ ad dd-yaweḍ
yaweḍ umecwaṛumecwaṛ-nni
ageswaḥ
ageswaḥ i degdeg-i ad ii-yiwε
yiwεiṛ tuɣalin si tirgatirga-agiagi-inu; ad neqqimeɣ
neqqimeɣ
din di lexla n targit n teqcict ẓriɣ yewwas kan. I ittuɣaḍen
ittuɣaḍen di
temsalttemsalt-agi d yemmayemma-nni aε
aεzizen ara yeddreɣlen
yeddreɣlen seg imeṭṭi ɣef
mmimmi-s imexlen didra n teqcict. Dɣa,
Dɣa, mkul mara xemmeɣ i temsalttemsaltagi s wallaɣ
wallaɣ-iw ur nerɣi
nerɣi yara, qqareɣqqareɣ-as ziɣ
ziɣ meskin wemdan
yexlan am uffal, u cwiṭ
cwiṭ n waḍu ad tt-yesgen deg akal am leḥcic.
leḥcic.
Ḥebseɣ tazla ger imeḍqan imbeε
imbeεden n tesdawit. Uɣaleɣ
Uɣaleɣ ttɣimiɣ
ḥala di Ḥesnawa. NniɣNniɣ-as gerger-i d yimanyiman-iw ma yella tuɣal
tuɣalɣal-ed
yewwas ɣuri iban di Ḥesnawa kan ara yiyi-d-tnadi. Bdiɣ
Bdiɣ la ttttttayseɣ,
ttayseɣ, bdiɣ la tteyseɣ tuɣalintuɣalin-is ar ɣuri. Acu kan deg yiwet n
tekwatt deg ulul-iw, taḥnact
taḥnact i degdeg-i freɣ
freɣ taqadumttaqadumt-is mazalmazal-itt
teḥma.
teḥma. Ɣas akken sufella ttbaneɣttbaneɣ-ed ger imeddukalimeddukal-iw amzun
acemma ur yelli, nek ɣer zdaxel, ulul-iw icebbel am yillel iḥecṛen.
iḥecṛen.
Tikwal ttḥareɣ
ttḥareɣ ad kecmeɣ s usu akken ad tttt-arguɣ
arguɣ mebla ma
iceṭṭen
iceṭṭeniyi-d walbaε
walbaεḍ. Ḥemleɣ makken di sin, am sin yefṛax nnig
ṭṭen-iyiḤesnawa, la nettafeg wa ɣer tama n wayeḍ ɣef tinga(vagues)
ubeḥri
ubeḥri igan am asif deg wumi fessuset tikli n waman.
Si tama nniḍen,
nniḍen, thenneɣ u ttekleɣ, imi lliɣ ttṛaǧuɣ taqcict
iṛuḥen ɣer wexxam n watmatenwatmaten-is akken
akken ad iyiiyi-ter s lexbaṛ.
lexbaṛ. NniɣNniɣas ur qqar i yiwen, ɣas ula d axḍibaxḍib-im ur asas-qqar ara. Imi ur bɣiɣ
bɣiɣ
ad ẓren di texxamt acu i la iḍeṛṛun yidi segmi yebda waggurwaggur-agi
yezrin. ƔurƔur-sen ulac i ibeddlen degdeg-i imi mazalmazal-iyi d asusamasusam-nni
yettecmumuḥen
yettecmumuḥen i tqulhatintqulhatin-nsen. Leḥḥuɣ
Leḥḥuɣ u ttɣimiɣ yidsen am zikzikiw. Ladɣa
Ladɣa Yugurten d Mamuḥ iḥemlen ad iyiiyi-ddun di nneqma
makken ara yiyi-d-afen ṭsaɣ umbe d imensi kan. Akken kan ara ad
d-awḍen,
awḍen, adad-neggzen fellfell-i arma ṛefjenṛefjen-iyi irkelli. Ur bɣiɣ
bɣiɣ ara ad
tenten-nesnuɣnuɣ
nesnuɣnuɣ lemmer ad asenasen-iniɣ
iniɣ ulul-iw mači d win ibɣan
ibɣan teḍṣa
ussanussan-agi.
Ass n lǧem
lǧemε
ǧemεa di Ḥesnawa yessusem am tenṭelt yuli inijjel. Ad
asas-tiniḍ
tiniḍ ulac win yellan di texxamin inelmaden. Tikwal kan akka
mara dd-temlileḍ
temlileḍ yiwen ileḥḥu di tebriḍin n ssima yellan ger
ibaṭimuyen.
ibaṭimuyen. Leḥcic azegzaw n tefsut, yesseḥmay
yesseḥmay yitijyitij-nni
afessas, ittak cbih ɣer tgertilt igenni makken ara yeṣfu.
Lliɣ
Lliɣ ẓleɣ di leḥcic, ttarguɣ ussan i yiyi-ttṛaǧun
ttṛaǧun ad tenten-idireɣ
idireɣ di
lehna d talwit nek d Faḍma
Faḍma tucbiḥt am aggur. Ẓriɣ, ma yella s
29
lehduṛ
lehduṛ-is kan ḥlawen, nek zemreɣ ad ddreɣ
ddreɣ ula mebla aman
akked wučči. Ḥulfaɣ deg ulul-iw imirimir-en belli azaɣar
azaɣarɣar-agi anda bnan
tasdawit n Ḥesnawa, umbe d mara εeddin leqṛun
leqṛun ɣef assass-a, ad
d-yeched ɣef tayri lqayen yellan yewwas ger sin yefṛax n lǧennet,
widak yuɣalen
yuɣalen d imdanen akken ad ddren tayri
tayri ur ncuba tiyaḍ.
tiyaḍ.
Ugiɣ,
Ugiɣ, s wayen yark yellan degdeg-i n lǧahd,
lǧahd, ad anefaɣ i tikti belli
Faḍma
Faḍma ur dd-tettuɣal
tettuɣal ara ad dd-tekcem s allaɣ
allaɣ-iw.
AggurAggur-agi iε
iεeddan, mebla ma ẓriɣẓriɣ-tt, yesnerna tuṭṭfa
tuṭṭfa i ṭṭfeɣ
degdeg-s. Giɣ
Giɣ am ujgagal yejgugulen deg useklu usirem. ImirImir-en ɣurɣuri, tuderttudert-iw yellan ɣef yiri lkaf, teṭṭef kan s yiwet n tnelli rqiqen ɣer
wanda ddren yark yemdanen. U tinellitinelli-nni tarqaqt d cwiṭ
cwiṭ umekti n
wecmumeḥ
wecmumeḥ n Faḍma asmi akken i yiyi-d-tenna si zik i kk-ḥemmleɣ.
Di temṛaḥt
temṛaḥtṛaḥt-agi anda ulac yiwen , di leḥci
leḥcic
ḥcic-agi azegzaw
yesseḥma
yesseḥma yitij n tsebḥit n tefsut, deg ass n lǧemε
lǧemεa yexlan n
Ḥesnawa, lliɣlliɣ-ed allenallen-iw am ṭwiqan mi walaɣ tbedded Faḍma
zdatzdat-i am tezdayt n ttmaṛ
ttmaṛ yeččuṛen d sser. IḍarenIḍaren-is ugin ad ddsamin lqaε
lqaεa, tebdded ger igenni d tmurt, acebbubacebbub-is isarreḥ
isarreḥ armi
qrib ad dd-isami ammasammas-is, tenneḍ
tenneḍ-ed yiwen ubeḥnuq,
ubeḥnuq, igan am
lḥaf, i tuyattuyat-is; yeɣli
yeɣliɣli-yasyas-ed teɣzi
teɣzi n tfekkatfekka-s armi i dd-isuma leḥcic
leḥcic
anda akken lliɣ
lliɣ ẓleɣ. TwehhaTwehha-yiyi-d s ufusufus-is akken ad dd-kkreɣ.
kkreɣ.
ƔlintƔlint-ed tmeqwa imeṭṭawen
imeṭṭawen makken sumaɣ taffetusttaffetust-is leggaɣe
leggaɣen
ɣen
am leḥrir.
leḥrir. Ur umineɣ ara imaniman-iw makken uliɣ
uliɣ ula d nek seg akal.
Ḥulfaɣ i wulwul-iw fessus mi tebda ad iyiiyi-d-tseffeḍ
tseffeḍ imeṭṭawenimeṭṭawen-iw s
iḍudanḍudan-is yeṛɣan.
yeṛɣan. TennaTenna-yiyi-d : « ur ḥmile
ḥmileɣ ara ad kk-waliɣ
waliɣ s
imeṭṭawen.»
imeṭṭawen.»
Ḥulfaɣ i tesmeḍ ubeḥri mi tkeččem s ulul-iw makken
makken i yiyitezmeḍ
tezmeḍ s idmarenidmaren-is. Dɣa
Dɣa nuli deg igenni am snat tjeǧǧigen
tifessasin. Syin walaɣ
walaɣ-ed Ḥesnawa am tcamiṭ tazeggaɣt di
tizegzewt n uzaɣaṛ
uzaɣaṛ n temdint tajdiṭ. ṚuḥenṚuḥen-iyi yark lehduṛ
lehduṛ i lliɣ
bɣiɣ ad asas-tenten-iniɣ
iniɣ i Faḍma. Si tama nniḍen ẓriɣ tefhem belli
nettat
nettat d tin akken s wacu zemreɣ
zemreɣ ad sebṛeɣ i teṛzeg n ddunitddunit-agi
yettazalen am uzerzer n tafat. Lemmer ufiɣ
ufiɣ ad dd-jemε
jemεeɣ deg
yiwet n tiqit n waman yark iḥulfan
iḥulfan sε
sεiɣ deg ulul-iw, syin ad asas-tentenfkeɣ
fkeɣ ad tenten-tsew. Ahat ad kecmen s ulul-is akken ad tefhem acḥal
acḥal i
tttt-bɣiɣ.
Taggara terraterra-yiyi-d ɣer lqaε
lqaεa, s anda akken i yiyi-d-tufa. Ḥulfaɣ
icerreg wulwul-iw mi tttt-walaɣ
walaɣ tuffeg deg igenni am uqeswel yettawi
30
waḍu
waḍu deg ass n tbuciḍant. Tuɣal tettbantettban-iyiy-d am tneqiṭ
tneqiṭ tamellalt
deg igenni ajenjaṛi.
ajenjaṛi. Syin qneɣ allenallen-iw akken ad mesle
mesleɣ ijerdan n
wudemwudem-is akked tfekkatfekka-ines deg allaɣ
allaɣ-iw. Ẓleɣ din di leḥcic am
lmegget yessufeɣen
yessufeɣen ṛṛuḥ.
Ticki sliɣ
sliɣ i Yugurten d Samir d Murad mi la ttnadin fellfell-i. Si
lebε
lebεid i yiyi-d-nnan belli assass-agi d aksum i dd-fkan deg usečču n
tesdawit. Dɣa
Dɣa akken ur tttt-faqen ara i liḥala
liḥala i degdeg-i lliɣ,
lliɣ, ɣawleɣɣawleɣ-ed
ɣurɣur-sen.
Si tama nniḍen
nniḍen bɣiɣ ad asenasen-ḥkuɣ ayen akka yeḍṛan tura
yidi, acu kan ẓriɣ ur ttamnen ara, yernu zemren ad iyiiyi-ddun di
nneqma ma drus sin neɣ
neɣ qrad(3) n wagguren. Dɣa ssusmeɣ.
Mi newweḍ
newweḍ s asečču nufanufa-n Mamuḥ
Mamuḥ d Bakir akked Ṛabiε
Ṛabiε.
yufatenyufaten-id lḥal
lḥal xedmenxedmen-d sin iberdan tagganit. U setfen deg
iḍebsiyenḍebsiyen-nsen n wuzzal imurṣuyen
imurṣuyen n wekṣum aleqqaq. Akken i
ɣ-eded-walan ǧǧanǧǧan-en iḍebṣiyen
iḍebṣiyenḍebṣiyen-nsen ɣef ṭṭabla, ruḥenruḥen-d ad ddεiwden yidneɣ
yidneɣ tagganit i tikelttikelt-nniḍen.
nniḍen. Mi yiyi-d-walan ibaniban-ed
leḥzen
leḥzen deg udemudem-iw ugar n wakken uɣeɣ
uɣeɣ tannumi, bdan ad
ttnadin amek izemren ad iyiiyi-skefṛen
skefṛen akken ad dd-ḍseɣ. Dɣa
cmumḥeɣ
cmumḥeɣḥeɣ-asen imirimir-en akken ad iyiiyi-ǧǧen tṛankil.
Amecwaṛ,
Amecwaṛ, yewweḍyewweḍ-ed Nanuṛ
Nanuṛ d Ḥakim. Qbala ar ɣuɣu-i, yal
yiwen isers
isersrs-ed adebṣi
adebṣiṣi-ines n wuzzal seg yiwet n tama. Ulac acu
ur iyiiyi-xedmen ara akken ad dd-neṭqeɣ.
neṭqeɣ. Ssawḍen armi ibdan ad iyiiyid-nebbcen seddaw teɣṛuṭ.
teɣṛuṭ. Taggara mi yiyi-tewweḍ
tewweḍ tfidi s iɣes nniɣnniɣasen :
- A yatmaten, ttxilwat hennithennit-iyi cwiṭ.
cwiṭ. Wellah ma ẓriɣ acuacu-t waε
waεṛeẓ
i kenken-yeqsen assass-agi, ad asas-tiniḍ
tiniḍ teččam tasekra n weɣyul, si
sbeḥ
sbeḥ i la tettṣukkum. Dayen hennithennit-aɣ !
Cmumeḥaɣ
Cmumeḥaɣḥaɣ-asen mi sensen-d-nniɣ
nniɣ awalawal-agi. Nutni ṭṭerḍqen d
taḍṣa.
taḍṣa. Bdan lehduṛ gerger-asen;qqaṛen
asen;qqaṛenṛen-as: «Wellah ar dd-ihdeṛ,
ihdeṛ,
Wellah ar dd-yenna yiwen wawal ». Dɣa nniɣnniɣ-asen.
- Acu i dd-tqesdem ? Yella kra yellan cekka ?
YerraYerra-yiyi-d Ḥakim i yettmeslayen dima deg umur n tarbaε
tarbaεt
mkul mara bɣun
bɣun ad dd-inin yiwen wawal ijemε
ijemεen.
- A Yuyu, neẓra
neẓra ur tfaqeḍ ara d yimanyiman-ik. AqlaAqla-k azal n snat n
smanat ulac anwa i kk-yeslan
yeslan tenniḍ
tenniḍ-ed yiwen wawal. Ula d taguni
i tuɣeḍ
tuɣeḍ tannumi tegganeḍ umbe d ṭnac n yiḍ teǧǧiḍteǧǧiḍ-tt, tuɣaleḍ
tuɣaleḍ
umbe d imensi metwal s usu. Ula d leqraya ur neẓri yara ma
31
yella tkečmeḍ
tkečmeḍ ɣer lakul neɣ ala.
IkkesIkkes-as imirimir-en Mamuḥ
Mamuḥ awal, yennayenna-yiyi-d :
- A Yuyu, acu i kk-yuɣen
yuɣen ?
Ur ẓriɣ imirimir-en acu i zemreɣ
zemreɣ ad asenasen-iniɣ.
iniɣ. Imi ar ɣurɣur-i
acemmek ur yelli; ttqesiṛeɣ
ttqesiṛeɣ am zikzik-w, ddesaɣ
ddesaɣ yidsen am zikzik-iw.
Ur fhimeɣ
fhimeɣ ara acu yark i dd-qesden.
Nitni imirimir-en, di tẓa(7)
tẓa(7) yidyid-sen, zzinzzin-iyiiyi-d am tzizwa, ttmuqulen
degdeg-i acu ara fehmen.
fehmen. Nek am tjeǧǧigt
tjeǧǧigt yeqquṛen ur sε
sεiɣ acu ara
sensen-fkeɣ,
fkeɣ, ḥala udemudem-iw i sensen-d-yettbanen yekersmumi yal mara
d-ḍṣeɣ. Dɣa yuẓayuẓa-d Yugurten deffir ukersi ɣef i qqimeɣ, isε
isεeddaedda-d
iɣalenɣalen-is si zdeffirzdeffir-i, izmeḍ
izmeḍ-iyi seg idmaren am babat mara yiḥnin
yiḥnin
ɣef mmimmi-s. Dɣa
Dɣa kemlen aṭas
aṭas n lehduṛ i wumi ur a rriɣ ara aṭas n
lwelha. Mkul yiwen acu i dd-yenna. Nek qqareɣ
qqareɣ-asen “ih”. Yiwen
yennayenna-yid :
« ma yella deg uxxamuxxam-nwen i tesε
tesεiḍ... ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa...
xeṛsum,
xeṛsum, iniini-yaɣ
yaɣ-ed ad nmuqel ma... ṭaṭabaṭaṭa...» wayeḍ daɣen
yenna
yenna-d : « ma yella d albaε
albaεḍ n tullas ...ṭaṭabaṭaṭa ... aṭas i yellan
nniḍen...
nniḍen... ssuq yeččuṛ d lxeḍṛa ... ṭaṭabaṭaṭa ... tasdawit …
ṭaṭabaṭaṭa...»
Bɣiɣ
Bɣiɣ ad asenasen-ḥesseɣ, acu kan allaɣallaɣ-iw ijaḥ
ijaḥ deg umekti n
tedyant yeḍran
yeḍran yidi sgellisgelli-nni. Ẓriɣ ad ḍsen fellfell-i lemmer ad asenasentttt-idid-ḥkuɣ. Ladɣa Murad, ugadeɣ ad yecfu fellfell-as ula d asmi ara
nuqel d imɣaren.
imɣaren. Daɣen ugadeɣ ad ẓren belli ussan agi iε
iεeddan ''
ḥemleɣ ''.
'' Ḥemleɣ '', meqqer cwiya wawalwawal-agi. Nek ɣuri bdiɣ kan
leḥmala
leḥmala s waε
waεǧeb n tin ara ḥemleɣ ddunit
ddunitunit-iw maṛṛa.
maṛṛa. Ur zmireɣ
ara ad tttt-ḥemleɣ s yiwen wass n ucali di Ḥesnawa. Ḥemleɣ degdeg-s
arracarrac-nni i nurga ad tenten-nesε
nesεu akked yexxamen nebna di targit
akked Lezzayer. Yernu ulul-iw yeẓra
yeẓra imirimir-en belli d nettat i tt-ididyessekren si txucett anda yezzer acḥal
acḥal isseggasen
isseggaseneggasen-aya.
Akken ad asenasen-beddleɣ
beddleɣ awal fellfell-i, nniɣ
nniɣ-asen belli tewε
tewεeṛ
aṭas fellfell-i leqraya ussanussan-agi, ugadeɣ
ugadeɣ anda ur dd-ttawiɣ
ttawiɣ ara
asseggasasseggas-agi. Ɣef aya i bɣiɣ ad ḥerseɣ imaniman-iw cwiṭ
cwiṭ akken ur ddttafeɣ
ttafeɣ ara imaniman-iw qabel la ss-ttε
ttεawadeɣ
awadeɣ i usseggasusseggas-inu. U ɣas
akken mači d widak qenε
qenεeɣ s lehduṛlehduṛ-iw, negzen ɣer tmesxiṛtmesxiṛ-nsen
n zik, u lhanlhan-ed d weksum i nuɣ
nuɣ tannumi ttakkenttakken-t-id di leftuṛ
leftuṛ n
lǧemε
ǧemεa.
32
AzekkaAzekka-nni, tuɣal
tuɣalɣal-ed teqcict ceggε
ceggεeɣ ɣer Faḍma. Taṣebḥit mi
d-tekcem di tsemmit n Ḥesnawa, tufatufa-yiyi-d la tttt-ttraǧuɣ
ttraǧuɣ zdat n
temkaṛḍit
temkaṛḍit talemmast. TeḍsaTeḍsa-yiyi-d s yiran n txenfucttxenfuct-is am tin i yiyi-dyewwin izen yessefṛaḥen.
yessefṛaḥen. U ayen i d iyiiyi-felqen ulul-iw mi d iyiiyi-dtenna belli ur teẓri
teẓri yara Faḍma imi ussanussan-agi tṛuḥ
tṛuḥ ɣer xwalixwali-s.
ImirImir-en, asiremasirem-nni yark sε
sεiɣ di tuɣalintuɣalin-is n wasswass-a, yuɣal
yuɣalɣal-iyi d
yiwen n leḥzen
leḥzen ur nezmir ad yettwaffer ḥala s imeṭṭawenimeṭṭawen-iw deg
usu. Dɣa
Dɣa qbala ɣer texxamt anda i freɣ seddaw tduli armi d lawen
n lqahwa n tmeddit. Sε
Sεiɣ assass-agi cwiṭ
cwiṭ n ẓheṛ imi ulac anwa i ddikecmen seg imeddukalimeddukal-iw; tili ad iyiiyi-d-afen makken ttinẓifeɣ
ttinẓifeɣ am
uqjun amecṭuḥ
amecṭuḥ teǧǧa yemmayemma-s i usemiḍ
usemiḍ n yiḍ di lexla.
SmanaSmana-nniḍen
nniḍen n tmuɣli si tetiṭuct n ṭṭaq n wesmil anda
qqareɣ.
qqareɣ. Ad usseɣ tikli d tnelmadin di baṛṛa, ma yella ad tili gergerasen tuzyint n wulwul-iw. SmanaSmana-nniḍen
nniḍen n tazla, yal mara yili ur sε
sεiɣ
ara leqraya, ger Buxalfa d Wad εisi, neɣ
neɣ ger L' ILE d Medduḥa.
SmanaSmana-nniḍen
nniḍen n tɣimit zdat n temkarḍit tameqṛant n Ḥesnawa, d
asenqed n wekcam n tullas yark i dd-ikečmen tisemmit n wuzzal n
Ḥesnawa. SmanaSmana-nniḍen
nniḍen n tmuɣli s ijeǧǧigen igan am udem
udem n
Faḍma
Faḍma mara dd-teḍs,
teḍs, ɣas ma yella ur cbiḥen ara anect tecbeḥ
nettat. SmanaSmana-nniḍen
nniḍen n lehduṛ yides seddaw tduli, deg usu,
nettemsefham di tirgatirga-w ɣef amek ilaq ad nebnu tuderttudert-nneɣ
nneɣ di
ddunitddunit-agi igan am tata, yettbeddilen mkul mara dd-ibeddel usigna
yettɣum
yettɣumun
ɣumun iṭij
iṭij i dd-yettbeddilen ula d netta udemudem-is yeččuṛen
yeččuṛen d
taḍsa.
taḍsa.
Tikwal mara dd-tkakiɣ,
tkakiɣ, ttafeɣttafeɣ-ed imeddukalimeddukal-iw di texxamt la
ttqesiṛen.
ttqesiṛen. Beqquɣ ad dd-skecmeɣ
skecmeɣ imaniman-iw deg umeslayumeslay-nsen, ɣas
ma yella ur zmireɣ
zmireɣ ad dd-hedṛeɣ,
hedṛeɣ, qqaṛeɣqqaṛeɣ-as xeṛsum
xeṛsum ad sleɣ i
wayen i dd-qqaren. Acu kan ttkellixenttkellixen-iyi imeẓẓuɣen
imeẓẓuɣenẓẓuɣen-iw yeṭṭubnen.
yeṭṭubnen.
Imi uɣaleɣ
uɣaleɣ ussanussan-agi am uε
uεeẓẓug, ḥala kra kan imeslayen i ddleqfaɣ
leqfaɣ deg igenni.
Ass n larebε
larebεa tameddit, wwinwwin-iyiiyi-d bessif, Nanuṛ
Nanuṛ akked
Yugurten, ɣer wanda ḥebbsen ifurguten yettawin ɣer taddart
taddart-iw;
rran iyiiyi-d zdaxel n tkabatttkabatt-iw, leḥwayeǧ
leḥwayeǧḥwayeǧ-iw yumsen. NnanNnan-iyiiyi-d
meqbel ad aliɣ
aliɣ s afurgut belli ilaqilaq-iyi ad ṛuḥeɣ ad dd-steε
steεfuɣ
fuɣ sin
wussanwussan-agi deg uxxamuxxam-nneɣ,
nneɣ, imi ɣef akken i dd-qqaren la ddttbaneɣ
ttbaneɣ d win iε
iεyan aṭas
aṭas ussanussan-agi.
Ziɣemma,
Ziɣemma, d tidett εyiɣ;
yiɣ; imi akken wwḍeɣ s axxam kcemeɣ s
33
usu am win i dd-yekkan si lmina ucaṛbun.
ucaṛbun. U mi tṛuḥ yemma ad iyiiyid-tessaki s imensi, nniɣ
nniɣ-asas-ed belli ur lluẓeɣ
lluẓeɣ ara, imi fetṛeɣfetṛeɣ-ed
assass-agi di tesdawit, u aṭas
aṭas i dd-ččiɣ.
ččiɣ. Dɣa seg imirimir-en d tazla ger
ijeǧǧigen
ijeǧǧigen n yal nwel deg yiwen uzaɣaṛ,
uzaɣaṛ, nek d Faḍma. Uɣaleɣ ulac
ayen ur ttarguɣ
ttarguɣ ara fellafella-as. Tikwal ad ttarguɣ
ttarguɣ tuḍen deg axxam,
nek εezṛeɣ
ezṛeɣ s idisidis-is, la ss-senɣaseɣ
senɣaseɣ si tawla i tttt-yeṭṭfen
yeṭṭfen s usersi n
ubeḥnuq
ubeḥnuq asemmaḍ ɣef anyiranyir-is; abeḥnuq
abeḥnuq i dd-selxasaɣ
selxasaɣ deg aman
issemaḍen
issemaḍen yal mara dd-yar
yarɣ seg unyirunyir-is. Tikwal nniḍen
nniḍen ttarguɣ
nnuɣeɣ,
nnuɣeɣ, nek yides, ɣef yiwet n tɣawsa ur nemε
nemεin ara, syin tṛuḥ
tṛuḥ s
axxamaxxam-nsen, teǧǧa
teǧǧaǧǧa-yi. Nek syin ad rẓeɣ
rẓeɣ ɣurɣur-es s wul yettrun
ndama akken ad dd-tuɣal
tuɣal s axxam. Nettat, dɣa mi yiyi-d-twala
akkenni i ttruɣ
ttruɣ fellfell-as s leḥzen,
leḥzen, ad dd-yeḥnin
yeḥnin fellfell-i wulwul-is. Syin ad ddtuɣal
tuɣal yidi s axxamaxxam-nneɣ
nneɣ s lfeṛḥ iɣelben lfeṛḥ n tyemmat mara ddyass mmimmi-s seg inig. Tikwal nniḍen
nniḍen ttwaliɣttwaliɣ-tt makken i tleqeḍ
tleqeḍ
azemmur yidi deg ayla i d ii-yefka baba; nek ɣef tzemmurt ad ddcerweɣ
cerweɣ ticiṭwin yeččuṛen d azemmur,
azemmur, nettat, yelsan taxecabit am
tin tettlusu yemma, ad tleqeḍ
tleqeḍ ger ixidwac s tḍudacintḍudacin-is tileqaqin
iεeqayen uzemmur i dd-ineqlen si lbican nessa di lqaε
lqaεa.
Lexmis d lǧem
lǧemε
ǧemεa, ttuɣ
ttuɣ cwiya Faḍma. SsawlenSsawlen-iyiiyi-d
imeddukalimeddukal-iw n taddart akken ad asas-nqesseṛ
nqesseṛ yiwet
yiwet n temlilit n
ddabax, nekni d taddart i dd-yezgan ɣer tama n taddarttaddart-nneɣ.
nneɣ.
Timlilit nurar ass n lexmis tekfa s umennuɣ
umennuɣ akked ubunyiw. Dɣa
nennanenna-yas ad asas-nεiwed azekkaazekka-nni. Ula d timlilittimlilit-agi tis snat
nekfanekfa-tt ula d nettat s umecčew akked ifeddixen.
Sin wussan
wussanssan-agi n taddart rranrran-iyiiyi-d ɣer laε
laεqelqel-iw. Wwḍeɣ
Wwḍeɣ armi
ttuɣ
ttuɣ tirga ɣef Faḍma, ɣas ulamma tikwal tettuɣaltettuɣal-ed teswiṛa
teswiṛaṛa-s ger
wallenwallen-iw. Acu kan imirimir-en ad tttt-gefdeɣ.
gefdeɣ. U wayen i d iyiiyi-dyessufɣen
yessufɣen kteṛ seg uquẓbeṛ degdeg-i yekcem wallaɣ
wallaɣ-iw, d anekcum
n yelliyelli-s tǧar
tǧarett
ǧarettett-nneɣ
nneɣ s axxam; si zik ẓriɣ tttt-teε
teεǧabeɣǧabeɣ-as cwiṭ.
cwiṭ. Acu
kan meẓẓiyet
meẓẓiyet aṭas fellfell-i. Nek lliɣ
lliɣ imirimir-en lluẓeɣ
lluẓeɣẓeɣ-ed seg urar n
ddabax deg ugni, tessutertessuter-as yemma imirimir-en ad iyiiyi-d-tesseww
snat n tlifṛiḍin
tlifṛiḍin s tmellalin. Dɣa d ayen texdem teqcictteqcict-nni.
Lliɣ
Lliɣ ad ttmuquleɣ
ttmuquleɣ ɣur tfekkatfekka-s tamecṭuḥt
tamecṭuḥt yettqeẓqiẓen seg
ifuṛnuyen
ifuṛnuyen ɣer ddekkan. TettmuqulTettmuqul-ed ɣurɣur-i sya ɣer da s ucmumeḥ
yeččuṛen
yeččuṛen takuzint d lfeṛḥ. Taggara, tserstsers-iyiiyi-d taḍebsitt.
taḍebsitt. Yemma
yellan tessirid leḥwayeǧ
leḥwayeǧḥwayeǧ-iw yumsen di lḥaṛa,
lḥaṛa, teε
teεṛeḍṛeḍ-ittitt-id ad tefteṛ
tefteṛ
yidyid-i. Ur umineɣ
umineɣ ara mi walaɣ taqcict tezuɣeṛtezuɣeṛ-ed taqejmuṛt
taqejmuṛt ɣer
34
ṭṭabla tamecṭuḥt anda qqimeɣ. Syin tebda učči yidi s wezmumeg.
UdemUdem-nni n teqcict n lǧiran
lǧiranǧiran-nneɣ
nneɣ d amellal am ubellaṛ yuɣen
di tillas tiberkanin. Yettfeǧǧiǧ
Yettfeǧǧiǧ d telwaɣ igan am tin n leḥrir.
Tiduḍaci
Tiduḍacin
ḍacin-is tirqaqin leqḍen
leqḍenḍen-t tilifriḍin
tilifriḍin si tdebṣitt am ufrux mara
ineqqeb timẓin.
timẓin. Ẓriɣ, si zik ttaε
ttaεǧabeɣǧabeɣ-tt cwiṭ,
cwiṭ, wanectwanect-a ḥemleɣḥemleɣ-t
ɣas ma yella nettat s yimanyiman-is ur tttt-bɣiɣ ara. ƔurƔur-i, nettat am
weltma tamecṭuḥt,
tamecṭuḥt, ɣas ma yella ur tella yara d weltma. Acu kan,
axemmem
axemmem belli yalla walbaε
walbaεḍ i d iyiiyi-bɣan yetterayettera-d degdeg-i cwiṭ
cwiṭ n
wettkal deg imaniman-iw.
Ur ẓriɣ ara acu i d ii-yewwin mi dd-ddmeɣ
ddmeɣ yiwet n tlifṛiṭ seččaɣseččaɣ-asas-tt
s ufusufus-iw i teqcictteqcict-nni n lǧiran.
lǧiran. Tewhem degdeg-i acu i bɣiɣ
bɣiɣ ad
xedmeɣ.
xedmeɣ. Ur tefhim ara ass amezwaru acu i bɣi
bɣiɣ ad xedmeɣ. Acu
kan teṭṭef
teṭṭef talifṛiṭtalifṛiṭ-nni deg imiimi-s, u teččatečča-tt. Syin rniɣ
rniɣ-as tayeḍ
tayeḍ i
tečča tikelttikelt-agi s wecmumeḥ.
wecmumeḥ. Amecwaṛ kan ula d nettat, twehhatwehhayiyi-d yiwet n tlifriṭ
tlifriṭ s imiimi-iw. Ččiɣ
Ččiɣ-tttt-id seg ufusufus-is am umcic makken
ara yemmeɣ
yemmeɣ ɣef uksum. Neḍsa aṭas di sin.
sin.
TekcemTekcem-ed yemma imirimir-en makken nella nettaḍsa,
nettaḍsa, u twalatwalayaɣ
yaɣ-ed mi la nettemseččay gerger-aneɣ.
aneɣ. Dɣa tessaweltessawel-as imirimir-en i
teqcictteqcict-nni n lǧiran
lǧiran yuɣalen tazeggaɣt am teṭumaṭict, s yisemyisem-is.
TennaTenna-yas belli d lawan ad tṛuḥ
tṛuḥ s axxamaxxam-nsen imi, ahat, teḥwaǧ
teḥwaǧḥwaǧitt yemmayemma-s di cɣel
cɣel n wexxam. Syin tezzitezzi-d ɣurɣur-i, tmuqeltmuqel-iyi s
leḥqaṛa
leḥqaṛa deg allenallen-is u tekkestekkes-iyi si ṭṭabla taḍebsitttaḍebsitt-nni n tlifṛiḍin
tlifṛiḍin
ideg i dd-mazal azgen. TennaTenna-yiyi-d : « urd a tetteḍḥiḍ
tetteḍḥiḍ ara keč.
Kker ɣef yimanyiman-ik, ṛuḥ ad dd-teẓreḍ
teẓreḍ imeddukalimeddukal-ik. Ahaqel haten
haten-in
la kk-ttṛaǧun
ttṛaǧun ».
Feṛheɣ
allaɣ--iw umbaε
Feṛheɣ aṭas mi teffeɣ Faḍma seg allaɣ
umbaεd aggur d
wezgen n unezduɣ
unezduɣ-is degdeg-s. Ẓriɣ deg ulul-iw belli lemmer i d iyiiyitebɣa
tebɣa s tidett tili acḥalacḥal-ayagi i dd-testeqsa fellfell-i. Ufiɣ
Ufiɣ daɣen taẓin
uẓiɣ ɣer teqcictteqcict-nni n lǧiran
lǧiranǧiran-nneɣ
nneɣ telli
tellili-yiyi-d asekṛun
asekṛunṛun-nni iɣelqen
iɣelqen n
texxamt tamarẓagut
tamarẓagut anda i d iyiiyi-tger Faḍma
Faḍma assass-nni i tttt-idid-mlaleɣ
mlaleɣ
di tesdawit. Faqeɣ
Faqeɣ belli s cbaḥacbaḥa-s i yiyi-tga amendil yumsen ɣef
allenallen-iw, u tesberber s lehduṛ
lehduṛ-is ẓiden ɣef allaɣallaɣ-iw armi yuɣaleɣ
yuɣaleɣ
ttuɣ
ttuɣ acu i d ameyyez. Feṛḥeɣ aṭas
aṭas tura mi d iyiiyi-d-tuɣal
tuɣal tllelitlleli-w.
Rriḥa
Rriḥa n liṣuns i d iyiiyi-d-yewten s anzaren mi dd-rseɣ
rseɣ seg
ufurgut di Tizi akked zhir n tkeṛwas
tkeṛwas i d iyiiyi-sεeẓgen imeẓẓaɣimeẓẓaɣ-iw,
ssekrenssekren-d deg idmarenidmaren-iw yiwen ucaḥuḍ
ucaḥuḍ i yiyi-qebṛen.
qebṛen. Ḥulfaɣ i
35
yimanyiman-iw am win yebɣan
yebɣan ad dd-yerr taffaṭ
taffaṭ-is. Uɣaleɣ
Uɣaleɣ segmi leḥḥuɣ
deg ubrid yettawin ɣer tesdawit n Ḥesnawa i irennu degdeg-i
utqelequtqeleq-nni. Ladɣa
Ladɣa mi bdiɣ ttubbuɣ takessarttakessart-nni seddaw wannar
n ddabax.
Akken wwḍeɣ
wwḍeɣ ɣer tsemmit n wuzzal n Ḥesnawa, fehmeɣ acu i
-yuɣen.
yuɣen. TbanTban-ed imirimir-en teswiṛa
teswiṛa n Faḍma
Faḍma ger wallenwallen-iw anectillaanectillatt, u mmektaɣ
mmektaɣ-ed belli yezmer ad dd-tuɣal
tuɣal assass-a ad iyiiyi-tẓer.
Neddmaɣ
Neddmaɣ cwiṭ imi ur asas-εewdeɣ
ewdeɣ ara i yemma lehduṛ ɣef temsalttemsaltnni n lexḍubegga.
lexḍubegga. NniɣNniɣ-as ad εiwqeɣ
iwqeɣ acu ara ss-iniɣ
iniɣ lemmer ad
iyiiyi-d-testeqsi ma yella heggan imawlanimawlan-iw i ṛwaḥṛwaḥ-nsen s axxam n
imawlanimawlan-is akken ad iyiiyi-tttt-idid-xeḍben.
xeḍben.
Ziɣemma,
Ziɣemma, sin wussanwussan-agi yezrin d allaɣ
allaɣ-iw kan i yerran
tadimt ɣef tugi n wulwul-iw ideg i yekker yiwen ujajiḥ
ujajiḥ n tmes i wumi
ur zmireɣ
zmireɣ ara maḍi. Faqeɣ imirimir-en belli uḍneɣ
uḍneɣ targit n Faḍma. Ɣas
ma yella si zik, nek d bu tullas akken i yiyi-teqqar yemma, tikelttikelt-agi
waqila tewweḍ
tewweḍ tifidi s iɣes. Dayen uḍneɣ. U ahat wagi i wumi
semman imedyazen aṭan
aṭan n tayri. Wwḍeɣ ɣer texxamt, ẓleɣ deg
usuusu-w, ttxemmimeɣ
ttxemmimeɣ i wamek zemreɣ ad dd-sufɣeɣ
sufɣeɣ imaniman-iw seg
umerdaxumerdax-agi ideg iyiiyi-zzer zman.
Ufiɣ
Ufiɣ imirimir-en belli ur sε
sεiɣ acu i izemren ad iyiiyi-d-yessukkes seg
aṭan agi amcum n tayri ḥala snat tifrat. Tamezwarut d tuɣalin n
Faḍma
Faḍma s irebbi n tayritayri-nneɣ
nneɣ yeddren kan yiwen wass. Ma d tis
snat ilaqilaq-iyi ad ẓmiɣ ulul-iw am tetrikutt
tetrikutt yumsen arma ur dd-ttmazal
ara degdeg-s taquddiṛt
taquddiṛt n rriḥa n Faḍma degdeg-s. Dɣa,
Dɣa, umbeε
umbeεd mi
meyzeɣ
meyzeɣ ddeqs, gezmeɣgezmeɣ-tt gerger-i d yimanyiman-iw belli umbeε
umbeεd aggur d
wezgen n tisselbi ɣef yiwet n tmeslubt, d lawan ad dd-lhuɣ
lhuɣ d
yimanyiman-iw akked tɣuri
tɣuriɣuri-inu.
Uɣaleɣ
Uɣaleɣ ɣer lakul.
lakul. Uɣaleɣ
Uɣaleɣ ɣer leqṛaya di texxamt. Uɣaleɣ s
aqesseṛ
aqesseṛ nek d imeddukalimeddukal-iw. Ɣas ma yella mazalmazal-iyiiyi-d ttmuquleɣ
ttmuquleɣd tikwal si tatiṭuct
classe).
tatiṭuctṭuct-nni giɣ
giɣ di lemri n tzeqqa n tɣuri ( la classe).
Mkul mara faqeɣ
faqeɣ i yimanyiman-iw ttmuquleɣ
ttmuquleɣ-ed segseg-s, qqareɣ
qqareɣ-as akken
ad ssurfeɣ
ssurfeɣ i yimanyiman-iw belli d '' tannumi kan ''.
Tikwal daɣen
daɣen ttsubbuɣ ɣer Wed εisi neɣ
neɣ ttaliɣ ɣer Buxalfa. D
aḥewes i ttxemmimeɣ, akk qqareɣqqareɣ-as ahat ma yella mlaleɣ
mlaleɣ-tttt-id
tezmer ad iyiiyi-d-tessefhem urarurar-agi ucmit turar yessyess-i.
Ula d yiwet n tikelt ur dd-tusi deg
deg alleɣ
alleɣ-iw tikti belli yezmer
yella i kra i tttt-yuɣen
yuɣen imi ula d tinna iceggε
iceggεeɣ ɣurɣur-es, s axxamaxxam36
nsen, tennatenna-yiyi-d belli ur tesε
tesεiḍ acu i tttt-yuɣen.
yuɣen. TernuḍTernuḍ-as nnannnan-iyiiyid wid i tttt-iwalan di Wed εisi akked Buxalfa. Ɣef ayagi yark ur
xemmemeɣ
xemmemeɣ ara belli temmut neɣ yuker
yukeruker-itt walbaε
walbaεḍ iwaɣzniwen.
Sin wussan umbe d, ufiɣufiɣ-ed imaniman-iw am akken ur sε
sεiɣ yark
acu i ṛeggmeɣ i yimanyiman-iw. Uɣaleɣ
Uɣaleɣ ur d adad-tekkseɣ
tekkseɣ ara tiṭtiṭ-iw seg
umrujumruj-nni giɣ
giɣ di sbiɣa n lemri n wesmil anda i qqaṛeɣ. Ger yark
snat tsaε
tsaεtin n leqṛaya
leqṛaya d tazla sanda
sanda akken ttɣimin
ttɣimin imeddukalimeddukal-iw,
sfilliteɣ
sfilliteɣ dima ad tttt-inin-afeɣ
afeɣ yewwas teqqim gerger-asen s ucebbubucebbub-nni
n leḥrir
leḥrir i ss-eded-yettawḍen
yettawḍen s ammasammas-is. Ssarameɣ
Ssarameɣ ad tttt-idid-mlileɣ
mlileɣ
akken ad asas-iniɣ
iniɣ s wallenwallen-iw iε
iεeẓren acḥal, belli aṭas i tttt-ḥemleɣ,
ḥala nettat i dd-yegran tesseglaf
tesseglaf deg ulul-iw si tejlibtejlib-nni n tullas i
yellan zedɣent
zedɣentɣent-ett; ɣas ulamma ḥala yewwas i nemlal di sin, nek
ittweraittwera-yiyi-d Ṛebbi belli d yiwet sneɣ meqbel ad dd-tlal ddunit asmi
nella d tixmiṛt
tixmiṛt deg uzagur umezwaruumezwaru-nneɣ.
nneɣ. Bɣiɣ ad asas-iniɣ
iniɣ imirimiren, uɣal
uɣalɣal-ed ɣurɣur-i akken ad amam-mlaɣ
mlaɣ isefra cennun iε
iεeggunen n
wul am nek, widak yerra zman yettazalen am tifeɣwa
tifeɣwa ččant
tɣeṭṭen yettcalin ger teẓra ugejdur akked lmeḥna.
Di smanasmana-nni anda akken ara yawḍeɣ
yawḍeɣ sin wagguren segmi i
ẓriɣ Faḍma, ṭṭfeɣ lkaṛ inelmaden yettawin si Ḥesnawa
Ḥesnawa ɣer
Buxalfa. Nniɣ
Nniɣ-as ad ṛuḥeɣ ad dd-ẓreɣ xali yeqqaṛen din. Lkaṛ
teddufes akken nuɣ
nuɣ tannumi. UfiɣUfiɣ-ed amkan s ibeddi di tlemmast
uṭṛuli, nettemddeḥas din am zdaxel n tbewaṭ n ssardin. Mi
newweḍ
newweḍ ɣer lbusṭa taqdimt ur umineɣ ara allenallen-iw mi walaɣ
walaɣ
Faḍma
Faḍma d yiwen ilemẓi,
ilemẓi, leḥḥun ɣef uṭṛuṭwaṛ afus deg ufus am sin
yeḥbiben
yeḥbiben iẓidanen. Suɣeɣ imirimir-en i unehhar n weṭṛuli
weṭṛuli akken ad
yeḥbes,
yeḥbes, ur iyiiyi-d yesli yara. Ẓẓewc yellan zdaxel ur yeǧǧa yara
asiwelasiwel-iw yeččuṛen
yeččuṛen d leḥya ad yaweḍ s imeẓẓaɣ unehhar. Dɣa
gezmeɣ
gezmeɣ ger inelmaden
inelmaden s kra iḍaren
iḍaren yettwaε
yettwaεefsen akked kra n
titiwin iɣallen
iɣallen ɣef kra n tmegraḍ. Mi wwḍeɣ ɣurɣur-es, nniɣ
nniɣ-as ad
yeḥbes.
yeḥbes. YerraYerra-yiyi-d s teḍsa
teḍsa belli ur yesε
yesεi yara lqanun ad yeḥbes
yeḥbes
din. U lemmer ad tt-idid-walin imsulta ad ixelleṣ
ixelleṣ yiwet n lexṭiya
meqqren. Dɣa
Dɣa s laε
laεqel, sfehme
sfehmeɣ
fehmeɣ-as belli tura i dd-nεedda zdat sin
yelmeẓyen,
yelmeẓyen, teqcict akked weqcic, u taqcicttaqcict-nni d taxḍibt
taxḍibtḍibt-iw ur
walaɣ
walaɣ ara qrib tura sin wagguren.
Ayen yark lliɣ
lliɣ ad asas-sefhameɣ
sefhameɣ i unehhar akken ad yeḥbes,
aṭṛuli yella yettkemil tiklitikli-s ɣer zdat. Netta yella ad
ad iyiiyi-d-ttmuqul
sya ɣer da s yiwen wudem ur numin ara tabruyt seg ayen i ss-eded37
hekkuɣ.
hekkuɣ. Acu kan taggara, yuɣal di ṭṭerf u yennayenna-yiyi-d: « yakk ur
tettnaɣeḍ
tettnaɣeḍ ara yides ? ». Rriɣ
Rriɣ-as '' ih '', u neggzeɣ
neggzeɣ-d mi dd-yelli
tawwurt n zdat ɣef utṛuṭwaṛ. Syin d tazla sanda akken i dd-walaɣ
walaɣ
Faḍma
Faḍma d weqcicweqcic-nni i dd-yeddan yides. Mi dd-wwḍeɣ
wwḍeɣ ɣer tḥanutttḥanuttnni n leḥwayeǧ
leḥwayeǧ anda i tenten-idid-walaɣ
walaɣ bedden, ḍalleɣ ɣer zdaxel ma
yella kecmen ula d nitni. Ulac anwa yellan din. Dɣa
Dɣa fɣeɣfɣeɣ-ed s
abrid, d anadi fellfell-asen. Ṣubbeɣ, uliɣ, zziɣ, nḍeɣ, ḥnunfe
ḥnunfeɣ,
unfeɣ,
steqsaɣ,
steqsaɣ, cerweɣ tidi, uzleɣ... ulac ṛṛiqaṛṛiqa-nsen. Lemǧǧeṛa
Lemǧǧeṛaǧǧeṛa-nsen
temḥa
temḥa seg iṭṛuṭwaṛen ikeflen n tizi wezzu.
Ḥulfaɣ imirimir-en i tmelɣiɣt
tmelɣiɣtɣiɣt-iw mi la tettayzag. Yuɣal
Yuɣalɣal-iyiiyi-d wasswassnni ideg i yeɣliɣ
yeɣliɣ am llufan ɣef yeslaḍen yeqquṛen n cbaḥa n
Faḍma
Faḍma akked tiẓeṭ
tiẓeṭ umeslayumeslay-is igan i wulwul-iw am tejbirt n tament
taḥṛuṛt.
taḥṛuṛt.
Amzun ulac ussan yezrin ger wasswass-nni i degdeg-i nemlal akked
wasswass-a i degdeg-i tttt-walaɣ
walaɣ si ṭṭaq uṭṛuli, nettat d yiwen nniḍen i ddyettbanen d aḥbib
aḥbibḥbib-is. Yennejqaq wulwul-iw, wten degdeg-s iɣisan
iɣisan mi
xemmeɣ
xemmeɣ belli yezmer d axḍib
axḍibyi-d-temmeslay. Si
ḍib-nni aqdim i ɣef i yitama nniḍen
nniḍen nniɣnniɣ-as ahat d gmagma-s ameqran neɣ
neɣ d εemmiemmi-s
amecṭuḥ
amecṭuḥ neɣ d mmimmi-s n xalixali-s iṭḍen
iṭḍen nnig semmus (5)n tikal
yemden ɣer yemmayemma-s. Daɣen
Daɣen xemmeɣ imirimir-en acu i zemreɣ
zemreɣ ad
asas-iniɣ
iniɣ lemmer ad tttt-afeɣ
afeɣ tura. Lḥa
Lḥaṣun kullec degdeg-i yettayzag am
tugi useqqi yersen ɣef inyen.
Skud ur tenten-ufiɣ
ufiɣ ara, mazalmazal-iyi ttaliɣ,
ttaliɣ, ttṣubbuɣ di temdint n
Tizi yeččuṛen
yeččuṛen d zhir n tkeṛwas. U mači d yiwen i ḥuzaɣ s tayetttayett-iw
deg ubrid, ṛwiɣ timenna n '' semmeḥsemmeḥ-iyi ''. Dɣa
Dɣa mi dd-uɣaleɣ yiwet
n tikelt si temṛaḥt
temṛaḥt anda ḥebbsen ifurguten, mlaleɣmlaleɣ-ed deg ubrid
Bakir amecṭuḥ
amecṭuḥ s teqrabtteqrabt-is. Mazal i ss-nniɣ
nniɣ sin imeslayen mi yiyi-dyenna belli hatenhaten-in yeǧǧa
yeǧǧaǧǧa-tenten-in di Ḥesnawa, taqcicttaqcict-nni icebḥen
icebḥen
d wimi i d iyiiyi-wala yewwas ddukkleɣ
ddukkleɣ teɣzi n wass, nettat
nettat d yiwen
weqcic ittcabin cwiya ar ɣurɣur-es. YennaYenna-yiyi-d daɣen
daɣen testeqsatesteqsa-d fellfellu, u tebɣa
tebɣa ad iyiiyi-tẓer. Dɣa uliɣuliɣ-ed imirimir-en ṭṭfaɣṭṭfaɣ-ed tiseddaṛin
tiseddaṛin
yellan ger temṛaḥt
temṛaḥt iṭaksiyen akked ttbiṭaṛ. Qbala u metwal
Ḥesnawa.
Akken εeddaɣ
eddaɣ tisemmit n wuzzal n Ḥesnawa,
Ḥesnawa, ṛuḥeɣ metwal
ɣer temkaṛdit talemmast. Kecmeɣ s abduz anda i dd-sardeɣ
sardeɣ udemudemiw akked d leǧwareḥ
leǧwareḥǧwareḥ-iw. Sefḍaɣ
Sefḍaɣḍaɣ-ed asebbaḍ
asebbaḍ-iw u ṣeggmeɣṣeggmeɣ-ed
taqemǧett
taqemǧettṣubbeɣǧett-iw yellan texenčew. Syin am urgaz azedgan, ṣubbeɣ38
ed ɣer temṛaḥt''
temṛaḥt-nneɣ
nneɣ anda nettɣimi s imeddukal, nnig
Departement
Departement n tmaziɣt
tmaziɣt ''. UfiɣUfiɣ-ed agraw inelmaden akked
tnelmadin, yellan ttqeṣiṛen
ttqeṣiṛen ɣef ulac akked d ulaḥed . Yiwen
yeqqaryeqqar-as : « uh, aε
aεyiɣ
yiɣ deg imaniman-iw di ḤesnawaḤesnawa-yagi. Ad asastiniḍ...
tiniḍ... ṭaṭabaṭaṭa… ṭaṭabaṭaṭa…ula cwiṭ n tirugza nat zik di clucclucagi yuɣalen
yuɣalen zaε
zaεma d itidyuten... ṭaṭabaṭaṭa…ad neqleε
neqleε jedd n
yemmayemma-s n leḥkem
leḥkemḥkem-agi iḥeqqaren...
iḥeqqaren... ṭaṭabaṭaṭa...» TerraTerra-yasyas-ed
yiwet : « ur tettu yara RrebrabRrebrab-agi i dd-yennulfan di tmurttmurt-nneɣ...
nneɣ...
ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa...» Wayeḍ
Wayeḍ igzemigzem-asenasen-d awal : « ulac
tifrat i tmurttmurt-agi ḥala
ḥala leḥkem
leḥkem uε
uεekkaz ...ṭaṭabaṭaṭa
...ṭaṭabaṭaṭa ... tebuṭim syin
tugim i dd-yefɣen
yefɣen si lbuṭ... ṭaṭabaṭaṭa... tewwimtewwim-ed yiwen ubarzidan
syin tenɣam
tenɣamɣam-t... ṭaṭabaṭaṭa... ula d win akken i tessulim d
aberzidan, yuɣal
yuɣal d netta i kenken-yugin yebɣa
yebɣa ad yetixeṛ…ṭaṭabaṭaṭa
ṭaṭabaṭaṭa...»
GerGer-asen, ɣer tama tayeffust, seddaw tkalitust, teqqim u
tsenned ɣer lǧedralǧedra-s teqcictteqcict-nni yifen aggur; akken i qqaren
imeddukalimeddukal-iw d '' tabbanagt ''. Wehhaɣ
Wehhaɣ-as s ufusufus-iw, tecmumeḥ
tecmumeḥiyiiyi-d. Syin qimeɣ
qimeɣ di leḥcic azegzaw ɣer tama n Smaε
Smaεil.
Qrib i dd-yedda uẓar
uẓar yettawin idammen s ulul-iw mi walaɣ
walaɣ
aqcicaqcic-nni i dd-yeddan yides, isers afusafus-is, am win ur necliε
necliε ara si
lɣaci, ɣef tgecrart n Faḍma. Nettat si dqiqa ar tayeḍ ad asastezmumeg, u ad teslef i ufus n weqcicweqcic-nni.
Azal n ṭam(8) n werrac d semmus (5) n tullas qimen i tili n
isekla ukalitus, la ttε
ttεawaden i yilugan n ddunit. Ladɣa
Ladɣa ayen
yeε
yeεnan tamsalt n wergaz akked tmeṭṭut.
tmeṭṭut. Yal yiwen yettneḥil ɣef
ccetlaccetla-s. Irgazen bɣan
bɣan acu i bɣan, tilawin bɣant acu i bɣant. Dɣa
tṛuḥ akken d awal yugin ad yekfu. Nek ulul-iw am tčinatt yerkan,
yebda ad dd-yettfuḥu
yettfuḥu seg allenallen-iw.
Nneḥcameɣ
Nneḥcameɣ weḥdi kan mi ḥulfaɣ ččurentččurent-ed wallenwallen-iw.
Regmaɣ
Regmaɣ imirimir-en imaniman-iw s wayen yark lemdaɣ
lemdaɣ imeslayen ixeṣṛen
di kuz(4) isseggasen n Ḥesnawa. Ur bɣiɣ ara ad ifaq walbaε
walbaεḍ s
wacu iḍerrun
iḍerrun yidi imirimir-en. Dɣa
Dɣa skecmeɣ imaniman-iw deg umeslay : «
tenɣam
tenɣamɣam-aɣ s umennuɣumennuɣ-agi yugin ad yekfu ger yergazen d tilawin.
Ahat lemmer nettak cwiṭ
cwiṭ si tezmerttezmert-nneɣ
nneɣ i lehduṛ ɣef leqṛaya,
ahat ad dd-neffeɣ
neffeɣ d itidyuten iḥeṛcen… ». Dɣa
Dɣa yessusemyessusem-iyiiyi-d
Samir : « ladɣa
ladɣa keč i nn-irennun aggur umbeε
umbeεd asteε
asteεfu unebdu
akken ad dd-tuɣaleḍ
tuɣaleḍ ɣer tesdawit; ɣas susem ɣef yimanyiman-ik... a
39
yafenyan… ». Rriɣ
Rriɣ-as belli ma yella rniɣ
rniɣ-en aggur axaṭer
axaṭer ttɣimiɣttɣimiɣen rebbeḥeɣ
rebbeḥeɣḥeɣ-ed cwiṭ
cwiṭ n tedrimt s wacu i dd-ntes lqahwa ar Dda
Mbarek; lqehwalqehwa-nni tettastettas-ed s wenɣac
wenɣac n tneqlin di taddart. Dɣa
yesmejgeryesmejger-iyiiyi-d Yugurten amek i dd-hedṛeɣ.
hedṛeɣ. Ḍsan aṭas. Ḍsiɣ yidyidsen. Dɣa
Dɣa imirimir-en tessaweltessawel-as Faḍma
Faḍma i Siham :
- A Siham, tzemreḍ
tzemreḍ ad iyiiyi-trafqeḍ
trafqeḍ ɣer ''science eco''?
Kkrent snat tullas seg wegraw yettkemilen ameslay am
tbuciḍant
tbuciḍant yugin ad teḥbes. Wa yettaε
yettaεreḍ
reḍ ad dd-yessifliw ṛṛayṛṛay-is
nnig leṛyuy
leṛyuy n wiyaḍ. YeṭṭanezYeṭṭanez-ed imirimir-en Ḥakim ɣurɣur-i, yennayenna-yiyi-d
d tagi i tagnitttagnitt-nni anda ilaq asas-hedṛeɣ
hedṛeɣ i Faḍma. Wehmeɣ degdeg-s
acu i dd-yenna; amek yeẓra
yeẓra belli tewqaε
tewqaε-iyiiyi-d yark segseg-s?
Dɣa
Dɣa kkreɣkkreɣ-ed imirimir-en, uliɣ
uliɣ d asawen ɣer temkarḍit tameqrant
n Ḥesnawa di lawan Faḍma d siham ṣubbent metwal '' science
eco''. Mi wwḍeɣ
wwḍeɣ iwsawen, zziɣzziɣ-ed i ubatimut n '' Rectorat '', u
ṣubbeɣṣubbeɣ-ed tiseddaṛin
tiseddaṛin yettawin ɣer '' science eco ''.
Ṛǧiɣ snat tullas zdat
zdat tewwurt yeččuṛen
yeččuṛen d inelmaden ikečmen
tefɣen.
tefɣen. Dɣa akken i tenttent-walaɣ
walaɣ zdat tewwurt, ṛuḥeɣ ɣurɣur-sent
qbala, u nniɣ
nniɣ-as i Siham ma tezmer ad iyiiyi-teǧǧ
teǧǧ nek d Faḍma, imi
sεiɣ sin imeslayen ad asas-tenten-iniɣ.
iniɣ. Syin tcaweṛ Faḍma s wallenwallen-is.
TennaTenna-yasyas-ed tneggaruttneggarut-agi belli tezmer ad tttt-teǧǧ.
teǧǧ. Dɣa nelḥanelḥa-d
di sin am tikelttikelt-nni tamezwarut. Acu kan tikelttikelt-agi di tsusmi. Nek
si tamatama-w ḥulfaɣ i yimanyiman-iw am win iɣellin
iɣellin di lbir lqayen, u mazal
yewwiḍ
yewwiḍ ɣer lqaε
lqaεa, yettṛaǧu
yettṛaǧu melmi ara ifettex am tdella t ɣef
yeslaḍen.
yeslaḍen.
Nniɣ
Nniɣ-as i Faḍma
Faḍma s ṣṣut yettargigin :
- Amek ihi, saba !
- Labas el hamdulilah! i keč amek telliḍ
telliḍ ?
- Labas, bxiṛ
bxiṛ ! acḥalacḥal-ayagi ikemikem-ttṛaǧuɣ!
ttṛaǧuɣ! nniɣnniɣ-as ahat yella i kemkemyuɣen.
yuɣen.
- Amek ulac i kk-eded-tenna Nunu ?
- Acu tebɣiḍ
tebɣiḍ ad iyiiyi-d-tini Nunu ? IwerraIwerra-yiyi-d Ṛebbi d kem i ilaqen
ad iyiiyi-d-tiniḍ
tiniḍ ma yella kra yellan ad dd-yettwini. Yernu mazal ifut
lḥal, iniini-d i d amam-yehwan.
Deg allenallen-is u deg addud i tebdeḍ
tebdeḍ s lebε
lebεid fellfell-i fehmeɣ
fehmeɣ-ed
belli nek yides ulac awal yifen ''dayen'' akken ad sfehmeḍ
sfehmeḍ liḥala n
tayri yellan yewwas
yewwas gerger-aneɣ.
aneɣ. Acu kan ur bɣiɣ ara ad tttt-inin-ǧǧeɣ
din meqbel ad dd-sfiɣ
sfiɣ taḥebbuyt n rṣeḍ i dd-teǧǧa
teǧǧa leḥmalaleḥmala-nni i tttt40
ḥemleɣ yewwas akked targit messusen ideg i tttt-urgaɣ
urgaɣ sin
waggurenwagguren-agi iε
iεeddan di teṛzeg.
teṛzeg. TennaTenna-yiyi-d imirimir-en :
- Semmeḥ
Semmeḥ-iyi mi kk-ǧǧiɣ acḥalacḥal-ayagi mebla ma ṛuḥeɣṛuḥeɣ-ed ad akaksfehmeɣ
sfehmeɣ s yimanyiman-iw acu yeḍṛan
yeḍṛan ! nek ǧaε
ǧaεleɣ
leɣ weḥdek ara tfehmeḍ
tamsalt.
- Acu n temsalt i tebɣiḍ
tebɣiḍ ad tfehmeɣ ? amek tebɣiḍ ad fehmeɣ belli
tṛuḥeḍṛuḥeḍ-ed yewwas, tesseḥmaḍ
tesseḥmaḍḥmaḍ-iyi am useffud. Syin trewleḍ
trewleḍ
mebla awal wala cweṛ.
cweṛ.
Lliɣ
Lliɣ allen
allen-iw akken ad tefhem belli mači dayen ilhan i texdem
yidi. Nettat s ucmumeḥ
ucmumeḥ tkemmeltkemmel-ed awalawal-is :
- Ilaq ad teẓreḍ
teẓreḍ belli asmi akken uɣaleɣ s axxam, ufiɣufiɣ-en ayen
nniḍen
nniḍen a la yiyi-ttṛaǧu.
ttṛaǧu. AzekkaAzekka-nni kan, imawlan n wexḍib
wexḍibḍib-iw wwinwwinitit-id s axxamaxxam-nneɣ.
nneɣ. Mazal kan ad tewten zdatzdat-i. Ilaq ad teẓreḍ
teẓreḍ
amek i iga umɣar
umɣarɣar-iw, ur yezmir ula d yiwen ad yebder awal zdatzdates. Baba s yimanyiman-is yettagadyettagad-it; yernu mači d win yark itenḍen
itenḍen i
useqfel. Dɣa
Dɣa seg assass-nni i nuɣal
nuɣal nek d wexḍibwexḍib-iw akkenni.
Nek, i dd-yufa lḥal
lḥal sliɣ i wawalwawal-nni n ''wemɣar
''wemɣarfehmeɣ am
ɣar-iw'', fehmeɣ
yiṭij
yiṭij n tefsut mara dd-yecṛeq
yecṛeq belli tirgatirga-inu ɣef Faḍma ad dd-grint d
cfawat kan timerẓuga
timerẓuga anda akken fkiɣ yewwas tilleli ur nesε
nesεi
rrebg i wulwul-iw.
TmuqelTmuqel-iyiiyi-d s imeṭṭawen
imeṭṭawen i dd-yewwḍen
yewwḍen s iran n wallenwallen-is. Syin
tennatenna-yiyi-d s laε
laεqel,
qel, am tin i wumi yekfa lǧehd
lǧehd :
- A Yuyu, ilaq ad tezṛeḍ
tezṛeḍ belli uɣaleɣ tura ttwaliɣttwaliɣ-ek am gma, am
gma aε
aεzizen. ƔurƔur-i dima ad dd-tegriḍ
tegriḍ deg ulul-iw d yiwen ilemẓi
ilemẓi
ḥninen aṭas. Zemreɣ, si tura, ad asas-iniɣ
iniɣ i tin ara taɣeḍ belli zheṛzheṛ-is
meqqer imi d keč i d nṣib
nṣibṣib-is.
Aṭas
Aṭas n tɣawsiwin i bɣiɣ ad asas-iniɣ.
iniɣ. Bɣiɣ ad asas-eded-fegḍeɣ
fegḍeɣ segseg-i
imeslayenimeslayen-nni yark ikemnen di sin waggurenwagguren-agi yezrin, akken ad
tẓer acḥal i tkellex i wulwul-iw mazalmazal-en yettamen tullas. Ur teẓri
teẓri yara
belli targittargit-nni i dd-iyiiyi-tečxed deg uksumuksum-iw aleqqaq
aleqqaq am tsegnit
iṭreɣlen, ad iyiiyi-tuɣal
tuɣal d alejlej ara yesdduqsen ussan iẓidanen i yiyittraǧun
ttraǧun ar zdat. Acu kan dqiqadqiqa-yagi kullec yewḥel
yewḥel deg
ixemmimen yefruzaε
yefruzaεen di lmuxlmux-iw. Dɣa
Dɣa ur ẓriɣ ayɣer i tttt-steqsaɣ
steqsaɣ
ɣef aya :
- Ahat d aḥettem
aḥettem i kemkem-ḥettmen imawlanimawlan-im ? iniini-yiyi-d kan ttxilem
!
- A Yuyu! ilaq ad teẓreḍ
teẓreḍ belli seg asmi i dd-kreɣ
kreɣ d tameẓyant u nek
41
d uxḍib
uxḍibḍib-iw ɣas ma yella yugaryugar-iyi cwiṭ.
cwiṭ. Si zik, nek yides ur la
nettemfaraq ara. Armi d d tikelttikelt-agi makka i be deɣ fellfell-as i faqeɣ
faqeɣ
belli d netta i ilaq ad aɣeɣ.
aɣeɣ. Ncallah tefhemeḍ
tefhemeḍ-iyi ! Netta daɣen
daɣen
iḥemmelḥemmel-iyi aṭas.
aṭas. AnectAnect-en yark n wussan i nemsebḍa
nemsebḍa , netta
yeqqim yettru.
Tessusem. Dɣa
Dɣa teḍsa i walbaε
walbaεḍ i dd-ileḥḥun
ileḥḥun zdeffirzdeffir-i. Ḥulfaɣ
imirimir-en am uɣerda
uɣerda yemmuten zdaxel n tε
tεeddisteddist-iw makken zziɣ
zziɣ ar
deffir akken ad waliɣ
waliɣ aqcic
aqcicqcic-nni i dd-yeddan yides meqbel. Yeḍsa
Yeḍsaḍsaiyiiyi-d s taḍsa
taḍsaḍsa-nni uḥettem
uḥettem anda amdan ireffed ticenfurinticenfurin-is seg
iran. TennaTenna-d Faḍma
Faḍma makken i d iyiiyi-d-iwehha afusafus-is :
- Yuyu! ameddakel n Ṛabiε
Ṛabiε! Mḥand
Mḥand axḍibaxḍib-iw!
Izmeḍ
Izmeḍ-iyi afusafus-iw s ifassenifassen-nninni-ines iqquren am widak
widak
ummaṣut.
ummaṣut. Faqeɣ
Faqeɣ imirimir-en belli teḥka
teḥkaḥka-yas Faḍma
Faḍma ɣef acu yellan
gerger-aneɣ.
aneɣ. U ɣas mači kullec i ss-teḥka,
teḥka, iban s tmuɣli yeẓra ddeqs
akken ad iyiiyi-ɣuc s wanectwanect-agi yark uɣuccu
uɣuccu i dd-yettbanen deg
allenallen-is. NembaddalNembaddal-ed kra imeslayen n menwala deg ubrid.
YesteqsaYesteqsa-yiyi-d ɣef leqrayaleqraya-w, rriɣ
rriɣ-as akka kan, mebla ma
xemmeɣ
xemmeɣ d acu i ss-nniɣ.
nniɣ. Akenni armi i dd-newweḍ
newweḍ ɣer temṛaḥt
anda akken i dd-ufiɣ
ufiɣ imeddukalimeddukal-iw la ttqeṣiren,
ttqeṣiren, yennayenna-yas yiwen :
« am temɣarin
temɣarinɣarin-nneɣ
nneɣ msakit, lexlawi, iɣeẓran, lḥif, ternuḍternuḍ-asent
argaz i dd-yettasen si Fṛansa
Fṛansa tikelt i xemsa isseggasen ...
ṭaṭabaṭaṭa … ṭaṭabaṭaṭa... yifyif-itt weɣyul,
weɣyul, xeṛsum d netta ur la
yettneẓma
yettneẓma yara ɣer arrawarraw-is yenḥafen
yenḥafen ... ṭaṭabaṭaṭa…»
Faḍma
Faḍma d wergazwergaz-is, rnan cwiṭ,
cwiṭ, syin ṛuḥen akken ad laḥqen
ifurguten ineggura. Nek qimeɣ
qimeɣ din am qinnuḥ,
qinnuḥ, la ttmuquleɣ di
tmeṭṭut
tmeṭṭut n ddunitddunit-iw mi la tetteddu d wergaz n ddunitddunit-is. Qemḍen
Qemḍen
lehduṛ
lehduṛ degdeg-i. Ḥeṣleɣ imirimir-en acu yebɣiɣ,
yebɣiɣ, dɣa akken ad ttuɣ
sekcemeɣ
sekcemeɣ imaniman-iw deg lehduṛ
lehduṛ imeddukalimeddukal-iw. Nniɣ
Nniɣ-asen : «
wellah ar lehduṛ
lehduṛ-agi yark i nheddeṛ,
nheddeṛ, ma swan tibṣelt
tibṣelt yerkan zdat
yiwet n temlilit n ddabax ger liverpool akked JSK.... ». ḍsan, ḍsiɣ
idsen, syin ilqef yiwen awal deg igenni : « Lemmer dɣa
dɣa yewwas
ad tettekki JSK di '' la coupe d'Europe '', ahat nezmer ad ttnawi
… ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa...»
Deg iḍ,
iḍ, s yetran yuɣen
yuɣen deg igenni am tε
tεequcin, umbaε
umbaεd mi
yeɣleq
yeɣleq usečču n tesdawit, i d iyiiyi-d-ssakin d Yugurten akked
Ssaε
Ssaεid di temṛaḥt
temṛaḥtṛaḥt-nni anda nettɣimi
nettɣimi degdeg-ass nek d imeddukalimeddukal-iw.
UfanUfan-iyiiyi-d tṣeɣ
tṣeɣ ɣef uε
uεebbuḍ
ebbuḍ am win yemmuten di leḥcic
42
asemmaḍ.
asemmaḍ. TaqemǧettTaqemǧett-iw tuɣal
tuɣal yark d tazegzawt u tellexs am
tmacwaṛt
tmacwaṛt n win isε
isεan aldayen. NnanNnan-iyi belli yark at texxamt
hatenhaten-in ad iyiiyi-ttnadin si zgelli. U d yiwen si lǧiran,
lǧiran, Ẓuẓu, i sensen-dyennan belli iwalaiwala-iyi tṣeɣ
tṣeɣ dagi meqbel ad yeɣli yitij.
Ufiɣ
Ufiɣ-tenten-in yark di texxamt ad iyi
iyiyi-ttraǧun
ttraǧun sima ara ad ddkecmeɣ.
kecmeɣ. Ufiɣen daɣen wwinwwin-id seg usečču kra n tḥebbuyin
tḥebbuyin
ufeṛmaǧ
ufeṛmaǧ akked d snat tmellalin yeqquren d weɣrum. ČčiɣČčiɣ-ten am
win i wumi temmut yemmayemma-s; mazalmazal-iyiiyi-d kan ad mecḥeɣ
mecḥeɣ iḍudaniḍudaniw. Syin xedmenxedmen-iyi agraw anda bɣan
bɣan ad iyiiyi-ṣebbṛen. Imi
Imi tenna
yasenyasen-d Nunu ɣef tedyanttedyant-agi yeḍṛan
yeḍṛan yidi. Dɣa yal yiwen amek
yeε
yeεreḍ
reḍ ad iyiiyi-d-isefhem. Wa yennayenna-yidyid-d belli tullas am lxux, zik i
tewwent u zik i xettṛent.
xettṛent. Wayeḍ yennayenna-yiyi-d belli aṭas
aṭas i yifeɣ
Faḍma,
Wayeḍnin
nin
Faḍma, u nettat ur tuklal ara yiwen ḥninen am nek. Wayeḍ
yennayenna-yiyi-d belli tin i d ii-yuran hatthatt-an la yiyi-kttraǧu
kttraǧu deg alba ḍ n
tuddar.
Nek, dṣiɣ
dṣiɣ aṭas zdaxelzdaxel-iw i lehduṛ
lehduṛ-nsen. Ur ẓran ara belli d
akemmel i yiyi-ttkemmilen s warway uqeccaḍ
uqeccaḍ n lmeḥna n tedyanttedyantagi zdaxel iẓermman
iẓermmanẓermman-iw. Nek bɣiɣ
bɣiɣ ad beddleɣ axemmem,
axemmem, nitni
ssenddafenssenddafen-iyi s tunḍa
tunḍa di temsalt agi n tullas d leḥmalaleḥmala-nsent.
Dɣa εerḍeɣ
erḍeɣ ad dd-eḍsaɣ amzun akken talufttaluft-agi ur iyiiyi-tḥuza yara
aṭas, u d yiwet kan n tɣawsa ara iε
iεeddin. Nniɣ
Nniɣ-asen belli d tidett
tella teε
teεǧebǧeb-iyi, isemisem-is akken teqcictteqcict-nni... Faḍma
Faḍma.
ḍma. Acu kan mači
dɣa acḥal akka i ǧeε
ǧeεlen. Nniɣ
Nniɣ-asen teɣli
teɣli seg ulul-iw di smana
tamezwarut ideg i tttt-sneɣ,
sneɣ, imi tesseḥmatesseḥma-yi am uyaziḍ
uyaziḍ di lkanun
syin tṛuḥ
tṛuḥ ur dd-tban ara. AssAss-a bɣiɣ
bɣiɣ kan ad asas-garzeɣ
garzeɣ takrabaṭ
lemmer mači d argazargaz-is i dd-yusan yessukesyessukes-itt segseg-i.
Iε
Iεedda wezgen n yiḍ,
yiḍ, xsint teftilin di texxamt akken texsi
teftilt usirem deg ulul-iw. YersYers-ed am bubarak ɣef uqerruyuqerruy-iw, alleɣ
alleɣiw iṭṭef
iṭṭefṭṭef-it wejjiṛ;
wejjiṛ; yegguma ad yemḥu tteswiṛa n Faḍma ileḥḥun s
taḍsa
taḍsa di talwit, nettat d wexḍibwexḍib-is metwal tisemmittisemmit-nni n wuzzal
wuzzal n
Ḥesnawa. Kkawent wallenwallen-iw, ur ufiɣ
ufiɣ degdeg-sent ula d yiwet n
tquddiṛt
tquddiṛt imeṭṭi s wacu ara ssisemḍeɣ ulul-iw yesseṛɣ
yesseṛɣ leḥzen n lɣiba
n tin iḥemmel.
iḥemmel.
Iḍ
Iḍ-inu iṛuḥ
iṛuḥ d alejlej yukin. Tteε
Tteεṛaḍeɣ ad fehmeɣ acu i yeḍṛan
yidi, ur dd-ufiɣ
ufiɣ ara. TṛuḥTṛuḥ-iyi akken am llufan
llufan tewwi tḥemmalt,
tḥemmalt,
ittqemiḍ
ittqemiḍ-iyi nnefs, u swiɣ
swiɣ aṭas n timerẓuga. Lemmer ttafeɣ ad
sεuɣ lkuṛaj ad ǧǧeɣ tamurttamurt-agi n ccum, ad ṛuheɣ ɣer Fṛansa neɣ
43
ar Ṭelyan. Din ad dd-mlileɣ
mlileɣ tullas i tttt-yifen; ad iyiiyi-ḥemlent xiṛxiṛ-is, ur
iyiiyi-ttaǧǧant
ttaǧǧant ara akka i iteǧǧa tagi am yiddew ɣef tcebbubt n
useklu yerkan seg iẓuṛan.
iẓuṛan. Neɣ ahat lemmer mači d leḥṛam ad ddgreɣ
greɣ i yimanyiman-iw tamrart s albaε
albaεḍ n tsanturin n wuzzal deg ucentiucentiyagi i bdan di Ḥesnawa. AkkaAkka-gi ad iniɣ
iniɣ slamslam-iw aneggaru i
tuderttudert-agi iqesḥen
iqesḥen fellfell-i, ad asas-ǧǧeɣ imeṭṭawenimeṭṭawen-iw yemmaren deg
akalakal-is, ad asas-uɣalen d aneznaz n yiḍ i warrac nniḍen ara ileḥḥun
ɣer zdat ɣef lqaε
lqaεa-s.
AssAss-a d ass uzekkauzekka-nni n twaɣit
twaɣitɣit-iw. Mi yiyi-d-ssekkren
imeddukalimeddukal-iw di texxamt, ufiɣ
ufiɣ-tenten-id jemε
jemεenen-d cwiya n tedrimt
way gerger-sen akken ad nṛuḥ,
nṛuḥ, akken
akken d tajmaε
tajmaεt, ɣer lqehwa n Dda
Mbarek. Mamuḥ
Mamuḥ yeqquren am yeẓdi, mecṭuḥen di lqedd am
izirdi, ineggezineggez-ed ɣef tuyattuyat-iw akken ad iyiiyi-sseɣḍel
sseɣḍel deg ukulwaṛ
yettawin s abduz. Ḥakim ijbedijbed-iyi si tcebbubintcebbubin-iw yulin am
senhaṛuc,
senhaṛuc, Yugurten yebdayebda-iyiiyi-d tiytiwin s arkulat
arkulat si zdiffir. Lḥasun
Lḥasun
ur dd-sardeɣ
sardeɣ ara udemudem-iw armi i ss-nniɣ
nniɣ i Ṛebbi acu i kk-xedmeɣ.
xedmeɣ.
Tilin llan yidi imeddukalimeddukal-iw, taṣebḥit
taṣebḥitikkes-iyi cwiṭ
cwiṭ seg
ṣebḥit-agi, ikkesutɣebben
utɣebben yeckucebren ɣef ulul-iw. Dṣiɣ
Dṣiɣ ciṭuḥ yidyid-sen seg ulul-iw.
Qrib ttuɣ,
ttuɣ, yiwen akken umecwaṛ, belli ḥezne
ḥezneɣ.
neɣ.
Ticki, ṛuḥen yark ad ɣṛen. Ḥala Bakir amecṭuḥ i dd-yeqqimen
yidi, u netta d yiwen ur yezmir ḥed ad tt-yekreh. YeddaYedda-d yidi armi
d timkarḍit
timkarḍit talemmast n Ḥesnawa. NextaṛNextaṛ-asas-ed yiwert n ṭabla
iḍerfen akken zaε
zaεma ad nɣer
nɣer cwiṭ. NsersNsers-ed idlisenidlisen-nneɣ
nneɣ akked
akked
tittafttarintittafttarin-nneɣ.
nneɣ. Dɣa amecwaṛ kan sersaɣ aqerruyaqerruy-iw ɣef ṭṭabla,
ṛuḥeɣ ṭṭseɣ. Ḥulfaɣ i εeggu n yeḍelli
yeḍelli am tezṛutt mara teṛfej aqerru
n walbaε
walbaεḍ.
Zreɣ
Zreɣ akken di tnafa acḥal. Leḥzen yuɣal yekcem yark iẓuraniẓuraniw. Ḥulfaɣ belli dayen tekfa tuderttudert-iw, bdiɣ
bdiɣ la ttruɣ ɣef yedlisenyedlisen-iw
yersen ɣef ṭṭabla s tin nessaḥ. Ẓẓewc xeddmen inelmaden ur asassellen ara imeẓẓaɣ
imeẓẓaɣẓẓaɣ-iw.
Kemleɣ
Kemleɣ tagunitaguni-w yukin armi ḥulfaɣ i tiyta tamecṭuḥt ɣef
umgarḍ
umgarḍ-iw. Refdeɣ
Refdeɣ-ed aqerruyaqerruy-iw si ṭṭabla, walaɣwalaɣ-ed Murad d
Nanur. Dɣa
Dɣa yennayenna-yi-d Murad :
- Amek akka teṭṭseḍ,
teṭṭseḍ, u keč teqqimteqqim-ed ɣer tamatama-k, deg yiwet n
ṭṭabla, taqcicttaqcict-nni yifen yark tullas ?
Muqleɣ
Muqleɣ dɣa imirimir-en ar tamatama-w, walaɣ
walaɣ yiwet n teḥdayt i dd44
yettbanen am lmalayek. TbanTban-ed leḥdaqa
leḥdaqa ɣef udemudem-is. YessuterYessuteras imirimir-en Murad ma yella tesε
tesεa tamecwaṛt.
tamecwaṛt. Dɣa tessufeɣtessufeɣ-ed seg
uqrabuqrab-is yiwet n tmacwaṛt
tmacwaṛt zeddigen, yebbṛudin deg yiran s
lexyuḍ
lexyuḍ izeggaɣen. Syin tefkatefka-yasyas-tt i Nanuṛ
Nanuṛ i dd-yeqqimen imirimir-en
ar tamatama-w, yebda ad iyiiyi-seffeḍ
seffeḍ imeṭṭawenimeṭṭawen-iw.
Inṭeq
Inṭeq daɣen Murad ar teqcictteqcict-nni :
- A taqcict ur tezmireḍ
tezmireḍ ara ad aɣaɣ-tεiwneḍ
iwneḍ ?
TerraTerra-yasyas-ed s wudem yuɣalen
yuɣalen d azeggaɣ :
- S wacu i zemreɣ
zemreɣ ad kenken-εiwneɣ
iwneɣ ?
YerraYerra-s Murad :
- Twalaḍ
Twalaḍ abugusabugus-agi ! ihi iḍelli
iḍelli i temmut texḍibttexḍibt-is. Nniɣ
Nniɣ-as ahaqel
tzemreḍ
tzemreḍ ad tqesṛeḍ yides cwiṭ akken ad asas-tekkseḍ
tekkseḍ cwiṭ
cwiṭ n lxiq.
TerraTerra-yasyas-ed :
- Ih. '' c'est pas un problème ''.
Dɣa yezziyezzi-d Murad ɣurɣur-i, yefkayefka-yiyi-d tafalaqatt s anyir. YennaYenna-yiyi-d
:
- Aya, tura qesseṛ
qesseṛ kan cwiṭ keč d tbugusttbugust-agi yifen aggur.
Teḍsa,
Teḍsa, ḍsiɣ. Dɣa nniɣnniɣ-as s leḥcayem
leḥcayem :
- IsemIsem-im, mulac aɣi
aɣilif
ɣilif ?
- Faḍila,
Faḍila, i keč ?
- Yuyu neɣ
neɣ Yusef ! Akken i d amam-yehwa !
- Yuyu! ṛuḥ, Yuyu !
- Acu teqqareḍ
teqqareḍ ?
- Nek d tamejjayt n tuɣmas,
tuɣmas, i keč acu i teqqareḍ ?
- '' Les Mathematiques '', tusnakt ma tebɣiḍ
tebɣiḍ !
- Acḥal
Acḥal i teqqareḍ ?
- Asseggas wis kuz(4). I kem ?
- Asseggas
Asseggas wis sin.
Awal yuɣal
yuɣal taciri gerger-aneɣ.
aneɣ. SkecmenSkecmen-d imeddukalimeddukal-iw imanimannsen di lehduṛ.
lehduṛ. Nuɣal nettqesiṛ s zε
zεaḍ armi i nettu imaniman-nneɣ
nneɣ
anda nella. Dɣa
Dɣa nnannnan-aɣ-ed widak yeqqaṛen
yeqqaṛen di ṭwabelṭwabel-nniḍen
nniḍen a
nessusem. Steqsaɣ
Steqsaɣ-tt ma yella ad teddu s asečču n tesdawit
tesdawit
akken ad dd-teč yidneɣ.
yidneɣ. TerraTerra-yiyi-d: '' s lfaṛḥ
lfaṛḥ ameqran.
ameqran. ''
Neffeɣ
Neffeɣ-ed di semmus(5) yidneɣ
yidneɣ si temkaṛdit, awal yugi ad
yekfu. Yiwen yennayenna-yas : « tasdawit n Tizi wezzu am tmacint
uxuxed… ṭaṭabaṭaṭa… ṭaṭabaṭaṭa …» rriɣrriɣ-as : « ula d nek ḥemleɣ
timellalin
timellalin di zzit... ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa...» tenṭeqtenṭeq-ed imirimir-en
45
Faḍila
Faḍila : « ur ḥmileɣ ara ad ččeɣ deg usečču n tesdawit, imi mači
aṭas i sneɣ dagi, yernu... ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa... » nniɣ
nniɣ-as :
« ma yehwayehwa-yam kul ass ad aɣ
aɣ-eded-tafeḍ
tafeḍ dagi akken a nefteṛ
akkenni…
akkenni… ṭaṭabaṭaṭa.... » Tecmumeḥ
Tecmumeḥ-iyi s tuɣmas
tuɣmasɣmas-nninni-ines igan
am udfel. TennaTenna-yiyi-d : « s lfarḥ
lfarḥ ameqran... ṭaṭabaṭaṭa
...ṭaṭabaṭaṭa…»
...ṭaṭabaṭaṭa…»
Teṭṭef
Teṭṭefṭṭef-ed di tebluzttebluzt-iw makken neε
neεreḍ
reḍ a nekcem di ddḥisddḥis-nni
n tewwurt usečču. Dɣa
Dɣa muqeleɣmuqeleɣ-tttt-id, tmuqeltmuqel-iyiiyi-d, u din i ẓriɣ
belli mači aṭas
aṭas ara yarnuɣ akken ad ttuɣ Faḍma.
46
Ṭaṭaba
Ṭaṭabaṭa
ṭabaṭaṭ
ṭaṭa
(tullist)
Tizr
izrigin internet
Ṭaṭabaṭaṭa
L
liɣ
liɣ qqimeɣ deg yiwet n tarba t
inelmanen, i degdeg-i xelḍen
xelḍen warrac d tullas.
Llan ttqessiṛen
ttqessiṛen ɣef ulac akked ulaḥed.
Ssusmeɣ
Ssusmeɣ amzun akken smeḥsiseɣ. Nek, tikelt ad lliɣ allenallen-iw ad
bell aɣ imeẓẓuɣenimeẓẓuɣen-iw. Tikelt nniḍen
nniḍen ad medleɣ allenallen-iw, ad dd-lliɣ
lliɣ
imeẓẓuɣen
imeẓẓuɣenẓẓuɣen-iw. Yiwen segseg-sen yennayenna-yas: “ugiɣ
“ugiɣ ad ḥemleɣ
leqṛaya,
leqṛaya, ittwaraittwara-yiyi-d Ṛebbi d lweqtlweqt-iw i da neqqeɣ
neqqeɣ dagi...
ṭaṭabaṭaṭa…ṭaṭabaṭaṭa…”
Ur sliɣ
sliɣ ara acuɣer yugi ad tttt-yeḥmel,
yeḥmel, urd iyiiyi-d-tewqi ara
lma na, lliɣ txemimeɣ amek ara dd-sweɣ
sweɣ lqahwa n tameddittameddit-agi.
Zemmeɣ
Zemmeɣ allenallen-iw, sliɣ
sliɣ i wayeḍ: “kennemti
“kennemti s tullas tettargumt
izerman a kentkent-eded-yawin tattefaḥt…
tattefaḥt… ṭaṭabaṭaṭa… nekni ḥala
temses n tudert i nezmer ad kentkent-nefk d tarzaft… ṭaṭabaṭaṭa …
ṭaṭabaṭaṭa…”.
Nek, lliɣ
lliɣ yiɣ din am ugellid ur neẓri d acu i tt-ixuṣen,
ixuṣen,
ttmuquleɣ
ttmuquleɣ tullas i dd-itt eddin din.
din. Ta tecbeḥ
tecbeḥ ciṭuḥ, tayeḍ tecmet
aṭas; acu kan ḥulfaɣ imirimir-en i taẓayt
taẓayt isseggasen i la ttbbibint
maṛṛa.
maṛṛa. Amek ad dd-kecment d tuqraṛ
tuqraṛ ɣer tesdawit, allaɣallaɣ-nsent
yenneḍ
yenneḍ di lḥaf n nniya. Amek ara fɣent s tirga n wezrem uḥric,
tattefaḥt
tattefaḥt ger ifassenifassen-nsent.
Arrac d tullas, mazalmazal-iten la ttqeṣiṛen
ttqeṣiṛen ɣef ulac akked ulaḥed
“… ṭaṭabaṭaṭa… ṭaṭabaṭaṭa…”
Cwiṭ
Cwiṭ akka, makken ijaḥ wallaɣwallaɣ-iw deg igenwan, tewweḍ
tewweḍ-ed
yiwet n teqcict ɣurneɣ. AllenAllen-is meqṛit
meqṛit aṭas am temda ur nes i
taqa att, AcebbubAcebbub-is am leḥrir,
leḥrir, ɣezzif, tserḥas
tserḥas ɣer deffir. TennaTenna-d
yaɣ
yaɣ-ed: “Azul fellawen.” Tes eddaedda-d afusafus-is ɣef yal yiwen degdeg2
neɣ
neɣ. Teǧǧa
Teǧǧaǧǧa-yi d aneggaru imi iḍarref
iḍarref ciṭuḥ wanda qqimeɣ. TefkaTefkayiyi-d labas s ucmumeḥ,
ucmumeḥ, ad asas-tiniḍ
tiniḍ tessentessen-iyi meqbel. Tuɣal
Tuɣal tezzi
ɣer tullas nni i ss-eded-igan amkan gerger-asent. Syin kemlen lehduṛ
lehduṛnsen; tenṭeq
tenṭeqṭeq-ed yiwet si tullas: “tḥesbem
“tḥesbemḥesbem-aɣ am tɣenǧawin,
tǧa lem melmi telluẓem aɣaɣ-eded-teddmem…. ṭaṭabaṭaṭa…
ṭṭaṭabaṭaṭa”
Lliɣ
Lliɣ ttmuquleɣ ar teqcictteqcict-nni i dd-yusen d taneggarut. Cukkaɣ
Cukkaɣ
ula d nettat la dd-tettmuqul ar ɣuri. Tkemmel Kahina lehduṛ
lehduṛ-is:
“neẓra
“neẓra d cbaḥa i d agerrujagerruj-nneɣ
nneɣ nekenti s teḥdayin. Amek tebɣa
tebɣaɣam ad nqemmeṛ
nqemmeṛ talwittalwit-nneɣ
nneɣ yal mara ad dd-yess yiwen seg arrac,
za ma d win i ɣɣ-yebɣan.
yebɣan. Nekenti ur neẓri ma yella ilaqilaq-aɣ neɣ
ala… ṭaṭabaṭaṭa … ɣuri arrac ilaq ad ssufrin
ssufrin akken ad aɣ
aɣawḍen…
awḍen… ṭaṭabaṭaṭa….”
Nek mazalmazal-iyi ttmuquleɣ
ttmuquleɣ di teqcictteqcict-nni, bɣiɣ
bɣiɣ ad asas-hedṛeɣ,
hedṛeɣ,
bɣiɣ ad issineɣ amek i iga ṣṣutṣṣut-is. TfaqTfaq-iy Jeǧǧiga.
Jeǧǧiga. Dɣa tewwitewwi-ttttid seg afus ar ɣuri; tennatenna-yas isemisem-iw, tennatenna-yiyi-d isem n teqcict
illan teṭṭaḍṣa
teṭṭaḍṣa mi d ii-ye req d acu ara dd-iniɣ.
iniɣ.
-Ayɣer
Ayɣer i teggugmeḍ, i yiyi-idid-tenna.
- Waqila ur iban d acu i kk-yuɣen!!
yuɣen!! Hihi…
- Awah, lliɣ
lliɣ ttxemimeɣ kan amek ara dd-swaɣ
swaɣ lqahwa tameddittamedditagi.
- Ur ttagad, ma tebɣiḍ
tebɣiḍ d nek ara kk-tttt-idid-ixelṣen.
ixelṣen.
- Ala, nniɣ
nniɣ-am qal ttxemimeɣ
ttxemimeɣ ɣef lqahwa, dɣa mimi-d-tewwḍeḍ
tewwḍeḍ ttuɣ
lqahwalqahwa-nni. Tta ṛaḍeɣ ad dd-mektiɣ
mektiɣ anda i kemkem-walaɣ.
walaɣ.
Tenehnah d taḍsa.
taḍsa. TezziTezzi-d Jeǧǧiga
Jeǧǧiga ɣurɣur-es; tennatenna-yasyas-ed:
“Ass“Ass-agi tferḥeḍ
tferḥeḍ a Faḍma”. TeḍṣaTeḍṣa-yas i Jeǧǧiga,
Jeǧǧiga, teḍṣateḍṣa-yiyi-d s
tuɣmas
tuɣmasɣmas-is timellalin, igan am ur ẓriɣ d acu!
Wiyaḍ
Wiyaḍ zren deg wayen akken i ɣef ttmeslayen: “tayri“tayri-yagi d
acuacu-tt … ṭaṭabaṭaṭa”. Ma nek nezɣeɣ deg allen n Faḍma… “tayri
d tikellax, akken ad naweḍ
naweḍ wayeḍ mebla …. ṭaṭabaṭaṭa…”.
TqarbTqarb-ed Faḍma
Faḍma talajurt i ɣef teqqim ɣer tamatama-w, tebdatebda-yiyi-d
ameslay:
- Ula d nek
nek iweḥḥa
iweḥḥaḥḥa-yiyi-d Ṛebbi yella wanda i kk-walaɣ.
walaɣ. Ahaqel
tettruḥuḍen
tettruḥuḍen ɣer Iwaḍiyen”
- Ih, Ttṛuḥuɣ
Ttṛuḥuɣṛuḥuɣ-en. Acu kan yewwas i zman!!
- Din ahat i kk-walaɣ,
walaɣ, yernu ula d nek ttṛuḥuɣttṛuḥuɣ-ed ɣer dagi, ar
tesdawit.
3
- Anda i teqqareḍ?
teqqareḍ?
- Ur d a qqareɣ
qqareɣ ara, staxṛenstaxṛen-iyiiyi-d…. hi hi hi …. I keč d acu
teqqareḍ,
teqqareḍ, iban ɣef udemudem-ik d “Technologie” . Wiyaḍ
Wiyaḍ mazalmazal-iten
deg isuragisurag-nsen: “ kenwi s warrac tḥemlem
tḥemlem kan imaniman-nwen, imi
win ibɣan
ibɣan taqcict yelhan ibɣaibɣa-tt kan i yimanyiman-is. Tzemreḍ
Tzemreḍ ad dd-iniḍ
iniḍ
kenwi d inekkiyen; vous etes des egoistes . Anwa i izemren ad ddyin bɣiɣ
bɣiɣ imaniman-iw i teqcictteqcict-inna… ṭaṭabaṭaṭa…..”
Ur iban anwa ii-s-eded-yerran: “ Mara neḥmel
neḥmel alba ḍ, nek ɣurɣur-i
ad asas-nebɣu
nebɣu kan ḥala ayen ilhan… ṭaṭabaṭaṭa.”
Zziɣ
Zziɣ ɣer Faḍma, nniɣnniɣ-as:
- Ɛyiɣ di lehduṛlehduṛ-agi i dd-yettuɣalen
yettuɣalen am yiṭij yal ta
taṣebḥit…
- Nek bɣiɣ
bɣiɣ ad qeṣreɣ yidek, ḥala keč ur ssineɣ ara dagi. Yerna ur
iban d acu i ttwaliɣ
ttwaliɣ deg allenallen-ik!
Cmumeḥeɣ
Cmumeḥeɣḥeɣ-as.
TennaTenna-yiyi-d:
-Tzemreḍ
Tzemreḍ ahat ad iyiiyi-tṛafqeḍ ukessar. Ḥlaǧeɣ imaniman-iw.
- Ih...Ih.
Fehmeɣ
Fehmeɣ belli d aman n tasa. Syin nekker
nekker di sin, nebda tikli.
Wiyaḍ
Wiyaḍ mazalmazal-iten zren di tektiwintektiwin-nsen yettemčaqlalen: “tamurt
tetnak irkelli… ṭaṭabaṭaṭa .”.
Steqsaɣ
Steqsaɣ Faḍma:
- Acu i kemkem-idid-yewin assass-agi ɣer dagi. Tes iḍ cɣel neɣ d aḥeweṣ
kan!
- S iɣ cwiṭ n cɣel, akk daɣen d aḥeweṣ. Di sin …hi hi hi…Ad ddttbaneḍ
ttbaneḍ te yid am umɣar n tmenyin isseggasen.
- Acu tibɣiḍ,
tibɣiḍ, aqlih tmanyin isseggasen i yelliɣ dagi, ugiɣ ad fɣeɣ si
tesdawittesdawit-agi n ccum. Lemmer mači dayen ifut lḥal
lḥal ɣef nddama, tili
Wellah ma wwiɣ
wwiɣ-t-id d lbaklbak-agi amcum.
- Ur dd-qqar…
- Aḥellil
Aḥellil win ur njeṛeb. Di tudert n win ur dd-newwi yara lbak ẓriɣ
igerriigerri-d dima degdeg-s cwiṭ
cwiṭ n tacallawt.acu kan…
Tekcem s abduz, nek qqimeɣ
qqimeɣ zdat tewwurt la tttt-ettṛaǧuɣ
ettṛaǧuɣ
sima ara dd-teffeɣ.
teffeɣ. Dɣa ula d nekkini kecmaɣ ɣer webduz n
warrac, rriɣ
rriɣ rrefda n ccema
ccema ɣer ddaw ucenfurucenfur-iw ufella. ḤulfaɣḤulfaɣ-as
imirimir-en i lmaṣa
lmaṣa mi la tettalxas s imetmanimetman-iw. Acu kan qimeɣ
qimeɣ-ed ar
tama n tewwurt ttṛaǧuɣ
ttṛaǧuɣṛaǧuɣ-tt melmi ad dd-teffeɣ.
teffeɣ. Nniɣ as gerger-i d
yimanyiman-iw akka ixir ad sgenfaɣ
sgenfaɣ tagnitt akken ad kksaɣ nnefḥa n
4
ccema. Ihi akken i tttt-walaɣ
walaɣ teffeɣteffeɣ-ed, kksaɣ
kksaɣ-ed s uɣiwel
uɣiwel rrefddarrefddanni n cemma i ḍeggṛaɣ s abidun iḍuman u ssardeɣssardeɣ-ed imiimi-w
akked d wudemwudem-iw. Amezwaru akken ad dd-kksaɣ
kksaɣ rriḥa n cemma
segseg-s, wis sin akken ad d -tkakiɣ,
tkakiɣ, ahat aqliaqli-yi di targit, nek i
tettṛaǧu
tettṛaǧu akka teqcict yifen aggur. Ur walaɣ
walaɣ ara amek tezmer ad
tessiweḍ
tessiweḍ taɣect n Si Muḥ neɣ n Zimu ad dd-tini acḥal
acḥal yedebdeb
wulwul-iw imirimir-en.
Makken i dd-fɣeɣ ɣurɣur-es s wudem ansi i dd-neggin waman,
tessufeɣ
tessufeɣ-ed tamacwaṛt
tamacwaṛt tazedgant seg uqrabuqrab-is, syin tebda la yiyitseffeḍ
tseffeḍ timeqwa n waman seg udem
udemdem-iw akked wulwul-iw ibezgen
seg acḥal
acḥal isseggasen usirem yuysen, tennatenna-yiyi-d imirimir-en :
- Kenwi s warrac, ur tessinem iqiḥ
iqiḥ di tmectaḥtmectaḥ-agi n sser !
Teḍsa
Teḍsa imirimir-en, ḍsiɣ ula d nek yidyid-es. Inelmaden akked
tinelmadin gezzmen abrid gerger-aneɣ,
aneɣ, nek ttmuquleɣ yur
yur-es am
tarzeft i yiyi-d-yusan assass-a seg igenni. Ternuḍ
Ternuḍ-as, nek snaɣ
snaɣ imanimaniw, werǧin
werǧin snaɣ amek i ttmeslayen i tullas; qus(4) isseggasen di
tesdawit n Ḥesnawa ur ssawḍeɣ ara ad ǧǧeɣ taqcict yidyid-i ugar n
snat smanat. Ɣas d taqcict s yimanyiman-is ara yiyi-d-yeddṛagin
yeddṛagin,
ṛagin,
amecwaṛ
amecwaṛ kan ad terwel fellfell-i akken ireggul uyaziḍ
uyaziḍ ɣef uccen. Nniɣ
gerger-i d yimanyiman-iw belli ittif tasusmi cwiṭ,
cwiṭ, ahat xerṣum assass-a ad ṭṭfeɣ
imaniman-iw ur dd-qqaṛeɣ
qqaṛeɣ ara albaε
albaεḍ n laε
laεǧubat.
Ikulwaṛen
Ikulwaṛen n ''science ecо
ecо'' ččuṛen
ččuṛen d inelmaden, ugadeɣ
lemmer i yiyi-tettaε
ettaεṛaq ger igulfanigulfan-nni n warrac d tullas ileḥḥun
ileḥḥun ɣer
yal tama. Mi dd-newweḍ
newweḍ ɣer tsemmit n '' L'institut '' anda issereḥ
issereḥ
cwiya webrid, tneggeztneggez-ed fellfell-i am teqcict tamecṭuḥt;
tamecṭuḥt; tesε
tesεeddaedda-d
afusafus-is seddaw teɣruṭ
teɣruṭɣruṭ-iw, u tennatenna-yiyi-d belli tugad ad iyiiyi-tsareḥ,
tsareḥ,
mulac
mulac ad asas-ttwakreɣ
ttwakreɣ s walba ḍ n tullas. Dɣa rriɣrriɣ-as belli nek
mači d taɣawsa
taɣawsa akken ad ttwakreɣ. TerraTerra-yiyi-d s unehneh akked
cwiṭ
cwiṭ n leḥṛaca ɣef allenallen-is: «wi yeẓṛan
yeẓṛan ?». KkseɣKkseɣ-asas-ed afusafus-is
seg iɣil
iɣilɣil-iw, u nniɣ
nniɣ-as s cwiṭ
cwiṭ unecraḥ :
- ƔurƔur-em ad tǧa
tǧaε
ǧaεleḍ
leḍ bɣiɣbɣiɣ-kem !
Terraerra-yiyi-d :
- Meḥsab
Meḥsab ala ! Ẓriɣ tebɣiḍtebɣiḍ-iyi. Nek, arrac yark bɣan
bɣanɣan-iyi. Irkelli.
Muqleɣ
Muqleɣ imirimir-en s udemudem-is yettfeǧiǧen
yettfeǧiǧen am lefnaṛ, faqeɣ belli
ayen i dd-teqqar d tidett. Dɣa
Dɣa akken i twala d win inezɣen degdeg-s,
terna tennatenna-yiyi-d s teḍsa
teḍsa :
- D aqesseṛ
aqesseṛ kan i ttqeṣireɣ.
ttqeṣireɣ. Lemmer ad iyiiyi-iẓer....
5
Tessusem. Nek ur ssusmeɣ
ssusmeɣ ara :
- Anwa ara kem iẓren
iẓren ?
TerraTerra-yiyi-d am tin ur necli ara seg usteqsiusteqsi-inu:
- Fiḥel
Fiḥel d ayen ! Beddel ameslay. IniIni-yiyi-d dɣa
dɣa ma tebɣiḍtebɣiḍ-iyi ? neɣ
neɣ
ala !
Ḥesleɣ acu ara ss-iniɣ
iniɣ i teqcictteqcict-agi tameslubt,
tameslubt, i sneɣ
sneɣ yiwet n
tegnitt ur newwiḍ
newwiḍ ara azal n ssaεa
ssaεaεa-yagi. AllenAllen-is nɣant
nɣantɣant-iyi; ḥulfaɣḥulfaɣasent am yiṭij
yiṭij unebdu deg uzal, deg yiwen uẓaɣar anda ulac isem
useklu. Tuɣmas
Tuɣmasɣmas-is i dd-yettaran ifeṭiwjen
ifeṭiwjen n tafat si temlel ɣeẓẓant
cwiṭ
cwiṭ n laεqel
laεqel yeffer wallaɣ
wallaɣ-iw. Teɣ
Teɣzizi-ines n tɣanimt
tɣanimt yewwan seg
aman, tezmeḍ
tezmeḍ lebɣilebɣi-w yeqquren ɣer usigna n targit. Lḥaṣun
ḥulfaɣ i yimanyiman-iw ḥesleɣ am ufrux ubučenis deg umardax
xeddmen iṣeggaden
iṣeggaden i lbaz. Lemmer di tella yemma din ad ttttsudnaɣ
sudnaɣ seg unyir, u ad tttt-ḥelleleɣ ad ii-tedε
tedεu akken ad yi
yi-tttt-yefk
Ṛebbi.
Rriɣ
Rriɣ-as imirimir-en am win iḥaṛcen
iḥaṛcen :
- D kem i dd-yennan arrac yark bɣan
bɣanɣan-kem. U nek d aqcic !
TerraTerra-yiyi-d :
- Cekka keč d aqcic? ttxilek ma urd i dd-tenniḍ
tenniḍ acḥal di laεme
laεmeṛ
εmeṛ-ik ?
Rriɣ
Rriɣ-as :
- 24 isseggasen. I kem acḥal
acḥal ?
TerraTerra-yiyi-d :
- 19 isseggasen.
isseggasen.
Nniɣ
Nniɣ-as cɣel
cɣel s ustehzi :
- Ad dd-tettbaneḍ
tettbaneḍ meqreḍ cwiya! IniIni-yiyi-d kan ttxilem acu i kemkem-ididyewwin assass-a ɣer tesdawit ? Neɣ ahat kem d tanelmadt ?
TerraTerra-yiyi-d s teḍsa
teḍsa am tin iselben :
- Ṣṣaḥ, ṣṣaḥ, assass-agi ṛuḥeɣṛuḥeɣ-d ad ḥewṣeɣ akk akken ad ttuɣ
ttuɣ
axḍib
axḍibḍib-iw. Ggulleɣ
Ggulleɣ assass-agi ad afeɣ
afeɣ axḍibaxḍib-nniḍen.
nniḍen. AssAss-agi nwiɣ
nwiɣ ad
d-afeɣ
afeɣ aqcic ara ḥemleɣ, ara yiyi-ḥemlen. AssAss-agi ad tttt-fruɣ
fruɣ di
ddunitddunit-iw. Daɣen
Daɣen ilaq ad teẓreḍ belli xesṛeɣ lbak asseggasasseggas-agi
iεeddan. Aqli ad asas-ttε
ttεawadaɣ.
awadaɣ.
Teṭṭerḍeq
Teṭṭerḍeq d taḍsa, syin tezwar ɣer zdat. Nek ttmuqulaɣttmuqulaɣ-tt am
tmexlult i wumi yedebdeb wallaɣ.
wallaɣ. Akken i tttt-walaɣ
walaɣ tettɣawal,
ɣawleɣ ula d nekkini akken ad tttt-qeḍ
qeḍεeɣ. Nettat segmi i trennu
aɣiwel am tin yebɣan ad tazzel. TbanTban-iyiiyi-d tebɣa
tebɣa ad turar cwiṭ
yessyess-i. Dɣa
Dɣa akken tewweḍ ɣer yiwen
yiwen uqejmuṛ
uqejmuṛ n weẓru, tuli ɣef yiri
6
n uzaguruzagur-is, tsers idaṛen
idaṛenṛen-is ɣef anda ttɣimin medden. Akken
wwḍaɣ
wwḍaɣ ɣurɣur-es, beddaɣ
beddaɣ zdatzdat-es am tɣanimt
tɣanimt ur nesε
nesεi iẓuṛan,
iẓuṛan, ur ẓriɣ
acuacu-t waḍu
waḍu i yiyi-ttawin ɣer timheṛṛefttimheṛṛeft-agi yifen Lunǧa
Lunǧa taryel n
tmucuha di cbaḥa.
cbaḥa. AllenAllen-is zzuɣur
zzuɣurent
ɣurentent-iyi ɣurɣur-es am tecriḥt
tecriḥt
yezzuɣuren
yezzuɣuren amcic yelluẓen. Bɣiɣ ad ss-fkaɣ
fkaɣ abeqqa imṣerṣeṛ ɣer
teddmujtteddmujt-is tazeggaɣt
tazeggaɣt am teṭumaṭict. Acu kan ugadeɣ ad dd-tezzi
fellfell-i, ad iyiiyi-tesbehdel zdat wanectwanect-en n tullas akked warrac
yettε
yettεeddin si tama ɣer tayeḍ am iweḍfen ifenyanen.
ifenyanen.
TennaTenna-yiyi-d imirimir-en, cɣel
cɣel d aqessaṛ :
- Ayɣer
Ayɣer mači d keč ara yilin assass-a d axḍib
axḍibḍib-iw ? Neɣ
Neɣ ahat tesε
tesεiḍ
taxḍibt
taxḍibt ula d kečini ?
Rriɣ
Rriɣ-as :
- Ur sε
sεiɣ ara taxḍ
taxḍibt! Acu kan kem, ur kemkem-ssineɣ
ssineɣ ara. Anwa ara
yiyi-d-yinin kem mači si ttbiṭ
ttbiṭaṛ n wadƐ
wadƐisi i dd-trewleḍ
trewleḍ! Ahat kem d
albaε
albaεḍ n teryula i dd-irewlen si tmucuhatmucuha-nni istewḥ
istewḥacayen, tidak i
d-ḥekkunt temɣ
temɣarin ɣef yiri lkanun i warrac imecṭ
imecṭaḥ yettargigin si
tagdi!
Teḍ
Teḍsa imirimir-en. Syin teẓẓ
teẓẓel
ẓẓelel-ed ifassenifassen-is, tṣ
tṣeggemeggem-iyiiyi-d lkul n
tebluzttebluzt-iw. Makken
Makken i dd-telha yidi wallaɣ
wallaɣ tuɣ
tuɣmasmas-is timellalin am
udfel akked taḍ
taḍactact-is tamecṭ
tamecṭuḥt yerɣ
yerɣan. Dɣ
Dɣa, ṭṭfe
ṭṭfeɣ
feɣ-ed afusafus-is,
muqlaɣ
muqlaɣ s usenqed taḍ
taḍactact-nninni-ines yerɣ
yerɣan. Nettat teǧǧa
teǧǧaǧǧa-yi
ttmuquleɣ
ttmuquleɣ deg ifassenifassen-is am akken ara teǧǧ
teǧǧ amejjay ad ttttyessenqed neɣ
neɣ ad tttt-inadi. UlUl-iw iḥ
iḥebbek am tmacint ucaṛ
ucaṛbun
iḥaren ad taweḍ
taweḍ sani tleḥḥ
tleḥḥu.
ḥḥu. ImirImir-en kan tennatenna-yiyi-d s yiwet n
taɣ
taɣect tarqaqt igan am usbecbec n temɣ
temɣarin :
- Amek dɣ
dɣa, d tidett, tugiḍ
tugiḍ-iyi ? Ur tebɣ
tebɣiḍ ara ad iyiiyi-d-txeḍ
txeḍbeḍ
beḍ seg
imawlanimawlan-iw ? Tugiḍ
Tugiḍ-iyi akka kan neɣ
neɣ d cbaḥ
cbaḥa ur cbiḥ
cbiḥeɣ ara ɣer
ɣurur-ek ? Neɣ
Neɣ lε
lεeqliyaeqliya-w ur kk-neε
neεǧib ara?
Mazal afusafus-is ger sin ifassenifassen-iw. Rriɣ
Rriɣ imaniman-iw am akken ur
asas-sliɣ
sliɣ ara, kemleɣ
kemleɣ anadi deg tiduḍ
tiduḍacinacin-is leggaɣ
leggaɣen am leḥ
leḥrir.
Dɣa nniɣ
nniɣ-as :
-Acu i kemkem-yessarɣ
yessarɣen akka di tdaḍ
tdaḍectect-imim-agi tamecṭ
tamecṭuḥt ?
Dima s teḍ
teḍsa, tennatenna-yiyi-d :
- Ad tṛ
tṛeggleḍ
eggleḍ seg usteqsiusteqsi-inu. Ma yella ur d iyiiyi-tebɣ
tebɣiḍ ara, iniini-iyiy-id
kan, ur tteḍḥ
tteḍḥi
ḍḥi yara... Aḥ
Aḥbes, muqelmuqel-iyiiyi-d s allen, syin iniini-yiyi-d
qbala: '' ur kemkem-bɣiɣ ara d taxḍ
taxḍibtibt-iw ''
Zreɣ
Zreɣ allenallen-iw deg allenallen-is tiqehwiyin am lfeṭṭ
lfeṭṭa
dɣa
ṭṭa tazedgant, dɣ
7
ttuɣ
ttuɣ imaniman-iw di tsaε
tsaεattatt-nni i wumi faqeɣ
faqeɣ, imirimir-en kan, mači d tin
ara dd-yettuɣ
yettuɣalen aṭ
aṭas di ddunitddunit-iw.
Tidett kan, ur zmireɣ
zmireɣ ad sebṛeɣ di tmuɣli n wallenwallen-nni i ddyeṭṭeggiṛen
yeṭṭeggiṛen lemwwas n tafat i yiyi-gezzmen mumu n wallenwallen-iw
yettwasfesden
yettwasfesden s tmuɣli
tmuɣli n teḥdayin di tesdawit. Lemmer ttafeɣ
imirimir-en ad rewleɣ
rewleɣ ar tε
tεelliṭ
elliṭ-nni n yemma i d ii-yefren ṭam(9) n
wagguren si lebɣi
lebɣiɣi-yagi n lmut yugin ad dd-yass.
Leqḍaɣ
Leqḍaɣḍaɣ-ed yark ifaddenifadden-iw si tesraft anida teffer targittargit-iw,
nniɣ
nniɣ-as :
- ur ẓriɣ ara
ara acu i kemkem-idid-iceggε
iceggεen ar ɣurɣur-i assass-a, waqila tebɣiḍ
tebɣiḍ ad
iyiiyi-tessufriḍ
tessufriḍ ugar n wayen akka ssufriyaɣ. Ugadeɣ d urar i
tetturareḍ
tetturareḍ yessyess-i; ugadeɣ
ugadeɣ amam-eded-iniɣ,
iniɣ, syin ad nedmeɣ ansi ur ttttidid-ttaraɣ.
ttaraɣ. Teẓriḍ tayri n tullas am ssem ur nesε
nesεi ddwa n ḥellu... a
Faḍma,
Faḍma, neɣ
neɣ akka i d isemisem-im, iniini-yiyi-d ma yella dɣa
dɣa s bu nessaḥ i
yiyi-d-steqsaḍ?
steqsaḍ?
Din tennatenna-yiyi-d s wecmumeḥ
wecmumeḥ :
- Ur ẓriɣ ara ! Muqel keč acu i tebɣiḍ !
Kkseɣ
Kkseɣ-ed allenallen-iw seg allenallen-is, xedmeɣ
xedmeɣ cwiṭ
cwiṭ n lkuṛ
lkuṛaj i yimanyimaniw, nniɣ
nniɣ gerger-i d yimanyiman-iw : '' ad dd-tawi neɣ
neɣ ad tawi ''. Dɣ
Dɣa kkreɣ
kkreɣ
ruḥ
ruḥaɣ. Ǧǧiɣ
Ǧǧiɣ-tttt-in akkenni teḥ
teḥdaqer di teḍṣ
teḍṣa
ḍṣa-ines i tesseblaε
tesseblaε am
imetman rẓ
rẓagen. Si tama nniḍ
nniḍen ur umineɣ
umineɣ ara s wayen akka
iḍeṛṛun
ṛṛun yidi, imi deg yiwet n teswiε
teswiεt teḍṛ
teḍṛa
ḍṛa yidi am targit
yettazzalen mebla aḥ
aḥbas : « taqcict icebḥ
icebḥen am aggur
aggur tekkestekkes-iyiiyid seg udiguti yugaren lmut, u tennatenna-yiyi-d akka kan ma yella bɣ
bɣiɣ
ad uɣ
uɣaleɣ
aleɣ d axḍ
axḍibib-is».
Ur zziɣ
zziɣ ara ɣurɣur-es ar deffir. ḌefṛeɣḌefṛeɣ-ed adrid n ddaw '' Genie
civil '' akken ad dd-uɣaleɣ sanda akken qimen imeddukalimeddukal-iw, ɣer
temṛaḥt
temṛaḥtṛaḥt-nni nnig n '' Departement n tmaziɣt
tmaziɣt ''. Mazal lḥiɣ sin
imeccaqen mi ḥulfaɣ i tkaskiṭtkaskiṭ-iw tettwakkestettwakkes-yiyi-d, zziɣ
zziɣ ɣer deffir
walaɣ
walaɣ-tt tettaḍṣa
tettaḍṣa am llufan. Syin tellitelli-d ṣṣakṣṣak-is, terra takaskiṭ
takaskiṭ-iw
ɣurɣur-es. Akken walaɣ
walaɣ akken, bdiɣ la seεdala
seεdalaɣ
εdalaɣ s ifassenifassen-iw deg
ucebbubucebbub-iw yeṭṭṣen
yeṭṭṣen.
ṭṭṣen. Dɣa
Dɣa imirimir-en kan tessufeɣ
tessufeɣ-ed si ṣṣakṣṣak-is yiwet
n temceṭ
temceṭ s wacu tebda la yiyi-tmeččeḍ
tmeččeḍ zdat inelmaden i ddyettεeddin din s teḍṣa.
teḍṣa. ImirImir-en kan i zṛiɣ
zṛiɣ belli dayen ḥemlaɣḥemlaɣ-tt.
Bɣiɣ
Bɣiɣ ad ruɣ, bɣiɣ ad sxenčwaɣ acebbubacebbub-iw. Bɣiɣ ad dd-sfiɣ
sfiɣ
allenallen-iw, ad tenten-fkaɣ
fkaɣ i wemcic d leftuṛ.
leftuṛ. Bɣiɣ ad zluɣ imaniman-iw s
lmus yeḥfan
yeḥfan arma uɣaleɣ ctaqeɣ lmut. Bɣiɣ ad dd-sneṣlaɣ
sneṣlaɣ iccareniccaren8
iw s ukelab neɣ
neɣ s iɣemdan alamma kfan idamen segseg-i. Bɣiɣ ad
ɣeẓẓa
ẓẓaɣ aksumaksum-iw alamma ur ttafeɣ
ttafeɣ ara anda sarsaɣ
sarsaɣ snat tuɣ
tuɣmas.
Bɣiɣ ad rewleɣ
rewleɣ seg ulul-agiagi-inu amcum
amcum i yiyi-ittkelixen yal tikelt, win i
yiyi-ttawin ɣer tesrafin anda zedɣ
zedɣen leḥ
leḥzen d nddama. Bɣ
Bɣiɣ ur ttttbeqquɣ
beqquɣ ara teqcictteqcict-agi tameslubt yetturaren s wulwul-iw akken
yetturar wemcic amecṭ
amecṭuḥ s tkerayt n taduṭ
taduṭ, mi yeε
yeεya degdeg-s ad ttttyeǧǧ.
yeǧǧ. Ɣef ayagi yark nniɣ
nniɣ-as: « waqila Ḥemleɣ
emleɣ-kem ».
Yeffeɣ
Yeffeɣ-ed seg imiimi-iw awalawal-nni ur bɣ
bɣiɣ ara, win akken ggulleɣ
ggulleɣ
ur tt-idid-ssufuɣ
ssufuɣeɣ ara alamma ḥerṣ
erṣenen-iyi leḥyuḍ
leḥyuḍ n zwaǧ yewwas
nek d tmeṭṭut
tmeṭṭut i d ii-yuran. ImirImir-en kkseɣ
kkseɣ-asas-ed ifassenifassen-is seg
uqarruyuqarruy-iw, dɣa
dɣa temmeɣtemmeɣ-ed ɣef ifassenifassen-iw, tezzu
tezzuɣ
zzuɣeṛ-iyi ɣer yiwet
akken n lxezna n ssima anda i yiyi-tessɣ
tessɣim. TeqqimTeqqim-ed ula d nettat
ar tamatama-w, tennatenna-yiyi-d :
- ƔurƔur-ek ad tǧa
tǧaε
ǧaεleḍ
leḍ nek d yiwet n tmeslubt, acu kan assass-agi
ṛuḥaɣ-ed ad kkseɣ
kkseɣ cwiṭ
cwiṭ n lxiq ɣef yimanyiman-iw. Bɣ
Bɣiɣ kan ad ḍṣa
ḍṣaɣ
cwiṭ
cwiṭ, u ma yella ssarfaɣ
ssarfaɣ-ek cwiṭ
cwiṭ ɣas surefsuref-iyi. Dɣ
Dɣa amek tebɣ
tebɣiḍ ad
ḥemleɣ
emleɣ albaε
albaεḍ, netta ur tewwiḍ
tewwiḍ ara ssaε
ssaεa degmi i tesneɣ
tesneɣ. Ẓriɣ
riɣ-k d
aqcic n lε
lεali, acu kan nniɣ
nniɣ-as ahat d win iḥ
iḥemlen anecreḥ
anecreḥ...Yakk
ur terfiḍ
terfiḍ ara ?
Muqlaɣ
Muqlaɣ ɣer txenfucttxenfuct-is yeẓ
yeẓdan am tḥ
tḥebbuyin n wukbal
makken kan
kan ara dd-yemɣ
yemɣi, ḥulfaɣ
ulfaɣ i wallaɣ
wallaɣ-iw mi la yeddelwiḥ
yeddelwiḥ am
teflukt deg illel iḥ
iḥecṛ
ecṛen. Ddmeɣ
Ddmeɣ-ed ticebbubin i ss-eded-yeɣ
yeɣlin ɣef
allen, refdaɣ
refdaɣ-asas-tent. Syin nniɣ
nniɣ-as :
- Acḥ
Acḥal ayagi ur walaɣ
walaɣ ara taqcict icebḥ
icebḥen anect i tcebḥ
tcebḥeb! IniIni-yiyid ttxilem ɣer wumi i dd-tefɣ
tefɣeḍ? ar
ar babababa-m neɣ
neɣ ar yemmayemma-m ?
Makken i tttt-steqsaɣ
steqsaɣ, lliɣ
lliɣ sε
sεeddayaɣ
eddayaɣ-ed iduḍ
iduḍanan-iw ɣef udemudem-is
zeggaɣ
zeggaɣen, leggaɣ
leggaɣen am teblalact. TerraTerra-yiyi-d asteqsiasteqsi-inu:
- Mači ar baba, wala ar yemma. Nek ttčabiɣ
ttčabiɣ aṭ
aṭas ɣer setti.
- Amek? ɣer wamek? ɣer wimi?
- Setti, yaya, jidda,
jidda, ḥebbus ! Akken i d akak-yehwa semmisemmi-yas.
- Ah! ihi iban tecbeḥ
tecbeḥ settisetti-m! ahat, lemmer a nn-ṛuḥeɣ ad kemkem-ididxeḍ
xeḍbaɣ
baɣ ɣurur-es, ad iyiiyi-d-teqbel ?
MazalMazal-iyi tturareɣ
tturareɣ s tcebbubintcebbubin-is amzun d albaε
albaεḍ imeddukalimeddukaliw snaɣ
snaɣ si zik, nettat tuneftunef-iyi ur dd-telha yara deg ifassenifassen-iw. Ur
tecliε
tecliε ara yark seg usami i tttt-ttamiɣ.
ttamiɣ. TettbanTettban-ed am tin i d iiyesnen si zik n zik. Nek si tamatama-w, ḥulfaɣḥulfaɣ-as am tin akken sneɣ
sneɣ
seg asmi i dd-ḍallaɣ ɣer ddunit. AssAss-agi, am win i tttt-yufan umbe d
9
mi ss-teε
teεṛeq tẓa(7) n leqṛun. AssAss-a ugadeɣ
ugadeɣ daɣen
daɣen ad iyiiyi-tṛuḥ tikelt
nniḍen
nniḍen akken i yiyi-ṛuḥent yark tɣawsiwin bɣiɣ seg ulul-iw. Nniɣ
Nniɣ-as :
- IniIni-yiyi-d tidett, ttxilem. Acu i kemkem-idid-yewwin assass-agi ɣer tesdawit,
tṛuḥeḍṛuḥeḍ-ed ad dd-tesfiḍ
tesfiḍ ulul-iw neɣ
neɣ yella wayen nniḍen i kemkem-ededyewwin ?
Tesnejla deg yiwen umecwa
umecwaṛ
ecwaṛ taḍsataḍsa-nni s wacu i dd-teccebbeḥ
teccebbeḥ
udemudem-is si sgelli. Am usekṛani
usekṛani i dd-yetkakin, tṣeggem
tṣeggemṣeggem-ed lqeddlqedd-is,
terna terra acekkuḥ
acekkuḥ-is ɣer deffir. Dɣa tennatenna-yiyi-d s yiwet n taɣect
taɣect
imeṭṭi
imeṭṭi :
- AggurAggur-nni iε
iεeddan i d ii-yeǧǧa
yeǧǧaǧǧa-yi uxḍib
uxḍibḍib-iw deg umur n yiwet n
teqcict i dd-yemlal
yemlal ɣer xwalixwali-s. Ur ẓriɣ ara! Waqila si fṛansa i ddtusa; ad dd-qqaṛen
qqaṛen tecbeḥ; u tezzitezzi-yas yark allaɣ
allaɣ-is felli. Zaε
Zaεfen
fellfell-as imawlenimawlen-is, netta yerrayerra-yasen akken ad yerr ɣef yimanyiman-is
belli nek mači d tameṭṭut
tameṭṭut i ss-ilaqen, u nek d yiwet itnefcicen, ur
nessin ara acḥal
acḥal teswa ddunit. Yenna felli belli nek mazalmazal-iyi d
taqrurt ur newwiḍ
newwiḍ ara mraw(10) isseggasen di laε
laεmeṛ
meṛ-is. Ɣef aya i
ẓriɣ Ṛebbi ur iyiiyi-ittaǧǧa
ittaǧǧa yara. Imi mazal iwweḍ waggur segmi i
mfaraqaɣ
mfaraqaɣ yides, iceggeε
iceggeε-ikik-id Ṛebbi ar ɣurɣur-i, am tarzeft....
Gezmaɣ
Gezmaɣ-as awal imirimir-en, dɣa
dɣa nniɣnniɣ-as :
- Iban d adarɣel
adarɣel weqcicweqcic-agi, netta ur nwala yara zzin i ss-iṛuḥen.
Ahat d yemmayemma-s i ss-yedε
yedεan yewwas wayen n diri.
Xedmaɣ
Xedmaɣ lkuṛaj i yimanyiman-iw, rriɣ
rriɣ imaniman-iw am akken ayen akka i
d-teḥka
teḥka d awal n menwala, ur neswi acemma.
acemma. Kemleɣ
Kemleɣ nniɣnniɣ-as :
- Aha kan, eǧǧi
eǧǧiǧǧi-kem segseg-s. Aqla kem assass-a tufiḍ
tufiḍ degdeg-i mmimmi-s n
selṭan
selṭan n tmucuha, ageldun n targit, ageldun mesraren akken
qqaren iṛumyen.
iṛumyen. Ma tebɣiḍ seg assass-a d tasawant eḥseb
eḥsebḥseb-iyi d
axḍib
axḍibḍib-im!
TelqefTelqef-iyi imirimir-en awal s taḍsa
taḍsaḍsa-nninni-ines i ss-eded-yuɣalen
yuɣalen din din
:
- Amek ara tiliḍ
tiliḍ d axḍibaxḍib-iw ma yella mači seg imawlanimawlan-iw ara yiyi-dxḍbeḍ? Tǧaε
Tǧaεleḍ
leḍ imi d nek i kk-idid-iluε
iluεen d tamezwarut belli nek d
taqcict ibardan. Yernu keč si zik i kk-snaɣ,
snaɣ, ɣurɣur-ek ad tǧa
tǧaε
ǧaεleḍ
leḍ keč d
abaṛṛani
abaṛṛani fellfell-i.
Ur fhime
fhimeɣ
imeɣ ara yark acuacu-t akka i dd-tesxartim. Acu kan segmi
theddeṛ,
theddeṛ, u segmi i ttmuqulaɣ deg udemudem-is, tabandutttabandutt-nni i ss-giɣ
giɣ
deg ulul-iw segmi tettnerni, tettuɣal
tettuɣal am uzaɣar ur nesε
nesεi tilisa. SserSseris akked cbaḥa
cbaḥaul-iw am asif mara dd-yeḥmel,
yeḥmel, yewwiyewwiḥa-s gant deg ul10
yark ayen i dd-yufa, deg ubridubrid-is, n cfayat akked tiktiwin. D tin i
tikelt tamenzut i degdeg-i walaɣ
walaɣ ulul-iw makken i la itezzer di tiselbi ur
nesε
nesεi iẓuran.
iẓuran. Bɣiɣ ad tt-idid-ṭfeɣ ɣer yiri n tegzirt n talwit, iḥnuceḍiḥnuceḍ-iyi
si ger ifassen, wwinwwin-t-ett tinga(lemwaǧ)
tinga(lemwaǧ) n tayri i dd-ihedfen
ihedfen fellfell-as
s tufra.
Steqsaɣ
Steqsaɣ-tt, s cwiṭ
cwiṭ n taḍsa di taɣecttaɣect-iw:
- Amek iyiiyi-t-sneḍ
sneḍ ?
- Umbe d ad kk-eded-iniɣ.
iniɣ. Mači d ayen isεan
isεan azal tura. Nek bɣiɣ
bɣiɣ ad
ẓreɣ amek ara yiyi-d-xeḍbeḍ
xeḍbeḍ seg imawlanimawlan-iw. U lemmer ad agin
imawlanimawlan-ik amek ara txeḍmeḍ;
txeḍmeḍ; ad iyiiyi-teǧǧeḍ
teǧǧeḍ neɣ
neɣ ad tbeddeḍ yidi
mgal imawlanimawlan-ik? IniIni-yiyi-d ttxilek?
- Lemmer tamsalttamsalt-agi n zweǧ
zweǧ d tin imawlan, tili aqli acḥalacḥal-ayagi i
d-wwiɣ
wwiɣ tameṭṭut. Wellah, ar nitni ma tḥeṣlasen yark temṣalt agi n
zwaǧ
zwaǧ-iw. Lemmer ad asas-iniɣ
iniɣ azekka i yemma, a nṛuḥ ad ddnexḍeb,
nexḍeb, ugade
ugadeɣ ad iyiiyi-tezwir s axxamaxxam-nwen; nettat tḥar
tḥar ad ddtezweǧ
tezweǧ i yiwen seg warrawwarraw-iw. Aɣbel
Aɣbelɣbel-is d tameɣra
tameɣra ara texdem.
Ahat meqbel ad asas-eded-addreɣ
addreɣ anwa i kemkem-ilan, imirimir-en ara tebdu
leḥsab
leḥsab anwa ara dd-taε
taεreḍ,
reḍ, anwa ara teǧǧ akken ad dd-terr ttsaṛ
ttsaṛ
segseg-s, imi ur tttt-ye riḍ
riḍ ara yewwas, asmi yes a tameɣra. Ma d
baba ur yeẓri
iḥuza--d
yeẓri ma zzant, la rɣant. Netta ad yeddu kan, ma iḥuza
tagaṭutt
tagaṭutt d win i d lfaṛḥlfaṛḥ-is. Mulac ad yessusem neɣ
neɣ ad yehder ma
yella babababa-m yeḥmel
yeḥmel cwiṭeḥ n tasartit.
Werǧin
Werǧin walaɣ anect imeddukal deg yiwen wass
wass am assass-nni.
Ad asas-tiniḍ
tiniḍ inelmaden yark sneɣ di Ḥesnawa sε
sεan cɣel
cɣel assass-nni di
'' Genie civil ''. Win dd-iεeddan ad iyiiyi-d-iwehhi s ufusufus-is, u kra gergerasen ḥebsenḥebsen-d akken ad iyiiyi-d-fken labas. Nek ẓriɣ d taqcicttaqcict-nni
yellan ɣer tamatama-w, i bɣan
bɣan ad walin s lqerb. Ḥulfaɣ imirimir-en belli Tizi
wezzu yark d tatiṭuct
tatiṭuct uɣerda anda ur yezmir ula d yiwen ad
yeẓẓel
yeẓẓel iḍarreniḍarren-is. Ssarmeɣ
Ssarmeɣ u lemmer di Legliz neɣ di Marikan i
sneɣ
sneɣ taqcicttaqcict-agi iselben am nek. Ulac albaε
albaεḍ seg ičefčufeničefčufen-agi
sneɣ
sneɣ ara dd-yasen ad iyiiyi-isexṣeṛ
isexṣeṛ tiɣimittiɣimit-agi ḥlawen, nek d Faḍma.
Ẓriɣ yewε
yewεeṛ wemdan ad yaf taqcicttaqcict-nni ara irennun cbaḥa
cbaḥa akked
leḥmala
leḥmalaḥmala-s segmi ara irennu tamuɣli
tamuɣli ar ɣurɣur-es. Mmektaɣ
Mmektaɣ-ed
tigeswaḥin
tigeswaḥinḥin-nni i degdeg-i εyiɣ
yiɣ deg umuqelumuqel-nsent umbe d smana
segmi i tenttent-snaɣ.
snaɣ.
TekkerTekker-ed si sufella lxezna anda
anda neqqim. Kkreɣ
Kkreɣ-ed ula d nek
yides. NeddaNedda-d akken amzun d sin imeddukal yettswasnen si zik,
11
tersters-ed gerger-aneɣ
aneɣ yiwet akken n tsusmi ḥlawen igezzem
ucmumeḥ
ucmumeḥ n yiwen i wayeḍ. Ur bɣiɣ ara ad iyiiyi-d-yali wawal, seg
asmi i dd-kecmaɣ
kecmaɣ ɣer tesdawittesdawit-agi n ccum i ssaramaɣ
ssaramaɣ ad sε
sεuɣ
taxḍibt,
taxḍibt, am nek am medden maṛṛa, d wimi ara lḥuɣ ger
ibatimuyen n Ḥesnawa. Yal tikelt d acu i d aɣbel : tikelt d nek i diri
i teqcict, tayeḍ
tayeḍ d nettat ur necbiḥ ara, tayeḍnin diridiri-yaɣ
yaɣ di sin.
Lḥaṣun qrib i yiyi-d-mɣin wacciwen n tewser di Ḥesnawa meqbel
meqbel
ad sε
sεuɣ taxḍibt ara yeqqimen yidi azgen n ssε
ssεa.
Si tama nniḍen
nniḍen imeddukal ur xuṣṣeɣ ara; arrac, tullas. Anda
ma ddiɣ
ddiɣ ad dd-afeɣ
afeɣ tarbaε
tarbaεt ara yeṭhellan
yeṭhellan degdeg-i. Acu kan ḥemlenḥemlen-iyi
yark am gmatgmat-nsen. Ladɣa
Ladɣa tullas i yiyi-tttt-muqulen am uṛfiq
uṛfiqṛfiq-nni i
wumi ẓid
ẓid yiles, yelha wul, beqqunt yark ad qiment, akk ad ddunt
yides. Nek, zdaxelzdaxel-iw rɣiɣ
rɣiɣ mur ufiɣ ara tin akken ara yiyi-ssibninen
tuderttudert-agiagi-inu rẓagen.
rẓagen. Bɣiɣ s wayen yark yellan n lebɣi deg ulul-iw
ad idireɣ
idireɣ tadyant am tin akken ttwaliɣ deg isura n ssinima.
Ttarguɣ
Ttarguɣ ad iyiiyi-d-tedṛu
tedṛu tmacahutt n tayri am tidak icennu Ait
Menguellet. Ad tttt-idid-mlileɣ,
mlileɣ, ad iyiiyi-d-temlil, ad nennaɣ
nennaɣ cwiṭ akken
ad nemyeḥmal
nemyeḥmal ugar, syin imawlanimawlan-iw ad ruḥen
ruḥen s imawlanimawlan-is. Ad
iyitudert-iyi-tttt-idid-xeḍben.
xeḍben. Dɣa akkenni kan am tikli n wasif di luḍa, tudert
nneɣ
nneɣ ḥlawen
ḥlawen ad teṭṭef
teṭṭef abridabrid-is metwal ɣer tewser yesε
yesεan sser s
warrac yettagaden Ṛebbi, iḥemlen imeɣban, yeɣran, iḥeṛcen.
Nuɣal
Nuɣalɣal-ed ɣer terbaε
terbaεt-nni neǧǧa.
neǧǧa. Tuɣal Faḍma teqqim ger
tullas am akken acemma ur yelli gerger-anaɣ;
anaɣ; ula d yiwet n tikelt ur
d-tmuqel ar ɣurɣur-i. Nniɣ
Nniɣ-as ahaqel d ayen ur tttt-εǧibeɣ ara, dɣa
ikcemikcem-iyi imirimir-en yiwen n leḥzen
leḥzen isbarbren ɣef udemudem-iw am ṭlam
bu tellis.
Dɣa
Dɣa bdiɣ a ttaε
ttaεraḍaɣ
raḍaɣ amek ara dd-akreɣ
akreɣ yiwet n tmuɣli segseg-s,
ur zmireɣ
zmireɣ ara. Tuɣal tuderttudert-iw deg yiwen umecwaṛ
umecwaṛ d alejlej n yir
targit n waɣzen
waɣzen yeččan arrawarraw-is di tmucuha. Bɣiɣ
Bɣiɣ ad ruɣ, ur ufiɣ
ara tiqit imeṭṭawen
imeṭṭawen deg allenallen-iw yettinẓẓifen.
yettinẓẓifen.
ImeddukalImeddukal-iw mazalmazal-iten ttqeṣiren.
ttqeṣiren. Rnan di ḥamu n tuɣactuɣacnsen. YennaYenna-yasen yiwen : « ṛuḥeɣ ar baba, nniɣnniɣ-as bɣiɣ
bɣiɣ
taǧarett
taǧarettǧarett-nneɣ».
nneɣ». IddemIddem-ed afus n tfelluct dɣa
dɣa yerẓayerẓa-t-id ɣef
uzaguruzagur-iw. Steqsaɣ
Steqsaɣ-t, seg imi n tewwurt sani i dd-rewleɣ,
rewleɣ, acuɣer i
d-iyiiyi-d-iwet. YennaYenna-yiyi-d s taḍsa
taḍsa belli mazal sneɣ aḥrured, negzeɣ
ɣer zwaǧ. Dɣa irgemirgem-iyiiyi-d s wayen yark yessen n imeslayen n
diri… ṭaṭabaṭaṭa ... ḥemle
ḥemleɣ baba imi netta yeẓra….ṭaṭabaṭaṛa...
12
Tenṭeq
Tenṭeqṭeq-ed yiwet n teqcict : « kenwi s warrac tḥemlem
tḥemlem kan ad
tkelxem i tullas, umbeε
umbeεd mi turarem yesyes-sent akk mi tententessamsem zdat medden, ad tenten-teǧǧem
teǧǧem neɣ ad tenttent-ḍeqrem am
ucifun yumsen. Syin ...ṭaṭabaṭaṭa...
...ṭaṭabaṭaṭa... ur teb
tebɣam ara....
ṭaṭabaṭaṭa....». Ifuṛ wallaɣwallaɣ-iw si lehduṛ
lehduṛ-agi i sliɣ
sliɣ ma drus sin mraw
iberdan. U lemmer mači d Faḍma
Faḍma i yellan din, tili aqlih uɣaleɣ ɣer
texxamt ad ruɣ
ruɣ ɣef zheṛzheṛ-iw yetturaren yessyess-i am tcirett.
Seddaw tiṭ
tiṭ ttmuquleɣ ɣer tama n Faḍma akken
akken ad iyiiyi-dtmuqel. TbanTban-ed am tin ur necliε
necliε ara yark segseg-i. Ad asas-tiniḍ
tiniḍ ur
nehdiṛ
nehdiṛ ara ayen yark nehdeṛ gerger-aneɣ,
aneɣ, am akken ulac ula d
yiwen n wawal gerger-aneɣ.
aneɣ. ḤulfaɣḤulfaɣ-as i wanectwanect-en am tiyta n tenhizt
ẓẓayen zdaxel n yedmarenyedmaren-iw yebɣan
yebɣan ad dd-ṭareḍqen seg uḥbak
akked uṭenṭen
uṭenṭen i dd-yeǧǧa
yeǧǧa usirem iṛuḥen n Faḍma yeqqimen tura
zdatzdat-i, ur tebε
tebεid ara ula s snat n lmitrat. IsemIsem-is ḥlawen yuɣalyuɣal-iyi d
imeslayen n lmuziga yezzenzunen zdaxel iẓuran
iẓuran n wallaɣwallaɣ-iw.
Bɣiɣ ad asas-cmumḥeɣ
cmumḥeɣ acu kan ggumant wallenwallen-iw ad dd-ɣlint d
wallenwallen-is. Ur ẓriɣ ara ma yella d nettat i tenttent-yesserwalen fellfell-i,
neɣ
neɣ d nek i yuɣalen d adarɣal.
Zziɣ
Zziɣ ɣer Samir akked Nanuṛ, sutreɣsutreɣ-asen ma yella win
yesε
yesεan gerger-asen alfin fṛank
fṛank ad iyiiyi-tenten-yefk ad dd-sweɣ
sweɣ lqahwa ɣer
Dda Mbarek. ḌsanḌsan-iyiiyi-d s anzaren ɣef ayen
ayen i sensen-ssutreɣ,
ssutreɣ, imi ula
d nitni ur sε
sεin ula d duṛu
duṛu di lǧiblǧib-nsen. Syin zziɣ
zziɣ ɣer Ṛabiε
Ṛabiε d
Murad, wehhaɣ
wehhaɣ-asen s iḍuḍan
iḍuḍanḍuḍan-iw akken ulac anta ara yiyi-d-iwalin
si tullastullas-nni. Ma d Ḥakim meqbel ad tewwiɣ yennayenna-yiyi-d belli ur
yesε
yesεi yara assass-agi ula d tiqremt n duṛu.
duṛu. Dɣa yerna leḥzen n
lqahwa ur dd-tesseɣ
tesseɣ ara assass-a ɣer leḥzenleḥzen-nni i dd-teǧǧa
teǧǧa tin yuraren
yessyess-i deg ulul-iw. Taggara zziɣ
zziɣ ɣer Mamuḥ ma yella ad iyiiyi-d-yefk s
wacu ara dd-sweɣ,
sweɣ, netta ẓriɣ mači d win ara ineḥsen fellfell-i.
Icmumeḥ
Icmumeḥ-iyiiyi-d s leḥya
leḥya amzun d win yessuturen asuref
asuref imi ur tenttentisε
isεa yara. Dɣa
Dɣa imirimir-en teslatesla-d Linda, tameddakelt n Ḥakim,
tessaweltessawel-iyiiyi-d : « a Yuyu, iban d lqahwa i tebɣiḍ
tebɣiḍ ad dd-tesweḍ,
tesweḍ,
cukkaɣ
cukkaɣ ur tufiḍ ara anwa ara kk-tttt-idid-ixelṣen
ixelṣen assass-a ?». Ḍsan yark,
akken nuɣ
nuɣ tannumi neddes ɣef temsalttemsalt-agi n lqahwa; nek imirimir-en
nneḥcameɣ,
nneḥcameɣ, imi tella din teqcictteqcict-nni i iyiiyi-yewwin ulul-iw.
TekkerTekker-ed imirimir-en Faḍma
Faḍma si tama n tullas anda tella teqqim,
tennatenna-yiyi-d, ula d nettat s taḍṣa
taḍṣa : « ma tqebleḍ d nek ara kk-ttttixelṣen
ixelṣen assass-a». Nek s lfaṛḥ
lfaṛḥ nniɣnniɣ-as “ih”. ImirImir-en issekcem
issekcemed
cem
13
imirimir-en Samir imaniman-is, yennayenna-d ula netta yebɣa
yebɣa ad yeddu ma
yella ulac aɣilif.
aɣilif. Xeẓṛet imirimir-en am yizem yelluẓen.
yelluẓen. Ifhem imaniman-is
mebla ma yuliyuli-yiyi-d wawal, imi acḥal
acḥal d abrid i nemsefham gergeraneɣ
walbaεεḍ
aneɣ di texxamt ma yella yiwen yebɣa ad yenṭeḍ netta d walba
n tullas, ur ilaq ara wiyaḍ
wiyaḍ ad asas-cenfen tagnitt neɣ
neɣ ad tt-ceṭnen
ceṭnen di
lecɣal
lecɣalɣal-is. Yuɣal,
Yuɣal, imirimir-en kan, yeqqim ɣef tlajuṛttlajuṛt-is, yettaḍṣa
yettaḍṣa fellfell-i.
Di lawanlawan-nni wiyaḍ
wiyaḍ zren deg umeslayumeslay-nsen..« nek ḥemlaɣḥemlaɣ-tt
armi i ss-uɣaleɣ d tili n weqjunweqjun-is ...ṭaṭabaṭaṭa...»
...ṭaṭabaṭaṭa...» wayeḍ.....«
wayeḍ.....« tullas
am tɣeṭṭen...
tɣeṭṭen... ṭaṭabaṭaṭa... » «... arrac am ilfan hemlen di teqwiṛin
n... ṭaṭabaṭaṭa...»
Neṭṭef
Neṭṭef abrid n '' l'institut d'informatique '', yessufuɣen ɣer ''
science eco''. Teḍsa
Teḍsa aṭas fellfell-i . Nek feṛḥeɣ,
feṛḥeɣ, bɣiɣ ad suɣaɣ i widak
yark yellan
yellan ad dd-leḥḥun
leḥḥun mezlagu, aqli d nek d tin ḥemleɣ.
IceggeεIceggeε-iyiiyi-tttt-id Ṛebbi assass-agi d tarzef, ur iban acu i xedmaɣ
xedmaɣ
yewwas n wayen ilhan, nek i dd-yekren ddunitddunit-iw maṛṛa
maṛṛa d tiɣimit
ɣer ṭṭabla s ustilu deg ufus.
Amecwaṛ
Amecwaṛ kan tesεedda
tesεeddaafus-is seddaw yiɣ
yiɣilil-iw, ḥulfaɣḥulfaɣ-as
εedda-d afusimirimir-en i teɣṛuṭ
teɣṛuṭɣṛuṭ-is taleqqaqt mi dd-tsuma takaεburt ufusufus-iw. Yernu
terna tsennedtsenned-ed taqaructtaqaruct-is ɣef tayetttayett-iw. Nebɣa
Nebɣa ad naweḍ ɣer
lqahwa n Dda Mbarek, u d tin i tikelt tamezwarut i degdeg-i ur ḥareɣ
ara ad awḍeɣ
awḍeɣ ɣer din. TmuqelTmuqel-ed ɣurɣur-i s leḥn
leḥnana,
ḥnana, dɣa
dɣa tennatenna-yiyi-d :
-Tɣileḍ ad kk-anfaɣ
anfaɣ ad trewleḍ segseg-i, umbe d mi kk-ufiɣ.
ufiɣ. Dayen tura
keč inu, tebɣiḍ
tebɣiḍ neɣ tugiḍ ! Hahahaha... keč inu d ayen!
Teḍsa,
Teḍsa, ḍsiɣ yides. Tkemmel awalawal-is :
- Tezriḍ
Tezriḍ acḥal ayagi i kk-ḥemleɣ ?
TmuqelTmuqel-ed ɣurɣur-i makken i lliɣ
lliɣ allen
allen-iw; caṛqeɣ
caṛqeɣṛqeɣ-tent am win ur
nefhim ara, neɣ
neɣ ur neẓri yara.
- Aqli ma drus sin neɣ
neɣ qrad isseggasen segmi i kk-ḥemmleɣ, u
lemmer mači d lexḍubegga
lexḍubegga i ttuxḍbeɣ si temẓitemẓi-w tili acḥal
acḥal ayagi
segmi i dd-ṛuḥeɣ neɣ i dd-ceggε
ceggεeɣ ɣurɣur-ek.
Wehmaɣ
Wehmaɣ imirimir-en degdeg-s. Nniɣ
Nniɣ-as ur umineɣ
umineɣ ara belli taqcict
icebḥen
icebḥen am tagi, tečča ziɣemma lekwaɣeḍlekwaɣeḍ-is. Dɣa
Dɣa steqsaɣsteqsaɣ-tt :
- Amek i yiyi-tḥemleḍ ma yella kem ur d iyiiyi-tessineḍ
tessineḍ ara ?
TerraTerra-yiyi-d s wecmumeḥ
wecmumeḥ issefsayen aẓru :
- Teẓriḍ
Teẓriḍ Nunu, tameddakelt n Rabiε
Rabiε, d nettat i taǧaṛett
taǧaṛettǧaṛett-nneɣ
nneɣ di
taddart,
taddart, d nettat iyiiyi-n-yettawin tteṣwirat
tteṣwiratṣwirat-nwen, u tḥekku
tḥekkuḥekku-yiyi-d fellfellawen yiwen yiwen. U keč, tikelt tamezwarut i kk-walaɣ
walaɣ di tteswṛa,
14
assass-nni kan i kk-ḥemmleɣ.
Nniɣ
Nniɣ-as imirimir-en, ula d nek s wezmumeg :
- Waqila tselbeḍ
tselbeḍ a Faḍma!
Mebla ma yella uṛǧiɣ
uṛǧiɣṛǧiɣ-tt, terra afusafus-is ɣer deffir, tefkatefka-yiyi-d
tabeqqact i dd-iyiiyi-izemmen imiimi-w azal n mraw n dqayeq.
Ur ẓriɣ acu i zemreɣ ad dd-arnuɣ
arnuɣ umbe d tabeqqacttabeqqact-nni, ɣas
ma ur iyiiyi-teqriḥ
teqriḥ ara deg uksumuksum-iw, teqreḥ
teqreḥ-iyi deg ulul-iw, imi ayen i
s-nniɣ
nniɣ d aqessaṛ kan. Ur ǧa
ǧaεleɣ
leɣ ara d yiwet ireffun amecwaṛ kan.
Dɣa nkemmel akken tikli di tsusmi, s laε
laεqel amzun d sin ur
nemyussan ara. U tikwal ttaǧǧaɣ
ttaǧǧaɣǧǧaɣ-tt s kra imejjaqen ɣer zdat.
Cwiya kan armi ḥulfaɣ i ufusufus-is iε
iεeddaedda-d daɣen
daɣen seddaw teɣruṭteɣruṭ-iw.
Tedṣa
Tedṣaṣa-yiyi-d, dɣa
dɣa yuɣal zε
zεafaf-nni yefsi
yefsi am umurṣu
umurṣu n wegris di tniri,
ulac ula d lǧeṛṛa
lǧeṛṛaǧeṛṛa-s. TennaTenna-yiyi-d imirimir-en :
- Ewtaɣ
Ewtaɣ-k-id imi i kk-ḥemmleɣ, ur bɣiɣ ara win bɣiɣ ad aɣeɣ, ad iyiiyid-yini belli nek selbaɣ
selbaɣ ass amezwaru i degdeg-i nemlal nek yides.
Nek bɣiɣ
bɣiɣ assass-agi ad dd-yeqqim d ass ẓiden ḥlawen ara
ara dd-neḥku
neḥku i
werrawwerraw-nneɣ
nneɣ asmi ara nuɣal d imɣaren. Neɣ, yakk ur telliḍ mgal a
nesε
nesεu arrac ? Yakk, keč mači d aneḥḥas
aneḥḥas ɣef yimanyiman-is ? Yakk
tebɣiḍ
tebɣiḍ ? Nek, bɣiɣ ad dd-nesε
nesεu arrac zik zik, imi ur ilaq ara aɣ
aɣ-ededafen d imɣaren.
imɣaren. Yakk akka ?
Nniɣ
Nniɣ-as:
- Nek bɣi
bɣiɣ
ɣiɣ ad nesε
nesεu sin. Amezwaru d aqcic asas-nsemmi Yacine,
ma d wissin d taqcict asas-nsemmi Ṛadya am weltma tamecṭuḥt
yemmuten.
TegzemTegzem-iyiiyi-d awal :
- Ad fellfell-as yaε
yaεfu Ṛebbi weltmaweltma-k-agi, acu kan yelli ur asasttsemmiɣ
ttsemmiɣ ara s yisem agi ucmit n Ṛadya. D tidett yelha yisem
yisemem-agi
n Yacine; ula d nek si zik d Yacine i yebɣiɣ.
yebɣiɣ. Acu kan isemisem-agi n
Ṛadya, ur tebɣiɣ ara; ad asas-nsemmi Lilya.
Nniɣ
Nniɣ-as :
- Si tura i tebdiḍ
tebdiḍ iɣilifeniɣilifen-im. Nek, nniɣ
nniɣ-amam-ed Ṛadya u d Ṛadya,
tebɣiḍ
tebɣiḍ neɣ tugiḍ.
Neṭerḍeq
Neṭerḍeq di sin d taḍṣa. Dɣa tserstsers-ed taqeṛṛuct
taqeṛṛuctṛṛuct-is ɣef tayetttayettiw makken neffeɣ
neffeɣ si tsemmit n wuzal n Ḥesnawa yettawin ɣer
lqahwa n Dda Mbarek anda neṭṭef
neṭṭef yiwet n teɣmeṛt ɣer zdaxel.
Neqqim din am sin yefrax, nettaḍṣa.
nettaḍṣa. Lamaṛa d Ɛacuṛ, ixeddamen
i iserbayen leqhawi, ččanččan-iyiiyi-d s tmuɣli
tmuɣli akked uɣemmez ;
15
ttwehhinttwehhin-iyiiyi-d s idebbuzenidebbuzen-nsen belli telha teqcict i dd-wwiɣ
wwiɣ yidi
assass-a. Nek, akken ad tenten-ssusmeɣ,
ssusmeɣ, ur dd-qqaren ara albaεḍ
albaεḍ n
thedduṛin
thedduṛin ara yesxeṣren tagnitt, ṛuḥeɣ ɣurɣur-sen, u ɣas ma yella
mači d win iḥemlen
iḥemlen lekdeb, nniɣnniɣ-asen belli taqcicttaqcict-nni d weltma
tamectu
tamectuḥt
mectuḥt i dd-wwiɣ
wwiɣ ɣer tesdawit. Dɣa beddlen wudmawenwudmawen-nsen,
uɣalen ɣer leqdeṛleqdeṛ-nsen n zik.
Neswa s laεqel lqahwalqahwa-nneɣ;
nneɣ; d lqahwa s uyefki akked
tgaṭutt.
tgaṭutt. Faḍma akken ad iyiiyi-tessekfeṛ
tessekfeṛ cwiṭ, tserstsers-ed, seddaw
ṭṭabla, tisebbaḍintisebbaḍin-is yumsen d akal ɣef isebbaḍen
isebbaḍen-iw i dd-serǧeɣ
serǧeɣ
taṣebḥit
taṣebḥitṣebḥit-nni. D ameddakulameddakul-iw, Bakir amecṭuḥ,
amecṭuḥ, i yiyi-d-yefkan cwiṭ
cwiṭ n
ssiraǧ
ssiraǧ di lkaɣeḍ. Dɣa ula d nek ṭfeɣṭfeɣ-tttt-id seg ucekkuḥ
ucekkuḥ-is, kkseɣ
kkseɣasas-ed imessaken i ss-t-yeṭṭfen
yeṭṭfen ɣer deffir. Yuɣal yeɣliyeɣli-yasyas-ed ɣef
tuyattuyat-is. Dɣa
Dɣa tbantban-iyiiyi-d tecbeḥ
tecbeḥ am tziri n yi
yiḍ n tefsut yebbuḥran.
Nniɣ
Nniɣ-as acuɣer
acuɣer ur asenasen-tserriḥ
tserriḥ ara i yimzurenyimzuren-is. TerraTerra-yiyi-d s
wecmumeḥ
wecmumeḥ n wallen belli nek bɣiɣ ur tttt-ttǧǧan
ttǧǧan ara warrac tṛankil
deg ubrid. TennaTenna-yiyi-d belli tikwal ḥala tiyta kan i dd-ttmazal ad ttttwten. Rriɣ
Rriɣ-as belli ad teskiddib imi tidett ur tesε
tesεiḍ acu izaden degdegs. TerraTerra-yiyi-d belli nettat am tullas maṛṛa,
maṛṛa, teḥmel cwiṭ n zzux akk
teḥmel
teḥmel ad dd-tban tecbeḥ
tecbeḥ ɣer medden.
YerraYerra-yas imessakenimessaken-is. TerraTerra-ten deg ucebbubucebbub-is. Syin
ṛuḥen ad dd-fɣenɣen-d lqahwa umbe d mi ss-eded-tefka idrimen, s wacu
wacu
ixelleṣ,
ixelleṣ, seddaw ṭṭabla. D tin i tikelt tamezwarut ara dd-yeṭṭef
yeṭṭef adrim
sɣur taqcict d wumi akken kan yebda ileḥḥu. U di tsusmi
tamenzut i dd-yersen gerger-asen umbe d tufɣa sɣur Dda Mbaṛek,
yaε
yaεreḍ
reḍ ad imeyyez ɣef acu akka i ss-iḍeṛṛun; yeqqim yettweḥid di
Ṛebbi
Ṛebbi i ss-eded-yellin tiwwura usirem deg yiwet n tṣebḥit.
tṣebḥit. Yebɣa ad
yebbi neɣ
neɣ ad yekrec imaniman-is akken ad imuqel ma yella ad dd-yaki
si targittargit-agi i degdeg-i yella. Dɣa
Dɣa imirimir-en kan tkakiɣ
tkakiɣ-ed seg useweq
iseweq wallaɣ
wallaɣ-iw yuɣalen
yuɣalen iheddeṛ ɣef yimanyiman-is. Xziɣ
Xziɣ cciṭan u
ǧǧiɣǧǧiɣ-en taqcict ad iyiiyi-teḍfeṛ
teḍfeṛ si zdeffir.
Faḍma,
Faḍma, akken i yiyi-d-twala nezɣeɣ,
nezɣeɣ, tuzzeltuzzel-ed ɣurɣur-i. Teṭṭef
Teṭṭefṭṭef-iyi
seg ufus am tin yebɣan
yebɣan ad iyiiyi-tsebbeṛ.
tsebbeṛ. TennaTenna-yiyi-d :
- Ur ttagad ara, ad asas-nsemmi Ṛadya ma tebɣiḍ. Dayen qeblaɣ!
Nniɣ
Nniɣ-as cɣel
cɣel s ustehzi akked cwi
cwiṭ
wiṭ n nzul :
- Waw! waqila tettuɣaleḍ
tettuɣaleḍ ad tlehhuḍ! acuacu-t lmelklmelk-agi i dd-yersen
fellfell-am akken ad asas-enen-ini ad dd-yers fellfell-aɣ. Lemmer mači d
leḥya
leḥya n lɣaci i dd-yettε
yettεeddin akka, tili tura ad dd-sudnaɣ
sudnaɣ tidikelt
16
ufusufus-im.
TennaTenna-yiyi-d am tin yebɣan
yebɣan ad iyiiyi-tejqari
tejqari :
- D amezgaamezga-k. Ɣas exdemexdem-itt ma yella dɣa
dɣa tesε
tesεiḍ lkuṛaǧ!
Nniɣ
Nniɣ-as :
- FellFell-am kan i yugadeɣ
yugadeɣ amek ara kemkem-idid-walin lɣaci.
lɣaci. Mulac
dayen isehlen maḍi.
maḍi.
TennaTenna-yiyi-d :
- UkessarUkessar-inna, di tseddaṛin
tseddaṛin ulac lɣaci. Aha tṛac, xdemxdem-itt ma
yella dɣa
dɣa d bu tissas!
tissas!
Newweḍ
Newweḍ ɣer tlemmast n tseddaṛin, ddmeɣddmeɣ-d afusafus-is s leε
leεqel,
subbeɣ
subbeɣ imaniman-iw s uɣiwel
uɣiwel ssudneɣssudneɣ-ed tidikelt ufusufus-is. Dɣa
Dɣa tennatennayiyi-d s wallenwallen-is yeččuṛen
yeččuṛen d imeṭṭawen :
- IniIni-yiyi-d melmi ara nn-tawiḍ
tawiḍ imawlanimawlan-ik s axxamaxxam-nneɣ?
nneɣ?
Ur aṛǧiɣ
aṛǧiɣ ara asteqsi
asteqsi-yagi imirimir-en. Ɣas ḥemleɣḥemleɣ-tt akken
yezmer wulwul-iw ad yeḥmel
yeḥmel yiwet kan n tikelt, lecɣallecɣal-agi n
lexḍubegga
lexḍubegga werǧin i dd-εeddan ger wallenwallen-iw neɣ
neɣ deg allaɣallaɣ-iw.
Akken ur treffu yara fellfell-i, nniɣ
nniɣ-as :
-AggurAggur-agi neɣ
neɣ aggur i dd-iteddun. Akken i dd-amam-yehwa!
Dɣa
Dɣa tekkestekkes-ed afusafus-is seg ufusufus-iw am tin yerfan. Tuzzel,
teǧǧa
teǧǧaǧǧa-yi beddeɣ
beddeɣ waḥdi am ujeɣlal aḥarfi di tlemmast n tseddaṛin.
Wehmeɣ
Wehmeɣ acuɣer, u daɣen ur ẓriɣ acu ilaq ad xedmeɣ. Ihi akken i
tttt-walaɣ
walaɣ tessenɣes di tikli uzleɣuzleɣ-ed deffirdeffir-es armi i tttt-idid-qeḍ
qeḍεeɣ. U
meqbel ad iyiiyi-d-yali wawal, tennatenna-yiyi-d s leḥṛaṛa
leḥṛaṛa :
- IniIni-yiyi-d kan ur d iyiiyi-tebɣiḍ
tebɣiḍ ara! Daya, iniini-d kan tesε
tesεiḍ albaε
albaεḍ n
tullas i kk-yettraǧun
yettraǧun di taddarttaddart-nwen neɣ
neɣ di Ḥesnawa. Iban keč d
yiwen i yebɣan
yebɣan ad tezhuḍ yessyess-i, syin ad iyiiyi-tḍeggreḍ am icifaḍ
iqbuṛ
iqbuṛen. Ẓer kan a mmimmi-s n babababa-s d yemmayemma-s nek mači d taqcict
iberdan, ɣas ḥemleɣḥemleɣ-k ad kk-ttuɣ!
ttuɣ! Dayen isehlen maḍi!
Akken ṛuḥeɣ ad asas-sfehmeɣ
sfehmeɣ liḥala i degdeg-i ttidireɣ,
ttidireɣ, iḍalliḍall-ed
Mamuḥ
Mamuḥ di ṭṭuṛna, yiwen akken seg imeddukalimeddukal-iw neǧǧiɣ
neǧǧiɣ iwsawen
di Ḥesnawa. Netta d amecṭuḥ
amecṭuḥ di lqedd, s tčamart ixṛebqen am tin
n rrebrab, ɣas ma yella iǧǧa taẓallittaẓallit-is. YelsaYelsa-d yiwen akken
urunǧaṣ
urunǧaṣ deg iḍareniḍaren-is i tt-yugaren. Iban d win iččan kra iḥedren
iḥedren si
lekwaɣeḍ
lekwaɣeḍɣeḍ-is, ɣas ma yella ulul-is yelha cwiṭ.
cwiṭ. U meqbel ad asas-iniɣ
iniɣ
trent, iḍegger
iḍeggerḍegger-aɣ-ed s uɣiwel,
uɣiwel, akken yuɣ tannumi yettmeslay, kra
n wawalen i yiyi-d-yessuksen :
- A Yuyu assass-agi di ''L’ILE '', d ssardin ara dd-fken. Ɣas awi “la
17
fiance” yagiyagi-inek ad dd-tečč ssardin. Nek lemmer mači ddin n
yemmayemma-s n “TEC 6”' tili ad dduɣ
dduɣ yidwen.
Yezzi
Yezzi ar Faḍma
Faḍma am win i tttt-yesnen si zik, yennayenna-yas :
- Yakk ad tedduḍ
tedduḍ yides ɣer ''L’ILE '', ad dd-teččeḍ
teččeḍ ssardin ?
Tecmumeḥ
Tecmumeḥ-as Faḍma.
Faḍma. TennaTenna-yas :
- Ma yebɣa
yebɣa ad iyiiyi-yawi. Nek ur sε
sεiɣ ara lkaṛṭa d tanelmadt.
YerraYerra-yasyas-ed :
- Ur ttaggad ara ɣef '' la carte'', Yuyu yettwassen di tesdawit ktaṛ
ktaṛ
n yeqjan n Ḥesnawa, iε
iεessasen yark d imeddukalimeddukal-is. Acu kan alialit ɣef uḍar imi assass-a ulac “transport”, ḥebsent yark lkiṛan. '' Allez ''
qimat di lehna; nek ḥareɣ.
Akken iṛuḥ
iṛuḥ umeslubumeslub-nni umeddakelumeddakel-iw, steqsa
steqsaɣ-tt ma yella
teḥmel
teḥmel ssardin. TerraTerra-yiyi-d belli di lε
lεezzaezza-s ssardin. Dɣa
Dɣa tesε
tesεeddaeddad afusafus-is seddaw yiɣil
yiɣilɣil-iw am akken acemma ur yeḍri
yeḍri imirimir-nni.
Bɣiɣ ad asas-sfehmaɣ
sfehmaɣ liḥalaliḥala-inu amek tella, ur ẓriɣ ara acu i yiyi-diqemḍen
iqemḍen iles si zdaxelzdaxel-iw.
Am lbaz akked tmedda deg igenni n Tizi wuzzu, ufgen sin
yelmeẓyen,
yelmeẓyen, aqcic akked teqcict, deg issafen ubeḥri i dd-itekken
seg Umalu. Ɣaben lɣaci seg allenallen-nsen, uɣalen
uɣalen d lexyalat
yettε
yettεeddin ɣer tamatama-nsen. Ulac zhir n tkeṛwas,
tkeṛwas, wala ssuɣat n
warrac i dd-itefɣen
itefɣen si lakulatlakulat-nsen.
nsen. Zren deg yiwet n tsusmi i ddyexleq uḥalfu
uḥalfu n tayri i yettnernin gerger-asen; talwit tersters-ed fellfell-asen
am ubarnus n lubeṛ
lubeṛ makken ara yers ɣef tuyat uterras ur
nettaggad yiwen ḥala Yiwen. Awal yuɣal am lmuziga ḥlawen
cennun yefrax n tayri di lexlawi. Amek izemren
izemren ad dd-ṭṭfen tagnitttagnittagi ziḍen
ziḍen yettuɣalen d ayen yezrin, ikečmen deg uxernuq n yiḍelli
anda yella lwaḥc
lwaḥc n tatut itetten yark ayen yufa, neɣ lwaḥc umekti
i tt-itefren akken ad dd-yesru yess asirem uzekkauzekka-nneɣ.
nneɣ.
Mi nebda tikli n tsawent n Ḥesnawa yettawin
yettawin ɣer tlemmast n
temdint, tekkestekkes-ed Faḍma
Faḍma afusafus-is seg iɣil
iɣilɣil-iw. Fehmaɣ
Fehmaɣ-tt mebla
ma tennatenna-yiyi-d belli tettaggad lemmer i dd-tettemlili albaε
albaεḍ i ttttyesnen. Syin nε
nεeddaedda-d ɣef tḥunna yellan akkin i wannar n
ddabax imi abrid n Ḥesnawa d acenṭi anda ulac ula d yiwet
yiwet n
texxamt yekfan s lebni. Nek s yimanyiman-iw ttwehimeɣ
ttwehimeɣ amek izemren
lɣaci ad bnun deg uḥecrarufuḥecraruf-agi. Qqareɣ
Qqareɣ-as d aḍegger
aḍegger i ṭṭeggiṛen
lɣaci adrimadrim-nsen, ur walaɣ
walaɣ ara amek zemren yewwas ad rebḥen
adrim deg iḥecrarufen
iḥecrarufenḥecrarufen-agi.
18
Tamdint n Tizi tuɣal
tuɣalɣal-aɣ d annar
annar n umennuɣ
umennuɣ ɣef anida ara
nezdaɣ
nezdaɣ umbe d zwaǧzwaǧ-nneɣ.
nneɣ. Nek qqaṛeɣqqaṛeɣ-as di Tizi ara naɣ
naɣ
axxam, nettat tebɣa
tebɣa di Lezzayer. TeqqaṛTeqqaṛ-iyiiyi-d di Lezzayer yella
lebḥeṛ.
lebḥeṛ. Nek qqaṛeɣqqaṛeɣ-as ur ssineɣ
ssineɣ ara ad mmesliɣ s taε
taεrabt. TerraTerrayiyi-d belli nek d ahwic imi di Lezzayer zemreɣ
zemreɣ ad heddṛeɣ
heddṛeɣ ḥala
taqbaylit. Lḥaṣun
Lḥaṣun ayen i yiyi-d-tenna, nek ad asas-iniɣ
iniɣ ur tt-qbileɣ
qbileɣ ara,
wala ayen yark ara ss-iniɣ
iniɣ tettɣimitettɣimi-yiyi-d di tsawent, tettsagitettsagi-t.
Ssardin s usečču n '' L'ILE '' d aziḍan
aziḍan am tament, neččanečča-d
sin iberdan. U yal tikelt di laccan, nettemqela
nettemqelaε
temqelaε ɣef ulac akked
ulaḥed,
ulaḥed, imi nebda a nbennu tuderttudert-nneɣ
nneɣ uzekka yiwet yiwet. U
deg učči, tazwara ad nebdu s tuksa n wa i wayeḍ
wayeḍ tisardinintisardinin-is.
Taggara wa yettaε
yettaεraḍ
raḍ ad yerr i wiyeḍ ayen i ss-eded-yekkes. Yiwet n
tikelt, makken walaɣ
walaɣ mači aṭas inelmaden i yellan di teɣmeṛt
teɣmeṛt
anda neqqim, ddmaɣ
ddmaɣ-ed amurṣu
amurṣu amecṭuḥ n tsardint, wehhaɣwehhaɣ-as i
Faḍma
Faḍma s imi. TeččaTečča-t s taḍṣa.
taḍṣa. Syin ula d nettat tekkestekkes-ed yiwet n
teḥdert,
teḥdert, tesseččtessečč-iyiiyi-tttt-id. Waqila assass-a, i tikelt tamenzut yark di
ddunit, i ččiɣ
ččiɣ ssardin ẓiden anectanect-agi. Terra
Terra Faḍma
Faḍma assass-iw
yebdan s usbbeṛbeṛ
usbbeṛbeṛ imeddukal d ass yelhan yark di tuderttudert-iw.
Neṛwa
Neṛwa assass-agi aḥewes
aḥewes di temdint n tezṛuṛeq n wass, neḍṣa,
nennecṛaḥ.
nennecṛaḥ. LuqbaɣLuqbaɣ-tt ɣef tiklitikli-s igan am tikli n welɣum,
welɣum, tluqebtluqeb-iyiiyid ɣef tinnitinni-w igan am tin n webṛik.
webṛik. Neḍsa. Nuzzel.
Nuzzel. Nestaε
Nestaεfa deg
tebḥirin
tebḥirin n Tizi. Nehder alarmi i ɣɣ-kfan lehduṛ.
lehduṛ. Nessaweḍ armi i ddnesnulfa tutlayttutlayt-nniḍen
nniḍen imi uɣalen ifassenifassen-nneɣ
nneɣ akked wallenwallennneɣ
nneɣ d nitni i yettmeslayen deg umurumur-nneɣ.
nneɣ.
Tewweḍ
Tewweḍ-ed tmeddit amecwaṛ
amecwaṛ kan. Dɣa ssawḍaɣssawḍaɣ-tt ɣer
Medduḥa
Medduḥa anda
anda i gganent tullas. TennaTenna-yiyi-d assass-agi din ara teṭṭes
teṭṭes
ɣer yelliyelli-s n xaltixalti-s. Azekka, zik ara tuɣal
tuɣal s axxam, imi tesε
tesεa
taɣuri.
taɣuri. U meqbel ad tekcem ɣer zdaxel n '' la cite '', teε
teεreḍ
reḍ-iyi
tikelttikelt-nniḍen
nniḍen ɣer yiwet n lqahwa inelmaden. Qebleɣ s lfarḥ, imi ur
bɣiɣ ara yark ad iyiiyi-teǧǧ
teǧǧ assass-agi tmeṭṭut
tmeṭṭut n ddunitddunit-iw, tin ara yiyi-dyefken Yacine akked Ṛadya.
Nessuter sin ifenǧalen
ifenǧalen n latizan d leḥbeq. TsersTsers-ed idaṛen
idaṛenṛen-is
ɣef issebbadenissebbaden-iw yeččuṛen
yeččuṛen d aɣebbaṛ, tennatenna-yiyi-d :
- A Yuyu, amek ara txedmeḍ
txedmeḍ i yimawlanyimawlan-ik?
- Dayen
Dayen isehlen, selsel-azekka ad awḍaɣ
awḍaɣ yemma, u nettat ad iyiiyi-dtefru tamsalttamsalt-agi. Dayen isehlen maḍi,
maḍi, ma tebɣiḍ smanasmana-yagi ad
nemlil akken a nesqerdec di sin tamsalttamsalt-agi. Akken a nemsefham
19
ɣef tmectaḥ. Kem daɣen εeggeneggen-asen i yimawlanyimawlan-im, xeṛṣum
xeṛṣum d
yemmayemma-m.
Tidett kan,Nek, Ṛebbi a zizen yeẓra, ur ksibeɣ ula d iqceṛ n
ṣṣabun deg uxxamuxxam-nneɣ.
nneɣ. Acu kan assass-a yeččuṛ
yeččuṛ wulwul-iw d asirem,
ḍemε
lexḍubegga-ḍemεaɣ di sin neɣ di qrad (3) isseggasen ara teqqim lexḍubegga
nneɣ,
nneɣ, ad dd-kfuɣ
kfuɣ leqrayaleqraya-w, u ma yella fkanfkan-iyiiyi-d lkaṛṭa
lkaṛṭa n lε
lεeskeṛ,
eskeṛ,
ixeddim
ixeddim yeshel ad tt-yaf wemdan di tmurttmurt-agi n ckupi. Axxam
dayen isehlen di taddart. Aṭas
Aṭas n yexxamen i yellan d ilmawen, imi
imawlanimawlan-nsen zedɣen
zedɣen yark di temdinin. Ladɣa yiwen wexxam n
laε
laεmummum-iw, ur walaɣ
walaɣ ara amek zemren ad iyiiyi-tekksen. Yuɣal
Yuɣal
yeḥma
yeḥma wulwul-iw s tiktiwin
tiktiwiniktiwin-agi. Nniɣ
Nniɣ-as ɣas ur ufiɣ ara ixeddim
yelhan, alqaḍ
alqaḍ n uzemur akked d uzenziuzenzi-ines d zzit, ternuḍ
ternuḍ-as
asaɣur
asaɣur unebdu i dd-yessekcamen cwiṭ
cwiṭ n tedrimt ad iqidd sin
yebɣan
yebɣan ad bnun axxam akken ur ttmettaten ara si laẓ. NniɣNniɣ-as
daɣen
daɣen ad zenzeɣ timkarḍit n (100)
(100) meyat n yedlisen sε
sεiɣ deg
uxxam. Kullec ibaniban-iyiiyi-d yeshel maḍi.
maḍi. Asawen ttwaliɣttwaliɣ-t d luḍa
luḍa s
Faḍma
Faḍma yellan ɣer tamatama-w.
Nniɣ
Nniɣ-as :
- A Faḍma,
Faḍma, Wellah ma tneddmeḍtneddmeḍ-tt ayen akka tebɣiḍ
tebɣiḍ ad txedmeḍ
yidi. Ur kemkem-ttaǧǧaɣ
ttaǧǧaɣ ara ula d yiwet n dqiqa di ddunit. Yal mara
temdekwaleḍ,
temdekwaleḍ, ad iyiiyi-d tafeḍ
tafeḍ ɣer yidisanyidisan-im; am uɣaleɣ
uɣaleɣ d win ɣef
wumi tzemreḍ
tzemreḍ ad tsendeḍ mkul mara teε
teεyuḍ.
yuḍ. Ur ttagad, ad kemkemseččaɣ,
seččaɣ, ad kemkem-selsaɣ,
selsaɣ, ad mm-dduɣ
dduɣ di lebɣi. Ma yella tuḍneḍ ad
amam-eded-awiɣ
awiɣ amejjay, ad εiwzeɣ
iwzeɣ ɣurɣur-em, ad amam-sirdeɣ
sirdeɣ leḥwayeǧleḥwayeǧim, ad mm-eded-sewwaɣ
sewwaɣ uččiučči-m. Ur ttaggad ara, a Faḍma,
Faḍma, ur kemkemttnaɣeɣ
ttnaɣeɣ ara s ddɣel, ur kemkem-kkateɣ
kkateɣ ara, ur kemkem-ttḥeqiṛeɣ
ttḥeqiṛeɣ ara, ur
kemkem-ssarfayeɣ
ssarfayeɣ ara, ur am tedduɣ ara di nneqma. IdmarenIdmaren-iw ad
am uɣalen
uɣalen d usu anda ara testaε
testaεfuyeḍ,
fuyeḍ, iɣaleniɣalen-iw d isekla ɣef acu
ara tejgugle
tejgugleḍ
leḍ makken ara ixettsef wakal si ddaw iḍarreniḍarren-im. A
Faḍma
Faḍma sneɣ meqbel ad dd-tlal, ad amam-uɣaleɣ d ajenwi s wacu ara
tezluḍ
tezluḍ iɣeblaniɣeblan-im. Ayen bɣiɣ
bɣiɣ segseg-m ḥala yiwet n tɣawsa; bɣiɣ kan
ad iyiiyi-tḥemleḍ !
Tṣubb
Tṣubb allenallen-is imirimir-en, tuɣal
tuɣal d tazeggaɣt. Deg yiwen
umecwaṛ
umecwaṛ tuɣaltuɣal-ed leḥya
leḥyaḥya-nni yellan ɣef udemudem-is taṣebḥit
taṣebḥitṣebḥit-agi.
LulentLulent-ed tmeqwa imeṭṭawen
imeṭṭawen ɣef allenallen-is. TennaTenna-yiyi-d :
- A Yuyu, ilaq ad tezreḍ
tezreḍ belli assass-agi mači d tikelt tamezwarut i ddṛuḥeɣ ɣer Ḥesnawa, imi ṛuḥeɣṛuḥeɣ-d snat d tikal meqbel. Ilaq kan ad
20
teẓreḍ
teẓreḍ belli
belli mkul tikelt, fellfell-ak i ttnadiɣ.
ttnadiɣ. Snat tikal timenza ur kk-ididufiɣ
ufiɣ ara. TikeltTikelt-agi, Waqila yebɣa
yebɣa Ṛebbi aε
aεzizen, ufiɣ
ufiɣ-k-id akken i
d-wwḍeɣ.
wwḍeɣ.
Tessusem cwiṭ
cwiṭ , syin tesgerger yiwet n tcaṛibt si lkas n
latizan. Dɣa
Dɣa tennatenna-yiyi-d :
- Ur ǧaε
ǧaεleɣ
leɣ ara assass-agi ara kk-eded-iniɣ
iniɣ awalawal-agi s neṣṣaḥ.
neṣṣaḥ. Ihi, ilaq
ad teẓreḍ
teẓreḍ imeslayenimeslayen-agi idid-yiyi-tenniḍ
tenniḍ wwḍenwwḍen-iyi s ul. Ɣef aya ad
akak-eded-iniɣ
iniɣ ihi assass-a: « ḥemleɣḥemleɣ-k!»
TsersTsers-ed ifassenifassen-is yerɣan
yerɣan ɣef ifassenifassen-iw. ČčurentČčurent-ed
wallenwallen-iw d aman; bɣiɣ
bɣiɣ ad ḥemdeɣ Ṛebbi i yiyi-d-ceggε
ceggεen taqcict
taqcict
icebḥen
icebḥen akk ifehmen am tagi s ttliliw, lemmer mači d lɣaci
yeččuṛen
yeččuṛen lqahwalqahwa-yagi. D acu yeẓriɣ
yeẓriɣ ḥala yewε
yewεeṛ kan ad dd-yuɣal
yuɣal
wass icban assass-agi.
Umbe d, mi yebda ad dd-iɣelli ṭlam ssawḍaɣssawḍaɣ-tt kra n lmitrat
yellan ger lqahwa anda neqqim akked tnezduɣ
tnezduɣt n tullas di
Medduḥa.
Medduḥa. Ugiɣ ad asas-sarḥeɣ
sarḥeɣ i ufusufus-is makken tebɣa
tebɣa ad tε
tεeddi
tisemmit n wuzzal. ḤulfaɣḤulfaɣ-as i yimiryimir-en am akken ad iyiiyi-d-tekksen
tiḥdert
tiḥdert meqqren seg ulul-iw. walaɣ
walaɣ-tt makken lexyallexyal-is yebda la
iteffer ger igelfan n tullas akked tillas i dd-iɣellin.
ɣellin.
Syin uɣaleɣ
uɣaleɣɣaleɣ-ed weḥdi
weḥdi ɣer Ḥesnawa ɣef uḍar.
……………………………………………………...........
.....................................................
.....................................................
………………………….
Tameddit, di texxamt, ččanččan-iyi
iyi imeddukalimeddukal-iw s isteqsiyen
akken ad asenasen-d-ḥkuɣ acu yeḍran nek d teqcictteqcict-nni walan
taṣebḥit
taṣebḥitṣebḥit-agi yidi. Rabiε
Rabiε, Muṛad,
Muṛad, Yugurten, Ḥakim, Nanuṛ, Samir,
Mamuḥ,
Mamuḥ, Bakir zzinzzin-iyiiyi-d am yemcac ɣef tecriḥt. Bɣan ad ẓren ma
yella tuɣal
tuɣal d tameddakelttameddakelt-iw neɣ
neɣ ala. Nek, akken
akken ad iyiiyi-hennin,
nniɣ
nniɣ-asen belli taqcicttaqcict-nni tettwaxḍeb,
tettwaxḍeb, ur ilaq ara a nehdeṛ aṭas
ɣef tullas medden. Dɣa akken ad ssismḍen tasatasa-nsen ɣlinɣlin-ed fellfelli s titiwin armi bdiɣ
bdiɣ la ttsuɣuɣ caε
caεfeɣ
feɣ i win i d iyiiyi-d-ixelqen.
Ticki beddlen awal, Nek mazalmazal-iyi qqime
qqimeɣ
qimeɣ di tirgatirga-inu. Bdan,
akken uɣen
uɣen tannumi am inelmaden n ddunit maṛṛa, ameslay ɣef
tullas. Inṭeq
Inṭeqs-nniɣ
nniɣ bɣiɣbɣiɣ-kem, imirimir-en i
ṭeq-ed yiwen : « asmi akken i s21
tebda la treggel fellfell-i am yir aselluf… ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa...
nniɣ
nniɣ-as amek ara d ii-yagi babababa-m, ma
ma yella ur d ii-yessin ara...
ṭaṭabaṭaṭa... nek mači d amṛabed ! Dayen isehlen ad tt--uɣaleɣ
... ». Wayeḍ
Wayeḍ yerrayerra-yasyas-ed : «... ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa... tewε
tewεeṛ
ddunit a čiču ... ». Nek mazalmazal-iyi di tirgatirga-inu. Udem n Faḍma
Faḍma yugi
ad yetixeṛ
yetixeṛ si ger wallenwallen-iw. Amzun
Amzun d win yuḍnen
yuḍnen tawla ubeḥri
asemmaḍ,
asemmaḍ, nek faqeɣ i yimanyiman-iw teṭṭef
teṭṭefṭṭef-iyi yiwet n tawla yerɣan,
yerɣan, ululiw yettinẓif
yettinẓif am inisi ijerḥen, allenallen-iw bɣant
bɣant ad runt, imiimi-w
yeggugem, allaɣ
allaɣ-iw inzeɣ
inzeɣ deg umekti n wasswass-a.
Tura makka ẓleɣ deg usu, u tɣumtɣum-iyi tferṣadit
tferṣadit ɣef allen akked
lehduṛ
lehduṛ imeddukalimeddukal-iw, bdiɣ
bdiɣ ad dd-ttaraɣ
ttaraɣ azrar n wasswass-iw iε
iεeddan
am ifeṭiwej
ifeṭiwej n tmes di tuderttudert-iw yeččuṛen
yeččuṛen d tillas. Acmumeḥ n
Faḍma
Faḍma iččuṛ iɣisan n wulwul-iw s tafattafat-is, ḥareɣ ad tttt-ẓreɣ tikelt
nniḍen.
nniḍen. Ugadeɣ ad mteɣ si ccuq ussanussan-agi i degdeg-i ur tt
tt-ttwaliɣ
ttwaliɣ
ara. Ḥareɣ ad ẓreɣ allenallen-iw di teksumt n wudemwudem-is leggaɣen
leggaɣen am
lemri, udemudem-nninni-ines igan am ubellaṛ
ubellaṛ yuɣen s zzit n tzemmurt
usammar.
Tikwal akka fehmaɣ
fehmaɣ-ed kra si lehduṛ
lehduṛ-nsen : « amek tebɣiḍ
tebɣiḍ ad
yeqqim wemdan di tmurttmurt-agi... ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa... ulac
ixeddim, ulac axxam, ulac asirem, ulac zwaǧ...
zwaǧ... ṭaṭabaṭaṭa...
takaṛḍa,
takaṛḍa, timeḥqranit, tabenε
tabenεemett, sin isseggasen n lε
lεeskeṛ.
eskeṛ...
ṛ...
ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa...»
AzekkaAzekka-nni, i wakken ad tttt-ẓreɣ, uliɣ ɣer Medduḥa. NniɣNniɣ-as
ad aṛǧuɣ
aṛǧuɣ zdat tewwurt
tewwurt arma teffeɣ
teffeɣ-ed, syin ad tttt-ṛafqeɣ s amḍiq
ifurguten. Acu kan deg ubrid mmektaɣ
mmektaɣ-ed belli ur ilaq ad imsuseɣ
imsuseɣ
ɣurɣur-es. Dɣa
Dɣa si tlemmast n webrid i dd-berneɣ
berneɣ ɣer Ḥesnawa.
AssAss-nni ɣriɣ yark tiswiε
tiswiεtintin-iw. Ɣas ma yella zdaxel n wesmil i
yelliɣ,
yelliɣ, lmuxlmux-iw isseweq
isseweq deg isefra n Zimu anda akken argaz
yessawal i tmeṭṭut
tmeṭṭutṭṭut-is akken ad dd-tuɣal
tuɣal s axxam. Lliɣ ttarguɣ belli
Faḍma
Faḍma tennuɣna umbe d zwaǧzwaǧ-nneɣ,
nneɣ, dɣa tṛuḥ s axxamaxxam-nsen
teǧǧa
teǧǧaǧǧa-yi, u nek s leḥzen
leḥzen yeččuṛen d lfarḥ ad ṛuḥeɣ ad tttt-ididḥellelaɣ. Di lε
lεezzaezza-w makken ara d-tecmumeḥ
tecmumeḥ ɣurɣur-i, makken ara
d-tneggez fellfell-i am tsekkurt, makken ara d iyiiyi-tsemmeḥ
tsemmeḥ seg ulul-is,
ad teqbel ad dd-tuɣal
tuɣal s axxam. Ttwaliɣ tuderttudert-iw yides am tufɣa
tufɣa n
zzit seg ulqim makken ara dd-tettṣubbu
tettṣubbu s laε
laεqel. Akken ula d nekni
tikli tafessast, afus deg ufus,
ufus, ddunitddunit-agiagi-nneɣ
nneɣ i ɣɣ-yettṛaǧun
yettṛaǧun ad ttttnidir di sin.
22
Ihi smanasmana-nni wwḍeɣ
wwḍeɣ yemma s axxam. ḤkiɣḤkiɣ-as ɣef teqcictteqcictnni n tmucuha i dd-mlaleɣ
mlaleɣ di tesdawit. NniɣNniɣ-as acḥal
acḥal teḥdeq, u
acḥal
acḥal tezyen am tmerqemt ɣef usennan. TennaTenna-yiyi-d umbe d mi
yiyi-d-testeqsa ɣef imawlan
imawlanwlan-is : « ɣurɣur-ek a mmi, tullas weε
weεṛent. ƔurƔurek ad dd-teɣliḍ
teɣliḍ di yir laṣel ». Dɣa
Dɣa segmi i ss-eded-ḥkiɣ fellfell-as amek
nesε
nesεedda assass-nni di Tizi wezzu, teḍṣa
teḍṣa u tedε
tedεa-yiyi-d ad yili Ṛebbi
yidi di temsalttemsalt-agi. TennaTenna-yiyi-d, melmi d ii-yehwa ad nṛuḥ
nṛuḥ ad ddnzer imawlanimawlan-is, acu kan ilaq ad dd-steqsiɣ
steqsiɣ ma yella win i tentenyesnen.
Ḥesnawa tbantban-iyiiyi-d mecṭuḥet,
mecṭuḥet, u tullastullas-is ur tesε
tesεiḍ acu i
izaden degdeg-sent. Dayen friɣ
friɣ-tt tura gerger-i d yimanyiman-iw : ad ǧǧeɣ
ccema, ad uɣaleɣ
uɣaleɣ ɣer waddal. NniɣNniɣ-as tura ad ttazzalaɣ
ttazzalaɣ nek d
Murad akked Ɛezdin,
Ɛezdin, si Wad εissi ɣer Ḥesnawa. U cwiṭ n
yedrimen i d iyiiyi-tefka yemma seg ayen akken i tezenz imendilen i
txaḍ
txaḍ i tlawin, uɣeɣuɣeɣ-d yessen yiwen userwal n tiṛgal
tiṛgal akked
tqemǧett
tqemǧett n taḍuṭ. Syin ṛuḥeɣ ɣer mmimmi-s n xali akken ad iyiiyi-dyerḍel
yerḍel yiwen usebbaḍ abarkan. Nni
Nniɣ
niɣ-as akka asmi ad dd-tuɣal
tuɣal
Faḍma
Faḍma ad iyiiyi-d-taf heggaɣ
heggaɣ-ed imaniman-iw. Ur bɣiɣ
bɣiɣ ara ad tɣil belli win
ara taɣ
taɣ d aε
aεeṭṭaṛ. Bɣiɣ ad tzux yessyess-i ger tizyiwintizyiwin-is. Ayen
ssaramaɣ
ssaramaɣ ur tetteḍḥi yara yessyess-i makken ara ṛuḥeɣ ad tttt-ididxeḍbaɣ
xeḍbaɣ seg imawlanimawlan-is.
Tε
Tεedda smana,
smana, u Faḍma
Faḍma mazal ur dd-tuɣal
tuɣal ara. UlUl-iw yebda
la tttt-yettictiqi akken yettectiqi weẓrem
weẓrem yexwan talleqimt n
weɣrum.
weɣrum. Ɣas akken uɣaleɣ, tikelttikelt-agi s tidett, ɣer tɣuritɣuri-w, acu kan
yal mara yiliɣ
yiliɣ deg usmil ḥala fellfell-as i ttxemimeɣ.
ttxemimeɣ. Ssawḍeɣ armi
isqecṛeɣ
isqecṛeɣ yiwet n ti
tiṭuct di sbiɣa n lemri n teɣmeṛt anda ttɣimiɣ. Ẓriɣ
ma yella tussatussa-d Faḍma
Faḍma ɣer Ḥesnawa, ur tezmir ara ad teqqim ur
d-tettε
tettεeddi yara deg ubridubrid-nni i dd-ttwaliɣ
ttwaliɣ teɣzi n wass. Yernu mkul
mara wε
wεuɣ ttṛuḥuɣttṛuḥuɣ-ed ɣer temṛaḥt anda akken uɣen tannumi
imeddukalimeddukal-iw ttɣ
ttɣimin. Dayen ibanen, ma yella tussatussa-d ɣer
Ḥesnawa ɣer din ara dd-tass. Tikwal ur dd-ttawḍeɣ
ttawḍeɣ ula d aggaḍ
ɣurɣur-sen, si lebεid ara dd-muqleɣ
muqleɣ ma yella tella gerger-asen, syin ad
uɣaleɣ ɣer wesmilwesmil-iw.
Di texxamt ur tesεiḍ
tesεiḍ anwa ifaqen acu i yiyi-iḍeṛṛun ussan agi.
agi.
Am zikzik-iw ssusumeɣ
ssusumeɣ makken ara bdun atfelsef yimeddukalyimeddukal-iw. Ur
ḥmileɣ ara ad dd-sbeggneɣ
sbeggneɣ acu iḍeṛṛun zdaxelzdaxel-iw, ur bɣiɣ
bɣiɣ ara ad
23
ɣiḍeɣ ula d yiwen. Imi bdiɣ
bdiɣ la ttaysaɣ ad dd-tas Faḍma.
Faḍma. NniɣNniɣ-as
ahat yella kra i tttt-yuɣen
yuɣen neɣ d imawlanimawlan-is i tttt-inin-yeṭṭefen
yeṭṭefen ur dd-tuɣal
tuɣal
ara. Si tama nniḍen
nniḍen nniɣ gerger-i d yimanyiman-iw, s usirem, iban smana i
d-iteddun ara dd-tuɣal.
tuɣal.
Ɣas akken nek d asusam ameqran, tikelttikelt-agi tasusmi tzad
degdeg-i, tuɣal
tuɣal tekcemtekcem-iyi am usemiḍ
usemiḍ mara yekcem tafekka n win
yemmuten. Ttḥareɣ
Ttḥareɣ ad kecmeɣ s usu akken
akken ad arguɣ
arguɣ Faḍma,
dima ttwaliɣ
ttwaliɣ-tt s tqenduṛt
tqenduṛt tazeggaɣt yeččuṛen d zagzag, teqqim di
leḥcic
tama--s,
leḥcic azegzaw yellan zdat '' science eco ''. Nek ɣer tama
allenallen-iw deg allenallen-is, teqqarteqqar-iyi s yilesyiles-is ẓiden am tament acḥal
ula d nettat i yiyi-tectaq di smanasmana-yagi i deg
deg-i ur d iyiiyi-teẓri
teẓri yara.
Iwweḍ
Iwweḍ-ed wass amenzu n smana. Nniɣ
Nniɣ gerger-i d yimanyiman-iw assassa, mebla ccek, ad dd-tass ɣer tesdawit. Ccucfeɣ s waman
issemaḍen,
issemaḍen, imi ur ufiɣ ara aman iḥman, reḍleɣreḍleɣ-ed cwiṭ
cwiṭ n rriḥa ɣer
Smaε
Smaεil, seṭleɣ
seṭleɣ tamart u lsiɣlsiɣ-as aserwalaserwal-iw ajdid
ajdid akked d tqemǧett
tqemǧettǧettnni tajdiṭ
tajdiṭ s usebbaḍ iserǧen am lemri. Win i yiyi-d-yemlalen seg
imeddukal ad iyiiyi-d-yini ma yella ar tmeɣra
tmeɣra i leḥḥuɣ. Nek ad asasḍseɣ syin ad beddleɣ awal. Dɣa, ass kamel, nek d tamuɣli ɣer
zdat n webrid n temkaṛdit
temkaṛdit talemmast n “Ḥesnawa” si
si tetiṭuct
tetiṭuct i giɣ
di lemri n teɣmeṛt
teɣmeṛt anda ttɣimiɣ deg usmil. Daɣen rniɣ asmaṛǧeḥ
ger temṛaḥt
temṛaḥtṛaḥt-nni anda ttɣimin
ttɣimin imeddukalimeddukal-iw akked wanda qqareɣ.
qqareɣ.
Ulac yiwen di ddunit i izemren ad iḥus
iḥus i wayen ḥulfaɣ tameddit n
wasswass-nni umbe d mi tteklaɣ ur dd-tettas ara Faḍma
Faḍma ɣer tesdawit.
UlUl-iw yuɣal
yuɣal am ufrux mazal dd-issemɣin
issemɣin rric i wumi mmuten
imawlan. Ḥulfaɣ tameddittameddit-nni am akken yella kra yenejqaqen
degdeg-s. Ṭlam yersyers-ed ula ɣef ulul-iw akken i dd-yers ɣef akal. Kecmeɣ
zik s usu akken ur dd-zzakaneɣ
zzakaneɣ ara i yimeddukalyimeddukal-iw acu id yiyiyuɣen.
yuɣen. Kecmeɣ daɣen akken ad dd-mmektiɣ
mmektiɣ seddaw tduli udemudemnni ḥlawen i yiyi-d-yettaḍṣan
yettaḍṣan di tsawent n Ḥesnawa yettawin ɣer
tlemmast n temdint. Lemmer ufiɣ
ufiɣ ad susmen di texxamt, u
naddam ur dd-yettas ara. Bɣiɣ
Bɣiɣ ad qqimeɣ deg usfilletusfillet-agi i ddttε
ttεawadaɣ
awadaɣ deg allaɣallaɣ-iw am usuru n ssinima. Nek d Faḍma
Faḍma yelsan
taqenduṛt
taqenduṛt n leqbayel tawṛaɣt deg uxxam n laε
laεmummum-iw di taddart,
la nettnecṛaḥ
nettnecṛaḥ am arrac imecṭaḥ zdat tilibizyu; nettat tebɣa ad
twali asaru imaṣriyen,
imaṣriyen, nek bɣiɣ ad waliɣ timlilit n ddabax ger ''
Liverpool'' akked walbaε
walbaεḍ n terbaε
terbaεtin nniḍen.
nniḍen. Lḥasun taggara
umennuɣ
umennuɣ-nneɣ
nneɣ tkeffu s usexsi n tilibizyu akken a nqesseṛ ɣef
24
ayen nessaram ad tt-nexdem di tuderttudert-nneɣ.
nneɣ.
AzekkaAzekka-nni iga am ussan iε
iεeddan. KkesKkes-ed, assass-a tura, ur
kcimeɣ
kcimeɣ ara ɣer wesmil. Qimeɣ ɣer imeddukalimeddukal-iw ma yella
yella kra ad
d-ibanen. SteqsanSteqsan-iyiiyi-d acuɣer
acuɣer ur ɣriɣ ara assass-agi. Rriɣ
Rriɣ-asen belli
aεyiɣ
yiɣ ussanussan-agi, ilaqilaq-iyi cwiṭ
cwiṭ ustaε
ustaεfu si tusnakin akken ad dd-yaf
lḥal allaɣallaɣ-iw issereḥ
issereḥ meqbel ''les examens ''. Nek, Ṛebbi yeẓra,
acḥal
acḥal i yezdeg, uxemmem ɣef Faḍma, allaɣallaɣ-iw. Ur
Ur sε
sεiɣ acu
zemreɣ
zemreɣ ad xedmeɣ ḥala aṛaǧuaṛaǧu-ines deg umḍiq
umḍiqḍiq-nni anda i d iyiiyi-dtufa ass amezwaru.
Ulac acu ur meyzeɣ
meyzeɣ ara yeḍrayeḍra-yas. Nniɣ
Nniɣ-as ahat tuḍen,
tuḍen, hatthattan deg usu s tawla isqeṛqicen
isqeṛqicen iɣsan, neɣ ahat d babababa-s i ttttyeqnen deg udanin, yugiyugi-yas ad dd-teffeɣ
teffeɣ seg uxxam, imi yuggad
ad dd-terwel ɣurɣur-i. Neɣ
Neɣ ahat d yayayaya-s i da yettweddiε
yettweddiεen, ur tebɣa
tebɣa
yara ad nn-teǧǧ
teǧǧ axxamaxxam-nsen yenhewwel. Neɣ
Neɣ ahat tebɣa ad iyiiyitessufri cwiṭ
cwiṭ akken ad yennerni lebɣilebɣi-w ɣurɣur-es. Lḥaṣun
Lḥaṣun ulac acu
ur dd-nεedda yara deg uqeṛṛuy
uqeṛṛuyṛṛuy-iw.
Smana
Smana-yagi tis snat uɣaleɣ
uɣaleɣ am umeslub di Ḥesnawa. Tiɣimit
weḥdi
weḥdi deg yiwet akken n ccuka i dd-iqublen tamṛaḥt
tamṛaḥt anda nettɣimi
tuɣal
tuɣalɣal-iyi d tannumi. Mi yewwiɣ
yewwiɣ albaε
albaεḍ n yedlisen yidi ad
staε
staεemleɣ
emleɣ belli qqaṛeɣ, u dima ttaε
ttaεṛaḍeɣ ad freɣ imaniman-iw akken
ulac anwa ara yiyi-d-iεeqlen seg imeddukalimeddukal-iw. Imi ur bɣiɣ
bɣiɣ ara ad
iyiiyi-ceṭṭen
ceṭṭen walbaε
walbaεḍ segseg-sen. Bɣiɣ
Bɣiɣ ad dd-griɣ
griɣ weḥdi di lbirlbir-agi i degdeg-i
greɣ
greɣ imaniman-iw mebla ma yella faqeɣ.
faqeɣ. Si tama nniḍen ttε
ttεassaɣ
assaɣ-ed
tullas yark i dd-yettε
yettεeddin syin. Ẓriɣ zdaxelzdaxel-iw belli amejjaq
amezwaru ad dd-tger
tger Faḍma
Faḍma di tsemmit n wuzal n tesdawit ad asasḥalfuɣ. Imi tuɣaltuɣal-iyi am rriḥa
rriḥa umezzir ger izuliɣenizuliɣen-agi i yiyi-d-yezzin.
Ẓriɣ ad iẓer wulwul-iw makken ara dd-tsers taqejjarttaqejjart-is tamezwarut di
Tizi wezzu.
Yiwet n tikelt, makken ẓleɣ di leḥcic azegzaw seddaw ''
l'institut n l'informatique '', walaɣ
walaɣ tarbaε
tarbaεt-nni imeddukalimeddukal-iw ad ddleḥḥun
leḥḥun sanda qqimeɣ, ger ifassenifassen-nsen snat n tḍella
tḍellaε
ḍellaεin
timeqṛanin
timeqṛanin akked d qraḍ (3) iculliḍen iberkanen seg ansi i ddyettban tiqurar n lgazuz akked yiẓmi
yiẓmi n ččina. Dɣa akken i ddwwḍen
wwḍen ɣer din,
din, sersensersen-d sin iḍebsiyen
iḍebsiyen imeqṛanen n seksu akked
weksum. Akken kan kfant tullas aheggi, neẓdem
neẓdem nekni s warrac,
am iwaɣziwen
iwaɣziwen icaḍen, ɣef iḍebsiyeniḍebsiyen-nni. Deg yiwen umecwaṛ,
umecwaṛ,
yegrayegra-d ḥala usṭenṭen n tɣenǧawin deg uzzal aḥarfi.
25
Makken i nettqessiṛ,
nettqessiṛ, walaɣ
walaɣ Nunu mi tleqqeḍ di leḥwal,
tettaraten ɣer iḍellaε
iḍellaεen, mmektaɣ
mmektaɣ-ed imirimir-en awalawal-nni i yiyi-d-tenna
Faḍma
Faḍma ɣef Nunu. TennaTenna-yiyi-d belli nettat d taǧarett
taǧarettǧarett-nsen. Syin
ulac ayen ur xdimeɣ
xdimeɣ ara akken ad ṭfeɣ Nunu weḥdes deg albaε
albaεḍ
n ccukat mebla Rabiε
Rabiε. Dɣa
Dɣa akken i yiyi-tettunefk teswiε
teswiεt weḥdi
weḥdi d
Nunu, nebε
nebεed ɣef tmeẓẓuɣin n wiyaḍ, steqsaɣsteqsaɣ-tt ɣef teqcictteqcict-nni i
d-yusan, azal n mraw (10) n wussan ɣer Ḥesnawa.
Acu i yiyi-s-weḥmen
weḥmen ugar, mi d iyiiyi-d-tenna belli ur tttt-tessin ara
akken ilha imi meẓẓiyet
meẓẓiyet fellfell-as aṭas.
aṭas. TennaTenna-yiyi-d belli d tidett d
taǧaṛett
taǧaṛett n watmatenwatmaten-is acu kan ur tesε
tesεiḍ acu i tessen fellfell-as, u
ma bɣiɣ
bɣiɣ ad tttt-tẓer, d ayen isehlen imi ur wwiḍen ara sin wussan i
degdeg-i i tttt-twala di Wed Ɛisi nettat d weltmaweltma-s.
AwalAwal-agi aneggaru, ḥulfaɣḥulfaɣ-as am tiyta s tdebbuzt n ddkir ɣef
tmelɣiɣt
tmelɣiɣtɣiɣt-iw. Qrib i dd-ruɣ
ruɣ mi d iyiiyi-t-i-d-tenna Nunu. Ur ttumineɣ
ttumineɣ ara.
Nniɣ
Nniɣ-as gerger-i d yimanyiman-iw, ahat teε
teεṛeq di teqcict ɣef anta i
nheddeṛ.
nheddeṛ. Dɣa akken twala mači d win yebɣan ad yamen anectanecten, tennatenna-yiyi-d belli yezmer tessexleḍ
tessexleḍ ger tullas. Acu kan
kan ma yella
bɣiɣ ad ẓreɣ taqcittaqcit-nni, zemreɣ
zemreɣ ad tttt-idid-mlileɣ
mlileɣ ɣer yiwet si snat
yessetmayessetma-s yeqqaṛen
yeqqaṛen di tesdawit. Imi ussanussan-agi tesseqwatesseqwa-d tikli
ɣurɣur-sent. Steqsaɣ
Steqsaɣ-tt imirimir-en ɣef yessetmayessetma-s. TennaTenna-yiyi-d belli
yiwet teqqaṛ
teqqaṛ di Wad Ɛisi, tezdeɣ di Medduḥa. Tayeḍ teqqa
teqqaṛ
qqaṛ di ''
L'ILE '', tezdeɣ
tezdeɣ di Buxalfa. Xemmeɣ imirimir-en belli yezmer tṛuḥ
tṛuḥṛuḥ-ed
ɣer Ḥesnawa, u nek lliɣ ahat deg usečču n tesdawit neɣ di lakul,
zdaxel n wesmil.
SeksuSeksu-nni s uksum i ččiɣ
ččiɣ akked imeddukalimeddukal-iw yuɣal
yuɣalɣal-iyi ṛẓag
am qedṛan
qedṛan deg iẓermaniẓerman-iw. Ur ṛǧiɣ
ṛǧiɣ ara akka i tezmer ad tkemmel
tmacahutttmacahutt-agiagi-inu. Ur fhimeɣ
fhimeɣ ara acu yark iḍeṛṛun yidi : « tṛuḥ
tṛuḥṛuḥ-ed
teqcict ɣurɣur-i, tennatenna-yiyi-d ḥemleɣḥemleɣ-k. Dɣa
Dɣa ɣliɣ fellfell-as ḥemleɣḥemleɣ-tt. Syin
tɣab ɣef allenallen-iw amzun d tikellax i d iyiiyi-tkellex. Neɣ
Neɣ ahat d zheṛ i
yulac akken a nemlil
nemlil tikelt nniḍen.
nniḍen. Ahat mkul mara dd-tass ɣer
Ḥesnawa, nek ad iyiiyi-d-yaf lḥal
lḥal ttwaṭṭfeɣ anda nniḍen ».
Maεlic! Ḥala idurar ur nettemlili yara. Ihi tura, d nek ara
iṛuḥen ad tttt-idid-nadiɣ.
nadiɣ. Ur tesε
tesεiḍ anwa izṛan acu yeḍṛan yides. Ahat
d imawlanimawlan-is i ss-yugin ad iyiiyi-tẓer umbe d mi sensen-tenna fellfell-i. Ahat
yessetmayessetma-s timeqranin i tttt-yettε
yettεassan akken ur dd-tettṛuḥu
tettṛuḥu yara ad
iyiiyi-tẓer. Neɣ ahat tendem ɣef acu iyiiyi-d-tenna, u tura ur tebɣa
tebɣa yara
26
ad tessendef ulul-iw imi teẓra
teẓra belli assass-nni i degdeg-i nemlal, meqbel
ad dd-yeɣli
yeɣli ṭlam, nek dayen ulul-iw ijaḥ
ijaḥ deg iẓuɣar n tayri.
Acu kan nek maleɣ
maleɣ ɣer tama n rrayrray-nni belli tussatussa-d ad iyiiyitẓer ur d iyiiyi-d-tufa yara. Izmer mači kan yiwet n tikelt i dd-tṛuḥ ɣurɣuri. Izmer tesseṛwa
tesseṛwaṛwa-d tassin ɣer Ḥesnawa. Acu kan nek zheṛzheṛ-iw d
aquran yeqquren
yeqquren am tqeclalt ansi fɣen
fɣen waman. Tura dayen ad ttttidid-afeɣ,
afeɣ, u lemmer ad dd-nadiɣ
nadiɣ tamurt n leqbayel tardast tardast.
Amdan yezmer ad yesleb xeṛṣum
xeṛṣum yiwet n tikelt di ddunitddunit-is. Ihi
assass-agi d ass n tisselbitisselbi-inu.
AzekkaAzekka-nni, wwiɣ
wwiɣ-tttt-id di Wad Ɛisi meqbel
meqbel leftuṛ.
leftuṛ. LḥiɣLḥiɣ-ed si
tsemmit n wadda armi d tisemmit iwsawen. AllenAllen-iw ur ǧǧant ara
yiwet n teḥnact
teḥnact ur muqlent ara ɣurɣur-es. Syin ṭṭfaɣṭṭfaɣ-ed lkaṛ
lkaṛ i yiyi-dyewwin ɣer Ḥesnawa anda i zziɣ yiwet n teswiε
teswiεt, syin daɣen
daɣen ṭfaɣ
lkaṛ
lkaṛ n tesdawit iyiiyi-wwin ɣer Buxelfa anda i dd-nudaɣ
nudaɣ yark
tixejḍatin.
tixejḍatin. Taggara uɣaleɣuɣaleɣ-ed ɣer Ḥesnawa. Deg ubrid ḥebseɣ di
'' L'ILE '' anda i nesε
nesεeddaɣ
eddaɣ xeṛṣum azgen n tsaε
tsaεett.
Ayen i yuggadeɣ
yuggadeɣ d akken zemreɣ ad iliɣ deg yiwen wemḍiq
di lawan nettat tettnadi fellfell-i deg umḍiq
umḍiq nniḍen. Yernu ḥareɣ ad ttttsfarḥeɣ
sfarḥeɣ belli imawlanimawlan-iw qeblen ad ddun yidi s axxamaxxam-nsen
akken ad iyiiyi-tttt-idid-xeḍben.
xeḍben. Acu kan si tama nniḍen ugadeɣ ad iyiiyid-tini asmi ad tttt-idid-mlileɣ
mlileɣ belli dayen tendem ur d iyiiyi-tebɣi
tebɣi yara.
TamedditTameddit-nni ṛuḥeɣ s asečču n tesdawit; xedmeɣ tagganit
tagganit
(lacan) nek d imeddukalimeddukal-iw, acu kan amecwaṛ
amecwaṛ ḥulfaɣ i tuzya
uqerruyuqerruy-iw; ḥulfaɣḥulfaɣ-as i tiklitikli-nni lḥiɣ
lḥiɣ assass-a seddaw yiṭij
yiṭij n tefsut
isḥeṣḥen.
isḥeṣḥen. Tiwwura uqerruyuqerruy-iw qrib ad dd-taṛedqent
taṛedqent seg uqraḥ.
Armi d imirimir-en i faqeɣ
faqeɣ s wayen yark lḥiɣ i laẓ d fad, teɣzi n wasswassagi. Uɣaleɣ
Uɣaleɣɣaleɣ-ed melba ma ččiɣ
ččiɣ-ed ɣer texxamt anda ɣliɣ si
naddam akken kan sumaɣ
sumaɣ tasumta. Lemmer mači d imeddukalimeddukaliw n texxamt i d iyiiyi-d-yessakin akken ad ččeɣ
ččeɣ akaskrut i yiyi-d-wwin
yidsen, tili ad dd-awiɣ
awiɣ taṣebḥit s tguni am lmegget.
Seg assass-en, ussanussan-iw uɣalen
uɣalen d tazliwin ger Ḥesnawa d
Medduḥa,
Medduḥa, ger Wad Ɛisi d Buxalfa, ger '' L'ILE '' d wanda ḥebbsen
ifurguten yettawin s iwaḍiyen.
iwaḍiyen. Ḥulfaɣ i yimanyiman-iw am widak
yettnadin uwṛaɣ
uwṛaɣ deg idurar n Lalaska neɣ am iminigen n tniri
yettnadin aman. Ula d učči sneɣseɣ
sneɣseɣɣseɣ-t, imi yiwet n tikelt kan i
kečmeɣ
kečmeɣ deg ass s asečču n tesdawit. Ttuɣ leqṛayaleqṛaya-w, ttuɣ
ttuɣ
imeddukalimeddukal-iw. Yuɣal
Yuɣal aɣilifaɣilif-iw ameqṛan
ameqṛan amek ara yiyi-d-taf Faḍma
Faḍma
27
asmi ara dd-tuɣal.
tuɣal.
ƔurƔur-i ilaq ad iyiiyi-d-taf ttemceε
ttemceεlaɣ
laɣ am lemri; ilaq ad iyiiyi-d-yaf
lḥal seṭṭlaɣ tamart, kkseɣ
kkseɣ accaren, mecḍaɣ acebbubacebbub-iw, zeddigit
leḥwayeǧ
leḥwayeǧḥwayeǧ-iw, d timellalin tuɣmas
tuɣmasɣmas-iw, allenallen-iw ur cufent ara si
leḥzen,
leḥzen, asebbaḍasebbaḍ-iw yessureǧ.
yessureǧ. Lḥaṣun bɣiɣ ad asas-uɣaleɣ d
ageldunageldun-nni n tmucuha iṛumyen,
iṛumyen, neɣ d Bṛiṛuc teḥmel Lunǧa n
teryel. Bɣiɣ
Bɣiɣ ad asas-yuɣal
yuɣal ubeḥri i yiyi-d-ttsamin d lmuziga ara ttttyezzuznen teɣzi
teɣzi n tudert i ss-eded-mazal di ddunit.
Umbe d snat smanat yebda wallaɣwallaɣ-iw a yeččikki deg ayen
yeḍṛan
yeḍṛan nek d Faḍma asmi i dd-tusa ɣer tsedawit. YeqqarYeqqar-iyiiyi-d belli
nettat d taqcict tamecṭuḥt
tamecṭuḥt i dd-yusan ɣer tesdawit akken ad dd-tawi
cwiṭ
cwiṭ n wakud s yiwen i tttt-yugaren. Ahat tebɣa
tebɣa ad dd-tesbeggen i
yimanyiman-is belli tezmer ad teε
teεǧeb anelmad n tesdawit, iban belli asasnni teε
teεweq deg acu ara tezhu, u d nek i d afeṛṛuǧ
afeṛṛuǧ amezwaṛu i ddtemlal, dɣa
dɣa ɣliɣ deg umeṛdax n cbaḥacbaḥa-ines. Imi tullas icebḥen
icebḥen
aṭas, mači d yiwen i tenttent-ittedṛagin
ittedṛagin deg ass; uɣent tannumi
tturarent s warrac akken i tturaren nitni s tcirett n ddabex.
Yiwet n tikelt, makken lliɣ
lliɣ ttnadiɣ ɣef Faḍma di Wad εisi,
mlaleɣ
mlaleɣ-ed Nunu, taxḍibt
taxḍibt n Rabiε
Rabiε. Mmektaɣ
Mmektaɣ-ed imirimir-en kan
kan belli
nettat d taǧarett
taǧarett n Faḍma, u ḥala nettat ara yiyi-d-yessukksen seg
umrujumruj-agi lqayen i degdeg-i ɣliɣ s lebɣilebɣi-w. Umbe d mi tttt-ḥelleleɣ cwiṭ
u ggulleɣ
ggulleɣ-as s yemmayemma-s yemmuten, tuɣal
tuɣal teqbel ad tttt-ceggε
ceggεeɣ
ɣer Faḍma ass n lexmislexmis-agi i dd-iteddun. Ssutreɣ
Ssutreɣ-as ad tṛuḥ ad ttttidid-tẓer, ad tttt-testeqsi ɣef acuɣer ur dd-tuɣal
tuɣal ara ad iyiiyi-tẓer, u ma
yella kra i tttt-iceṭnen
iceṭnen nettat d imawlanimawlan-is; ma yella ahat uginugin-iyi imi
ur d iyiiyi-ssinen ara.
Nniɣ
Nniɣ-as i Nunu, ad asas-tini belli nekkini weǧdeɣ,
weǧdeɣ, u melmi i ssyehwa ad nn-awḍeɣ
awḍeɣ s axxamaxxam-nsen, nek d yimawlanyimawlan-iw. Ahat mara
walin belli nek d mmimmi-s n tfamilt, ad uɣalen
uɣalen ad fsin am tament
yemmuẓeɣlen.
yemmuẓeɣlen.
Uɣaleɣ
Uɣaleɣ ɣer tɣuritɣuri-inu. TafekkaTafekka-w tetteli deg usmil, allaɣ
allaɣ-iw
meskin ijaḥ
ijaḥ deg igenwan anda yezdeɣ lexyal n Faḍma. Sani rrant
wallenwallen-iw ad dd-mlilen ẓẓerb n taḍsataḍsa-s i dd-yemɣin
yemɣin di yal tama.
TiktaTikta-inu weḥlent
weḥlent deg yiwen wexmiṛ i dd-ttakkent wallenwallen-is.
Tamuɣli
Tamuɣliɣli-s tesseqraḥ
tesseqraḥ-iyi ulul-iw akken iqerreḥ
iqerreḥ yiṭij allen n win
ittmuqulen ɣures. Bɣiɣ ad tttt-sefḍeɣ
sefḍeɣ seg alleɣalleɣ-iw akken iseffeḍ
iseffeḍ
umelmad lluḥ
lluḥ n tira,
tira, acu kan tteswiṛa
tteswiṛas
weḥdes
we
ḥdes
i
dd
tettefruri
nnig
ṛa
28
lluḥ
lluḥ s wacu yettwabna wulwul-iw.
Ugadeɣ
Ugadeɣ ad selbeɣ. Ugadeɣ ad dd-yaweḍ
yaweḍ umecwaṛumecwaṛ-nni
ageswaḥ
ageswaḥ i degdeg-i ad ii-yiwε
yiwεiṛ tuɣalin si tirgatirga-agiagi-inu; ad neqqimeɣ
neqqimeɣ
din di lexla n targit n teqcict ẓriɣ yewwas kan. I ittuɣaḍen
ittuɣaḍen di
temsalttemsalt-agi d yemmayemma-nni aε
aεzizen ara yeddreɣlen
yeddreɣlen seg imeṭṭi ɣef
mmimmi-s imexlen didra n teqcict. Dɣa,
Dɣa, mkul mara xemmeɣ i temsalttemsaltagi s wallaɣ
wallaɣ-iw ur nerɣi
nerɣi yara, qqareɣqqareɣ-as ziɣ
ziɣ meskin wemdan
yexlan am uffal, u cwiṭ
cwiṭ n waḍu ad tt-yesgen deg akal am leḥcic.
leḥcic.
Ḥebseɣ tazla ger imeḍqan imbeε
imbeεden n tesdawit. Uɣaleɣ
Uɣaleɣ ttɣimiɣ
ḥala di Ḥesnawa. NniɣNniɣ-as gerger-i d yimanyiman-iw ma yella tuɣal
tuɣalɣal-ed
yewwas ɣuri iban di Ḥesnawa kan ara yiyi-d-tnadi. Bdiɣ
Bdiɣ la ttttttayseɣ,
ttayseɣ, bdiɣ la tteyseɣ tuɣalintuɣalin-is ar ɣuri. Acu kan deg yiwet n
tekwatt deg ulul-iw, taḥnact
taḥnact i degdeg-i freɣ
freɣ taqadumttaqadumt-is mazalmazal-itt
teḥma.
teḥma. Ɣas akken sufella ttbaneɣttbaneɣ-ed ger imeddukalimeddukal-iw amzun
acemma ur yelli, nek ɣer zdaxel, ulul-iw icebbel am yillel iḥecṛen.
iḥecṛen.
Tikwal ttḥareɣ
ttḥareɣ ad kecmeɣ s usu akken ad tttt-arguɣ
arguɣ mebla ma
iceṭṭen
iceṭṭeniyi-d walbaε
walbaεḍ. Ḥemleɣ makken di sin, am sin yefṛax nnig
ṭṭen-iyiḤesnawa, la nettafeg wa ɣer tama n wayeḍ ɣef tinga(vagues)
ubeḥri
ubeḥri igan am asif deg wumi fessuset tikli n waman.
Si tama nniḍen,
nniḍen, thenneɣ u ttekleɣ, imi lliɣ ttṛaǧuɣ taqcict
iṛuḥen ɣer wexxam n watmatenwatmaten-is akken
akken ad iyiiyi-ter s lexbaṛ.
lexbaṛ. NniɣNniɣas ur qqar i yiwen, ɣas ula d axḍibaxḍib-im ur asas-qqar ara. Imi ur bɣiɣ
bɣiɣ
ad ẓren di texxamt acu i la iḍeṛṛun yidi segmi yebda waggurwaggur-agi
yezrin. ƔurƔur-sen ulac i ibeddlen degdeg-i imi mazalmazal-iyi d asusamasusam-nni
yettecmumuḥen
yettecmumuḥen i tqulhatintqulhatin-nsen. Leḥḥuɣ
Leḥḥuɣ u ttɣimiɣ yidsen am zikzikiw. Ladɣa
Ladɣa Yugurten d Mamuḥ iḥemlen ad iyiiyi-ddun di nneqma
makken ara yiyi-d-afen ṭsaɣ umbe d imensi kan. Akken kan ara ad
d-awḍen,
awḍen, adad-neggzen fellfell-i arma ṛefjenṛefjen-iyi irkelli. Ur bɣiɣ
bɣiɣ ara ad
tenten-nesnuɣnuɣ
nesnuɣnuɣ lemmer ad asenasen-iniɣ
iniɣ ulul-iw mači d win ibɣan
ibɣan teḍṣa
ussanussan-agi.
Ass n lǧem
lǧemε
ǧemεa di Ḥesnawa yessusem am tenṭelt yuli inijjel. Ad
asas-tiniḍ
tiniḍ ulac win yellan di texxamin inelmaden. Tikwal kan akka
mara dd-temlileḍ
temlileḍ yiwen ileḥḥu di tebriḍin n ssima yellan ger
ibaṭimuyen.
ibaṭimuyen. Leḥcic azegzaw n tefsut, yesseḥmay
yesseḥmay yitijyitij-nni
afessas, ittak cbih ɣer tgertilt igenni makken ara yeṣfu.
Lliɣ
Lliɣ ẓleɣ di leḥcic, ttarguɣ ussan i yiyi-ttṛaǧun
ttṛaǧun ad tenten-idireɣ
idireɣ di
lehna d talwit nek d Faḍma
Faḍma tucbiḥt am aggur. Ẓriɣ, ma yella s
29
lehduṛ
lehduṛ-is kan ḥlawen, nek zemreɣ ad ddreɣ
ddreɣ ula mebla aman
akked wučči. Ḥulfaɣ deg ulul-iw imirimir-en belli azaɣar
azaɣarɣar-agi anda bnan
tasdawit n Ḥesnawa, umbe d mara εeddin leqṛun
leqṛun ɣef assass-a, ad
d-yeched ɣef tayri lqayen yellan yewwas ger sin yefṛax n lǧennet,
widak yuɣalen
yuɣalen d imdanen akken ad ddren tayri
tayri ur ncuba tiyaḍ.
tiyaḍ.
Ugiɣ,
Ugiɣ, s wayen yark yellan degdeg-i n lǧahd,
lǧahd, ad anefaɣ i tikti belli
Faḍma
Faḍma ur dd-tettuɣal
tettuɣal ara ad dd-tekcem s allaɣ
allaɣ-iw.
AggurAggur-agi iε
iεeddan, mebla ma ẓriɣẓriɣ-tt, yesnerna tuṭṭfa
tuṭṭfa i ṭṭfeɣ
degdeg-s. Giɣ
Giɣ am ujgagal yejgugulen deg useklu usirem. ImirImir-en ɣurɣuri, tuderttudert-iw yellan ɣef yiri lkaf, teṭṭef kan s yiwet n tnelli rqiqen ɣer
wanda ddren yark yemdanen. U tinellitinelli-nni tarqaqt d cwiṭ
cwiṭ umekti n
wecmumeḥ
wecmumeḥ n Faḍma asmi akken i yiyi-d-tenna si zik i kk-ḥemmleɣ.
Di temṛaḥt
temṛaḥtṛaḥt-agi anda ulac yiwen , di leḥci
leḥcic
ḥcic-agi azegzaw
yesseḥma
yesseḥma yitij n tsebḥit n tefsut, deg ass n lǧemε
lǧemεa yexlan n
Ḥesnawa, lliɣlliɣ-ed allenallen-iw am ṭwiqan mi walaɣ tbedded Faḍma
zdatzdat-i am tezdayt n ttmaṛ
ttmaṛ yeččuṛen d sser. IḍarenIḍaren-is ugin ad ddsamin lqaε
lqaεa, tebdded ger igenni d tmurt, acebbubacebbub-is isarreḥ
isarreḥ armi
qrib ad dd-isami ammasammas-is, tenneḍ
tenneḍ-ed yiwen ubeḥnuq,
ubeḥnuq, igan am
lḥaf, i tuyattuyat-is; yeɣli
yeɣliɣli-yasyas-ed teɣzi
teɣzi n tfekkatfekka-s armi i dd-isuma leḥcic
leḥcic
anda akken lliɣ
lliɣ ẓleɣ. TwehhaTwehha-yiyi-d s ufusufus-is akken ad dd-kkreɣ.
kkreɣ.
ƔlintƔlint-ed tmeqwa imeṭṭawen
imeṭṭawen makken sumaɣ taffetusttaffetust-is leggaɣe
leggaɣen
ɣen
am leḥrir.
leḥrir. Ur umineɣ ara imaniman-iw makken uliɣ
uliɣ ula d nek seg akal.
Ḥulfaɣ i wulwul-iw fessus mi tebda ad iyiiyi-d-tseffeḍ
tseffeḍ imeṭṭawenimeṭṭawen-iw s
iḍudanḍudan-is yeṛɣan.
yeṛɣan. TennaTenna-yiyi-d : « ur ḥmile
ḥmileɣ ara ad kk-waliɣ
waliɣ s
imeṭṭawen.»
imeṭṭawen.»
Ḥulfaɣ i tesmeḍ ubeḥri mi tkeččem s ulul-iw makken
makken i yiyitezmeḍ
tezmeḍ s idmarenidmaren-is. Dɣa
Dɣa nuli deg igenni am snat tjeǧǧigen
tifessasin. Syin walaɣ
walaɣ-ed Ḥesnawa am tcamiṭ tazeggaɣt di
tizegzewt n uzaɣaṛ
uzaɣaṛ n temdint tajdiṭ. ṚuḥenṚuḥen-iyi yark lehduṛ
lehduṛ i lliɣ
bɣiɣ ad asas-tenten-iniɣ
iniɣ i Faḍma. Si tama nniḍen ẓriɣ tefhem belli
nettat
nettat d tin akken s wacu zemreɣ
zemreɣ ad sebṛeɣ i teṛzeg n ddunitddunit-agi
yettazalen am uzerzer n tafat. Lemmer ufiɣ
ufiɣ ad dd-jemε
jemεeɣ deg
yiwet n tiqit n waman yark iḥulfan
iḥulfan sε
sεiɣ deg ulul-iw, syin ad asas-tentenfkeɣ
fkeɣ ad tenten-tsew. Ahat ad kecmen s ulul-is akken ad tefhem acḥal
acḥal i
tttt-bɣiɣ.
Taggara terraterra-yiyi-d ɣer lqaε
lqaεa, s anda akken i yiyi-d-tufa. Ḥulfaɣ
icerreg wulwul-iw mi tttt-walaɣ
walaɣ tuffeg deg igenni am uqeswel yettawi
30
waḍu
waḍu deg ass n tbuciḍant. Tuɣal tettbantettban-iyiy-d am tneqiṭ
tneqiṭ tamellalt
deg igenni ajenjaṛi.
ajenjaṛi. Syin qneɣ allenallen-iw akken ad mesle
mesleɣ ijerdan n
wudemwudem-is akked tfekkatfekka-ines deg allaɣ
allaɣ-iw. Ẓleɣ din di leḥcic am
lmegget yessufeɣen
yessufeɣen ṛṛuḥ.
Ticki sliɣ
sliɣ i Yugurten d Samir d Murad mi la ttnadin fellfell-i. Si
lebε
lebεid i yiyi-d-nnan belli assass-agi d aksum i dd-fkan deg usečču n
tesdawit. Dɣa
Dɣa akken ur tttt-faqen ara i liḥala
liḥala i degdeg-i lliɣ,
lliɣ, ɣawleɣɣawleɣ-ed
ɣurɣur-sen.
Si tama nniḍen
nniḍen bɣiɣ ad asenasen-ḥkuɣ ayen akka yeḍṛan tura
yidi, acu kan ẓriɣ ur ttamnen ara, yernu zemren ad iyiiyi-ddun di
nneqma ma drus sin neɣ
neɣ qrad(3) n wagguren. Dɣa ssusmeɣ.
Mi newweḍ
newweḍ s asečču nufanufa-n Mamuḥ
Mamuḥ d Bakir akked Ṛabiε
Ṛabiε.
yufatenyufaten-id lḥal
lḥal xedmenxedmen-d sin iberdan tagganit. U setfen deg
iḍebsiyenḍebsiyen-nsen n wuzzal imurṣuyen
imurṣuyen n wekṣum aleqqaq. Akken i
ɣ-eded-walan ǧǧanǧǧan-en iḍebṣiyen
iḍebṣiyenḍebṣiyen-nsen ɣef ṭṭabla, ruḥenruḥen-d ad ddεiwden yidneɣ
yidneɣ tagganit i tikelttikelt-nniḍen.
nniḍen. Mi yiyi-d-walan ibaniban-ed
leḥzen
leḥzen deg udemudem-iw ugar n wakken uɣeɣ
uɣeɣ tannumi, bdan ad
ttnadin amek izemren ad iyiiyi-skefṛen
skefṛen akken ad dd-ḍseɣ. Dɣa
cmumḥeɣ
cmumḥeɣḥeɣ-asen imirimir-en akken ad iyiiyi-ǧǧen tṛankil.
Amecwaṛ,
Amecwaṛ, yewweḍyewweḍ-ed Nanuṛ
Nanuṛ d Ḥakim. Qbala ar ɣuɣu-i, yal
yiwen isers
isersrs-ed adebṣi
adebṣiṣi-ines n wuzzal seg yiwet n tama. Ulac acu
ur iyiiyi-xedmen ara akken ad dd-neṭqeɣ.
neṭqeɣ. Ssawḍen armi ibdan ad iyiiyid-nebbcen seddaw teɣṛuṭ.
teɣṛuṭ. Taggara mi yiyi-tewweḍ
tewweḍ tfidi s iɣes nniɣnniɣasen :
- A yatmaten, ttxilwat hennithennit-iyi cwiṭ.
cwiṭ. Wellah ma ẓriɣ acuacu-t waε
waεṛeẓ
i kenken-yeqsen assass-agi, ad asas-tiniḍ
tiniḍ teččam tasekra n weɣyul, si
sbeḥ
sbeḥ i la tettṣukkum. Dayen hennithennit-aɣ !
Cmumeḥaɣ
Cmumeḥaɣḥaɣ-asen mi sensen-d-nniɣ
nniɣ awalawal-agi. Nutni ṭṭerḍqen d
taḍṣa.
taḍṣa. Bdan lehduṛ gerger-asen;qqaṛen
asen;qqaṛenṛen-as: «Wellah ar dd-ihdeṛ,
ihdeṛ,
Wellah ar dd-yenna yiwen wawal ». Dɣa nniɣnniɣ-asen.
- Acu i dd-tqesdem ? Yella kra yellan cekka ?
YerraYerra-yiyi-d Ḥakim i yettmeslayen dima deg umur n tarbaε
tarbaεt
mkul mara bɣun
bɣun ad dd-inin yiwen wawal ijemε
ijemεen.
- A Yuyu, neẓra
neẓra ur tfaqeḍ ara d yimanyiman-ik. AqlaAqla-k azal n snat n
smanat ulac anwa i kk-yeslan
yeslan tenniḍ
tenniḍ-ed yiwen wawal. Ula d taguni
i tuɣeḍ
tuɣeḍ tannumi tegganeḍ umbe d ṭnac n yiḍ teǧǧiḍteǧǧiḍ-tt, tuɣaleḍ
tuɣaleḍ
umbe d imensi metwal s usu. Ula d leqraya ur neẓri yara ma
31
yella tkečmeḍ
tkečmeḍ ɣer lakul neɣ ala.
IkkesIkkes-as imirimir-en Mamuḥ
Mamuḥ awal, yennayenna-yiyi-d :
- A Yuyu, acu i kk-yuɣen
yuɣen ?
Ur ẓriɣ imirimir-en acu i zemreɣ
zemreɣ ad asenasen-iniɣ.
iniɣ. Imi ar ɣurɣur-i
acemmek ur yelli; ttqesiṛeɣ
ttqesiṛeɣ am zikzik-w, ddesaɣ
ddesaɣ yidsen am zikzik-iw.
Ur fhimeɣ
fhimeɣ ara acu yark i dd-qesden.
Nitni imirimir-en, di tẓa(7)
tẓa(7) yidyid-sen, zzinzzin-iyiiyi-d am tzizwa, ttmuqulen
degdeg-i acu ara fehmen.
fehmen. Nek am tjeǧǧigt
tjeǧǧigt yeqquṛen ur sε
sεiɣ acu ara
sensen-fkeɣ,
fkeɣ, ḥala udemudem-iw i sensen-d-yettbanen yekersmumi yal mara
d-ḍṣeɣ. Dɣa yuẓayuẓa-d Yugurten deffir ukersi ɣef i qqimeɣ, isε
isεeddaedda-d
iɣalenɣalen-is si zdeffirzdeffir-i, izmeḍ
izmeḍ-iyi seg idmaren am babat mara yiḥnin
yiḥnin
ɣef mmimmi-s. Dɣa
Dɣa kemlen aṭas
aṭas n lehduṛ i wumi ur a rriɣ ara aṭas n
lwelha. Mkul yiwen acu i dd-yenna. Nek qqareɣ
qqareɣ-asen “ih”. Yiwen
yennayenna-yid :
« ma yella deg uxxamuxxam-nwen i tesε
tesεiḍ... ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa...
xeṛsum,
xeṛsum, iniini-yaɣ
yaɣ-ed ad nmuqel ma... ṭaṭabaṭaṭa...» wayeḍ daɣen
yenna
yenna-d : « ma yella d albaε
albaεḍ n tullas ...ṭaṭabaṭaṭa ... aṭas i yellan
nniḍen...
nniḍen... ssuq yeččuṛ d lxeḍṛa ... ṭaṭabaṭaṭa ... tasdawit …
ṭaṭabaṭaṭa...»
Bɣiɣ
Bɣiɣ ad asenasen-ḥesseɣ, acu kan allaɣallaɣ-iw ijaḥ
ijaḥ deg umekti n
tedyant yeḍran
yeḍran yidi sgellisgelli-nni. Ẓriɣ ad ḍsen fellfell-i lemmer ad asenasentttt-idid-ḥkuɣ. Ladɣa Murad, ugadeɣ ad yecfu fellfell-as ula d asmi ara
nuqel d imɣaren.
imɣaren. Daɣen ugadeɣ ad ẓren belli ussan agi iε
iεeddan ''
ḥemleɣ ''.
'' Ḥemleɣ '', meqqer cwiya wawalwawal-agi. Nek ɣuri bdiɣ kan
leḥmala
leḥmala s waε
waεǧeb n tin ara ḥemleɣ ddunit
ddunitunit-iw maṛṛa.
maṛṛa. Ur zmireɣ
ara ad tttt-ḥemleɣ s yiwen wass n ucali di Ḥesnawa. Ḥemleɣ degdeg-s
arracarrac-nni i nurga ad tenten-nesε
nesεu akked yexxamen nebna di targit
akked Lezzayer. Yernu ulul-iw yeẓra
yeẓra imirimir-en belli d nettat i tt-ididyessekren si txucett anda yezzer acḥal
acḥal isseggasen
isseggaseneggasen-aya.
Akken ad asenasen-beddleɣ
beddleɣ awal fellfell-i, nniɣ
nniɣ-asen belli tewε
tewεeṛ
aṭas fellfell-i leqraya ussanussan-agi, ugadeɣ
ugadeɣ anda ur dd-ttawiɣ
ttawiɣ ara
asseggasasseggas-agi. Ɣef aya i bɣiɣ ad ḥerseɣ imaniman-iw cwiṭ
cwiṭ akken ur ddttafeɣ
ttafeɣ ara imaniman-iw qabel la ss-ttε
ttεawadeɣ
awadeɣ i usseggasusseggas-inu. U ɣas
akken mači d widak qenε
qenεeɣ s lehduṛlehduṛ-iw, negzen ɣer tmesxiṛtmesxiṛ-nsen
n zik, u lhanlhan-ed d weksum i nuɣ
nuɣ tannumi ttakkenttakken-t-id di leftuṛ
leftuṛ n
lǧemε
ǧemεa.
32
AzekkaAzekka-nni, tuɣal
tuɣalɣal-ed teqcict ceggε
ceggεeɣ ɣer Faḍma. Taṣebḥit mi
d-tekcem di tsemmit n Ḥesnawa, tufatufa-yiyi-d la tttt-ttraǧuɣ
ttraǧuɣ zdat n
temkaṛḍit
temkaṛḍit talemmast. TeḍsaTeḍsa-yiyi-d s yiran n txenfucttxenfuct-is am tin i yiyi-dyewwin izen yessefṛaḥen.
yessefṛaḥen. U ayen i d iyiiyi-felqen ulul-iw mi d iyiiyi-dtenna belli ur teẓri
teẓri yara Faḍma imi ussanussan-agi tṛuḥ
tṛuḥ ɣer xwalixwali-s.
ImirImir-en, asiremasirem-nni yark sε
sεiɣ di tuɣalintuɣalin-is n wasswass-a, yuɣal
yuɣalɣal-iyi d
yiwen n leḥzen
leḥzen ur nezmir ad yettwaffer ḥala s imeṭṭawenimeṭṭawen-iw deg
usu. Dɣa
Dɣa qbala ɣer texxamt anda i freɣ seddaw tduli armi d lawen
n lqahwa n tmeddit. Sε
Sεiɣ assass-agi cwiṭ
cwiṭ n ẓheṛ imi ulac anwa i ddikecmen seg imeddukalimeddukal-iw; tili ad iyiiyi-d-afen makken ttinẓifeɣ
ttinẓifeɣ am
uqjun amecṭuḥ
amecṭuḥ teǧǧa yemmayemma-s i usemiḍ
usemiḍ n yiḍ di lexla.
SmanaSmana-nniḍen
nniḍen n tmuɣli si tetiṭuct n ṭṭaq n wesmil anda
qqareɣ.
qqareɣ. Ad usseɣ tikli d tnelmadin di baṛṛa, ma yella ad tili gergerasen tuzyint n wulwul-iw. SmanaSmana-nniḍen
nniḍen n tazla, yal mara yili ur sε
sεiɣ
ara leqraya, ger Buxalfa d Wad εisi, neɣ
neɣ ger L' ILE d Medduḥa.
SmanaSmana-nniḍen
nniḍen n tɣimit zdat n temkarḍit tameqṛant n Ḥesnawa, d
asenqed n wekcam n tullas yark i dd-ikečmen tisemmit n wuzzal n
Ḥesnawa. SmanaSmana-nniḍen
nniḍen n tmuɣli s ijeǧǧigen igan am udem
udem n
Faḍma
Faḍma mara dd-teḍs,
teḍs, ɣas ma yella ur cbiḥen ara anect tecbeḥ
nettat. SmanaSmana-nniḍen
nniḍen n lehduṛ yides seddaw tduli, deg usu,
nettemsefham di tirgatirga-w ɣef amek ilaq ad nebnu tuderttudert-nneɣ
nneɣ di
ddunitddunit-agi igan am tata, yettbeddilen mkul mara dd-ibeddel usigna
yettɣum
yettɣumun
ɣumun iṭij
iṭij i dd-yettbeddilen ula d netta udemudem-is yeččuṛen
yeččuṛen d
taḍsa.
taḍsa.
Tikwal mara dd-tkakiɣ,
tkakiɣ, ttafeɣttafeɣ-ed imeddukalimeddukal-iw di texxamt la
ttqesiṛen.
ttqesiṛen. Beqquɣ ad dd-skecmeɣ
skecmeɣ imaniman-iw deg umeslayumeslay-nsen, ɣas
ma yella ur zmireɣ
zmireɣ ad dd-hedṛeɣ,
hedṛeɣ, qqaṛeɣqqaṛeɣ-as xeṛsum
xeṛsum ad sleɣ i
wayen i dd-qqaren. Acu kan ttkellixenttkellixen-iyi imeẓẓuɣen
imeẓẓuɣenẓẓuɣen-iw yeṭṭubnen.
yeṭṭubnen.
Imi uɣaleɣ
uɣaleɣ ussanussan-agi am uε
uεeẓẓug, ḥala kra kan imeslayen i ddleqfaɣ
leqfaɣ deg igenni.
Ass n larebε
larebεa tameddit, wwinwwin-iyiiyi-d bessif, Nanuṛ
Nanuṛ akked
Yugurten, ɣer wanda ḥebbsen ifurguten yettawin ɣer taddart
taddart-iw;
rran iyiiyi-d zdaxel n tkabatttkabatt-iw, leḥwayeǧ
leḥwayeǧḥwayeǧ-iw yumsen. NnanNnan-iyiiyi-d
meqbel ad aliɣ
aliɣ s afurgut belli ilaqilaq-iyi ad ṛuḥeɣ ad dd-steε
steεfuɣ
fuɣ sin
wussanwussan-agi deg uxxamuxxam-nneɣ,
nneɣ, imi ɣef akken i dd-qqaren la ddttbaneɣ
ttbaneɣ d win iε
iεyan aṭas
aṭas ussanussan-agi.
Ziɣemma,
Ziɣemma, d tidett εyiɣ;
yiɣ; imi akken wwḍeɣ s axxam kcemeɣ s
33
usu am win i dd-yekkan si lmina ucaṛbun.
ucaṛbun. U mi tṛuḥ yemma ad iyiiyid-tessaki s imensi, nniɣ
nniɣ-asas-ed belli ur lluẓeɣ
lluẓeɣ ara, imi fetṛeɣfetṛeɣ-ed
assass-agi di tesdawit, u aṭas
aṭas i dd-ččiɣ.
ččiɣ. Dɣa seg imirimir-en d tazla ger
ijeǧǧigen
ijeǧǧigen n yal nwel deg yiwen uzaɣaṛ,
uzaɣaṛ, nek d Faḍma. Uɣaleɣ ulac
ayen ur ttarguɣ
ttarguɣ ara fellafella-as. Tikwal ad ttarguɣ
ttarguɣ tuḍen deg axxam,
nek εezṛeɣ
ezṛeɣ s idisidis-is, la ss-senɣaseɣ
senɣaseɣ si tawla i tttt-yeṭṭfen
yeṭṭfen s usersi n
ubeḥnuq
ubeḥnuq asemmaḍ ɣef anyiranyir-is; abeḥnuq
abeḥnuq i dd-selxasaɣ
selxasaɣ deg aman
issemaḍen
issemaḍen yal mara dd-yar
yarɣ seg unyirunyir-is. Tikwal nniḍen
nniḍen ttarguɣ
nnuɣeɣ,
nnuɣeɣ, nek yides, ɣef yiwet n tɣawsa ur nemε
nemεin ara, syin tṛuḥ
tṛuḥ s
axxamaxxam-nsen, teǧǧa
teǧǧaǧǧa-yi. Nek syin ad rẓeɣ
rẓeɣ ɣurɣur-es s wul yettrun
ndama akken ad dd-tuɣal
tuɣal s axxam. Nettat, dɣa mi yiyi-d-twala
akkenni i ttruɣ
ttruɣ fellfell-as s leḥzen,
leḥzen, ad dd-yeḥnin
yeḥnin fellfell-i wulwul-is. Syin ad ddtuɣal
tuɣal yidi s axxamaxxam-nneɣ
nneɣ s lfeṛḥ iɣelben lfeṛḥ n tyemmat mara ddyass mmimmi-s seg inig. Tikwal nniḍen
nniḍen ttwaliɣttwaliɣ-tt makken i tleqeḍ
tleqeḍ
azemmur yidi deg ayla i d ii-yefka baba; nek ɣef tzemmurt ad ddcerweɣ
cerweɣ ticiṭwin yeččuṛen d azemmur,
azemmur, nettat, yelsan taxecabit am
tin tettlusu yemma, ad tleqeḍ
tleqeḍ ger ixidwac s tḍudacintḍudacin-is tileqaqin
iεeqayen uzemmur i dd-ineqlen si lbican nessa di lqaε
lqaεa.
Lexmis d lǧem
lǧemε
ǧemεa, ttuɣ
ttuɣ cwiya Faḍma. SsawlenSsawlen-iyiiyi-d
imeddukalimeddukal-iw n taddart akken ad asas-nqesseṛ
nqesseṛ yiwet
yiwet n temlilit n
ddabax, nekni d taddart i dd-yezgan ɣer tama n taddarttaddart-nneɣ.
nneɣ.
Timlilit nurar ass n lexmis tekfa s umennuɣ
umennuɣ akked ubunyiw. Dɣa
nennanenna-yas ad asas-nεiwed azekkaazekka-nni. Ula d timlilittimlilit-agi tis snat
nekfanekfa-tt ula d nettat s umecčew akked ifeddixen.
Sin wussan
wussanssan-agi n taddart rranrran-iyiiyi-d ɣer laε
laεqelqel-iw. Wwḍeɣ
Wwḍeɣ armi
ttuɣ
ttuɣ tirga ɣef Faḍma, ɣas ulamma tikwal tettuɣaltettuɣal-ed teswiṛa
teswiṛaṛa-s ger
wallenwallen-iw. Acu kan imirimir-en ad tttt-gefdeɣ.
gefdeɣ. U wayen i d iyiiyi-dyessufɣen
yessufɣen kteṛ seg uquẓbeṛ degdeg-i yekcem wallaɣ
wallaɣ-iw, d anekcum
n yelliyelli-s tǧar
tǧarett
ǧarettett-nneɣ
nneɣ s axxam; si zik ẓriɣ tttt-teε
teεǧabeɣǧabeɣ-as cwiṭ.
cwiṭ. Acu
kan meẓẓiyet
meẓẓiyet aṭas fellfell-i. Nek lliɣ
lliɣ imirimir-en lluẓeɣ
lluẓeɣẓeɣ-ed seg urar n
ddabax deg ugni, tessutertessuter-as yemma imirimir-en ad iyiiyi-d-tesseww
snat n tlifṛiḍin
tlifṛiḍin s tmellalin. Dɣa d ayen texdem teqcictteqcict-nni.
Lliɣ
Lliɣ ad ttmuquleɣ
ttmuquleɣ ɣur tfekkatfekka-s tamecṭuḥt
tamecṭuḥt yettqeẓqiẓen seg
ifuṛnuyen
ifuṛnuyen ɣer ddekkan. TettmuqulTettmuqul-ed ɣurɣur-i sya ɣer da s ucmumeḥ
yeččuṛen
yeččuṛen takuzint d lfeṛḥ. Taggara, tserstsers-iyiiyi-d taḍebsitt.
taḍebsitt. Yemma
yellan tessirid leḥwayeǧ
leḥwayeǧḥwayeǧ-iw yumsen di lḥaṛa,
lḥaṛa, teε
teεṛeḍṛeḍ-ittitt-id ad tefteṛ
tefteṛ
yidyid-i. Ur umineɣ
umineɣ ara mi walaɣ taqcict tezuɣeṛtezuɣeṛ-ed taqejmuṛt
taqejmuṛt ɣer
34
ṭṭabla tamecṭuḥt anda qqimeɣ. Syin tebda učči yidi s wezmumeg.
UdemUdem-nni n teqcict n lǧiran
lǧiranǧiran-nneɣ
nneɣ d amellal am ubellaṛ yuɣen
di tillas tiberkanin. Yettfeǧǧiǧ
Yettfeǧǧiǧ d telwaɣ igan am tin n leḥrir.
Tiduḍaci
Tiduḍacin
ḍacin-is tirqaqin leqḍen
leqḍenḍen-t tilifriḍin
tilifriḍin si tdebṣitt am ufrux mara
ineqqeb timẓin.
timẓin. Ẓriɣ, si zik ttaε
ttaεǧabeɣǧabeɣ-tt cwiṭ,
cwiṭ, wanectwanect-a ḥemleɣḥemleɣ-t
ɣas ma yella nettat s yimanyiman-is ur tttt-bɣiɣ ara. ƔurƔur-i, nettat am
weltma tamecṭuḥt,
tamecṭuḥt, ɣas ma yella ur tella yara d weltma. Acu kan,
axemmem
axemmem belli yalla walbaε
walbaεḍ i d iyiiyi-bɣan yetterayettera-d degdeg-i cwiṭ
cwiṭ n
wettkal deg imaniman-iw.
Ur ẓriɣ ara acu i d ii-yewwin mi dd-ddmeɣ
ddmeɣ yiwet n tlifṛiṭ seččaɣseččaɣ-asas-tt
s ufusufus-iw i teqcictteqcict-nni n lǧiran.
lǧiran. Tewhem degdeg-i acu i bɣiɣ
bɣiɣ ad
xedmeɣ.
xedmeɣ. Ur tefhim ara ass amezwaru acu i bɣi
bɣiɣ ad xedmeɣ. Acu
kan teṭṭef
teṭṭef talifṛiṭtalifṛiṭ-nni deg imiimi-s, u teččatečča-tt. Syin rniɣ
rniɣ-as tayeḍ
tayeḍ i
tečča tikelttikelt-agi s wecmumeḥ.
wecmumeḥ. Amecwaṛ kan ula d nettat, twehhatwehhayiyi-d yiwet n tlifriṭ
tlifriṭ s imiimi-iw. Ččiɣ
Ččiɣ-tttt-id seg ufusufus-is am umcic makken
ara yemmeɣ
yemmeɣ ɣef uksum. Neḍsa aṭas di sin.
sin.
TekcemTekcem-ed yemma imirimir-en makken nella nettaḍsa,
nettaḍsa, u twalatwalayaɣ
yaɣ-ed mi la nettemseččay gerger-aneɣ.
aneɣ. Dɣa tessaweltessawel-as imirimir-en i
teqcictteqcict-nni n lǧiran
lǧiran yuɣalen tazeggaɣt am teṭumaṭict, s yisemyisem-is.
TennaTenna-yas belli d lawan ad tṛuḥ
tṛuḥ s axxamaxxam-nsen imi, ahat, teḥwaǧ
teḥwaǧḥwaǧitt yemmayemma-s di cɣel
cɣel n wexxam. Syin tezzitezzi-d ɣurɣur-i, tmuqeltmuqel-iyi s
leḥqaṛa
leḥqaṛa deg allenallen-is u tekkestekkes-iyi si ṭṭabla taḍebsitttaḍebsitt-nni n tlifṛiḍin
tlifṛiḍin
ideg i dd-mazal azgen. TennaTenna-yiyi-d : « urd a tetteḍḥiḍ
tetteḍḥiḍ ara keč.
Kker ɣef yimanyiman-ik, ṛuḥ ad dd-teẓreḍ
teẓreḍ imeddukalimeddukal-ik. Ahaqel haten
haten-in
la kk-ttṛaǧun
ttṛaǧun ».
Feṛheɣ
allaɣ--iw umbaε
Feṛheɣ aṭas mi teffeɣ Faḍma seg allaɣ
umbaεd aggur d
wezgen n unezduɣ
unezduɣ-is degdeg-s. Ẓriɣ deg ulul-iw belli lemmer i d iyiiyitebɣa
tebɣa s tidett tili acḥalacḥal-ayagi i dd-testeqsa fellfell-i. Ufiɣ
Ufiɣ daɣen taẓin
uẓiɣ ɣer teqcictteqcict-nni n lǧiran
lǧiranǧiran-nneɣ
nneɣ telli
tellili-yiyi-d asekṛun
asekṛunṛun-nni iɣelqen
iɣelqen n
texxamt tamarẓagut
tamarẓagut anda i d iyiiyi-tger Faḍma
Faḍma assass-nni i tttt-idid-mlaleɣ
mlaleɣ
di tesdawit. Faqeɣ
Faqeɣ belli s cbaḥacbaḥa-s i yiyi-tga amendil yumsen ɣef
allenallen-iw, u tesberber s lehduṛ
lehduṛ-is ẓiden ɣef allaɣallaɣ-iw armi yuɣaleɣ
yuɣaleɣ
ttuɣ
ttuɣ acu i d ameyyez. Feṛḥeɣ aṭas
aṭas tura mi d iyiiyi-d-tuɣal
tuɣal tllelitlleli-w.
Rriḥa
Rriḥa n liṣuns i d iyiiyi-d-yewten s anzaren mi dd-rseɣ
rseɣ seg
ufurgut di Tizi akked zhir n tkeṛwas
tkeṛwas i d iyiiyi-sεeẓgen imeẓẓaɣimeẓẓaɣ-iw,
ssekrenssekren-d deg idmarenidmaren-iw yiwen ucaḥuḍ
ucaḥuḍ i yiyi-qebṛen.
qebṛen. Ḥulfaɣ i
35
yimanyiman-iw am win yebɣan
yebɣan ad dd-yerr taffaṭ
taffaṭ-is. Uɣaleɣ
Uɣaleɣ segmi leḥḥuɣ
deg ubrid yettawin ɣer tesdawit n Ḥesnawa i irennu degdeg-i
utqelequtqeleq-nni. Ladɣa
Ladɣa mi bdiɣ ttubbuɣ takessarttakessart-nni seddaw wannar
n ddabax.
Akken wwḍeɣ
wwḍeɣ ɣer tsemmit n wuzzal n Ḥesnawa, fehmeɣ acu i
-yuɣen.
yuɣen. TbanTban-ed imirimir-en teswiṛa
teswiṛa n Faḍma
Faḍma ger wallenwallen-iw anectillaanectillatt, u mmektaɣ
mmektaɣ-ed belli yezmer ad dd-tuɣal
tuɣal assass-a ad iyiiyi-tẓer.
Neddmaɣ
Neddmaɣ cwiṭ imi ur asas-εewdeɣ
ewdeɣ ara i yemma lehduṛ ɣef temsalttemsaltnni n lexḍubegga.
lexḍubegga. NniɣNniɣ-as ad εiwqeɣ
iwqeɣ acu ara ss-iniɣ
iniɣ lemmer ad
iyiiyi-d-testeqsi ma yella heggan imawlanimawlan-iw i ṛwaḥṛwaḥ-nsen s axxam n
imawlanimawlan-is akken ad iyiiyi-tttt-idid-xeḍben.
xeḍben.
Ziɣemma,
Ziɣemma, sin wussanwussan-agi yezrin d allaɣ
allaɣ-iw kan i yerran
tadimt ɣef tugi n wulwul-iw ideg i yekker yiwen ujajiḥ
ujajiḥ n tmes i wumi
ur zmireɣ
zmireɣ ara maḍi. Faqeɣ imirimir-en belli uḍneɣ
uḍneɣ targit n Faḍma. Ɣas
ma yella si zik, nek d bu tullas akken i yiyi-teqqar yemma, tikelttikelt-agi
waqila tewweḍ
tewweḍ tifidi s iɣes. Dayen uḍneɣ. U ahat wagi i wumi
semman imedyazen aṭan
aṭan n tayri. Wwḍeɣ ɣer texxamt, ẓleɣ deg
usuusu-w, ttxemmimeɣ
ttxemmimeɣ i wamek zemreɣ ad dd-sufɣeɣ
sufɣeɣ imaniman-iw seg
umerdaxumerdax-agi ideg iyiiyi-zzer zman.
Ufiɣ
Ufiɣ imirimir-en belli ur sε
sεiɣ acu i izemren ad iyiiyi-d-yessukkes seg
aṭan agi amcum n tayri ḥala snat tifrat. Tamezwarut d tuɣalin n
Faḍma
Faḍma s irebbi n tayritayri-nneɣ
nneɣ yeddren kan yiwen wass. Ma d tis
snat ilaqilaq-iyi ad ẓmiɣ ulul-iw am tetrikutt
tetrikutt yumsen arma ur dd-ttmazal
ara degdeg-s taquddiṛt
taquddiṛt n rriḥa n Faḍma degdeg-s. Dɣa,
Dɣa, umbeε
umbeεd mi
meyzeɣ
meyzeɣ ddeqs, gezmeɣgezmeɣ-tt gerger-i d yimanyiman-iw belli umbeε
umbeεd aggur d
wezgen n tisselbi ɣef yiwet n tmeslubt, d lawan ad dd-lhuɣ
lhuɣ d
yimanyiman-iw akked tɣuri
tɣuriɣuri-inu.
Uɣaleɣ
Uɣaleɣ ɣer lakul.
lakul. Uɣaleɣ
Uɣaleɣ ɣer leqṛaya di texxamt. Uɣaleɣ s
aqesseṛ
aqesseṛ nek d imeddukalimeddukal-iw. Ɣas ma yella mazalmazal-iyiiyi-d ttmuquleɣ
ttmuquleɣd tikwal si tatiṭuct
classe).
tatiṭuctṭuct-nni giɣ
giɣ di lemri n tzeqqa n tɣuri ( la classe).
Mkul mara faqeɣ
faqeɣ i yimanyiman-iw ttmuquleɣ
ttmuquleɣ-ed segseg-s, qqareɣ
qqareɣ-as akken
ad ssurfeɣ
ssurfeɣ i yimanyiman-iw belli d '' tannumi kan ''.
Tikwal daɣen
daɣen ttsubbuɣ ɣer Wed εisi neɣ
neɣ ttaliɣ ɣer Buxalfa. D
aḥewes i ttxemmimeɣ, akk qqareɣqqareɣ-as ahat ma yella mlaleɣ
mlaleɣ-tttt-id
tezmer ad iyiiyi-d-tessefhem urarurar-agi ucmit turar yessyess-i.
Ula d yiwet n tikelt ur dd-tusi deg
deg alleɣ
alleɣ-iw tikti belli yezmer
yella i kra i tttt-yuɣen
yuɣen imi ula d tinna iceggε
iceggεeɣ ɣurɣur-es, s axxamaxxam36
nsen, tennatenna-yiyi-d belli ur tesε
tesεiḍ acu i tttt-yuɣen.
yuɣen. TernuḍTernuḍ-as nnannnan-iyiiyid wid i tttt-iwalan di Wed εisi akked Buxalfa. Ɣef ayagi yark ur
xemmemeɣ
xemmemeɣ ara belli temmut neɣ yuker
yukeruker-itt walbaε
walbaεḍ iwaɣzniwen.
Sin wussan umbe d, ufiɣufiɣ-ed imaniman-iw am akken ur sε
sεiɣ yark
acu i ṛeggmeɣ i yimanyiman-iw. Uɣaleɣ
Uɣaleɣ ur d adad-tekkseɣ
tekkseɣ ara tiṭtiṭ-iw seg
umrujumruj-nni giɣ
giɣ di sbiɣa n lemri n wesmil anda i qqaṛeɣ. Ger yark
snat tsaε
tsaεtin n leqṛaya
leqṛaya d tazla sanda
sanda akken ttɣimin
ttɣimin imeddukalimeddukal-iw,
sfilliteɣ
sfilliteɣ dima ad tttt-inin-afeɣ
afeɣ yewwas teqqim gerger-asen s ucebbubucebbub-nni
n leḥrir
leḥrir i ss-eded-yettawḍen
yettawḍen s ammasammas-is. Ssarameɣ
Ssarameɣ ad tttt-idid-mlileɣ
mlileɣ
akken ad asas-iniɣ
iniɣ s wallenwallen-iw iε
iεeẓren acḥal, belli aṭas i tttt-ḥemleɣ,
ḥala nettat i dd-yegran tesseglaf
tesseglaf deg ulul-iw si tejlibtejlib-nni n tullas i
yellan zedɣent
zedɣentɣent-ett; ɣas ulamma ḥala yewwas i nemlal di sin, nek
ittweraittwera-yiyi-d Ṛebbi belli d yiwet sneɣ meqbel ad dd-tlal ddunit asmi
nella d tixmiṛt
tixmiṛt deg uzagur umezwaruumezwaru-nneɣ.
nneɣ. Bɣiɣ ad asas-iniɣ
iniɣ imirimiren, uɣal
uɣalɣal-ed ɣurɣur-i akken ad amam-mlaɣ
mlaɣ isefra cennun iε
iεeggunen n
wul am nek, widak yerra zman yettazalen am tifeɣwa
tifeɣwa ččant
tɣeṭṭen yettcalin ger teẓra ugejdur akked lmeḥna.
Di smanasmana-nni anda akken ara yawḍeɣ
yawḍeɣ sin wagguren segmi i
ẓriɣ Faḍma, ṭṭfeɣ lkaṛ inelmaden yettawin si Ḥesnawa
Ḥesnawa ɣer
Buxalfa. Nniɣ
Nniɣ-as ad ṛuḥeɣ ad dd-ẓreɣ xali yeqqaṛen din. Lkaṛ
teddufes akken nuɣ
nuɣ tannumi. UfiɣUfiɣ-ed amkan s ibeddi di tlemmast
uṭṛuli, nettemddeḥas din am zdaxel n tbewaṭ n ssardin. Mi
newweḍ
newweḍ ɣer lbusṭa taqdimt ur umineɣ ara allenallen-iw mi walaɣ
walaɣ
Faḍma
Faḍma d yiwen ilemẓi,
ilemẓi, leḥḥun ɣef uṭṛuṭwaṛ afus deg ufus am sin
yeḥbiben
yeḥbiben iẓidanen. Suɣeɣ imirimir-en i unehhar n weṭṛuli
weṭṛuli akken ad
yeḥbes,
yeḥbes, ur iyiiyi-d yesli yara. Ẓẓewc yellan zdaxel ur yeǧǧa yara
asiwelasiwel-iw yeččuṛen
yeččuṛen d leḥya ad yaweḍ s imeẓẓaɣ unehhar. Dɣa
gezmeɣ
gezmeɣ ger inelmaden
inelmaden s kra iḍaren
iḍaren yettwaε
yettwaεefsen akked kra n
titiwin iɣallen
iɣallen ɣef kra n tmegraḍ. Mi wwḍeɣ ɣurɣur-es, nniɣ
nniɣ-as ad
yeḥbes.
yeḥbes. YerraYerra-yiyi-d s teḍsa
teḍsa belli ur yesε
yesεi yara lqanun ad yeḥbes
yeḥbes
din. U lemmer ad tt-idid-walin imsulta ad ixelleṣ
ixelleṣ yiwet n lexṭiya
meqqren. Dɣa
Dɣa s laε
laεqel, sfehme
sfehmeɣ
fehmeɣ-as belli tura i dd-nεedda zdat sin
yelmeẓyen,
yelmeẓyen, teqcict akked weqcic, u taqcicttaqcict-nni d taxḍibt
taxḍibtḍibt-iw ur
walaɣ
walaɣ ara qrib tura sin wagguren.
Ayen yark lliɣ
lliɣ ad asas-sefhameɣ
sefhameɣ i unehhar akken ad yeḥbes,
aṭṛuli yella yettkemil tiklitikli-s ɣer zdat. Netta yella ad
ad iyiiyi-d-ttmuqul
sya ɣer da s yiwen wudem ur numin ara tabruyt seg ayen i ss-eded37
hekkuɣ.
hekkuɣ. Acu kan taggara, yuɣal di ṭṭerf u yennayenna-yiyi-d: « yakk ur
tettnaɣeḍ
tettnaɣeḍ ara yides ? ». Rriɣ
Rriɣ-as '' ih '', u neggzeɣ
neggzeɣ-d mi dd-yelli
tawwurt n zdat ɣef utṛuṭwaṛ. Syin d tazla sanda akken i dd-walaɣ
walaɣ
Faḍma
Faḍma d weqcicweqcic-nni i dd-yeddan yides. Mi dd-wwḍeɣ
wwḍeɣ ɣer tḥanutttḥanuttnni n leḥwayeǧ
leḥwayeǧ anda i tenten-idid-walaɣ
walaɣ bedden, ḍalleɣ ɣer zdaxel ma
yella kecmen ula d nitni. Ulac anwa yellan din. Dɣa
Dɣa fɣeɣfɣeɣ-ed s
abrid, d anadi fellfell-asen. Ṣubbeɣ, uliɣ, zziɣ, nḍeɣ, ḥnunfe
ḥnunfeɣ,
unfeɣ,
steqsaɣ,
steqsaɣ, cerweɣ tidi, uzleɣ... ulac ṛṛiqaṛṛiqa-nsen. Lemǧǧeṛa
Lemǧǧeṛaǧǧeṛa-nsen
temḥa
temḥa seg iṭṛuṭwaṛen ikeflen n tizi wezzu.
Ḥulfaɣ imirimir-en i tmelɣiɣt
tmelɣiɣtɣiɣt-iw mi la tettayzag. Yuɣal
Yuɣalɣal-iyiiyi-d wasswassnni ideg i yeɣliɣ
yeɣliɣ am llufan ɣef yeslaḍen yeqquṛen n cbaḥa n
Faḍma
Faḍma akked tiẓeṭ
tiẓeṭ umeslayumeslay-is igan i wulwul-iw am tejbirt n tament
taḥṛuṛt.
taḥṛuṛt.
Amzun ulac ussan yezrin ger wasswass-nni i degdeg-i nemlal akked
wasswass-a i degdeg-i tttt-walaɣ
walaɣ si ṭṭaq uṭṛuli, nettat d yiwen nniḍen i ddyettbanen d aḥbib
aḥbibḥbib-is. Yennejqaq wulwul-iw, wten degdeg-s iɣisan
iɣisan mi
xemmeɣ
xemmeɣ belli yezmer d axḍib
axḍibyi-d-temmeslay. Si
ḍib-nni aqdim i ɣef i yitama nniḍen
nniḍen nniɣnniɣ-as ahat d gmagma-s ameqran neɣ
neɣ d εemmiemmi-s
amecṭuḥ
amecṭuḥ neɣ d mmimmi-s n xalixali-s iṭḍen
iṭḍen nnig semmus (5)n tikal
yemden ɣer yemmayemma-s. Daɣen
Daɣen xemmeɣ imirimir-en acu i zemreɣ
zemreɣ ad
asas-iniɣ
iniɣ lemmer ad tttt-afeɣ
afeɣ tura. Lḥa
Lḥaṣun kullec degdeg-i yettayzag am
tugi useqqi yersen ɣef inyen.
Skud ur tenten-ufiɣ
ufiɣ ara, mazalmazal-iyi ttaliɣ,
ttaliɣ, ttṣubbuɣ di temdint n
Tizi yeččuṛen
yeččuṛen d zhir n tkeṛwas. U mači d yiwen i ḥuzaɣ s tayetttayett-iw
deg ubrid, ṛwiɣ timenna n '' semmeḥsemmeḥ-iyi ''. Dɣa
Dɣa mi dd-uɣaleɣ yiwet
n tikelt si temṛaḥt
temṛaḥt anda ḥebbsen ifurguten, mlaleɣmlaleɣ-ed deg ubrid
Bakir amecṭuḥ
amecṭuḥ s teqrabtteqrabt-is. Mazal i ss-nniɣ
nniɣ sin imeslayen mi yiyi-dyenna belli hatenhaten-in yeǧǧa
yeǧǧaǧǧa-tenten-in di Ḥesnawa, taqcicttaqcict-nni icebḥen
icebḥen
d wimi i d iyiiyi-wala yewwas ddukkleɣ
ddukkleɣ teɣzi n wass, nettat
nettat d yiwen
weqcic ittcabin cwiya ar ɣurɣur-es. YennaYenna-yiyi-d daɣen
daɣen testeqsatesteqsa-d fellfellu, u tebɣa
tebɣa ad iyiiyi-tẓer. Dɣa uliɣuliɣ-ed imirimir-en ṭṭfaɣṭṭfaɣ-ed tiseddaṛin
tiseddaṛin
yellan ger temṛaḥt
temṛaḥt iṭaksiyen akked ttbiṭaṛ. Qbala u metwal
Ḥesnawa.
Akken εeddaɣ
eddaɣ tisemmit n wuzzal n Ḥesnawa,
Ḥesnawa, ṛuḥeɣ metwal
ɣer temkaṛdit talemmast. Kecmeɣ s abduz anda i dd-sardeɣ
sardeɣ udemudemiw akked d leǧwareḥ
leǧwareḥǧwareḥ-iw. Sefḍaɣ
Sefḍaɣḍaɣ-ed asebbaḍ
asebbaḍ-iw u ṣeggmeɣṣeggmeɣ-ed
taqemǧett
taqemǧettṣubbeɣǧett-iw yellan texenčew. Syin am urgaz azedgan, ṣubbeɣ38
ed ɣer temṛaḥt''
temṛaḥt-nneɣ
nneɣ anda nettɣimi s imeddukal, nnig
Departement
Departement n tmaziɣt
tmaziɣt ''. UfiɣUfiɣ-ed agraw inelmaden akked
tnelmadin, yellan ttqeṣiṛen
ttqeṣiṛen ɣef ulac akked d ulaḥed . Yiwen
yeqqaryeqqar-as : « uh, aε
aεyiɣ
yiɣ deg imaniman-iw di ḤesnawaḤesnawa-yagi. Ad asastiniḍ...
tiniḍ... ṭaṭabaṭaṭa… ṭaṭabaṭaṭa…ula cwiṭ n tirugza nat zik di clucclucagi yuɣalen
yuɣalen zaε
zaεma d itidyuten... ṭaṭabaṭaṭa…ad neqleε
neqleε jedd n
yemmayemma-s n leḥkem
leḥkemḥkem-agi iḥeqqaren...
iḥeqqaren... ṭaṭabaṭaṭa...» TerraTerra-yasyas-ed
yiwet : « ur tettu yara RrebrabRrebrab-agi i dd-yennulfan di tmurttmurt-nneɣ...
nneɣ...
ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa...» Wayeḍ
Wayeḍ igzemigzem-asenasen-d awal : « ulac
tifrat i tmurttmurt-agi ḥala
ḥala leḥkem
leḥkem uε
uεekkaz ...ṭaṭabaṭaṭa
...ṭaṭabaṭaṭa ... tebuṭim syin
tugim i dd-yefɣen
yefɣen si lbuṭ... ṭaṭabaṭaṭa... tewwimtewwim-ed yiwen ubarzidan
syin tenɣam
tenɣamɣam-t... ṭaṭabaṭaṭa... ula d win akken i tessulim d
aberzidan, yuɣal
yuɣal d netta i kenken-yugin yebɣa
yebɣa ad yetixeṛ…ṭaṭabaṭaṭa
ṭaṭabaṭaṭa...»
GerGer-asen, ɣer tama tayeffust, seddaw tkalitust, teqqim u
tsenned ɣer lǧedralǧedra-s teqcictteqcict-nni yifen aggur; akken i qqaren
imeddukalimeddukal-iw d '' tabbanagt ''. Wehhaɣ
Wehhaɣ-as s ufusufus-iw, tecmumeḥ
tecmumeḥiyiiyi-d. Syin qimeɣ
qimeɣ di leḥcic azegzaw ɣer tama n Smaε
Smaεil.
Qrib i dd-yedda uẓar
uẓar yettawin idammen s ulul-iw mi walaɣ
walaɣ
aqcicaqcic-nni i dd-yeddan yides, isers afusafus-is, am win ur necliε
necliε ara si
lɣaci, ɣef tgecrart n Faḍma. Nettat si dqiqa ar tayeḍ ad asastezmumeg, u ad teslef i ufus n weqcicweqcic-nni.
Azal n ṭam(8) n werrac d semmus (5) n tullas qimen i tili n
isekla ukalitus, la ttε
ttεawaden i yilugan n ddunit. Ladɣa
Ladɣa ayen
yeε
yeεnan tamsalt n wergaz akked tmeṭṭut.
tmeṭṭut. Yal yiwen yettneḥil ɣef
ccetlaccetla-s. Irgazen bɣan
bɣan acu i bɣan, tilawin bɣant acu i bɣant. Dɣa
tṛuḥ akken d awal yugin ad yekfu. Nek ulul-iw am tčinatt yerkan,
yebda ad dd-yettfuḥu
yettfuḥu seg allenallen-iw.
Nneḥcameɣ
Nneḥcameɣ weḥdi kan mi ḥulfaɣ ččurentččurent-ed wallenwallen-iw.
Regmaɣ
Regmaɣ imirimir-en imaniman-iw s wayen yark lemdaɣ
lemdaɣ imeslayen ixeṣṛen
di kuz(4) isseggasen n Ḥesnawa. Ur bɣiɣ ara ad ifaq walbaε
walbaεḍ s
wacu iḍerrun
iḍerrun yidi imirimir-en. Dɣa
Dɣa skecmeɣ imaniman-iw deg umeslay : «
tenɣam
tenɣamɣam-aɣ s umennuɣumennuɣ-agi yugin ad yekfu ger yergazen d tilawin.
Ahat lemmer nettak cwiṭ
cwiṭ si tezmerttezmert-nneɣ
nneɣ i lehduṛ ɣef leqṛaya,
ahat ad dd-neffeɣ
neffeɣ d itidyuten iḥeṛcen… ». Dɣa
Dɣa yessusemyessusem-iyiiyi-d
Samir : « ladɣa
ladɣa keč i nn-irennun aggur umbeε
umbeεd asteε
asteεfu unebdu
akken ad dd-tuɣaleḍ
tuɣaleḍ ɣer tesdawit; ɣas susem ɣef yimanyiman-ik... a
39
yafenyan… ». Rriɣ
Rriɣ-as belli ma yella rniɣ
rniɣ-en aggur axaṭer
axaṭer ttɣimiɣttɣimiɣen rebbeḥeɣ
rebbeḥeɣḥeɣ-ed cwiṭ
cwiṭ n tedrimt s wacu i dd-ntes lqahwa ar Dda
Mbarek; lqehwalqehwa-nni tettastettas-ed s wenɣac
wenɣac n tneqlin di taddart. Dɣa
yesmejgeryesmejger-iyiiyi-d Yugurten amek i dd-hedṛeɣ.
hedṛeɣ. Ḍsan aṭas. Ḍsiɣ yidyidsen. Dɣa
Dɣa imirimir-en tessaweltessawel-as Faḍma
Faḍma i Siham :
- A Siham, tzemreḍ
tzemreḍ ad iyiiyi-trafqeḍ
trafqeḍ ɣer ''science eco''?
Kkrent snat tullas seg wegraw yettkemilen ameslay am
tbuciḍant
tbuciḍant yugin ad teḥbes. Wa yettaε
yettaεreḍ
reḍ ad dd-yessifliw ṛṛayṛṛay-is
nnig leṛyuy
leṛyuy n wiyaḍ. YeṭṭanezYeṭṭanez-ed imirimir-en Ḥakim ɣurɣur-i, yennayenna-yiyi-d
d tagi i tagnitttagnitt-nni anda ilaq asas-hedṛeɣ
hedṛeɣ i Faḍma. Wehmeɣ degdeg-s
acu i dd-yenna; amek yeẓra
yeẓra belli tewqaε
tewqaε-iyiiyi-d yark segseg-s?
Dɣa
Dɣa kkreɣkkreɣ-ed imirimir-en, uliɣ
uliɣ d asawen ɣer temkarḍit tameqrant
n Ḥesnawa di lawan Faḍma d siham ṣubbent metwal '' science
eco''. Mi wwḍeɣ
wwḍeɣ iwsawen, zziɣzziɣ-ed i ubatimut n '' Rectorat '', u
ṣubbeɣṣubbeɣ-ed tiseddaṛin
tiseddaṛin yettawin ɣer '' science eco ''.
Ṛǧiɣ snat tullas zdat
zdat tewwurt yeččuṛen
yeččuṛen d inelmaden ikečmen
tefɣen.
tefɣen. Dɣa akken i tenttent-walaɣ
walaɣ zdat tewwurt, ṛuḥeɣ ɣurɣur-sent
qbala, u nniɣ
nniɣ-as i Siham ma tezmer ad iyiiyi-teǧǧ
teǧǧ nek d Faḍma, imi
sεiɣ sin imeslayen ad asas-tenten-iniɣ.
iniɣ. Syin tcaweṛ Faḍma s wallenwallen-is.
TennaTenna-yasyas-ed tneggaruttneggarut-agi belli tezmer ad tttt-teǧǧ.
teǧǧ. Dɣa nelḥanelḥa-d
di sin am tikelttikelt-nni tamezwarut. Acu kan tikelttikelt-agi di tsusmi. Nek
si tamatama-w ḥulfaɣ i yimanyiman-iw am win iɣellin
iɣellin di lbir lqayen, u mazal
yewwiḍ
yewwiḍ ɣer lqaε
lqaεa, yettṛaǧu
yettṛaǧu melmi ara ifettex am tdella t ɣef
yeslaḍen.
yeslaḍen.
Nniɣ
Nniɣ-as i Faḍma
Faḍma s ṣṣut yettargigin :
- Amek ihi, saba !
- Labas el hamdulilah! i keč amek telliḍ
telliḍ ?
- Labas, bxiṛ
bxiṛ ! acḥalacḥal-ayagi ikemikem-ttṛaǧuɣ!
ttṛaǧuɣ! nniɣnniɣ-as ahat yella i kemkemyuɣen.
yuɣen.
- Amek ulac i kk-eded-tenna Nunu ?
- Acu tebɣiḍ
tebɣiḍ ad iyiiyi-d-tini Nunu ? IwerraIwerra-yiyi-d Ṛebbi d kem i ilaqen
ad iyiiyi-d-tiniḍ
tiniḍ ma yella kra yellan ad dd-yettwini. Yernu mazal ifut
lḥal, iniini-d i d amam-yehwan.
Deg allenallen-is u deg addud i tebdeḍ
tebdeḍ s lebε
lebεid fellfell-i fehmeɣ
fehmeɣ-ed
belli nek yides ulac awal yifen ''dayen'' akken ad sfehmeḍ
sfehmeḍ liḥala n
tayri yellan yewwas
yewwas gerger-aneɣ.
aneɣ. Acu kan ur bɣiɣ ara ad tttt-inin-ǧǧeɣ
din meqbel ad dd-sfiɣ
sfiɣ taḥebbuyt n rṣeḍ i dd-teǧǧa
teǧǧa leḥmalaleḥmala-nni i tttt40
ḥemleɣ yewwas akked targit messusen ideg i tttt-urgaɣ
urgaɣ sin
waggurenwagguren-agi iε
iεeddan di teṛzeg.
teṛzeg. TennaTenna-yiyi-d imirimir-en :
- Semmeḥ
Semmeḥ-iyi mi kk-ǧǧiɣ acḥalacḥal-ayagi mebla ma ṛuḥeɣṛuḥeɣ-ed ad akaksfehmeɣ
sfehmeɣ s yimanyiman-iw acu yeḍṛan
yeḍṛan ! nek ǧaε
ǧaεleɣ
leɣ weḥdek ara tfehmeḍ
tamsalt.
- Acu n temsalt i tebɣiḍ
tebɣiḍ ad tfehmeɣ ? amek tebɣiḍ ad fehmeɣ belli
tṛuḥeḍṛuḥeḍ-ed yewwas, tesseḥmaḍ
tesseḥmaḍḥmaḍ-iyi am useffud. Syin trewleḍ
trewleḍ
mebla awal wala cweṛ.
cweṛ.
Lliɣ
Lliɣ allen
allen-iw akken ad tefhem belli mači dayen ilhan i texdem
yidi. Nettat s ucmumeḥ
ucmumeḥ tkemmeltkemmel-ed awalawal-is :
- Ilaq ad teẓreḍ
teẓreḍ belli asmi akken uɣaleɣ s axxam, ufiɣufiɣ-en ayen
nniḍen
nniḍen a la yiyi-ttṛaǧu.
ttṛaǧu. AzekkaAzekka-nni kan, imawlan n wexḍib
wexḍibḍib-iw wwinwwinitit-id s axxamaxxam-nneɣ.
nneɣ. Mazal kan ad tewten zdatzdat-i. Ilaq ad teẓreḍ
teẓreḍ
amek i iga umɣar
umɣarɣar-iw, ur yezmir ula d yiwen ad yebder awal zdatzdates. Baba s yimanyiman-is yettagadyettagad-it; yernu mači d win yark itenḍen
itenḍen i
useqfel. Dɣa
Dɣa seg assass-nni i nuɣal
nuɣal nek d wexḍibwexḍib-iw akkenni.
Nek, i dd-yufa lḥal
lḥal sliɣ i wawalwawal-nni n ''wemɣar
''wemɣarfehmeɣ am
ɣar-iw'', fehmeɣ
yiṭij
yiṭij n tefsut mara dd-yecṛeq
yecṛeq belli tirgatirga-inu ɣef Faḍma ad dd-grint d
cfawat kan timerẓuga
timerẓuga anda akken fkiɣ yewwas tilleli ur nesε
nesεi
rrebg i wulwul-iw.
TmuqelTmuqel-iyiiyi-d s imeṭṭawen
imeṭṭawen i dd-yewwḍen
yewwḍen s iran n wallenwallen-is. Syin
tennatenna-yiyi-d s laε
laεqel,
qel, am tin i wumi yekfa lǧehd
lǧehd :
- A Yuyu, ilaq ad tezṛeḍ
tezṛeḍ belli uɣaleɣ tura ttwaliɣttwaliɣ-ek am gma, am
gma aε
aεzizen. ƔurƔur-i dima ad dd-tegriḍ
tegriḍ deg ulul-iw d yiwen ilemẓi
ilemẓi
ḥninen aṭas. Zemreɣ, si tura, ad asas-iniɣ
iniɣ i tin ara taɣeḍ belli zheṛzheṛ-is
meqqer imi d keč i d nṣib
nṣibṣib-is.
Aṭas
Aṭas n tɣawsiwin i bɣiɣ ad asas-iniɣ.
iniɣ. Bɣiɣ ad asas-eded-fegḍeɣ
fegḍeɣ segseg-i
imeslayenimeslayen-nni yark ikemnen di sin waggurenwagguren-agi yezrin, akken ad
tẓer acḥal i tkellex i wulwul-iw mazalmazal-en yettamen tullas. Ur teẓri
teẓri yara
belli targittargit-nni i dd-iyiiyi-tečxed deg uksumuksum-iw aleqqaq
aleqqaq am tsegnit
iṭreɣlen, ad iyiiyi-tuɣal
tuɣal d alejlej ara yesdduqsen ussan iẓidanen i yiyittraǧun
ttraǧun ar zdat. Acu kan dqiqadqiqa-yagi kullec yewḥel
yewḥel deg
ixemmimen yefruzaε
yefruzaεen di lmuxlmux-iw. Dɣa
Dɣa ur ẓriɣ ayɣer i tttt-steqsaɣ
steqsaɣ
ɣef aya :
- Ahat d aḥettem
aḥettem i kemkem-ḥettmen imawlanimawlan-im ? iniini-yiyi-d kan ttxilem
!
- A Yuyu! ilaq ad teẓreḍ
teẓreḍ belli seg asmi i dd-kreɣ
kreɣ d tameẓyant u nek
41
d uxḍib
uxḍibḍib-iw ɣas ma yella yugaryugar-iyi cwiṭ.
cwiṭ. Si zik, nek yides ur la
nettemfaraq ara. Armi d d tikelttikelt-agi makka i be deɣ fellfell-as i faqeɣ
faqeɣ
belli d netta i ilaq ad aɣeɣ.
aɣeɣ. Ncallah tefhemeḍ
tefhemeḍ-iyi ! Netta daɣen
daɣen
iḥemmelḥemmel-iyi aṭas.
aṭas. AnectAnect-en yark n wussan i nemsebḍa
nemsebḍa , netta
yeqqim yettru.
Tessusem. Dɣa
Dɣa teḍsa i walbaε
walbaεḍ i dd-ileḥḥun
ileḥḥun zdeffirzdeffir-i. Ḥulfaɣ
imirimir-en am uɣerda
uɣerda yemmuten zdaxel n tε
tεeddisteddist-iw makken zziɣ
zziɣ ar
deffir akken ad waliɣ
waliɣ aqcic
aqcicqcic-nni i dd-yeddan yides meqbel. Yeḍsa
Yeḍsaḍsaiyiiyi-d s taḍsa
taḍsaḍsa-nni uḥettem
uḥettem anda amdan ireffed ticenfurinticenfurin-is seg
iran. TennaTenna-d Faḍma
Faḍma makken i d iyiiyi-d-iwehha afusafus-is :
- Yuyu! ameddakel n Ṛabiε
Ṛabiε! Mḥand
Mḥand axḍibaxḍib-iw!
Izmeḍ
Izmeḍ-iyi afusafus-iw s ifassenifassen-nninni-ines iqquren am widak
widak
ummaṣut.
ummaṣut. Faqeɣ
Faqeɣ imirimir-en belli teḥka
teḥkaḥka-yas Faḍma
Faḍma ɣef acu yellan
gerger-aneɣ.
aneɣ. U ɣas mači kullec i ss-teḥka,
teḥka, iban s tmuɣli yeẓra ddeqs
akken ad iyiiyi-ɣuc s wanectwanect-agi yark uɣuccu
uɣuccu i dd-yettbanen deg
allenallen-is. NembaddalNembaddal-ed kra imeslayen n menwala deg ubrid.
YesteqsaYesteqsa-yiyi-d ɣef leqrayaleqraya-w, rriɣ
rriɣ-as akka kan, mebla ma
xemmeɣ
xemmeɣ d acu i ss-nniɣ.
nniɣ. Akenni armi i dd-newweḍ
newweḍ ɣer temṛaḥt
anda akken i dd-ufiɣ
ufiɣ imeddukalimeddukal-iw la ttqeṣiren,
ttqeṣiren, yennayenna-yas yiwen :
« am temɣarin
temɣarinɣarin-nneɣ
nneɣ msakit, lexlawi, iɣeẓran, lḥif, ternuḍternuḍ-asent
argaz i dd-yettasen si Fṛansa
Fṛansa tikelt i xemsa isseggasen ...
ṭaṭabaṭaṭa … ṭaṭabaṭaṭa... yifyif-itt weɣyul,
weɣyul, xeṛsum d netta ur la
yettneẓma
yettneẓma yara ɣer arrawarraw-is yenḥafen
yenḥafen ... ṭaṭabaṭaṭa…»
Faḍma
Faḍma d wergazwergaz-is, rnan cwiṭ,
cwiṭ, syin ṛuḥen akken ad laḥqen
ifurguten ineggura. Nek qimeɣ
qimeɣ din am qinnuḥ,
qinnuḥ, la ttmuquleɣ di
tmeṭṭut
tmeṭṭut n ddunitddunit-iw mi la tetteddu d wergaz n ddunitddunit-is. Qemḍen
Qemḍen
lehduṛ
lehduṛ degdeg-i. Ḥeṣleɣ imirimir-en acu yebɣiɣ,
yebɣiɣ, dɣa akken ad ttuɣ
sekcemeɣ
sekcemeɣ imaniman-iw deg lehduṛ
lehduṛ imeddukalimeddukal-iw. Nniɣ
Nniɣ-asen : «
wellah ar lehduṛ
lehduṛ-agi yark i nheddeṛ,
nheddeṛ, ma swan tibṣelt
tibṣelt yerkan zdat
yiwet n temlilit n ddabax ger liverpool akked JSK.... ». ḍsan, ḍsiɣ
idsen, syin ilqef yiwen awal deg igenni : « Lemmer dɣa
dɣa yewwas
ad tettekki JSK di '' la coupe d'Europe '', ahat nezmer ad ttnawi
… ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa...»
Deg iḍ,
iḍ, s yetran yuɣen
yuɣen deg igenni am tε
tεequcin, umbaε
umbaεd mi
yeɣleq
yeɣleq usečču n tesdawit, i d iyiiyi-d-ssakin d Yugurten akked
Ssaε
Ssaεid di temṛaḥt
temṛaḥtṛaḥt-nni anda nettɣimi
nettɣimi degdeg-ass nek d imeddukalimeddukal-iw.
UfanUfan-iyiiyi-d tṣeɣ
tṣeɣ ɣef uε
uεebbuḍ
ebbuḍ am win yemmuten di leḥcic
42
asemmaḍ.
asemmaḍ. TaqemǧettTaqemǧett-iw tuɣal
tuɣal yark d tazegzawt u tellexs am
tmacwaṛt
tmacwaṛt n win isε
isεan aldayen. NnanNnan-iyi belli yark at texxamt
hatenhaten-in ad iyiiyi-ttnadin si zgelli. U d yiwen si lǧiran,
lǧiran, Ẓuẓu, i sensen-dyennan belli iwalaiwala-iyi tṣeɣ
tṣeɣ dagi meqbel ad yeɣli yitij.
Ufiɣ
Ufiɣ-tenten-in yark di texxamt ad iyi
iyiyi-ttraǧun
ttraǧun sima ara ad ddkecmeɣ.
kecmeɣ. Ufiɣen daɣen wwinwwin-id seg usečču kra n tḥebbuyin
tḥebbuyin
ufeṛmaǧ
ufeṛmaǧ akked d snat tmellalin yeqquren d weɣrum. ČčiɣČčiɣ-ten am
win i wumi temmut yemmayemma-s; mazalmazal-iyiiyi-d kan ad mecḥeɣ
mecḥeɣ iḍudaniḍudaniw. Syin xedmenxedmen-iyi agraw anda bɣan
bɣan ad iyiiyi-ṣebbṛen. Imi
Imi tenna
yasenyasen-d Nunu ɣef tedyanttedyant-agi yeḍṛan
yeḍṛan yidi. Dɣa yal yiwen amek
yeε
yeεreḍ
reḍ ad iyiiyi-d-isefhem. Wa yennayenna-yidyid-d belli tullas am lxux, zik i
tewwent u zik i xettṛent.
xettṛent. Wayeḍ yennayenna-yiyi-d belli aṭas
aṭas i yifeɣ
Faḍma,
Wayeḍnin
nin
Faḍma, u nettat ur tuklal ara yiwen ḥninen am nek. Wayeḍ
yennayenna-yiyi-d belli tin i d ii-yuran hatthatt-an la yiyi-kttraǧu
kttraǧu deg alba ḍ n
tuddar.
Nek, dṣiɣ
dṣiɣ aṭas zdaxelzdaxel-iw i lehduṛ
lehduṛ-nsen. Ur ẓran ara belli d
akemmel i yiyi-ttkemmilen s warway uqeccaḍ
uqeccaḍ n lmeḥna n tedyanttedyantagi zdaxel iẓermman
iẓermmanẓermman-iw. Nek bɣiɣ
bɣiɣ ad beddleɣ axemmem,
axemmem, nitni
ssenddafenssenddafen-iyi s tunḍa
tunḍa di temsalt agi n tullas d leḥmalaleḥmala-nsent.
Dɣa εerḍeɣ
erḍeɣ ad dd-eḍsaɣ amzun akken talufttaluft-agi ur iyiiyi-tḥuza yara
aṭas, u d yiwet kan n tɣawsa ara iε
iεeddin. Nniɣ
Nniɣ-asen belli d tidett
tella teε
teεǧebǧeb-iyi, isemisem-is akken teqcictteqcict-nni... Faḍma
Faḍma.
ḍma. Acu kan mači
dɣa acḥal akka i ǧeε
ǧeεlen. Nniɣ
Nniɣ-asen teɣli
teɣli seg ulul-iw di smana
tamezwarut ideg i tttt-sneɣ,
sneɣ, imi tesseḥmatesseḥma-yi am uyaziḍ
uyaziḍ di lkanun
syin tṛuḥ
tṛuḥ ur dd-tban ara. AssAss-a bɣiɣ
bɣiɣ kan ad asas-garzeɣ
garzeɣ takrabaṭ
lemmer mači d argazargaz-is i dd-yusan yessukesyessukes-itt segseg-i.
Iε
Iεedda wezgen n yiḍ,
yiḍ, xsint teftilin di texxamt akken texsi
teftilt usirem deg ulul-iw. YersYers-ed am bubarak ɣef uqerruyuqerruy-iw, alleɣ
alleɣiw iṭṭef
iṭṭefṭṭef-it wejjiṛ;
wejjiṛ; yegguma ad yemḥu tteswiṛa n Faḍma ileḥḥun s
taḍsa
taḍsa di talwit, nettat d wexḍibwexḍib-is metwal tisemmittisemmit-nni n wuzzal
wuzzal n
Ḥesnawa. Kkawent wallenwallen-iw, ur ufiɣ
ufiɣ degdeg-sent ula d yiwet n
tquddiṛt
tquddiṛt imeṭṭi s wacu ara ssisemḍeɣ ulul-iw yesseṛɣ
yesseṛɣ leḥzen n lɣiba
n tin iḥemmel.
iḥemmel.
Iḍ
Iḍ-inu iṛuḥ
iṛuḥ d alejlej yukin. Tteε
Tteεṛaḍeɣ ad fehmeɣ acu i yeḍṛan
yidi, ur dd-ufiɣ
ufiɣ ara. TṛuḥTṛuḥ-iyi akken am llufan
llufan tewwi tḥemmalt,
tḥemmalt,
ittqemiḍ
ittqemiḍ-iyi nnefs, u swiɣ
swiɣ aṭas n timerẓuga. Lemmer ttafeɣ ad
sεuɣ lkuṛaj ad ǧǧeɣ tamurttamurt-agi n ccum, ad ṛuheɣ ɣer Fṛansa neɣ
43
ar Ṭelyan. Din ad dd-mlileɣ
mlileɣ tullas i tttt-yifen; ad iyiiyi-ḥemlent xiṛxiṛ-is, ur
iyiiyi-ttaǧǧant
ttaǧǧant ara akka i iteǧǧa tagi am yiddew ɣef tcebbubt n
useklu yerkan seg iẓuṛan.
iẓuṛan. Neɣ ahat lemmer mači d leḥṛam ad ddgreɣ
greɣ i yimanyiman-iw tamrart s albaε
albaεḍ n tsanturin n wuzzal deg ucentiucentiyagi i bdan di Ḥesnawa. AkkaAkka-gi ad iniɣ
iniɣ slamslam-iw aneggaru i
tuderttudert-agi iqesḥen
iqesḥen fellfell-i, ad asas-ǧǧeɣ imeṭṭawenimeṭṭawen-iw yemmaren deg
akalakal-is, ad asas-uɣalen d aneznaz n yiḍ i warrac nniḍen ara ileḥḥun
ɣer zdat ɣef lqaε
lqaεa-s.
AssAss-a d ass uzekkauzekka-nni n twaɣit
twaɣitɣit-iw. Mi yiyi-d-ssekkren
imeddukalimeddukal-iw di texxamt, ufiɣ
ufiɣ-tenten-id jemε
jemεenen-d cwiya n tedrimt
way gerger-sen akken ad nṛuḥ,
nṛuḥ, akken
akken d tajmaε
tajmaεt, ɣer lqehwa n Dda
Mbarek. Mamuḥ
Mamuḥ yeqquren am yeẓdi, mecṭuḥen di lqedd am
izirdi, ineggezineggez-ed ɣef tuyattuyat-iw akken ad iyiiyi-sseɣḍel
sseɣḍel deg ukulwaṛ
yettawin s abduz. Ḥakim ijbedijbed-iyi si tcebbubintcebbubin-iw yulin am
senhaṛuc,
senhaṛuc, Yugurten yebdayebda-iyiiyi-d tiytiwin s arkulat
arkulat si zdiffir. Lḥasun
Lḥasun
ur dd-sardeɣ
sardeɣ ara udemudem-iw armi i ss-nniɣ
nniɣ i Ṛebbi acu i kk-xedmeɣ.
xedmeɣ.
Tilin llan yidi imeddukalimeddukal-iw, taṣebḥit
taṣebḥitikkes-iyi cwiṭ
cwiṭ seg
ṣebḥit-agi, ikkesutɣebben
utɣebben yeckucebren ɣef ulul-iw. Dṣiɣ
Dṣiɣ ciṭuḥ yidyid-sen seg ulul-iw.
Qrib ttuɣ,
ttuɣ, yiwen akken umecwaṛ, belli ḥezne
ḥezneɣ.
neɣ.
Ticki, ṛuḥen yark ad ɣṛen. Ḥala Bakir amecṭuḥ i dd-yeqqimen
yidi, u netta d yiwen ur yezmir ḥed ad tt-yekreh. YeddaYedda-d yidi armi
d timkarḍit
timkarḍit talemmast n Ḥesnawa. NextaṛNextaṛ-asas-ed yiwert n ṭabla
iḍerfen akken zaε
zaεma ad nɣer
nɣer cwiṭ. NsersNsers-ed idlisenidlisen-nneɣ
nneɣ akked
akked
tittafttarintittafttarin-nneɣ.
nneɣ. Dɣa amecwaṛ kan sersaɣ aqerruyaqerruy-iw ɣef ṭṭabla,
ṛuḥeɣ ṭṭseɣ. Ḥulfaɣ i εeggu n yeḍelli
yeḍelli am tezṛutt mara teṛfej aqerru
n walbaε
walbaεḍ.
Zreɣ
Zreɣ akken di tnafa acḥal. Leḥzen yuɣal yekcem yark iẓuraniẓuraniw. Ḥulfaɣ belli dayen tekfa tuderttudert-iw, bdiɣ
bdiɣ la ttruɣ ɣef yedlisenyedlisen-iw
yersen ɣef ṭṭabla s tin nessaḥ. Ẓẓewc xeddmen inelmaden ur asassellen ara imeẓẓaɣ
imeẓẓaɣẓẓaɣ-iw.
Kemleɣ
Kemleɣ tagunitaguni-w yukin armi ḥulfaɣ i tiyta tamecṭuḥt ɣef
umgarḍ
umgarḍ-iw. Refdeɣ
Refdeɣ-ed aqerruyaqerruy-iw si ṭṭabla, walaɣwalaɣ-ed Murad d
Nanur. Dɣa
Dɣa yennayenna-yi-d Murad :
- Amek akka teṭṭseḍ,
teṭṭseḍ, u keč teqqimteqqim-ed ɣer tamatama-k, deg yiwet n
ṭṭabla, taqcicttaqcict-nni yifen yark tullas ?
Muqleɣ
Muqleɣ dɣa imirimir-en ar tamatama-w, walaɣ
walaɣ yiwet n teḥdayt i dd44
yettbanen am lmalayek. TbanTban-ed leḥdaqa
leḥdaqa ɣef udemudem-is. YessuterYessuteras imirimir-en Murad ma yella tesε
tesεa tamecwaṛt.
tamecwaṛt. Dɣa tessufeɣtessufeɣ-ed seg
uqrabuqrab-is yiwet n tmacwaṛt
tmacwaṛt zeddigen, yebbṛudin deg yiran s
lexyuḍ
lexyuḍ izeggaɣen. Syin tefkatefka-yasyas-tt i Nanuṛ
Nanuṛ i dd-yeqqimen imirimir-en
ar tamatama-w, yebda ad iyiiyi-seffeḍ
seffeḍ imeṭṭawenimeṭṭawen-iw.
Inṭeq
Inṭeq daɣen Murad ar teqcictteqcict-nni :
- A taqcict ur tezmireḍ
tezmireḍ ara ad aɣaɣ-tεiwneḍ
iwneḍ ?
TerraTerra-yasyas-ed s wudem yuɣalen
yuɣalen d azeggaɣ :
- S wacu i zemreɣ
zemreɣ ad kenken-εiwneɣ
iwneɣ ?
YerraYerra-s Murad :
- Twalaḍ
Twalaḍ abugusabugus-agi ! ihi iḍelli
iḍelli i temmut texḍibttexḍibt-is. Nniɣ
Nniɣ-as ahaqel
tzemreḍ
tzemreḍ ad tqesṛeḍ yides cwiṭ akken ad asas-tekkseḍ
tekkseḍ cwiṭ
cwiṭ n lxiq.
TerraTerra-yasyas-ed :
- Ih. '' c'est pas un problème ''.
Dɣa yezziyezzi-d Murad ɣurɣur-i, yefkayefka-yiyi-d tafalaqatt s anyir. YennaYenna-yiyi-d
:
- Aya, tura qesseṛ
qesseṛ kan cwiṭ keč d tbugusttbugust-agi yifen aggur.
Teḍsa,
Teḍsa, ḍsiɣ. Dɣa nniɣnniɣ-as s leḥcayem
leḥcayem :
- IsemIsem-im, mulac aɣi
aɣilif
ɣilif ?
- Faḍila,
Faḍila, i keč ?
- Yuyu neɣ
neɣ Yusef ! Akken i d amam-yehwa !
- Yuyu! ṛuḥ, Yuyu !
- Acu teqqareḍ
teqqareḍ ?
- Nek d tamejjayt n tuɣmas,
tuɣmas, i keč acu i teqqareḍ ?
- '' Les Mathematiques '', tusnakt ma tebɣiḍ
tebɣiḍ !
- Acḥal
Acḥal i teqqareḍ ?
- Asseggas wis kuz(4). I kem ?
- Asseggas
Asseggas wis sin.
Awal yuɣal
yuɣal taciri gerger-aneɣ.
aneɣ. SkecmenSkecmen-d imeddukalimeddukal-iw imanimannsen di lehduṛ.
lehduṛ. Nuɣal nettqesiṛ s zε
zεaḍ armi i nettu imaniman-nneɣ
nneɣ
anda nella. Dɣa
Dɣa nnannnan-aɣ-ed widak yeqqaṛen
yeqqaṛen di ṭwabelṭwabel-nniḍen
nniḍen a
nessusem. Steqsaɣ
Steqsaɣ-tt ma yella ad teddu s asečču n tesdawit
tesdawit
akken ad dd-teč yidneɣ.
yidneɣ. TerraTerra-yiyi-d: '' s lfaṛḥ
lfaṛḥ ameqran.
ameqran. ''
Neffeɣ
Neffeɣ-ed di semmus(5) yidneɣ
yidneɣ si temkaṛdit, awal yugi ad
yekfu. Yiwen yennayenna-yas : « tasdawit n Tizi wezzu am tmacint
uxuxed… ṭaṭabaṭaṭa… ṭaṭabaṭaṭa …» rriɣrriɣ-as : « ula d nek ḥemleɣ
timellalin
timellalin di zzit... ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa...» tenṭeqtenṭeq-ed imirimir-en
45
Faḍila
Faḍila : « ur ḥmileɣ ara ad ččeɣ deg usečču n tesdawit, imi mači
aṭas i sneɣ dagi, yernu... ṭaṭabaṭaṭa... ṭaṭabaṭaṭa... » nniɣ
nniɣ-as :
« ma yehwayehwa-yam kul ass ad aɣ
aɣ-eded-tafeḍ
tafeḍ dagi akken a nefteṛ
akkenni…
akkenni… ṭaṭabaṭaṭa.... » Tecmumeḥ
Tecmumeḥ-iyi s tuɣmas
tuɣmasɣmas-nninni-ines igan
am udfel. TennaTenna-yiyi-d : « s lfarḥ
lfarḥ ameqran... ṭaṭabaṭaṭa
...ṭaṭabaṭaṭa…»
...ṭaṭabaṭaṭa…»
Teṭṭef
Teṭṭefṭṭef-ed di tebluzttebluzt-iw makken neε
neεreḍ
reḍ a nekcem di ddḥisddḥis-nni
n tewwurt usečču. Dɣa
Dɣa muqeleɣmuqeleɣ-tttt-id, tmuqeltmuqel-iyiiyi-d, u din i ẓriɣ
belli mači aṭas
aṭas ara yarnuɣ akken ad ttuɣ Faḍma.
46
Partager ce document
Télécharger le fichier

Faire un lien vers ce document
Lien permanentpour un message, un forum, un réseau social
Lien courtpour un SMS ou un profil
Code HTMLpour un site ou un blog
Du même auteur
- Znezla (tullist) n Aït Kaci Mohamed Arab05/04/2018
- Tufga Taneggarut (tullist) n Aït Kaci Mohamed Arab01/04/2018
- AQJUN (tullist) n Aït Kaci Mohamed Arab(1)01/04/2018
- Tislit (tullist) n Aït Kaci Mohamed Arab01/04/2018
- Amakrad (tullist) n Aït Kaci Mohamed Arab01/04/2018
- Albert-Camus aberrani. tasuqilt n Ait Kaci Mohamed arab24/12/2017
- idghaghen n tefsut. ammud n tullisin. Ait kaci mohamed arab24/12/2017
Proposés d'après le contenu
Documents similaires












Sur le même sujet
Les mots qui reviennent le plus dans ce document. Chacun lance une recherche dans les fichiers publics.





